Bitcoin

Czym jest Bitcoin? I czy ju偶 wkr贸tce zap艂acisz wirtualn膮 walut膮 za swoje zakupy? Przeczytaj komentarz eksperta

dr Micha艂 Rudy, Uniwersytet SWPS

O bitcoinach m贸wi si臋 dzi艣 coraz wi臋cej. Nic dziwnego, bo kurs bitcoina pod koniec roku 2017 wzr贸s艂 o ponad 150 proc. Na pocz膮tku roku 2017 jeden bitcoin kosztowa艂 oko艂o 970 dolar贸w. Tym samym najpopularniejsza waluta wirtualna uros艂a w ubieg艂ym roku o 1950 proc. Czy to oznacza, 偶e bitcoiny stan膮 si臋 kiedy艣 powszechnie akceptowalnym 艣rodkiem pieni臋偶nym lub nawet p艂atniczym?Je偶eli chodzi o wykreowane przez ludzi spo艂eczne zaufanie do pieni膮dza 鈥 to raczej nie ma rzeczy niewyobra偶alnych, szczeg贸lnie od momentu kiedy nasza cywilizacja odesz艂a od pieni膮dza maj膮cego jak膮艣 rzeczywist膮 warto艣膰.

(wirtualny) pieni膮dz robi pieni膮dz

Bitcoin, ta najs艂ynniejsza waluta wirtualna doprowadzi艂a z pewno艣ci膮 do stworzenia kilku ma艂ych lub wi臋kszych fortun, a jedn膮 z ciekawszych historii szybkiego wzbogacenia si臋 z jej pomoc膮 jest ta Kristoffera Kocha z Norwegii. W 2009 roku kupi艂 on 5 tysi臋cy bitcoin贸w za 150 norweskich koron (oko艂o 80 z艂otych), a w roku 2013 wystarczy艂o to do kupienia mieszkania w najbardziej luksusowej dzielnicy Oslo.

Koch w 2009 roku natkn膮艂 si臋 na bitcoiny podczas pisania pracy magisterskiej o szyfrowaniu, wtedy te偶 zdecydowa艂 si臋 kupi膰 w celach naukowych oko艂o 5 tysi臋cy bitcoin贸w. Od tego czasu zupe艂nie o zakupie tym zapomnia艂 i dopiero na pocz膮tku 2013 roku, gdy media zacz臋艂y coraz cz臋艣ciej donosi膰 o cyfrowej walucie, przypomnia艂a mu si臋 jego inwestycja. Bitcoiny, kt贸re dawniej warte by艂o zaledwie 150 koron, nagle okaza艂y si臋 kosztowa膰 ponad 5 milion贸w koron – czyli nieco ponad dwa i p贸艂 miliona z艂otych. Koch sprzeda艂 zatem jedn膮 pi膮t膮 swojej inwestycji i kupi艂 apartament w luksusowej dzielnicy Oslo – Toyen. Wszystko to za pieni膮dz wirtualny, kt贸ry jest fikcj膮 prawn膮 wymy艣lon膮 przez niczym nieograniczon膮 wyobra藕ni臋 cz艂owieka. Jak si臋 dzi艣 okazuje jednym z takich przekona艅 intersubiektywnych, jest wiara w bitcoina.

Pe艂nia ksi臋偶yca, ta艅ce przy ognisku i bitcoiny

Jak twierdzi Yuval Noah Harari, historyk z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie 鈥 ludzie nie maj膮 problem贸w z przyj臋ciem do wiadomo艣ci, 偶e ludzie pierwotni cementowali porz膮dek spo艂eczny, wierz膮c w duchy i demony oraz zbieraj膮c si臋 przy ka偶dej pe艂ni ksi臋偶yca na ta艅ce wok贸艂 ogniska. Nie dostrzegamy natomiast, 偶e nasze wsp贸艂czesne instytucje funkcjonuj膮 na dok艂adnie takiej samej zasadzie. We藕my na przyk艂ad 艣wiat korporacji. Dzisiejsi bankierzy, biznesmeni i prawnicy s膮 jego zdaniem w zasadzie pot臋偶nymi magami. Zasadnicza r贸偶nica mi臋dzy nimi a plemiennymi szamanami jest taka, 偶e wsp贸艂cze艣ni prawnicy opowiadaj膮 daleko dziwniejsze historie.鈥 (Y. Harari, Od zwierz膮t do bog贸w. Kr贸tka historia ludzko艣ci).

Dobrym przyk艂adem tworzenia na po艂y magicznych, na po艂y fikcyjnych byt贸w, nie maj膮cych nic wsp贸lnego z rzeczywisto艣ci膮 s膮 w艂a艣nie bitcoiny. Niewiele os贸b rozumie, 偶e bitcoiny niczym w臋giel w kopalni s膮 r贸wnie偶 wydobywane, czyli wygenerowane w procesie rozwi膮zywania problem贸w matematycznych za pomoc膮 urz膮dze艅 o odpowiedniej mocy obliczeniowej. W przypadku systemu bitcoin nie ma te偶 jednego, konkretnego podmiotu emituj膮cego tak zwane bitmonety (tak jak polski z艂oty emitowany jest przez Narodowy Bank Polski). S膮 one kreowane przez system, na kt贸ry sk艂ada si臋 r贸偶na w czasie liczba komputer贸w, nale偶膮cych do r贸偶nych os贸b i pracuj膮ca w oparciu o to samo oprogramowanie. Podobnie ma艂o kto wie dlaczego Narodowy Bank Polski, w danym roku zleca wybicie danej liczby monet poszczeg贸lnych nomina艂贸w oraz wydrukowanie konkretnej liczby banknot贸w.

Technologia, kt贸ra przechytrzy rynki finansowe

Stephen Hawking powiedzia艂, 偶e mo偶na sobie wyobrazi膰 technologi臋, kt贸ra przechytrzy艂aby rynki finansowe. Czy bitcoin nie jest ju偶 tak膮 technologi膮? Z kolei Arthur C. Clarke – pisarz fantastycznonaukowy i propagator kosmonautyki wskaza艂, i偶 ka偶da wystarczaj膮co zaawansowana technologia jest nieodr贸偶nialna od magii. Czym zatem jest magiczny bitcoin, rozpalaj膮cy wyobra藕ni臋 tak wielu ludzi na ca艂ym 艣wiecie? Na stronach wielu bank贸w centralnych na ca艂ym 艣wiecie mo偶na znale藕膰 ca艂膮 mas臋 ostrze偶e艅 na temat ryzyka inwestycyjnego zwi膮zanego z walutami wirtualnymi. Na podstawie wielu tych informacji mo偶na zbudowa膰 ca艂kiem zgrabn膮 prawnicz膮 definicj臋 negatywn膮, czyli czym, w 艣wietle prawa i by膰 mo偶e tylko jeszcze – bitcoin na pewno nie jest.

Czym bitcoiny, czy inne waluty wirtualne 鈥 nie s膮?

Waluty wirtualne nie s膮 powszechnie akceptowanym (np. w punktach us艂ugowo-handlowych) czy prawnym 艣rodkiem p艂atno艣ci. Nie s膮 one emitowane i gwarantowane przez pa艅stwowe banki centralne. Oznacza to, 偶e podmioty gospodarcze, czy te偶 osoby fizyczne nie maj膮 obowi膮zku akceptowania p艂atno艣ci w tego tupu walutach. Nawet je偶eli wcze艣niej je akceptowa艂y.

Waluty wirtualne nie s膮 r贸wnie偶 pieni膮dzem elektronicznym. Banki centralne definiuj膮 je wr臋cz jako ba艅ki spekulacyjne lub piramidy finansowe. Ba艅ka spekulacyjna (cenowa) jest samonap臋dzaj膮cym si臋 mechanizmem, w kt贸rym wzrost cen nie jest uzasadniony czynnikami ekonomiczno-finansowymi, a psychologicznymi, np. ci膮gle rosn膮cymi oczekiwaniami. Z kolei w strukturze piramidy finansowej zysk konkretnego uczestnika jest bezpo艣rednio uzale偶niony od wp艂at p贸藕niejszych uczestnik贸w, stoj膮cych niejako ni偶ej w tej strukturze. Mechanizm dzia艂ania piramid finansowych polega na pozyskiwaniu przez ich za艂o偶ycieli jak najwi臋kszej liczby uczestnik贸w, kt贸rzy 鈥 zach臋ceni obiecanymi zyskami 鈥 wp艂acaj膮 im pieni膮dze. W praktyce rzadko s膮 艣wiadczone us艂ugi finansowe. Organizatorzy namawiaj膮 zwykle uczestnik贸w piramidy finansowej do werbowania kolejnych os贸b.
Z tego powodu piramidy finansowe s膮 z g贸ry skazane na upadek, bowiem system wymaga lawinowego dop艂ywu nowych uczestnik贸w, a taka mo偶liwo艣膰 jest ograniczona.

PRZECZYTAJ: Jak skutecznie pozby膰 si臋 d艂ug贸w? 10 sprawdzonych pomys艂贸w!

Inwestowa膰 w ci膮g cyfr i liter?

Czy inwestowanie w ci膮g cyfr i liter funkcjonuj膮cych w systemie stworzonym przez nieznan膮 osob臋 mo偶e mie膰 zatem charakter nap臋dzania ba艅ki spekulacyjnej albo piramidy finansowej? Oczywi艣cie nie tylko mo偶e ale i ma charakter ba艅ki, a by膰 mo偶e tak偶e nosi pewne cechy piramidy finansowej. Dlatego te偶 banki centralne zupe艂nie s艂usznie ostrzegaj膮 o ryzykach zwi膮zanych z inwestowaniem w wirtualne waluty. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e tak膮 struktur臋 ba艅ki lub piramidy mo偶e mie膰 tak偶e inwestowanie w inne dobra inwestycyjne, jak frank szwajcarski, z艂oto, dzie艂a sztuki, czy rynek nieruchomo艣ci. Co wi臋cej, zawsze trudno jest oceni膰 kiedy taka ba艅ka mo偶e p臋kn膮膰.

Zgodnie z definicj膮 zaproponowan膮 przez Europejski Urz膮d Nadzoru Bankowego, waluty wirtualne s膮 cyfrow膮 reprezentacj膮 warto艣ci, nieemitowan膮 przez bank centralny czy organ publiczny, niekoniecznie powi膮zan膮 z walut膮 okre艣lonego kraju, lecz uznawan膮 przez osoby fizyczne i prawne za 艣rodek p艂atniczy. Mog膮 one by膰 przenoszone, przechowywane albo podlega膰 handlowi elektronicznemu. Banki centralne postuluj膮 przy tym pos艂ugiwanie si臋 takimi okre艣leniami jak waluta wirtualna, pseudo-waluta, niby-waluta lub krypto-waluta. Termin waluta wirtualna najlepiej podkre艣la przy tym wyobra偶ony charakter bitcoin贸w, jako instytucji stworzonej, wykreowanej w ludzkim umy艣le. Z kolei reszta nazw proponowanych przez Europejski Bank Centralny, ma na celu odr贸偶nienie walut wirtualnych od walut prawdziwych.

Na czym polega wiara w bitcoina?

Bitcoin, jak ka偶dy inny pieni膮dz, to skuteczny spos贸b przechowywania i przenoszenia maj膮tku, poniewa偶 pozwala zamienia膰 niepor臋czne dobra materialne, jak grunty czy zwierz臋ta hodowlane, na wirtualny zapis cyfrowy, kt贸ry ma warto艣膰 w zbiorowej wyobra藕ni.

Robin Dunbar, brytyjski antropolog i profesor psychologii ewolucyjnej Uniwersytetu Oksfordzkiego, uwa偶a, 偶e kultura to 鈥瀒dee w ludzkich g艂owach鈥. Podobnie bitcoiny nale偶y postrzega膰 jako wytw贸r niczym nieskr臋powanej wyobra藕ni cz艂owieka. Jak twierdzi Yuval Noah Harari wszystkie waluty wirtualne to intersubiektywne porz膮dki wyobra偶one, b臋d膮ce wynikiem my艣li czy wyobra藕ni cz艂owieka.

Najlepiej wida膰 to przy okazji walut wirtualnych, gdzie nasze zaufanie podobnie jak przy pieni膮dzu tradycyjnym nie mia艂o szans ukszta艂towa膰 si臋 na gruncie niebywale z艂o偶onych i trwa艂ych zwi膮zk贸w politycznych, spo艂ecznych i ekonomicznych. Gdzie obdarzamy naszym zaufaniem mimo wielu publicznych ostrze偶e艅 o ba艅ce spekulacyjnej i piramidzie finansowej. Gdzie, ju偶 chyba w og贸le nie rozumiej膮c na czym polega wydobywanie bitcoin贸w uwa偶amy, 偶e si臋 na nich wzbogacimy.

Dlaczego ludzie wierz膮 w wirtualne waluty?

Mamy nadziej臋 na wysoki, natychmiastowy zysk, poniewa偶 wierzy w niego Internet i gie艂da towarowa. Wierzym, bo czytamy ile warta by艂aby dzisiaj pizza kupiona kiedy艣 za 10 000 bitcoin贸w albo, 偶e zwykli ludzie dzi臋ki bitcoinom stali si臋 milionerami i dzia艂a to na nasz膮 wyobra藕ni臋 zbiorow膮. Tym samym uznanie waluty wirtualnej, najpierw przez poszczeg贸lne jednostki (zjawisko subiektywne), a p贸藕niej przez wystarczaj膮c膮 liczb臋 cz艂onk贸w spo艂ecze艅stwa za pieni膮dz, czy te偶 nie, jest uzale偶nione od zupe艂nie subiektywnego przekonania poszczeg贸lnych cz艂onk贸w spo艂eczno艣ci.

Czy prowadzone s膮 dzia艂ania maj膮ce na celu wzmocnienie takiego zjawiska jak wirtualny pieni膮dz?

Tak, bo bitcoin, jak ka偶da inna fikcja prawna, potrzebuje swoich szczerych wyznawc贸w. Przyk艂adem pozyskiwania zwolennik贸w mo偶e by膰 manifest publiczny wydany pod pseudonimem Satoshi Nakamoto w 2008 roku. Dokument m贸wi o potrzebie tworzenia pieni膮dza elektronicznego, opartego na zasadzie wzajemnego zaufania oraz sieci peer-to-peer, kt贸ra pozwala na dokonywanie p艂atno艣ci bez udzia艂u os贸b trzecich (system zdecentralizowany). Tymczasem na razie mamy do czynienia, z opartym co prawda na zasadzie wzajemnego zaufania, ale systemem inwestycyjnym w ba艅k臋 bitcoinow膮.

Kiedy sie膰 obieg艂a wie艣膰, 偶e wordpress.com przyjmuje bitcoiny, by艂 to niew膮tpliwie kolejny istotny krok w kierunku wzrostu popularno艣ci bitmonet. Dla bitcoina wystartowa艂y ju偶 tak偶e kontrakty terminowe na chicagowskich gie艂dach. Oznacza to, 偶e rynki finansowe, te偶 zacz臋艂y wzmacnia膰 wiar臋 w wirtualn膮 walut臋.

Czy kryptowaluty przebij膮 kiedy艣 szklany sufit?

Na pytanie, czy wirtualne monety mog膮 sta膰 si臋 powszechnie akceptowalnym 艣rodkiem pieni臋偶ny mo偶na udzieli膰 odpowiedzi pozytywnej, ale z pewnym zastrze偶eniem. W momencie, w kt贸rym ludzie obdarz膮 zaufaniem bitcoinowy system pieni臋偶ny, generowane przez niego cyfrowe monety stan膮 si臋 pieni膮dzem. 呕eby jednak tak si臋 sta艂o, w intersubiektywnej 艣wiadomo艣ci spo艂ecze艅stwa musz膮 one przesta膰 by膰 traktowane, jako dobro inwestycyjne. Inaczej ich znaczenie, jako 艣rodek p艂atniczy b臋dzie r贸wnie znikome, jak z艂otej rubl贸wki czy z艂otej dolar贸wki albo monet kolekcjonerskich emitowanych przez Narodowy Bank Polski.

Czy w Polsce wirtualne monety maj膮 szans臋 sta膰 si臋 prawnym 艣rodkiem p艂atniczym? Do tych rozwa偶a艅 Narodowy Bank Polski nie odnosi si臋 wprost. Obecnie zgodnie z ustaw膮, tylko NBP przys艂uguje wy艂膮czne prawo emitowania znak贸w pieni臋偶nych Rzeczypospolitej Polskiej. A tymi s膮 banknoty i monety opiewaj膮ce na z艂ote i grosze.聽I to one s膮 jedynymi prawnymi 艣rodkami p艂atniczymi w Polsce.

Je偶eli waluta wirtualna stanie si臋 powszechnie akceptowalnym 艣rodkiem pieni臋偶nym, w贸wczas banki centralne b臋d膮 musia艂y si臋 jako艣 do tego faktu odnie艣膰. Tym bardziej b臋d膮 do tego zmuszone, gdy zaufanie do pieni膮dza wirtualnego zostanie, wcze艣niej czy p贸藕niej podwa偶one i obywatele zaczn膮 traci膰, na skutek pos艂ugiwania si臋 bitcoinem, prawdziwe pieni膮dze – czyli euro lub z艂ot贸wki.

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close