Śliwki (Foto. Canva Pro)

Europejczycy ka┼╝dego roku wyrzucaj─ů a┼╝ 100 milion├│w ton ┼╝ywno┼Ťci! Co zrobi─ç, by nie marnowa─ç jedzenia?

dr Aleksandra Drzał-Sierocka, SWPS

Europejczycy ka┼╝dego roku wyrzucaj─ů a┼╝ 100 milion├│w ton ┼╝ywno┼Ťci, wynika z danych Organizacji Narod├│w Zjednoczonych. Najwi─Öcej jedzenia marnuje si─Ö w domach. Wyrzucamy, bo kupujemy za du┼╝o i zapominamy o dacie przydatno┼Ťci do spo┼╝ycia, albo nie wiemy, jak w pe┼éni wykorzysta─ç okre┼Ťlone produkty. S─ů sposoby, by ograniczy─ç marnotrawstwo ┼╝ywno┼Ťci - wyja┼Ťnia dr Aleksandra Drza┼é-Sierocka, kulturoznawca ze School of Ideas Uniwersytetu SWPS.

Brytyjczyk Tristram Stuart w g┼éo┼Ťnej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Waste: Uncovering Global Food ScandalÔÇŁ (ÔÇ×Marnowanie: Odkrywanie ┼Ťwiatowego skandalu ┼╝ywieniowegoÔÇŁ) przedstawi┼é badania, z kt├│rych wynika, ┼╝e w Wielkiej Brytanii rocznie wyrzuca si─Ö oko┼éo 2,6 miliard├│w kromek chleba, 775 milion├│w bu┼éek, czy oko┼éo miliarda pomidor├│w. Naukowiec wyja┼Ťnia dodatkowo, ┼╝e zmarnowana przez jego rodak├│w ┼╝ywno┼Ť─ç wystarczy┼éaby, by ka┼╝dego roku wspom├│c oko┼éo 30 milion├│w g┼éoduj─ůcych.

Problem marnowania ┼╝ywno┼Ťci na ┼Ťwiecie

Stuart przeprowadzi┼é te┼╝ badania efektywno┼Ťci wykorzystania ┼╝ywno┼Ťci w poszczeg├│lnych krajach. Badacz za┼éo┼╝y┼é, ┼╝e idea zero waste w praktyce nie jest mo┼╝liwa do zrealizowania i uwzgl─Ödni┼é poziom nieuniknionych strat. Jego zdaniem, optymalna jest sytuacja, gdy produkcja ┼╝ywno┼Ťci wynosi 130 proc. krajowego zapotrzebowania. Tymczasem wi─Ökszo┼Ť─ç kraj├│w zdecydowanie ten poziom przekracza. Pa┼ästwa Europy i Ameryki P├│┼énocnej lokuj─ů si─Ö na poziomie 150-200 proc. Przy tym w skali ┼Ťwiatowej nadprodukcja ┼╝ywno┼Ťci dotyczy nie tylko kraj├│w kojarz─ůcych si─Ö z dobrobytem. Rekordzist─ů w┼Ťr├│d marnotrawc├│w s─ů wprawdzie Stany Zjednoczone (produkcja przekracza tam zapotrzebowanie o blisko 100 proc.), ale w czo┼é├│wce jest te┼╝ Grecja (produkcja na poziomie 190 proc. wzgl─Ödem zapotrzebowania), Egipt (180 proc.), czy Brazylia (170 proc.). Nawet zmagaj─ůca si─Ö z problemem g┼éodu Nigeria znacznie przekracza poziom optymalny, produkcja jest tam wi─Öksza od zapotrzebowania o po┼éow─Ö.
W Polsce ka┼╝dego roku marnujemy oko┼éo 9 milion├│w ton ┼╝ywno┼Ťci. Z bada┼ä przeprowadzonych przez Millward Brown na zlecenie Federacji Polskich Bank├│w ┼╗ywno┼Ťci wynika, ┼╝e Polacy najcz─Ö┼Ťciej wyrzucaj─ů pieczywo (przyzna┼éo si─Ö do tego 49 proc. badanych), w─Ödlin─Ö (45 proc.) oraz warzywa (37 proc.) i owoce (46 proc.). Pytani o przyczyny, wskazujemy najcz─Ö┼Ťciej przegapienie terminu przydatno┼Ťci do spo┼╝ycia oraz zbyt du┼╝e zakupy. Kuszeni promocjami sieci handlowych, kupujemy wi─Öcej, ni┼╝ jeste┼Ťmy w stanie zje┼Ť─ç.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: Kobieta, kt├│ra chce zrewolucjonizowa─ç rynek odzie┼╝y u┼╝ywanej

Czy marnowanie po┼╝ywienia mo┼╝na ograniczy─ç do zera?

Pr├│by przeciwdzia┼éania marnowaniu ┼╝ywno┼Ťci obejmuj─ů zar├│wno rozwi─ůzania systemowe, jak i oddolne dzia┼éania, w kt├│re mo┼╝e si─Ö w┼é─ůczy─ç ka┼╝dy z nas. Przyk┼éadem jest idea tzw. foodsharingu. W Polsce funkcjonuje pod nazw─ů jad┼éodzielnia i najcz─Ö┼Ťciej realizowana jest w formie prowadzonych przez wolontariuszy punkt├│w, do kt├│rych wszyscy ch─Ötni mog─ů przynosi─ç jedzenie, kt├│rego maj─ů w nadmiarze. R├│wnie┼╝ ka┼╝dy mo┼╝e si─Ö t─ů ┼╝ywno┼Ťci─ů pocz─Östowa─ç. Kluczowe wydaje si─Ö tu przy tym s┼éowo ka┼╝dy, w foodsharingu nie chodzi o ja┼ému┼╝n─Ö, tylko o budowanie wsp├│lnoty.

Nieistotna jest kwestia społecznego i ekonomicznego statusu.

Bea Johnson, to pionierka tzw. zero waste, kt├│rej poradnik ÔÇ×Zero waste Home, czyli jak pozby─ç si─Ö ┼Ťmieci, a w zamian zyska─ç szcz─Ö┼Ťcie, pieni─ůdze i czasÔÇŁ zyska┼é niezwyk┼é─ů popularno┼Ť─ç. Autorce uda┼éa si─Ö rzecz niezwyk┼éa, poniewa┼╝ jej czteroosobowa rodzina produkuje obecnie zaledwie jeden litrowy s┼éoik ┼Ťmieci rocznie. Johnson do perfekcji opanowa┼éa nie tylko umiej─Ötno┼Ť─ç ograniczania wytwarzania odpad├│w, ale te┼╝ ich przetwarzania, ponownego wykorzystywania i kompostowania. Zdaniem Amerykanki, wszystko sprowadza si─Ö do zasady ÔÇ×Pi─Öciu RÔÇŁ: refuse ÔÇô rezygnuj z tego, co jest ci niepotrzebne; reduce – ograniczaj ilo┼Ť─ç posiadanych rzeczy; reuse ÔÇô staraj si─Ö wykorzystywa─ç ponownie, zamiast od razu wyrzuca─ç; recycle ÔÇô pr├│buj przetwarza─ç; rot ÔÇô kompostuj i staraj si─Ö kupowa─ç przede wszystkim te produkty, kt├│re da si─Ö kompostowa─ç.

Nawet je┼Ťli uznamy, ┼╝e z pewno┼Ťci─ů nie damy rady by─ç, jak Bea Johnson, warto zastanowi─ç si─Ö nad tym, co jeste┼Ťmy w stanie zrobi─ç, by ograniczy─ç marnowanie. Rozs─ůdne zakupy z przygotowan─ů wcze┼Ťniej list─ů, czy kreatywne gotowanie, polegaj─ůce na wykorzystywaniu ca┼éych produkt├│w, nie wymagaj─ů wielkiego po┼Ťwi─Öcenia. Warunek podstawowy to zmiana naszego sposobu my┼Ťlenia, przekonanie samego siebie, ┼╝e marnowanie to wstyd.

***

dr Aleksandra Drzał-Sierocka, kulturoznawca, School of Ideas, Uniwersytet SWPShttps://sukcespisanyszminka.pl/chce-zrewolucjonizowac-branze-odziezy-zosia-zochniak/