Adrenalina, oksytocyna i endorfina

Adrenalina, oksytocyna i endorfina ÔÇô mog─ů nas pozytywnie zmotywowa─ç lub utrudni─ç funkcjonowanie w pracy. Jak dzia┼éaj─ů?

Nikolay Kirov, Akademia Leona Koźmińskiego

Hormony, s─ů obok stresu, jednym z czynnik├│w, kt├│ry wp┼éywa na to, jak zachowujemy si─Ö w pracy czy podczas spotka┼ä biznesowych. Rozwa┼╝my trzy z nich: adrenalin─Ö, oksytocyn─Ö i endorfiny. Jakie znaczenie maj─ů w naszym ┼╝yciu zawodowym?
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Reakcje hormonalne

Jeste┼Ťmy stale nara┼╝eni na stres, nasz m├│zg nieustannie odbiera bod┼║ce zewn─Ötrzne, kt├│re cz─Östo identyfikuje jako zagro┼╝enie. Wtedy w organizmie zachodz─ů reakcje hormonalne podobne do tych, kt├│re w dawnych czasach aktywowa┼éy si─Ö, gdy cz┼éowiek spotka┼é na swojej ┼Ťcie┼╝ce drapie┼╝ne zwierz─Ö.

Doskonale prezentuj─ů to badania i odkrycia naukowe BruceÔÇÖa Liptona ÔÇô biologa kom├│rkowego i genetyka. Doszed┼é on do wniosku, ┼╝e ┼Ťrodowisko poprzez membran─Ö kom├│rki kontroluje jej psychologi─Ö i zachowanie. Przeprowadzi┼é eksperyment ÔÇô w prob├│wce umie┼Ťci┼é kom├│rk─Ö pierwotn─ů i toksyn─Ö. Da┼éo si─Ö zaobserwowa─ç, ┼╝e kom├│rka zaczyna si─Ö broni─ç si─Ö przed szkodliw─ů dla niej substancj─ů, tworzy swego rodzaju pancerz obronny zanim oddali si─Ö od zagro┼╝enia. Tego typu zachowanie okazuj─Ö si─Ö jednak z┼éudne, poniewa┼╝ w jej wn─Ötrzu ÔÇô tak jak w ka┼╝dym organizmie ┼╝ywym ÔÇôzachodz─ů procesy metaboliczne, przy udziale kt├│rych powstaj─ů toksyny konieczne do wydalenia.
Poniewa┼╝ kom├│rka nie mo┼╝e si─Ö otworzy─ç aby pozby─ç si─Ö toksyn, to po ich nagromadzeniu sama umiera i rozpada si─Ö, staj─ůc si─Ö tym samym toksyn─ů dla otaczaj─ůcych j─ů kom├│rek.

W organizmie cz┼éowieka, podobnie do wspomnianej toksyny, mo┼╝e dzia┼éa─ç kilka hormon├│w. Nadmiar i nieprawid┼éowe ÔÇ×spo┼╝ytkowanieÔÇŁ ich w naszym ciele jest niekorzystne zar├│wno dla umys┼éu, jak i ca┼éa. Co wi─Öcej, wp┼éywa to destrukcyjnie na efekty naszej pracy i wyniki negocjacji.

M├│zg ÔÇô centrum dowodzenia hormonami

M├│zg stanowi jedynie 2 proc. masy naszego cia┼éa, a zu┼╝ywa oko┼éo jednej pi─ůtej potrzebnej energii. W sytuacjach stresowych lub gdy czujemy presj─Ö, uk┼éad limbiczny sk┼éadaj─ůcy si─Ö z m├│zgu gadziego (najstarszej i najbardziej prymitywnej cz─Ö┼Ťci) oraz ssaczego (realizuj─ůcego bardziej z┼éo┼╝one instynkty, emocje, procesy uczenia si─Ö) odpowiada za zadzia┼éanie systemu hormonalnego i nerwowego. Decyduje o tym, ile adrenaliny i kortyzolu trafi do naszego cia┼éa. W relacjach biznesowych wa┼╝ne jest odpowiednie st─Ö┼╝enie i wsp├│┼édzia┼éanie trzech hormon├│w ÔÇô adrenaliny jako odpowiednika si┼éy, oksytocyny ÔÇô wra┼╝liwo┼Ťci i otwarto┼Ťci oraz endorfin ÔÇô rado┼Ťci i humoru.

Adrenalina dzia┼éa motywuj─ůco, ale tylko w ma┼éych dawkach

Wi─Ökszo┼Ť─ç z nas podczas sytuacji stresowych, w kt├│rych musimy stan─ů─ç na wysoko┼Ťci zadania, kieruje si─Ö l─Ökiem. W g┼éowie k┼é─Öbi─ů nam si─Ö pytania, w─ůtpliwo┼Ťci. W takich sytuacjach zawsze wytwarzana jest adrenalina, kt├│ra powoduje wewn─Ötrzne napi─Öcie. W ma┼éych dawkach jest naszym sprzymierze┼äcem ÔÇô motywuje, pcha do przodu, odpowiada za pewno┼Ť─ç siebie, dostajemy tak zwan─ů iskr─Ö do dzia┼éania. Jednak gdy funkcjonujemy pod d┼éugotrwa┼éym jej wp┼éywem, zaczyna to by─ç dla nas szkodliwe, blokowane jest nasze my┼Ťlenie. By mog┼éa si─Ö spali─ç, potrzebujemy ogromnych ilo┼Ťci tlenu. Pobierany jest on w├│wczas z ka┼╝dej kom├│rki cia┼éa, a przede wszystkim z kory m├│zgowej ÔÇô cz─Ö┼Ťci m├│zgu odpowiedzialnej za logiczne my┼Ťlenie, umiej─Ötno┼Ť─ç komunikowania si─Ö, formu┼éowania logicznych s─ůd├│w i argumentacji. To z kolei jest nieod┼é─ůcznym elementem kontakt├│w mi─Ödzyludzkich, efektywnej wsp├│┼épracy zar├│wno z zespo┼éem, jak i naszymi wsp├│┼épracownikami.

Do prawid┼éowego jej funkcjonowania potrzebujemy wody, glukozy i tlenu. Gdy kora m├│zgowa nie jest dostatecznie dotleniona, nie spe┼énia prawid┼éowo swojej funkcji, przestajemy podejmowa─ç dobre decyzje. Przy zaburzonym funkcjonowaniu kory m├│zgowej stajemy si─Ö nerwowi, agresywni, wzbudzamy l─Ök w naszych wsp├│┼épracownikach ÔÇô a to rodzi kolejne konflikty. Dzia┼éa nam g┼é├│wnie uk┼éad limbiczny, kt├│ry odpowiedzialny jest za dwie reakcje ÔÇô atak lub ucieczk─Ö. W negocjacjach, tak─ů sytuacj─Ö mo┼╝na por├│wna─ç do walki z dzikim zwierz─Öciem. Przyjmujemy postaw─Ö obronn─ů lub jeste┼Ťmy gotowi do ataku.

Oksytocyna otwiera nas na pracownik├│w i partner├│w biznesowych

W organizmie ka┼╝dego cz┼éowieka wydziela si─Ö r├│wnie┼╝ oksytocyna, aktywuj─ůca, wra┼╝liwo┼Ť─ç, empati─Ö i zdolno┼Ť─ç do zrozumienia odbiorcy. Dzia┼éaj─ůc pod wp┼éywem adrenaliny ÔÇô zamykamy si─Ö na zrozumienie innych, stajemy si─Ö atakuj─ůcy. Warto wi─Öc stara─ç si─Ö niwelowa─ç nieprzyjemne wewn─Ötrzne napi─Öcie i dzia┼éa─ç w celu uwolnienia oksytocyny.

Jak j─ů uwolni─ç? Oksytocyna uwalniana jest podczas dotyku i patrzenia sobie w oczy.

Jej nadmiar z kolei te┼╝ nie dzia┼éa na nas dobrze, poniewa┼╝ pod┼Ťwiadomie przyjmujemy pozycj─Ö ÔÇ×ofiaryÔÇŁ ÔÇô koncentrujemy si─Ö na my┼Ťleniu co s─ůdz─ů o nas inni, jak wypadamy w ich oczach i czy mo┼╝emy to poprawi─ç. Stajemy si─Ö mocno zale┼╝ni od opinii innych. W trakcie negocjacji tak┼╝e przyjmujemy wtedy rol─Ö ofiary, godzimy si─Ö na wszelkie ┼╝─ůdania i oczekiwania drugiej strony, jeste┼Ťmy ust─Öpliwi. Tak─ů postaw─Ö mo┼╝emy sobie zobrazowa─ç por├│wnuj─ůc j─ů do ucieczki przed drapie┼╝nikiem ÔÇô w biznesie jednak jest to l─Ök przed niepowodzeniem.

Endorfiny mog─ů nam szkodzi─ç w parze z nadmiarem adrenaliny i niedoborem oksytocyny

Kolejnym wa┼╝nym w relacjach biznesowych hormonem s─ů endorfiny. Otwieraj─ů one procesy kom├│rkowe, wyzwalaj─ů pozytywne odczucia i emocje, daj─ů rado┼Ť─ç. Id─ůc jednak w parze z nadmiarem adrenaliny, niedoborem oksytocyny daj─ů si─Ö odczu─ç jako sk┼éonno┼Ť─ç do cynizmu, ironii i sarkazmu. Nasi partnerzy biznesowi czy wsp├│┼épracownicy reaguj─ů w├│wczas albo kontratakiem i wywi─ůzuje si─Ö z tego konflikt albo wycofuj─ů si─Ö z negocjacji i biznes├│w z nami. Podczas gdy brakuje adrenaliny, a endorfiny id─ů w parze z oksytocyn─ů przybieramy rol─Ö b┼éazna. U┼╝ywamy nieprofesjonalnych zdrobnie┼ä, rozmawiamy o ÔÇ×pieni─ů┼╝kachÔÇŁ, ÔÇ×kontrakcikachÔÇŁ i ÔÇ×produkcikachÔÇŁ ÔÇô robimy wszystko by si─Ö dogada─ç, partnerzy to wyczuwaj─ů i wykorzystuj─ů, ┼╝─ůdaj─ůc kolejne rabaty a my tracimy sw├│j czas, pieni─ůdze i energi─Ö.

Przeczytaj tak┼╝e: Jak zadba─ç o odporno┼Ť─ç psychiczn─ů i pewno┼Ť─ç siebie w czasach kryzysu?

Warto wypracowa─ç sw├│j spos├│b na l─Ök w ┼╝yciu zawodowym

Ka┼╝dy z nas w swoim ┼╝yciu zawodowym, w pewnym momencie staje si─Ö ofiar─ů nieefektywno┼Ťci, popada w chwilow─ů rutyn─Ö. Cz─Östo za nasze dzia┼éania, pora┼╝ki czy sukcesy odpowiadaj─ů biologia i hormony. B─Öd─ůc jednak ┼Ťwiadomym ich dzia┼éania, mo┼╝emy wypracowa─ç w┼éasne sposoby na radzenie sobie ze wsp├│┼éczesnymi ÔÇ×dzikimi zwierz─ÖtamiÔÇŁ ÔÇô l─Ökiem czy obaw─ů pora┼╝ki.

Umiej─Ötno┼Ť─ç panowania nad stresem jest niezwykle przydatna zar├│wno w ┼╝yciu prywatnym, jak i w relacjach biznesowych. Jest on bowiem przyczyn─ů nieprawid┼éowego funkcjonowania organizmu, wytwarza nieprzyjemne napi─Öcie, powoduje niedotlenienie kory m├│zgowej. Powinni┼Ťmy wi─Öc zadba─ç o nas samych, odpowiedni balans ┼╝yciowy, by by─ç w jak najlepszej formie i m├│c cieszy─ç si─Ö z osi─ůganych sukces├│w w pracy. Naszym sprzymierze┼äcem jest p┼éywanie, ─çwiczenie jogi czy picie du┼╝ych ilo┼Ťci wody, zdradliwy okazuje si─Ö alkohol, kawa iÔÇŽ picie wody gazowanej, kt├│rej b─ůbelki dzia┼éaj─ů na nasz organizm podobnie jak b─ůbelki w szampanie.

Przerwy kawowe s─ů potrzebne, ale niekoniecznie z kaw─ů

Z pomoc─ů przyjdzie nam r├│wnie┼╝ chwila wytchnienia w pracy. Kuchnia zazwyczaj jest najbardziej wyluzowanym miejscem w ka┼╝dym biurze. Nie powinni┼Ťmy si─Ö jednak da─ç zwie┼Ť─ç kawie ÔÇô kofeina traktowana jest przez nasz organizm jako toksyna. Przynosi chwilowe pobudzenie, jednak poprzez swoje dzia┼éanie moczop─Ödne, odwadnia nas a do tego aby si─Ö jej pozby─ç z organizmu w pewnej reakcji r├│wnie┼╝ potrzebny jest tlen, kt├│rego zabieramy m.in. korze m├│zgowej, wi─Öc ju┼╝ po 30-60 min nast─Öpuje os┼éabienie. Zast─ůpiona szklank─ů wody czy zio┼éow─ů herbat─ů albo przek─ůsk─ů w postaci jab┼éka lub banana b─Ödzie idealnym po┼╝ywieniem dla naszego m├│zgu.

Przerwa w pracy w towarzystwie wsp├│┼épracownik├│w powinna by─ç wi─Öc wa┼╝nym elementem ka┼╝dego dnia. Nie tylko buduje relacje, ale pozwala te┼╝ zdystansowa─ç si─Ö do dzia┼éa┼ä. Wyzwala endorfiny, oksytocyn─Ö, niweluje stres. Pami─Ötajmy wi─Öc aby zadba─ç nie tylko o wype┼énione zadania, ale r├│wnie┼╝ swoj─ů wewn─Ötrzn─ů harmoni─Ö.

***

O autorze:

Nikolay Kirov – ekspert w dziedzinie negocjacji, budowania relacji i przyw├│dztwa, a tak┼╝e rozwoju mened┼╝er├│w. Na co dzie┼ä jako dyrektor ds. strategii i rozwoju w Akademii Leona Ko┼║mi┼äskiego odpowiada za tworzenie program├│w studi├│w podyplomowych, kurs├│w oraz MBA. Dba r├│wnie┼╝ o relacje z absolwentami i rozw├│j kariery student├│w tej uczelni. Jako praktyk z dwudziestoletnim do┼Ťwiadczeniem doradza polskim i zagranicznym firmom w zakresie rozwoju pracownik├│w i przeprowadzania zmian w organizacjach.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close