Nowoczesna 偶ar贸wka

5 b艂臋d贸w przy podejmowaniu decyzji. Sprawd藕, czy je pope艂niasz

Ewelina Czapiewska

Ka偶dego dnia stajemy w obliczu setek decyzji. Od tych ma艂ych, nic nie znacz膮cych, ale wymagaj膮cych podj臋cia szybkiej decyzji, do tych du偶ych zmieniaj膮cych tor naszego 偶ycia. Stawiaj膮c temu wszystkiemu czo艂a zwi臋ksza si臋 nasz stres. Poczucie gwa艂townego wzrostu ilo艣ci wybor贸w i 偶ycie w coraz bardziej skoplikowanym 艣wiecie wymaga od nas tej przydatnej umiej臋tno艣ci szybkiego reagowania i podejmowania zdecydowanych decyzji. Jest to umiej臋tno艣膰, jak ka偶da inna, kt贸rej mo偶na si臋 nauczy膰 przez do艣wiadczenie i poznaj膮c r贸偶ne pomocne techniki. W ka偶dym w nas jest wewn臋trzny przewodnik, kt贸ry wskazuje nam najlepsz膮 drog臋, to nasza intuicja, ale warto jej pom贸c.

Strach przed lepsz膮 opcj膮

FOBO 鈥 Fear of Better Options.
FOMO 鈥 Fear of Missing Out.

Dwa aspekty, kt贸re parali偶uj膮 wyb贸r i mog膮 sprawi膰, 偶e poczujemy si臋 藕le nawet przy w艂a艣ciwym wyborze. To efekt 鈥 trawa jest zawsze bardziej zielona u s膮siada.

Kiedy do艣wiadczamy FOMO i FOBO, jeste艣my w swojej g艂owie w wirze emocji, strachu i niepokoju. W epoce, w kt贸rej dociera do nas tak wiele danych przez co tak 艂atwo jest por贸wnywa膰 si臋 z innymi lud藕mi, 偶e cz臋sto jeste艣my przyt艂oczeni podejmowaniem decyzji.

Powy偶sze uczucia sa wypadkow膮 ci膮g艂ego poszukiwania lepszych rzeczy oraz niedoceniania tego co ju偶 posiadamy i w efekcie faktycznie degradujemy te rzeczy. Zaczynamy postrzega膰 swoje 偶ycie nie przez rzeczy, kt贸re lubimy, ale przez nastawienie na niedostatek.

FOMO to przekonanie, 偶e jest co艣 lepszego ni偶 to, co robimy w tej chwili, po艂膮czone z pragnieniem bycia cz臋艣ci膮 t艂umu, to uczucie ch臋ci posiadania wszystkiego co dost臋pne.

Z FOBO nigdy nie zobowi膮zujesz si臋 do niczego, poniewa偶 masz nadziej臋, 偶e pojawi si臋 idealna opcja, kt贸ra u艂atwi膰 Ci decyzj臋.

Gdy mamy przed sob膮 tyle wybor贸w, 艂atwo da膰 si臋 za艣lepi膰 tym, kt贸ry wydaje si臋 atrakcyjny.

Aby przezwyci臋偶y膰 FOBO i FOMO mo偶emy zdefiniowa膰 to, co jest dla nas wa偶ne z g贸ry, a nast臋pnie por贸wnanie ka偶dej opcji z t膮 definicj膮, to pozwala nam bardziej ukierunkowa膰 proces.

Kolejn膮 rzecz膮 jest praktykowanie poczucia wdzi臋czno艣ci na rzeczy, kt贸re robimy i ju偶 posiadamy.

McGinnis 鈥 autor koncepcji FOBO i FOMO sugeruje zadawanie takich pyta艅, gdy stajemy w obliczu tych uczu膰:

  • Czy robisz to, bo naprawd臋 chcesz to zrobi膰?
  • Czy pod膮偶am za t艂umem?
  • Czy naprawd臋 mog臋 to zrobi膰?
  • Czy mam na to 艣rodki?
  • Czy mam do tego talenty?
  • Czy mam na to czas?

Zaspakajanie zachcianek ani偶eli prawdziwych potrzeb.

Je艣li chcemy by膰 skuteczni, musimy najpierw zrobi膰 to, co najwa偶niejsze. Kluczowe znaczenie ma koncentracja na rzeczywistych potrzebach i odrzucanie wszystkich innych rzeczy. Koncentrujmy si臋 odpowiadaj膮c 鈥瀗ie鈥 na wszystko, co nie pomaga nam zaspokoi膰 rzeczywistej potrzeby i 鈥瀟ak鈥 na wszystko, co nam w tym pomaga.

Czy rzeczywi艣cie potrzebuj臋 tej sukienki? Czy tylko chc臋 sprawi膰, 偶ebym poczu艂a si臋 warto艣ciowa przez chwil臋? Czy rzeczywi艣cie potrzebuj臋 tego wi臋kszego, lepszego domu? A mo偶e potrzebuj臋 tylko ciep艂a ogniska domowego.

Zdecydowanie do podejmowania decyzji wynika od wyra藕nego postrzegania rzeczywistej potrzeby. Im dok艂adniej widzimy rezultaty, do kt贸rych zamierzamy doj艣膰, tym 艂atwiej rozwi膮zujemy problemy napotykane po drodze.

Praktyczny spos贸b na odr贸偶nienie zachcianki od potrzeby to zapytanie samego siebie 鈥瀋o p贸藕niej, patrz膮c wstecz, b臋d臋 chcia艂, aby by艂o przeze mnie zrobione?鈥 Czy potrzebuj臋 zje艣膰 t臋 paczk臋 chips贸w czy jest to tylko moja zachcianka? Bardzo pomocn膮 rzecz膮 jest ustalenie, czego chcemy, zanim spojrzymy na swoje opcje i podej艣cie do decyzji z odg贸rnie ustalonym celem.

Fa艂szywie zaprogramowane informacje – Fa艂szywe oczekiwania.

Uwa偶ajmy na fa艂szywe, zaprogramowane informacje kt贸re m贸wi膮 nam, 偶e jeste艣my do niczego, 偶e nie zdo艂amy czego艣 zrobi膰, 偶e nie mamy w sobie tego co potrzebne. Co je艣li podejm臋 wyzwanie i nara偶臋 swoj膮 prac臋? Co je艣li ludzie si臋 b臋d膮 ze mnie 艣mia膰? Co je艣li to jest podejm臋 decyzj臋 i wszystko popsuj臋?

Uwa偶ajmy na fa艂szywe oczekiwania, takie jak to, 偶e nowa praca, nowy zwi膮zek albo nowy dom rozwi膮偶膮 wszystkie problemy. Zreflektujmy si臋 czy impuls do podj臋cia decyzji pochodzi z dobrego miejsca 鈥 na przyk艂ad z pragnienia, by co艣 poprawi膰, by膰 bardziej uczciwym, naprawi膰 wyrz膮dzone z艂o? A mo偶e ten impuls ma swoje 藕r贸d艂o w z艂ym miejscu 鈥 na przyk艂ad w strachu, niech臋ci b膮d藕 pragnienia zemsty, braku zdecydowania?

鈥濩o je艣li鈥 mog膮 by膰 naszymi sprzymierze艅cami i ostrzega膰 nas przed mo偶liwymi efektami wybor贸w. Ostro偶no艣膰 jest naszym sojusznikem w podejmowaniu decyzji. Natomiast nieuzasadniony strach jest naszym wrogiem. Zdrowe jest zadawanie pyta艅 鈥瀋o by z tego mog艂o wynikn膮膰鈥 w celu ukazania sobie mo偶liwych opcji. Ale pami臋tajmy te偶, 偶eby nie izolowa膰 si臋 tylko we w艂asnych my艣lach, ale zbiera膰 informacje ze 艣wiata zewn臋trznego.

Zbierajmy wszystkie potrzebne informacje i dane, kt贸re musimy zna膰, by podj膮膰 lepsz膮 decyzj臋. Nie unikajmy informacji, kt贸rych nie chcemy przyj膮膰, w przeciwnym razie nie poznamy wszystkich istniej膮cych opcji. Pozostaniemy w sferze iluzji. Im lepiej rozpoznajemy rzeczywisto艣膰, tym mamy wi臋ksze szanse podejmowania lepszych decyzji. Nasza percepcja nie zmienia obiektywnej rzeczywisto艣ci. Warto te偶 zada膰 sobie pytanie czy zamierzamy poszukiwa膰 prawdy, czy ukrywa膰 si臋 przed ni膮?

D膮偶enie do perfekcji i w konsekwencji wycofywanie si臋 z wybor贸w.

Jeste艣my tylko lud藕mi. B艂膮dzi膰 jest rzecz膮 ludzk膮. Je艣li sukces oznacza聽doskona艂e聽i聽natychmiastowe rozwi膮zanie聽z punktu widzenia wszystkich聽zaanga偶owanych to przez wi臋kszo艣膰 czasu b臋dziemy ponosi膰 pora偶ki.

Ale je艣li sukcesem jest聽zbli偶enie聽si臋 do naszego prawdziwego聽ja,聽to nie mo偶emy聽zawie艣膰. Za ka偶dym razem, kiedy dokonujemy niem膮drgo wyboru, mo偶e si臋 okaza膰, 偶e po prostu wkraczamy na 艣cie偶k臋 nauki i rozwoju. Pope艂nia膰 b艂臋dy oznacza otworzy膰 si臋 na w艂asny potencja艂 rozwoju w lepsz膮, m膮drzejsz膮, pe艂niejsz膮 istot臋 ludzk膮.

Najtrudniejszym aspektem dokonywania wybor贸w jest wdro偶enie decyzji. Cz臋sto strach przed podj臋ciem z艂ej decyzji powstrzymuje nas przed dokananiem jakiejkolwiek. Aczkolwiek, lepiej jest podejmowa膰 decyzje zdecydowanie. A ma艂o wa偶ne decyzje szybko. Pomocne jest rozwa偶enie, czy decyzja b臋dzie mia艂a znaczenie za pi臋膰 lat. To znacznie u艂atwi podejmowanie 艂atwych decyzji szybko. Zwi膮zki, dom, praca – prawdopodobnie. Ale czy za pi臋膰 lat b臋dziemy si臋 przejmowa膰 tym, 偶e zamiast kurczaka wybrali艣my ryb臋, czy r贸偶ow膮 bluzk臋 zamiast czerwonej? Czy naprawd臋 warte naszego czasu jest sp臋dzenie godziny wybieraj膮c film, gdzie naszym pierwotnym zamiarem by艂o zrelaksowanie si臋. Lepiej podj膮膰 decyzj臋 szybko 鈥 w najgorszym przypadku zmienimy zdanie i b臋dziemy czu膰 si臋 lepiej, ni偶 wtedy, gdy nie mogli艣my si臋 w og贸le zdecydowa膰. Teraz sprawdzili艣my t臋 opcj臋 i wiemy, 偶e nie by艂a dla nas oraz kszta艂ujemy miesi臋艅 podejmowania decyzji. Zmiana zdania w przypadku b艂臋dnej decyzji jest znakiem uczciwo艣ci. Pokazuje zdrow膮 pokor臋 kogo艣, kto jest obdarzony 艂ask膮 wiedzy, 偶e nie zawsze ma racj臋, a tak偶e odwag膮, by przyzna膰 si臋 przed innymi do b艂臋du.

A gdy nie wiemy czy zaakceptowa膰 lepsz膮 decyzj臋, mo偶emy najpierw odrzuci膰 decyzj臋 z艂膮 i przesta膰 robi膰 co艣, co nie dzia艂a, jak nale偶y. Nawet je艣li nie znamy lepszego sposobu, to mamy sznas臋 na wype艂nienie zwolnionej przestrzeni czym艣 lepszym.

Bycie nieszczerym z samym sob膮. Gdyby tylko…

Czy pr贸bujemy podejmowa膰 decyzj臋/rozwi膮zywa膰 problem z miejsca, w kt贸rym chcieliby艣my by膰? Albo gdzie mogliby艣my by膰, gdyby艣my w przesz艂o艣ci wyrzuszyli w swoj膮 podr贸偶 z zupe艂nie innego punktu?

Gdziekolwiek zmierzamy musimy zacz膮膰 tam, gdzie tak naprawd臋 si臋 znajdujemy, czyli tu i teraz. To nasze pole startowe, w kt贸rym jeste艣my w pe艂ni sob膮, a nie miejsce gdzie chcieliby艣my by膰 albo gdzie wydaje nam si臋, 偶e powinni艣my by膰.

Zdrowych wybor贸w mo偶emy dokonywa膰 wy艂膮cznie, startuj膮c z miejsca, gdzie czujemy, 偶e jeste艣my uczciwi wobec samych siebie i swoich potrzeb. Np. miejsce gdzie mieszkamy, nasze umiej臋tno艣ci, kt贸re decyduj膮 czy mo偶emy podj膮膰 dan膮 prac臋, czy nie, potrzeby naszej rodziny. Gdyby tylko to najwi臋kszy wr贸g chwili obecnej, ona za艣 jest naszym najlepszym sojusznikiem podejmowania decyzji. Kiedy podejmujemy decyzje z pola 鈥瀏dyby tylko鈥 zmierzamy si臋 donik膮c, trafiamy w 艣lepe uliczki. B臋dziemy sfrustrowani i rozdra偶nieni.

Zaczynajmy wi臋c od tego, gdzie jeste艣my. A je艣li przypadkiem wpadli艣my ju偶 w jeden z tych 艣lepych zau艂k贸w, wro膰my do pola startowego. Wybor贸w dokonanych w momencie, gdy jeste艣my uczciwi wobec samych siebie, nie powinni艣my cofa膰 tylko dlatego, 偶e przenios艂y ze sob膮 trudno艣ci i wyzwania, zwi膮tpienie i poczucie zagubienia. Je艣li obrali艣my ten kurs, kiedy nasze oczy widzia艂y cel jasno i klarowanie, nie zmieniajmy decyzji tylko dlatego, 偶e nagle pojawi艂a si臋 mg艂a.

Pomocne mo偶e by膰 wyobra偶enie sobie skali, gdzie na szczycie znajduje si臋 wyb贸r, jakiego dokona艂oby to, co w nas najlepsze, a na dole skali wyb贸r, kt贸rego dokona艂oby to, co w nas najgorsze. Gdzie w skali od jednego do dziesi臋ciu znalaz艂by si臋 nasz aktualnie preferowany wyb贸r?

Nie zawsze istnieje realna mo偶liwo艣膰 wyboru najlepszej opcji. Nie b膮d藕my dla siebie zbyt surowi, b膮d藕my jednak uczciwi. Mo偶emy zapyta膰 si臋 siebie samych, co by艣my doradzili osobie, kt贸r膮 kochamy, gdyby stan臋艂a przed takim samym wyborem.

Pami臋tajmy, 偶e wybory, kt贸re przeciwstawiaj膮 si臋 naszym najg艂臋bszym pragnienion, wywo艂uj膮 niepok贸j i brak zadowolenia. Wybory sp贸jne z tymi g艂臋bokimi pragnieniami sprawiaj膮, 偶e czujemy si臋 w zgodzie z w艂asn膮 natur膮 i lud藕mi, kt贸rych kochamy.

D膮偶my do wybierania, tego czego pragnie najlepsza cz臋艣膰 nas.

Bibliografia:

  1. 鈥濪okonywanie wybor贸w鈥 Margaret Silf
  2. 鈥濼ak czy nie. Jak podejmowa膰 dobre decyzje.
  3. https://www.inverse.com/innovation/how-to-overcome-fomo-fobo-decision-making (dost臋p z stycze艅 2022)