Monika R贸偶ycka

Doceniaj swoj膮 warto艣膰, bo nikt inny za Ciebie tego nie zrobi! Przeczytaj wywiad z dr Monik膮 R贸偶yck膮

Dominika Jajszczak

鈥濪zi艣 wiem, 偶e nie wystarczy by膰 pracowit膮, sumienn膮, uczynn膮 i dobrze wykszta艂con膮.聽 I nie m贸wi臋 tutaj o tym, 偶e nie nale偶y by膰 tak膮 osob膮. Ale w rzeczywisto艣ci mo偶e by膰 tak, 偶e nikt tego ani nie zauwa偶y ani nie doceni. Trzeba po prostu o siebie zawalczy膰鈥 - wyznaje dr Monika R贸偶ycka, Ambasadorka programu Sukces TO JA i autorka ksi膮偶ki 鈥濿arto艣ci kobiece w biznesie鈥.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Kiedy odkry艂a艣 w sobie 偶y艂k臋 biznesow膮?

Nie mam bogatej historii biznesowej, tak jak wiele s艂awnych i znanych bizneswoman. Ani nie dzia艂am w biznesie od zarania dziej贸w, ani te偶 nie mam w rodzinie wielkich korzeni biznesowych. Ale pami臋tam, jak przedsi臋biorczo艣膰 ujawni艂a si臋 u mnie po raz pierwszy w wieku lat sze艣ciu, kiedy nam贸wi艂am trzy kole偶anki i koleg臋 na wsp贸lne wyst臋py na podw贸rku. Na zewn膮trz by艂o wtedy szaro i troch臋 siermi臋偶nie, a ja wyprosi艂am od babci zgod臋 na wynoszenie magnetofonu. D藕wi臋ki g艂o艣nej muzyki sprawia艂y, 偶e w czteropi臋trowej kamienicy s膮siedzi szerzej otwierali okna. Nasz zesp贸艂 ta艅czy艂 przygotowane wcze艣niej uk艂ady w rytm piosenek typu 鈥濳aczuchy鈥. Robi艂o si臋 gwarnie, weso艂o i kolorowo a my dostawali艣my drobniaki. Potrafili艣my uzbiera膰 ich tyle, 偶e po serii wyst臋p贸w uroczy艣cie pomaszerowali艣my do nie istniej膮cego ju偶 kultowego sklepu-marze艅 z zabawkami dla dzieci 鈥濨ambo” na ul. Wojska Polskiego w Szczecinie. Moim celem by艂 wtedy zakup po偶膮danego przez wielu pistoletu na kulki oraz strza艂ek z tarcz膮. Wypo偶yczali艣my je potem dzieciakom z innych podw贸rek, obok naszej bramy. Za op艂at膮, oczywi艣cie. Nied艂ugo potem, w czasie wakacji wpad艂am na pomys艂 sprzedawania owoc贸w i warzyw na 艂awce w pobliskim parku. Zaopatrzenie gwarantowa艂a babcina dzia艂ka, zatem zasoby naszych zabawek 鈥 pomimo, 偶e w peerelowskich czasach 鈥 by艂y ca艂kiem poka藕ne. Moim g艂贸wnym powo艂aniem nie by艂a jednak praca w handlu, cho膰 faktycznie pe艂ni艂am m.in. funkcj臋 dyrektora handlowego w bran偶y hotelarskiej. Aktualnie zajmuj臋 si臋 mi臋dzy innymi r贸wnie偶 zarz膮dzaniem strategicznym i operacyjnym w bran偶y medycznej. Pewnym zawodowym pok艂osiem moich niedosz艂ych talent贸w handlowych mo偶e by膰 s艂ynne powiedzenie jednego z moich by艂ych szef贸w, 偶e: 鈥濲ak nie mo偶na czego艣 za艂atwi膰, to trzeba Monik臋 wys艂a膰鈥. I doceniam je, poniewa偶 nie przepada艂 za mn膮. Wrodzona operatywno艣膰 nie przeszkadza艂a mi w tym, 偶e w dzieci艅stwie by艂am grzeczn膮, sumienn膮, pracowit膮 i ambitn膮 dziewczynk膮. Uczono mnie, 偶e taka powinnam by膰. 艢piewa艂am w ch贸rze, gra艂am na fortepianie, przynosi艂am ze szko艂y same pi膮tki i mia艂am wzorowe zachowanie. Po studiach 鈥 w pracy 鈥 tak偶e stara艂am si臋 by膰 idealna: anga偶owa艂am si臋 w trudne projekty, przeprowadza艂am restrukturyzacje, opracowywa艂am strategie i koncepcje rozwoju, szkoli艂am pracownik贸w i cz臋sto zostawa艂am po godzinach. Firm臋, w kt贸rej pracowa艂am 鈥 traktowa艂am tak, jakby by艂a moj膮 w艂asn膮. Wydawa艂o mi si臋, 偶e je艣li b臋d臋 pracowa膰 ci臋偶ej i wi臋cej ni偶 inni 鈥 to wreszcie udowodni臋 swoj膮 warto艣膰, a szef w ko艅cu to zauwa偶y i doceni. 呕e dostan臋 wtedy awans i zostan臋 stosownie wynagrodzona.

I jak to si臋 sko艅czy艂o? Czy wszystko posz艂o zgodnie z planem i przewidywaniami?

To by艂o jedno ze zderze艅 z rzeczywisto艣ci膮. M贸j szef 鈥 niestety 鈥 nie podziela艂 moich warto艣ci. To niesamowite, 偶e w sprawach, kt贸re za艂atwia艂am na zewn膮trz 鈥 postrzegana by艂am jako: skuteczna, opanowana, rzeczowa i twarda. Ale w firmie? Przechodzi艂am prawdziwe piek艂o. Coraz cz臋艣ciej nies艂usznie krytykowano niemal wszystkie moje decyzje, wybory i koncepcje. A nawet m贸j wygl膮d. Kiedy wstawa艂am rano do pracy mia艂am md艂o艣ci. Ca艂ymi wieczorami siedzia艂am nad dokumentami, bo przynosi艂am 鈥 oczywi艣cie 鈥 prac臋 r贸wnie偶 do domu. Pe艂na wcze艣niej energii i pasji do dzia艂ania 鈥 czu艂am si臋 coraz bardziej sfrustrowana i przyt艂oczona. Po pewnym czasie zorientowa艂am si臋, 偶e oto w艂a艣nie dopad艂 mnie sztandarowy przyk艂ad mobbingu, kt贸remu ulegaj膮 najcz臋艣ciej osoby, mocno zaanga偶owane w swoj膮 prac臋. Niestety, nie mia艂am ani pomys艂u, ani kapita艂u, 偶eby zaryzykowa膰 i otworzy膰 w艂asn膮 firm臋. Na rynku pracy by艂o kiepsko, wi臋c powtarza艂am sobie, 偶e musz臋 to przetrwa膰. Mimo moich stara艅 musia艂am si臋 rozsta膰 z prac膮. Nie mia艂am si艂y na wojn臋, dlatego zgodzi艂am si臋 na przyj臋cie niewielkiego odszkodowania i stan臋艂o przede mn膮 widmo braku przychod贸w oraz kapita艂u na sp艂at臋 kredytu hipotecznego. A ja stawa艂am si臋 coraz bardziej s艂aba i obola艂a. W dniu moich urodzin zwija艂am si臋 z b贸lu i trafi艂am do szpitala. Diagnoza by艂膮 druzgoc膮ca. Choroba praktycznie nieuleczalna. Wpad艂am w prawdziw膮 depresj臋. Uzna艂am, 偶e oto wszystko, co najlepsze, sko艅czy艂o si臋 i jest ju偶 za mn膮. 呕e ca艂e moje 偶ycie praktycznie si臋 ju偶 sko艅czy艂o i 偶e nic dobrego mnie ju偶 nie czeka. Mo偶na powiedzie膰, 偶e w my艣lach 偶egna艂am si臋 ze 艣wiatem. W tym trudnym momencie m贸j m膮偶 poda艂 mi r臋k臋. Przeprowadzi艂 mnie przez ca艂y proces. Znosi艂 z艂e samopoczucie. Wyszukiwa艂 nowe leki, witaminy, artyku艂y medyczne na temat choroby. R贸wnie偶 dzi臋ki jego pomocy przetrwa艂am i przesz艂am przez to wszystko. Powr贸t na rynek wymaga艂 przekwalifikowania i ci臋偶kiej pracy. By艂a krew, pot i 艂zy.

Jakie s膮 Twoje przemy艣lenia i jakie rady dla innych kobiet, naszych czytelniczek?

Dzi艣 wiem, 偶e nie wystarczy by膰 pracowit膮, sumienn膮, uczynn膮 i dobrze wykszta艂con膮.聽 I nie m贸wi臋 tutaj o tym, 偶e nie nale偶y by膰 tak膮 osob膮. Ale w rzeczywisto艣ci mo偶e by膰 tak, 偶e nikt tego ani nie zauwa偶y ani nie doceni. Nauczy艂am si臋 ponadto, 偶e s膮 kobiety, kt贸re ostrzej traktuj膮 inne kobiety. Odnosz膮 si臋 do nich wrogo i traktuj膮 jak konkurencj臋. W szczeg贸lno艣ci, gdy sami m臋偶czy藕ni dla swoich cel贸w manipuluj膮 takimi kobietami. Ale jak mawia艂a Madelaine Albraight 鈥W piekle zarezerwowane jest specjalne miejsce dla kobiet, kt贸re nie pomagaj膮 innym kobietom鈥. I to w艂a艣nie na przek贸r takim osobom i takim postawom zacz臋艂am zg艂臋bia膰 temat warto艣ci, jakie wnosz膮 kobiety do biznesu i na rynek pracy. I w tym roku wyda艂am ksi膮偶k臋 pt. 鈥濿arto艣ci kobiece w biznesie鈥. A w napisaniu i wydaniu tej ksi膮偶ki pomog艂y mi 鈥 wspania艂e, niesamowite wr臋cz kobiety. I dzi艣 mog臋 powiedzie膰, 偶e to one w moim 偶yciu zawodowym by艂y prawdziwymi, cudownymi mentorkami. Dlatego nie warto my艣le膰, 偶e inni wyka偶膮 si臋 poczuciem sprawiedliwo艣ci i przyzwoito艣ci czy zmieni膮 si臋 na lepsze. Bo tak wcale nie musi si臋 sta膰. Trzeba przesta膰 wyst臋powa膰 z pozycji osoby przepe艂nionej strachem i obawami. Trzeba bra膰 sprawy we w艂asne r臋ce i nieustannie samej szuka膰 sposob贸w na to, aby z podniesion膮 g艂ow膮 m贸c spojrze膰 sobie w oczy i powiedzie膰, 偶e 鈥瀦 mojej strony zrobi艂am wszystko, co tylko mog艂am dobrego i nie mam sobie nic do zarzucenia鈥. Trzeba ca艂y czas mocno wierzy膰 w siebie i swoje mo偶liwo艣ci. A je艣li jeszcze nie wiesz, jakie masz warto艣ciowe cechy i talenty 鈥 to znajd藕 je w sobie i rozwijaj. Doceniaj swoj膮 warto艣膰.

A je偶eli chcia艂abym si臋 bardziej szczeg贸艂owo zapozna膰 z tymi zagadnieniami, to co polecasz?聽

Mo偶e zabrzmi to nieskromnie, ale polecam napisan膮 przeze mnie monografi臋 鈥濿arto艣ci kobiece w biznesie鈥. Asumptem do jej napisania by艂 r贸wnie偶 fakt, 偶e pocz膮tkowo trudno by艂o mi wskaza膰 swoje mocne strony, cechy i talenty. Bardzo lubi艂am robi膰 r贸偶ne testy i badania, lepiej siebie poznawa膰. A potem przez ponad 2 lata analizowa艂am 艣wiatow膮 i krajow膮 literatur臋, wiele raport贸w oraz bada艅 w r贸偶nych dziedzinach nauk. I na wybranej grupie kilkuset kobiet przeprowadzi艂am w艂asne badania, jakie cechy maj膮 kobiety sukcesu oraz te, kt贸re ponios艂y w biznesie pora偶k臋 i opracowa艂am autorski Test na sukces w biznesie oraz na kobieco艣膰 i m臋sko艣膰 w biznesie. Test ten bada, ile kobiety i ile m臋偶czyzny powinno by膰 w cz艂owieku sukcesu. Pozwala jednocze艣nie okre艣li膰 swoje mocne strony.

Co le偶a艂o u podstaw tego badania?聽

Hipoteza badawcza przewidy颅wa艂a, 偶e kobiety, kt贸re odnosz膮 sukcesy w biznesie, reprezentuj膮 silne cechy kobiece oraz silne cechy m臋skie jednocze艣nie. Cho膰 cechy te rozumiane s膮 zazwyczaj opozycyjnie 鈥 jako przeciwstawne lub wykluczaj膮ce si臋 nawzajem 鈥 ich komplementarno艣膰, wzajemne uzupe艂nianie si臋 i dope艂nianie powinny si臋 przyczynia膰 do rozwoju firm, wzrostu ich efektywno艣ci i skuteczno艣ci, s艂u偶膮c ca艂emu spo艂ecze艅stwu. Hipoteza ta nawi膮zuje do znanej teorii Sandry L. Bem, kt贸ra zak艂ada, 偶e jednostka mo偶e mie膰 jedn膮 z kilku mo偶liwych kombinacji cech m臋skich oraz kobiecych, a pozostawianie ich w r贸wnowadze umo偶liwia szybsz膮 adaptacj臋 i lepsze funkcjonowanie w coraz bardziej z艂o偶onej rzeczywisto艣ci spo颅艂ecznej. Osoby te 鈥瀖aj膮 wi臋ksze mo偶liwo艣ci kon颅struktywnego dzia艂ania鈥. Uzyskane wyniki jednoznacznie potwierdzi艂y, 偶e kobiety sukcesu odznaczaj膮 si臋 silnymi cechami kobiecymi, silnymi cechami m臋skimi, tak偶e silnymi cechami neutralnymi. Uzasadnieniem hipotezy jest fakt, 偶e kobiety zmagaj膮 si臋 ze znale颅zieniem odpowiednich wzorc贸w dzia艂ania i zachowa艅 maj膮cych na celu osi膮ganie sukces贸w na p艂aszczy藕nie biznesowej. Nie widz膮c alternatyw, wiele z nich rea颅lizuje 艣cie偶k臋 kariery poprzez na艣ladowanie m臋偶czyzn i wyb贸r tych schemat贸w post臋powania, kt贸re s膮 uto偶samiane z m臋skimi i uznawane za m臋skie. Znacz膮cej cz臋艣ci kobiet wydaje si臋, 偶e jest to najlepszy spos贸b, kt贸ry prowadzi do osi膮gni臋颅cia sukcesu w wielu r贸偶nych bran偶ach. Cz臋sto jednak, jak wskazuj膮 same kobie颅ty, skorelowane jest to z powszechnym odbiorem spo艂ecznym, przejawiaj膮cym si臋 w negatywnym, stereotypowym postrzeganiu wizerunku kobiet. Inaczej ni偶 w przypadku m臋偶czyzn.

Cz臋艣膰 praktyk贸w biznesu deklaruje, 偶e p艂e膰 w biznesie znaczenia nie ma, okazuje si臋 jednak, 偶e realia mog膮 by膰 zupe艂nie inne鈥

Z jednej strony us艂ysze膰 mo偶na opini臋, 偶e kobiety osi膮gn臋艂y ju偶 bardzo du偶o, 偶e wdzieraj膮 si臋 tam, gdzie nie trzeba. Cz臋sto s艂yszymy dzi艣 przecie偶 o pewnych siebie liderkach, kt贸re chc膮 podejmowa膰 ryzyko i wspinaj膮 si臋 na szczyty organizacji biznesowych w wielu r贸偶nych bran偶ach, poniewa偶 media ch臋tnie nag艂a艣niaj膮 historie sukcesu. O pora偶kach m贸wi si臋 zdecydowanie rzadziej, a przecie偶 to nie sukces, a pora偶ka jest regu艂膮. Z drugiej strony analiza wi臋kszo艣ci bada艅 pokazuje, 偶e mimo przepis贸w o zakazie dyskryminacji, kobiety podczas rekrutacji pytane s膮 o sytuacj臋 rodzinn膮, o to, czy i kiedy b臋d膮 planowa艂y urodzi膰 dziecko. Istnieje mi臋dzyp艂ciowa luka p艂acowa. Obecnie nie ma na 艣wiecie kraju, w kt贸rym kobiety zarabia艂yby wi臋cej od m臋偶czyzn. W zale偶no艣ci od bran偶y i stanowiska, kobiety zarabiaj膮 od kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesi臋ciu procent mniej ni偶 m臋偶czy藕ni. Kobiety w ci膮偶y lub matki pomijane s膮 przy awansowaniu. Istnieje bezpo艣rednia zale偶no艣膰 mi臋dzy liczebno艣ci膮 kobiet a szczeblem zarz膮dzania, zgodnie z zasad膮, 偶e im wy偶szy szczebel, tym liczebno艣膰 kobiet jest mniejsza. Na najwy偶szych szczeblach firm jest zaledwie od kilku do kilkunastu procent kobiet w Polsce, Europie czy USA.聽 Istnieje, oczywi艣cie, wiele kobiet, kt贸re samodzielnie prowadz膮 w艂asne biznesy. Rozwijaj膮 swoje pasje czy zainteresowania, chc膮 by膰 samodzielne, chc膮 si臋 rozwin膮膰. S膮 zorientowane na sukces, m艂ode i najcz臋艣ciej bardzo dobrze wykszta艂cone. Je艣li jednak popatrzymy na liczne rankingi, typu 鈥瀕ista najbogatszych鈥 za dany rok, okazuje si臋, 偶e kobiet jest na nich zdecydowanie mniej ni偶 m臋偶czyzn, za艣 prawdziwa self-made women, czyli kobieta, o kt贸rej mo偶na powiedzie膰, 偶e od pocz膮tku do ko艅ca rozwin臋颅艂a sw贸j biznes sama, aktualnie jest prawdziw膮 rzadko艣ci膮. Pozosta艂e bizneswoman to albo biznesowe partnerki swoich m臋偶贸w, dziedziczki maj膮tk贸w po znanych polskich biznesmenach, kt贸re sw贸j czas i energi臋 po偶ytkuj膮 w obszarach kultury i spo艂ecznym, b膮d藕 dziedziczki maj膮tk贸w po rodzicach. Istnieje r贸wnie偶 cz臋艣膰 kobiet, kt贸re anga偶uj膮 si臋 w prowadzenie biznesu raczej z konieczno艣ci ni偶 przedsi臋biorczo艣ci.

Jakie bariery stoj膮 przed kobietami?

Przy ograniczonej dost臋pno艣ci kapita艂u na start, podejmowane przez kobiety przedsi臋wzi臋cia biznesowe skoncentrowane s膮 w zat艂oczonych, mocno konkurencyjnych sektorach, o ni偶szych barierach wej艣cia i ni偶szej warto艣ci dodanej, ograniczonej rentowno艣ci i mo偶liwo艣ci wzrostu. Na przyk艂ad w handlu, gastronomii, sektorze zdrowia, us艂ugach edukacyjnych czy zwi膮zanych z gospodarstwem domowym. Kobiety anga偶uj膮 si臋 w prowadzenie biznesu z braku szans na znalezienie pracy w charakterze pracownika w sektorze prywatnym lub publicznym. W艂asna firma traktowana jest jako ucieczka przed dyskryminacj膮 stosowana nawet nie艣wiadomie przez pracodawc贸w wobec kobiet, gdy staraj膮 si臋 o prac臋 lub awans. Realia polskiej rzeczywisto艣ci s膮 takie, 偶e wiele kobiet nie ma wystarczaj膮颅cych mo偶liwo艣ci podj臋cia satysfakcjonuj膮cej i zgodnej ze zdobytym wykszta艂ce颅niem pracy. Zostawienie dziecka pod opiek膮 innej osoby ze wzgl臋du na powr贸t do pracy 鈥 to trudna decyzja i tylko pasjonuj膮ca, ambitna i daj膮ca satysfakcj臋 kariera mo偶e uczyni膰 ten wyb贸r op艂acalny. W praktyce niewiele kobiet mo偶e pozwo颅li膰 sobie na rezygnacj臋 z aktywno艣ci zawodowej. Wi臋kszo艣膰 z nich w elastycz颅ny spos贸b pr贸buje pogodzi膰 funkcje macierzy艅skie, opieku艅cze, wykonywanie prac domowych i organizacj臋 偶ycia rodzinnego z rozwojem 偶ycia zawodowego. Tymczasem prace wykonywane zazwyczaj przez m臋偶czyzn cz臋sto wycenia颅ne s膮 wy偶ej ni偶 te, kt贸re w podobnych bran偶ach wykonuj膮 kobiety, np. kasjerka w supermarkecie zarabia mniej ni偶 m臋偶czyzna pracuj膮cy w magazynie, sprz膮ta颅j膮ca kobieta jest s艂abiej wynagradzana ni偶 m臋偶czyzna wywo偶膮cy 艣mieci. Tak偶e piel臋gniarka zarabia mniej ni偶 technik medyczny, mimo 偶e oboje maj膮 kwalifika颅cje na por贸wnywalnym poziomie. Okazuje si臋 zatem, 偶e p艂e膰 ma znaczenie, poniewa偶 sytuacja kobiet w biznesie i na rynku pracy przedstawia si臋 mniej korzystnie ni偶 m臋偶czyzn, s膮 grup膮 dotkni臋t膮 nier贸wnowag膮.

Jakie s膮 przyczyny takiego stanu rzeczy?

Istnieje ca艂y wachlarz przyczyn i wyja艣nieniu ich cz臋艣膰 miejsca po艣wi臋cam w ksi膮偶ce 鈥濿arto艣ci kobiece w biznesie鈥. Pocz膮wszy od uwarunkowa艅 historycznych, po spo艂eczne i kulturowe. Warto pami臋ta膰, 偶e przez ostatnich kilkadziesi膮t stuleci opierali艣my si臋 na systemach filozoficznych, spo艂ecznych i politycznych, w kt贸rych kobiety klasyfikowane by艂y ni偶ej ni偶 m臋偶czy藕ni. W przesz艂o艣ci to m臋偶czy藕ni za spraw膮 rangi nadanej im poprzez si艂臋, tradycj臋, wychowanie, prawo czy podzia艂 pracy decydowali o roli kobiet. Wyj膮tkiem od dyskryminacji zawodowej kobiet by艂a Anglia, gdzie od XVII w. kobiety mog艂y posiada膰 nieruchomo艣ci i nie tylko jako wdowa czy te偶 bez m臋skiego opiekuna prowadzi膰 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮. Jednak dopiero w XX w. na dobre zako艅czy艂 si臋 monopol m臋偶czyzn na zdobywanie wy偶szego wykszta艂cenia, kt贸re determinowa艂o dost臋p do lepiej p艂atnych zawod贸w oraz oczywi艣cie prawa wyborcze. Przez ca艂e stulecia, we wszystkich dziedzinach gospodarki, w tych samych zawodach i za t臋 sam膮 aktywno艣膰 kobiety zazwyczaj otrzymywa艂y p艂ac臋 w wysoko艣ci jednej drugiej do jednej trzeciej wynagrodzenia m臋偶czyzn. Paradoksalnie dopiero obydwie wojny 艣wiatowe przynios艂y otwarcie nowej epoki w dziejach kobiet i nowe szanse rozwoju. Prowadz膮c czytelniczk臋 lub czytelnika poprzez dzieje od czas贸w prehistorycznych a偶 po wsp贸艂czesne, szczeg贸艂owo przybli偶am temat ten w podrozdziale 鈥濰istoria przedsi臋biorczo艣ci kobiet鈥.

W ubieg艂ym roku obchodzili艣my stulecie nadania praw wyborczych kobietom i okazuje si臋, 偶e sto lat to za ma艂o, aby zmieni膰 utrwalane przez wieki stereotypy i uprzedzenia?聽

W kolejnym z podrozdzia艂贸w, zatytu艂owanym 鈥濻tereotypy i warto艣ci鈥 pisz臋 m.in. o tym jak zwalcza膰 tzw. unconscious bias, czyli nie艣wiadome nastawienie i uprzedzenia, kt贸re silnie wp艂ywaj膮 na spos贸b postrzegania 艣wiata wok贸艂 nas, na nasze postawy, zachowania, jak my艣limy, dzia艂amy, a zatem jak podejmujemy decyzje. Nie艣wiadome preferencje i za艂o偶enia dotycz膮ce kobiet oraz m臋偶czyzn najcz臋艣ciej s膮 g艂臋boko zakorzenione w normach kulturowych i powszechnie podzielane, r贸wnie偶 poprzez stereotypy, kt贸re rz膮dz膮 nami niemal od ko艂yski. Dziewczynki okre艣lane s膮 jako 鈥瀖a艂e, delikatne, pi臋kne鈥, ch艂opcy za艣 鈥瀌ziarscy i silni鈥, de facto jednak bior膮ce udzia艂 w badaniu noworodki nie r贸偶ni艂y si臋 wzrostem, wag膮 czy stanem zdrowia. Powy偶sze, mniej lub bardziej nie艣wiadomie, internalizuje zewn臋trzne oczekiwania wo颅bec p艂ci, co podawane jest jako przyk艂ad nie艣wiadomego seksizmu (nonconscious sexism), czyli systemu przekona艅, kt贸re przyjmujemy, nie zdaj膮c sobie z tego sprawy, bez udzia艂u krytycznej re颅fleksji i jako nieuchronn膮 konieczno艣膰. Ch艂opcy od najwcze艣niejszych lat s膮 stymulowani przez rodzic贸w czy na颅uczycieli do kierowania swoich zainteresowa艅 w stron臋 nauk technicznych. So颅cjalizacja rodzic贸w oraz nauczycieli przebiega w prze艣wiadczeniu, 偶e dziewcz臋ta z natury wykazuj膮 wi臋ksze zdolno艣ci o charakterze humanistycznym. Ponadto w zakresie nauki w szkole ch艂opcy motywowani s膮 poczuciem sprawstwa i mocy, dziewczynki natomiast posiadaniem zdolno艣ci i predyspozycji lub ich braku. Odno艣nie do talent贸w ma颅tematycznych nie ma r贸偶nic w艣r贸d dziewczynek i ch艂opc贸w w ocenach szkolnych i wynikach test贸w z matematyki oraz nauk 艣cis艂ych, a przynajmniej s膮 tak nik艂e, 偶e statystycznie nieistotne. Mo偶na zatem stwierdzi膰, 偶e dziewczynki s膮 r贸wnie uzdolnione matematycznie jak ch艂opcy. Jednak od oko艂o 12鈥13 roku 偶ycia po颅jawia si臋 przewaga ch艂opc贸w w tym zakresie, gdy偶 w tym wieku dziewczynki przestaj膮 wierzy膰 w swoje zdolno艣ci matematyczne. Cz臋艣ciej ni偶 ch艂opcom towa颅rzyszy im przekonanie, 偶e znajomo艣膰 matematyki nie jest im a偶 tak potrzebna, co przywodzi na my艣l samospe艂niaj膮ce si臋 proroctwo, i w konsekwencji prowadzi do mniejszej staranno艣ci i brak贸w w tym obszarze.

Czy i na ile przek艂ada si臋 to p贸藕niej na biznes i rynek pracy?

Oczywi艣cie. W stereotypowych przekonaniach o zdolno艣ciach poznawczych mog膮 mie膰 swoje 藕r贸d艂a stereotypy r贸l spo艂ecznych kobiet i m臋偶czyzn oraz zawod贸w, do kt贸rych pre颅destynowani s膮 przedstawiciele danej p艂ci. Naukowcy przeprowadzili na przyk艂ad eksperyment sprawdza颅j膮cy, jak s膮 widziane kobiety i m臋偶czy藕ni w miejscu pracy. Badaniom poddali student贸w MBA New York University, kt贸rym udost臋pniono materia艂 zawieraj膮颅cy studium przypadku 鈥 opis kariery bizneswoman Heidi Roizen. Cz臋艣膰 studen颅t贸w dosta艂a histori臋 sukcesu z kobiecym imieniem Heidi, pozostali t臋 sam膮 histo颅ri臋 z imieniem zamienionym na m臋skie, czyli Howard. Zadaniem uczestnik贸w badania by艂o dokonanie oceny dotycz膮cej wra偶e艅, jakie budz膮 w nich Heidi lub Howard, oraz cech takich jak uprzejmo艣膰, dobroduszno艣膰, ambicja, sk艂onno艣膰 do manipulacji, troska oraz innych, stereotypowo uznawanych zazwyczaj za kobiece lub m臋skie. Grupa badanych 鈥 maj膮c dok艂adnie takie same informacje na temat Heidi i Howarda 鈥 postrzega艂a Heidi jako 鈥瀘sob臋 samolubn膮, mniej uprzejm膮 i dobro颅duszn膮鈥 ni偶 Howard, za to 鈥瀊ardziej asertywn膮, 偶膮dn膮 w艂adzy i sk艂onn膮 do mani颅pulowania鈥, z kt贸r膮 鈥瀝aczej wola艂by艣 nie pracowa膰 i raczej by艣 jej nie zatrudni艂鈥. Zar贸wno kobiety, jak i m臋偶颅czy藕ni uznali Heidi za kompetentn膮, za mniej przewidywaln膮, a bardziej zadu颅fan膮 w sobie. Howard z kolei zosta艂 oceniony jako 鈥瀝贸wny go艣膰, z kt贸rym mo偶na wyskoczy膰 na piwo鈥. Oceniaj膮cy m臋偶czy藕ni bardziej krytyczni byli wobec kobiety ni偶 wobec m臋偶czyzny. Z kolei kobiety krytykowa艂y zar贸wno kobiet臋, jak i m臋偶czyzn臋. Co ciekawe, cho膰 grupa badanych wcze艣niej stanowczo deklarowa艂a, 偶e na pewno nie traktuj膮 kobiet w odmienny spos贸b, konfrontacja z w艂asnymi pod艣wiadomymi uprzedzeniami r贸wnie偶 dla nich sa颅mych stanowi艂a du偶e zaskoczenie.

Od kiedy dzia艂asz na rzecz kobiet, na czym dok艂adnie polega Twoja dzia艂alno艣膰 spo艂eczna?

Bardzo lubi臋 organizowa膰 warsztaty dla kobiet, t臋 atmosfer臋, klimat, kt贸ry tworzy si臋 podczas networkingu. Pierwsze aktywne dzia艂ania na rzecz kobiet podj臋艂am w styczniu, ponad pi臋膰 lat temu, kiedy zosta艂am wybrana na Przewodnicz膮c膮 Klubu Kobiet P贸艂nocnej Izby Gospodarczej. Pami臋tam, 偶e poza spotkaniami merytorycznymi, kt贸re odbywa艂y si臋 praktycznie co tydzie艅, w nied艂ugim okresie, bo ju偶 w marcu zorganizowa艂am bankiet, w kt贸rym uczestniczy艂o ponad 120 pa艅. Uda艂o si臋 nam zebra膰 kilka tysi臋cy z艂otych na wsparcie bezrobotnych kobiet w trudnej sytuacji materialnej. Za realizacj臋 akcji 鈥濸odaruj szcz臋艣liw膮 sukienk臋鈥 w ramach wsp贸艂pracy z wywodz膮c膮 si臋 z USA mi臋dzynarodow膮 organizacj膮 Dress for Success, otrzyma艂am wtedy specjalne podzi臋kowania. Aktualnie pe艂ni臋 w Szczecinie funkcj臋 Ambasadorki programu Sukces TO JA, wspieraj膮cego rozw贸j zawodowy i osobisty kobiet, kt贸re chc膮 rozwin膮膰 skrzyd艂a swojej kariery, potrzebuj膮 motywacji i inspiracji, chcia艂yby wymieni膰 si臋 swoimi do艣wiadczeniami, nawi膮za膰 ciekawe kontakty oraz zdoby膰 now膮 wiedz臋. Ciesz臋 si臋, 偶e sala jest zawsze pe艂na, regularnie przychodzi po kilkadziesi膮t kobiet, cz臋艣膰 z nich jest ze mn膮 od pocz膮tku, nawi膮za艂y si臋 znajomo艣ci i przyja藕nie. Warsztaty ciesz膮 si臋 du偶ym zainteresowaniem. I cho膰 sam program skierowany jest do kobiet to ostatnio tak偶e go艣ci艂y艣my m臋偶czyzn臋.

***

O KSI膭呕CE

鈥濿arto艣ci kobiece w biznesie鈥

Celem ksi膮偶ki jest opracowanie koncepcji warto艣ci kobiecych w biznesie, w tym identyfikacja i aprecjacja katalogu wsp贸艂czesnych warto艣ci, kt贸re mog膮 wnosi膰 kobiety do biznesu i na rynek pracy. Warto zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e powinno to pom贸c przedsi臋biorstwom, szczeg贸lnie w sektorze mikro, ma艂ych i 艣rednich firm, w lepszym okre艣laniu i wykorzystaniu potencja艂u kobiet, jak r贸wnie偶 samym kobietom ze wszystkich grup zawodowych, bez wzgl臋du na zajmowany szczebel w hierarchii organizacyjnej firmy, aby wi臋cej z nich odnosi艂o sukcesy w przysz艂o艣ci. Ksi膮偶ka dedykowana jest nie tylko kobietom maj膮cym zamiar rozwija膰 swoje kariery, lecz tak偶e m臋偶czyznom, kt贸rzy chc膮 lepiej kobiety rozumie膰, wspiera膰 je i pomaga膰 im na p艂aszczy藕nie zawodowej. [Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczeci艅skiego, 2019]

KSI膭呕K臉 MO呕ESZ NABY膯 TUTAJ

okladka

O AUTORCE

Dr Monika R贸偶ycka – manager, wysokiej klasy specjalista w zakresie podnoszenia zyskowno艣ci firm. Zdoby艂a kilkunastoletnie do艣wiadczenie w bran偶y medycznej, hotelarskiej, restauracyjnej, morskiej, doradztwa finansowego oraz badania jako艣ci system贸w zarz膮dzania, w szczeg贸lno艣ci zwi膮zanych z opracowywaniem strategii, koncepcji rozwoju, modeli biznesowych, restrukturyzacji, audyt贸w, bada艅 i raport贸w dla ma艂ych, 艣rednich i du偶ych przedsi臋biorstw oraz innych organizacji i instytucji. Zajmuje si臋 dostarczaniem i wdra偶aniem rozwi膮za艅, kt贸re ustalone wcze艣niej z klientem pod konkretny problem, cel biznesowy czy priorytet do zrealizowania, przynosz膮 firmie wzrost przychod贸w, popraw臋 rentowno艣ci i trwa艂e rezultaty biznesowe. Autorka 20 publikacji naukowych w dziedzinie filozofii zarz膮dzania i ekonomii, w tym r贸偶norodno艣ci ze wzgl臋du na p艂e膰 oraz 22 wyst膮pie艅 na konferencjach i sympozjach naukowych krajowych i mi臋dzynarodowych. Adiunkt, wyk艂adowczyni na studiach MBA. Jej misj膮 jest inspirowanie i uwalnianie potencja艂u ka偶dego cz艂owieka w firmie, wizj膮 鈥 dostarczanie i wdra偶anie unikatowych, kreatywnych i funkcjonalnych rozwi膮za艅 w sektorze doradztwa biznesowego, a warto艣ci膮 鈥 indywidualne podej艣cie, wzajemne zaufanie i 偶yczliwo艣膰, pasja i zaanga偶owanie. Prywatnie cz臋sto zupe艂nie nie艣wiadomie inspiruje spotkanych na swojej drodze ludzi do rozwoju i doskonalenia.

Wi臋cej informacji: www.rozyckamonika.pl

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter