Smutny chłopiec siedzi sam na kanapie. Ma łzy w oczach. | Alienacja rodzicielska - komu szkodzi najbardziej?

Alienacja rodzicielska – komu szkodzi najbardziej?

Ilo┼Ť─ç rozwod├│w w Polsce ros┼éa w bie┼╝─ůcym stuleciu dynamicznie, w ostatniej dekadzie oscyluj─ůc mi─Ödzy 60 a 70 tysi─Öcy rocznie. Mo┼╝na za┼éo┼╝y─ç, ┼╝e w ka┼╝dym ma┼é┼╝e┼ästwie jest ┼Ťrednio jedno dziecko i co 4. dziecko rodzi si─Ö w zwi─ůzku nieformalnym. Szacuj─ůc na podstawie ilo┼Ťci spraw o kontakty rozpoczynanych rocznie przed s─ůdami rejonowymi mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e rocznie w tryby mechanizmu sprawiedliwo┼Ťci wpada oko┼éo 100 tysi─Öcy dzieci. Eksperci szacuj─ů, ┼╝e 20-30% z nich dotyka alienacja rodzicielska. Czym jest? Na jakich mechanizmach si─Ö opiera? Jaki ma wp┼éyw na dzieci? O tym Olga Kozierowska rozmawia w najnowszym odcinku podcastu Sukces Pisany Szmink─ů ze swoimi go┼Ť─çmi ÔÇô Micha┼éem Jasiewiczem, prezesem Fundacji Kocham Ci─Ö, Tato, Katarzyn─ů Kucewicz, psycholo┼╝k─ů i psychoterapeutk─ů oraz Katarzyn─ů ┼üodygowsk─ů, prawniczk─ů, autork─ů bloga i profilu Matka Prawnik.

Olga Kozierowska: Zacznijmy od podstaw. Czym jest alienacja rodzicielska?

Micha┼é Jasiewicz: Alienacja rodzicielska to zbi├│r zachowa┼ä, dzia┼éa┼ä, kt├│re maj─ů na celu zniech─Öci─ç dziecko do kontaktu z drugim rodzicem. S─ů to tak┼╝e zachowania ÔÇô w spos├│b drastyczny – odsuwaj─ůce drugiego rodzica od dziecka.

Olga: Na czym te formy polegaj─ů?

Katarzyna Kucewicz: Alienacja rodzicielska jest rodzajem przemocy. W tych delikatniejszych przypadkach polega na emocjonalnym wywieraniu wp┼éywu na dziecko ÔÇô tak, ┼╝e musi zachowa─ç bezwzgl─Ödn─ů lojalno┼Ť─ç wobec rodzica pierwszoplanowego, czyli tego z kt├│rym mieszka lub funkcjonuje na co dzie┼ä. Oznacza to, ┼╝e bez wzgl─Ödu na okoliczno┼Ťci dziecko musi zawsze sta─ç przy rodzicu pierwszoplanowym ÔÇô czy chce czy nie chce. Nawet wtedy, gdy rodzic pierwszoplanowy jest rani─ůcy, krzywdz─ůcy i jego s┼éowa na temat drugiego rodzica s─ů przesadzone, napastliwe i nie maj─ů odzwierciedlenia w rzeczywisto┼Ťci. A zazwyczaj nie maj─ů, bo na tym w┼éa┼Ťnie polega alienacja rodzicielska. Jeden z rodzic├│w pr├│buje za wszelk─ů cen─Ö sprawi─ç, by dziecko nie znosi┼éo drugiego rodzica. I nie jest to zwi─ůzane z tym, ┼╝e rodzic jest np. sprawc─ů przemocy i jest rzeczywi┼Ťcie okrutny. Jest to zwi─ůzane z prze┼╝ywaniem osobistej krzywdy, z┼éo┼Ťci─ů na swojego (eks)partnera, niech─Öci─ů wobec niego. ┬á

Zaczyna si─Ö od dyskredytowania tego rodzica, od m├│wienia: ÔÇ×ojciec jest g┼éupiÔÇŁ, ÔÇ×twoja matka zawsze co┼Ť wymy┼ŤlaÔÇŁ i s─ů to nagminne, powtarzaj─ůce si─Ö teksty, kt├│re sugeruj─ů dziecku, ┼╝e ten pierwszoplanowy rodzic jest tym dobrym, a ten gorszy, z┼éy to rodzic drugoplanowy.

Micha┼é: Poj─Öcie rodzica pierszoplanowego powinno funkcjonowa─ç tylko i wy┼é─ůcznie wtedy, kiedy drugi rodzic ÔÇô hipotetycznie ÔÇô znika. Jest uzale┼╝niony od r├│┼╝nych substancji, nie ma go w ┼╝yciu dziecka ÔÇô wtedy poj─Öcia rodzica pierwszoplanowego ma sens. Je┼╝eli kto┼Ť sobie sam uzurpuje prawo do bycia najwa┼╝niejszym rodzicem, to jest to oznak─ů niewiedzy i kompletnej hipokryzji. Dziecko potrzebuje dw├│jki rodzic├│w i nie m├│wi─Ö: dajcie dzieci ojcom, bo jeste┼Ťmy najlepsi na ┼Ťwiecie. To nieprawda.

Olga: A jakie s─ů inne formy alienacji, kt├│rej do┼Ťwiadcza dziecko?

Katarzyna ┼üodygowska: Chyba najpopularniejsza, z kt├│r─ů ÔÇô nie tylko zawodowo ÔÇô mam najcz─Ö┼Ťciej do czynienia to jest alienacja bezpo┼Ťrednia, czyli nie wpuszczanie rodzica na ustalone widzenia. I tak naprawd─Ö – wstyd mi to powiedzie─ç ÔÇô nie ma w Polsce skutecznych metod walki z tym zjawiskiem. Mamy dwa post─Öpowania o zagro┼╝enie kar─ů grzywny, natomiast to trwaÔÇŽ I rodzice ÔÇô celowo m├│wi─Ö rodzice, bo nie chc─Ö stygmatyzowa─ç, cho─ç zdecydowanie to m─Ö┼╝czy┼║ni cz─Ö┼Ťciej – maj─ů problem. Rodzic mo┼╝e z┼éo┼╝y─ç wniosek do s─ůdu i oczywi┼Ťcie kara grzywny jest nak┼éadana, ale post─Öpowania bardzo cz─Östo trwaj─ů wiele lat i nie s─ů skuteczneÔÇŽ

Olga: S─ůdy orzekaj─ůce opiek─Ö nad dzie─çmi – w przypadku rozwodu rodzic├│w ÔÇô niezmiennie, od lat dzia┼éaj─ů wed┼éug pewnego schematu, w kt├│rym przy braku porozumienia pomi─Ödzy rodzicami, to ojcu ogranicza si─Ö w┼éadz─Ö rodzicielsk─ů. Co czuje cz┼éowiek, kt├│rego ten problem dotyka?

Micha┼é: Czasami rodzice pr├│buj─ů si─Ö dogadywa─ç i bierzemy udzia┼é w mediacjach, zach─Öcaj─ůc do tworzenia porozumie┼ä rodzicielskich, tylko rzeczywi┼Ťcie gdyby to by┼éo takie ┼éatwe, to by┼Ťmy dzisiaj o tym nie rozmawialiÔÇŽ Zdecydowanie problem alienacji jest problemem g┼é├│wnie ojc├│w w naszym kraju. Co nie znaczy, ┼╝e nie dotyczy te┼╝ kobiet, tylko m├│wi─ůc o tym problemie zapominamy o jasnym wskazaniu dysproporcji, kt├│ra istnieje. A dysproporcja blisko 80% i troszk─Ö powy┼╝ej 20% daje jasny komunikat, w kt├│rych przestrzeniach jest problem.

Ja b─Öd─Ö si─Ö wi─Öc wypowiada┼é za ojc├│w, bo to z nimi pracuj─ÖÔÇŽ A Ci czuj─ů kompletn─ů bezradno┼Ť─ç. Alienacja rodzicielska – moim zdaniem – zaczyna funkcjonowa─ç z dw├│ch powod├│w. Pierwsza to: ÔÇ×zrobi┼ée┼Ť mi ┼║le, wi─Öc zobaczyszÔÇŁÔÇŽ

Olga: ÔÇŽ czyli gra si─Ö dzieckiem?

Micha┼é: Tak. Druga kwestia to pieni─ůdze. Spraw, kt├│re prowadzimy jest setki, przybywa ich lawinowo i warto zaznaczy─ç, ┼╝e nigdy – przez 7 lat dzia┼éalno┼Ťci Fundacji – nie znale┼║li u nas pomocy ojcowie, kt├│rzy po pierwsze podnosili r─Ök─Ö na kobiet─Ö i po drugie w naszej opinii nie zas┼éugiwali na pomoc, bo du┼╝o ÔÇ×krzyczeliÔÇŁ, a racji nie mieli. Pracujemy wy┼é─ůcznie z ojcami, kt├│rzy pierwsze co robi─ů wchodz─ůc na sal─Ö s─ůdow─ů, to z zaszklonymi oczami b┼éagaj─ů, ┼╝eby nie zabiera─ç im dziecka. To jest p┼éacz facet├│w, kt├│rych pos─ůdza si─Ö o skamielin─Ö, o radzenie sobie w ka┼╝dej sytuacji. S─ů traktowani z g├│ry, bo s─ůdy s─ů sfeminizowane. Ojciec musi si─Ö t┼éumaczy─ç z tego, czy jest dobrym ojcem dla dziecka, pomimo, ┼╝e np. przez 8 lat by┼é ojcem uczestnicz─ůcym w jego ┼╝yciu. I to nie tylko w s─ůdzie, to s─ů te┼╝ MOPS-y. 100% niebieskich kart zak┼éadanych osobom w moim otoczeniu, spad┼éo. MOPS-y si─Ö chwal─ů, ile zak┼éadaj─ů kart przemocowym m─Ö┼╝czyznom, ale nikt nie m├│wi, ile kart si─Ö utrzymuje.

Ja te┼╝ by┼éem wielokrotnie oskar┼╝any o to, ┼╝e jestem psychopat─ů, ┼╝e jestem niewydolny rodzicielsko, brakowa┼éo jedynie skierowania do ZOO Pa┼ästwa Gucwi┼äskich, ┼╝eby stwierdzili, ┼╝e na pewno nie jestem wielb┼é─ůdem. Us┼éysza┼éem wtedy od jednego z s─Ödzi├│w, bym wzi─ů┼é si─Ö w gar┼Ť─ç i powinienem my┼Ťle─ç wcze┼Ťniej, bo teraz o ┼╝yciu mojego dziecka b─Ödzie decydowa┼éo Pa┼ästwo Polskie.