Adrenalina, oksytocyna i endorfina

Adrenalina, oksytocyna i endorfina ÔÇô mog─ů nas pozytywnie zmotywowa─ç lub utrudni─ç funkcjonowanie w pracy. Jak dzia┼éaj─ů?

Nikolay Kirov, Akademia Leona Koźmińskiego

Hormony, s─ů obok stresu, jednym z czynnik├│w, kt├│ry wp┼éywa na to, jak zachowujemy si─Ö w pracy czy podczas spotka┼ä biznesowych. Rozwa┼╝my trzy z nich: adrenalin─Ö, oksytocyn─Ö i endorfiny. Jakie znaczenie maj─ů w naszym ┼╝yciu zawodowym?
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Reakcje hormonalne

Jeste┼Ťmy stale nara┼╝eni na stres, nasz m├│zg nieustannie odbiera bod┼║ce zewn─Ötrzne, kt├│re cz─Östo identyfikuje jako zagro┼╝enie. Wtedy w organizmie zachodz─ů reakcje hormonalne podobne do tych, kt├│re w dawnych czasach aktywowa┼éy si─Ö, gdy cz┼éowiek spotka┼é na swojej ┼Ťcie┼╝ce drapie┼╝ne zwierz─Ö.

Doskonale prezentuj─ů to badania i odkrycia naukowe BruceÔÇÖa Liptona ÔÇô biologa kom├│rkowego i genetyka. Doszed┼é on do wniosku, ┼╝e ┼Ťrodowisko poprzez membran─Ö kom├│rki kontroluje jej psychologi─Ö i zachowanie. Przeprowadzi┼é eksperyment ÔÇô w prob├│wce umie┼Ťci┼é kom├│rk─Ö pierwotn─ů i toksyn─Ö. Da┼éo si─Ö zaobserwowa─ç, ┼╝e kom├│rka zaczyna si─Ö broni─ç si─Ö przed szkodliw─ů dla niej substancj─ů, tworzy swego rodzaju pancerz obronny zanim oddali si─Ö od zagro┼╝enia. Tego typu zachowanie okazuj─Ö si─Ö jednak z┼éudne, poniewa┼╝ w jej wn─Ötrzu ÔÇô tak jak w ka┼╝dym organizmie ┼╝ywym ÔÇôzachodz─ů procesy metaboliczne, przy udziale kt├│rych powstaj─ů toksyny konieczne do wydalenia.
Poniewa┼╝ kom├│rka nie mo┼╝e si─Ö otworzy─ç aby pozby─ç si─Ö toksyn, to po ich nagromadzeniu sama umiera i rozpada si─Ö, staj─ůc si─Ö tym samym toksyn─ů dla otaczaj─ůcych j─ů kom├│rek.

W organizmie cz┼éowieka, podobnie do wspomnianej toksyny, mo┼╝e dzia┼éa─ç kilka hormon├│w. Nadmiar i nieprawid┼éowe ÔÇ×spo┼╝ytkowanieÔÇŁ ich w naszym ciele jest niekorzystne zar├│wno dla umys┼éu, jak i ca┼éa. Co wi─Öcej, wp┼éywa to destrukcyjnie na efekty naszej pracy i wyniki negocjacji.

M├│zg ÔÇô centrum dowodzenia hormonami

M├│zg stanowi jedynie 2 proc. masy naszego cia┼éa, a zu┼╝ywa oko┼éo jednej pi─ůtej potrzebnej energii. W sytuacjach stresowych lub gdy czujemy presj─Ö, uk┼éad limbiczny sk┼éadaj─ůcy si─Ö z m├│zgu gadziego (najstarszej i najbardziej prymitywnej cz─Ö┼Ťci) oraz ssaczego (realizuj─ůcego bardziej z┼éo┼╝one instynkty, emocje, procesy uczenia si─Ö) odpowiada za zadzia┼éanie systemu hormonalnego i nerwowego. Decyduje o tym, ile adrenaliny i kortyzolu trafi do naszego cia┼éa. W relacjach biznesowych wa┼╝ne jest odpowiednie st─Ö┼╝enie i wsp├│┼édzia┼éanie trzech hormon├│w ÔÇô adrenaliny jako odpowiednika si┼éy, oksytocyny ÔÇô wra┼╝liwo┼Ťci i otwarto┼Ťci oraz endorfin ÔÇô rado┼Ťci i humoru.

Adrenalina dzia┼éa motywuj─ůco, ale tylko w ma┼éych dawkach

Wi─Ökszo┼Ť─ç z nas podczas sytuacji stresowych, w kt├│rych musimy stan─ů─ç na wysoko┼Ťci zadania, kieruje si─Ö l─Ökiem. W g┼éowie k┼é─Öbi─ů nam si─Ö pytania, w─ůtpliwo┼Ťci. W takich sytuacjach zawsze wytwarzana jest adrenalina, kt├│ra powoduje wewn─Ötrzne napi─Öcie. W ma┼éych dawkach jest naszym sprzymierze┼äcem ÔÇô motywuje, pcha do przodu, odpowiada za pewno┼Ť─ç siebie, dostajemy tak zwan─ů iskr─Ö do dzia┼éania. Jednak gdy funkcjonujemy pod d┼éugotrwa┼éym jej wp┼éywem, zaczyna to by─ç dla nas szkodliwe, blokowane jest nasze my┼Ťlenie. By mog┼éa si─Ö spali─ç, potrzebujemy ogromnych ilo┼Ťci tlenu. Pobierany jest on w├│wczas z ka┼╝dej kom├│rki cia┼éa, a przede wszystkim z kory m├│zgowej ÔÇô cz─Ö┼Ťci m├│zgu odpowiedzialnej za logiczne my┼Ťlenie, umiej─Ötno┼Ť─ç komunikowania si─Ö, formu┼éowania logicznych s─ůd├│w i argumentacji. To z kolei jest nieod┼é─ůcznym elementem kontakt├│w mi─Ödzyludzkich, efektywnej wsp├│┼épracy zar├│wno z zespo┼éem, jak i naszymi wsp├│┼épracownikami.

Do prawid┼éowego jej funkcjonowania potrzebujemy wody, glukozy i tlenu. Gdy kora m├│zgowa nie jest dostatecznie dotleniona, nie spe┼énia prawid┼éowo swojej funkcji, przestajemy podejmowa─ç dobre decyzje. Przy zaburzonym funkcjonowaniu kory m├│zgowej stajemy si─Ö nerwowi, agresywni, wzbudzamy l─Ök w naszych wsp├│┼épracownikach ÔÇô a to rodzi kolejne konflikty. Dzia┼éa nam g┼é├│wnie uk┼éad limbiczny, kt├│ry odpowiedzialny jest za dwie reakcje ÔÇô atak lub ucieczk─Ö. W negocjacjach, tak─ů sytuacj─Ö mo┼╝na por├│wna─ç do walki z dzikim zwierz─Öciem. Przyjmujemy postaw─Ö obronn─ů lub jeste┼Ťmy gotowi do ataku.

Oksytocyna otwiera nas na pracownik├│w i partner├│w biznesowych

W organizmie ka┼╝dego cz┼éowieka wydziela si─Ö r├│wnie┼╝ oksytocyna, aktywuj─ůca, wra┼╝liwo┼Ť─ç, empati─Ö i zdolno┼Ť─ç do zrozumienia odbiorcy. Dzia┼éaj─ůc pod wp┼éywem adrenaliny ÔÇô zamykamy si─Ö na zrozumienie innych, stajemy si─Ö atakuj─ůcy. Warto wi─Öc stara─ç si─Ö niwelowa─ç nieprzyjemne wewn─Ötrzne napi─Öcie i dzia┼éa─ç w celu uwolnienia oksytocyny.

Jak j─ů uwolni─ç? Oksytocyna uwalniana jest podczas dotyku i patrzenia sobie w oczy.

Jej nadmiar z kolei te┼╝ nie dzia┼éa na nas dobrze, poniewa┼╝ pod┼Ťwiadomie przyjmujemy pozycj─Ö ÔÇ×ofiaryÔÇŁ ÔÇô koncentrujemy si─Ö na my┼Ťleniu co s─ůdz─ů o nas inni, jak wypadamy w ich oczach i czy mo┼╝emy to poprawi─ç. Stajemy si─Ö mocno zale┼╝ni od opinii innych. W trakcie negocjacji tak┼╝e przyjmujemy wtedy rol─Ö ofiary, godzimy si─Ö na wszelkie ┼╝─ůdania i oczekiwania drugiej strony, jeste┼Ťmy ust─Öpliwi. Tak─ů postaw─Ö mo┼╝emy sobie zobrazowa─ç por├│wnuj─ůc j─ů do ucieczki przed drapie┼╝nikiem ÔÇô w biznesie jednak jest to l─Ök przed niepowodzeniem.

Endorfiny mog─ů nam szkodzi─ç w parze z nadmiarem adrenaliny i niedoborem oksytocyny

Kolejnym wa┼╝nym w relacjach biznesowych hormonem s─ů endorfiny. Otwieraj─ů one procesy kom├│rkowe, wyzwalaj─ů pozytywne odczucia i emocje, daj─ů rado┼Ť─ç. Id─ůc jednak w parze z nadmiarem adrenaliny, niedoborem oksytocyny daj─ů si─Ö odczu─ç jako sk┼éonno┼Ť─ç do cynizmu, ironii i sarkazmu. Nasi partnerzy biznesowi czy wsp├│┼épracownicy reaguj─ů w├│wczas albo kontratakiem i wywi─ůzuje si─Ö z tego konflikt albo wycofuj─ů si─Ö z negocjacji i biznes├│w z nami. Podczas gdy brakuje adrenaliny, a endorfiny id─ů w parze z oksytocyn─ů przybieramy rol─Ö b┼éazna. U┼╝ywamy nieprofesjonalnych zdrobnie┼ä, rozmawiamy o ÔÇ×pieni─ů┼╝kachÔÇŁ, ÔÇ×kontrakcikachÔÇŁ i ÔÇ×produkcikachÔÇŁ ÔÇô robimy wszystko by si─Ö dogada─ç, partnerzy to wyczuwaj─ů i wykorzystuj─ů, ┼╝─ůdaj─ůc kolejne rabaty a my tracimy sw├│j czas, pieni─ůdze i energi─Ö.

Przeczytaj tak┼╝e: Jak zadba─ç o odporno┼Ť─ç psychiczn─ů i pewno┼Ť─ç siebie w czasach kryzysu?

Warto wypracowa─ç sw├│j spos├│b na l─Ök w ┼╝yciu zawodowym

Ka┼╝dy z nas w swoim ┼╝yciu zawodowym, w pewnym momencie staje si─Ö ofiar─ů nieefektywno┼Ťci, popada w chwilow─ů rutyn─Ö. Cz─Östo za nasze dzia┼éania, pora┼╝ki czy sukcesy odpowiadaj─ů biologia i hormony. B─Öd─ůc jednak ┼Ťwiadomym ich dzia┼éania, mo┼╝emy wypracowa─ç w┼éasne sposoby na radzenie sobie ze wsp├│┼éczesnymi ÔÇ×dzikimi zwierz─ÖtamiÔÇŁ ÔÇô l─Ökiem czy obaw─ů pora┼╝ki.

Umiej─Ötno┼Ť─ç panowania nad stresem jest niezwykle przydatna zar├│wno w ┼╝yciu prywatnym, jak i w relacjach biznesowych. Jest on bowiem przyczyn─ů nieprawid┼éowego funkcjonowania organizmu, wytwarza nieprzyjemne napi─Öcie, powoduje niedotlenienie kory m├│zgowej. Powinni┼Ťmy wi─Öc zadba─ç o nas samych, odpowiedni balans ┼╝yciowy, by by─ç w jak najlepszej formie i m├│c cieszy─ç si─Ö z osi─ůganych sukces├│w w pracy. Naszym sprzymierze┼äcem jest p┼éywanie, ─çwiczenie jogi czy picie du┼╝ych ilo┼Ťci wody, zdradliwy okazuje si─Ö alkohol, kawa iÔÇŽ picie wody gazowanej, kt├│rej b─ůbelki dzia┼éaj─ů na nasz organizm podobnie jak b─ůbelki w szampanie.

Przerwy kawowe s─ů potrzebne, ale niekoniecznie z kaw─ů

Z pomoc─ů przyjdzie nam r├│wnie┼╝ chwila wytchnienia w pracy. Kuchnia zazwyczaj jest najbardziej wyluzowanym miejscem w ka┼╝dym biurze. Nie powinni┼Ťmy si─Ö jednak da─ç zwie┼Ť─ç kawie ÔÇô kofeina traktowana jest przez nasz organizm jako toksyna. Przynosi chwilowe pobudzenie, jednak poprzez swoje dzia┼éanie moczop─Ödne, odwadnia nas a do tego aby si─Ö jej pozby─ç z organizmu w pewnej reakcji r├│wnie┼╝ potrzebny jest tlen, kt├│rego zabieramy m.in. korze m├│zgowej, wi─Öc ju┼╝ po 30-60 min nast─Öpuje os┼éabienie. Zast─ůpiona szklank─ů wody czy zio┼éow─ů herbat─ů albo przek─ůsk─ů w postaci jab┼éka lub banana b─Ödzie idealnym po┼╝ywieniem dla naszego m├│zgu.

Przerwa w pracy w towarzystwie wsp├│┼épracownik├│w powinna by─ç wi─Öc wa┼╝nym elementem ka┼╝dego dnia. Nie tylko buduje relacje, ale pozwala te┼╝ zdystansowa─ç si─Ö do dzia┼éa┼ä. Wyzwala endorfiny, oksytocyn─Ö, niweluje stres. Pami─Ötajmy wi─Öc aby zadba─ç nie tylko o wype┼énione zadania, ale r├│wnie┼╝ swoj─ů wewn─Ötrzn─ů harmoni─Ö.

***

O autorze:

Nikolay Kirov – ekspert w dziedzinie negocjacji, budowania relacji i przyw├│dztwa, a tak┼╝e rozwoju mened┼╝er├│w. Na co dzie┼ä jako dyrektor ds. strategii i rozwoju w Akademii Leona Ko┼║mi┼äskiego odpowiada za tworzenie program├│w studi├│w podyplomowych, kurs├│w oraz MBA. Dba r├│wnie┼╝ o relacje z absolwentami i rozw├│j kariery student├│w tej uczelni. Jako praktyk z dwudziestoletnim do┼Ťwiadczeniem doradza polskim i zagranicznym firmom w zakresie rozwoju pracownik├│w i przeprowadzania zmian w organizacjach.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter