Monika R├│┼╝ycka

Doceniaj swoj─ů warto┼Ť─ç, bo nikt inny za Ciebie tego nie zrobi

Dominika Jajszczak

ÔÇ×Dzi┼Ť wiem, ┼╝e nie wystarczy by─ç pracowit─ů, sumienn─ů, uczynn─ů i dobrze wykszta┼écon─ů.┬á I nie m├│wi─Ö tutaj o tym, ┼╝e nie nale┼╝y by─ç tak─ů osob─ů. Ale w rzeczywisto┼Ťci mo┼╝e by─ç tak, ┼╝e nikt tego ani nie zauwa┼╝y ani nie doceni. Trzeba po prostu o siebie zawalczy─çÔÇŁ - wyznaje dr Monika R├│┼╝ycka, Ambasadorka programu Sukces TO JA i autorka ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Warto┼Ťci kobiece w biznesieÔÇŁ.

Kiedy odkry┼éa┼Ť w sobie ┼╝y┼ék─Ö biznesow─ů?

Nie mam bogatej historii biznesowej, tak jak wiele s┼éawnych i znanych bizneswoman. Ani nie dzia┼éam w biznesie od zarania dziej├│w, ani te┼╝ nie mam w rodzinie wielkich korzeni biznesowych. Ale pami─Ötam, jak przedsi─Öbiorczo┼Ť─ç ujawni┼éa si─Ö u mnie po raz pierwszy w wieku lat sze┼Ťciu, kiedy nam├│wi┼éam trzy kole┼╝anki i koleg─Ö na wsp├│lne wyst─Öpy na podw├│rku. Na zewn─ůtrz by┼éo wtedy szaro i troch─Ö siermi─Ö┼╝nie, a ja wyprosi┼éam od babci zgod─Ö na wynoszenie magnetofonu. D┼║wi─Öki g┼éo┼Ťnej muzyki sprawia┼éy, ┼╝e w czteropi─Ötrowej kamienicy s─ůsiedzi szerzej otwierali okna. Nasz zesp├│┼é ta┼äczy┼é przygotowane wcze┼Ťniej uk┼éady w rytm piosenek typu ÔÇ×KaczuchyÔÇŁ. Robi┼éo si─Ö gwarnie, weso┼éo i kolorowo a my dostawali┼Ťmy drobniaki. Potrafili┼Ťmy uzbiera─ç ich tyle, ┼╝e po serii wyst─Öp├│w uroczy┼Ťcie pomaszerowali┼Ťmy do nie istniej─ůcego ju┼╝ kultowego sklepu-marze┼ä z zabawkami dla dzieci ÔÇ×Bambo” na ul. Wojska Polskiego w Szczecinie. Moim celem by┼é wtedy zakup po┼╝─ůdanego przez wielu pistoletu na kulki oraz strza┼éek z tarcz─ů. Wypo┼╝yczali┼Ťmy je potem dzieciakom z innych podw├│rek, obok naszej bramy. Za op┼éat─ů, oczywi┼Ťcie. Nied┼éugo potem, w czasie wakacji wpad┼éam na pomys┼é sprzedawania owoc├│w i warzyw na ┼éawce w pobliskim parku. Zaopatrzenie gwarantowa┼éa babcina dzia┼éka, zatem zasoby naszych zabawek ÔÇô pomimo, ┼╝e w peerelowskich czasach ÔÇô by┼éy ca┼ékiem poka┼║ne. Moim g┼é├│wnym powo┼éaniem nie by┼éa jednak praca w handlu, cho─ç faktycznie pe┼éni┼éam m.in. funkcj─Ö dyrektora handlowego w bran┼╝y hotelarskiej. Aktualnie zajmuj─Ö si─Ö mi─Ödzy innymi r├│wnie┼╝ zarz─ůdzaniem strategicznym i operacyjnym w bran┼╝y medycznej. Pewnym zawodowym pok┼éosiem moich niedosz┼éych talent├│w handlowych mo┼╝e by─ç s┼éynne powiedzenie jednego z moich by┼éych szef├│w, ┼╝e: ÔÇ×Jak nie mo┼╝na czego┼Ť za┼éatwi─ç, to trzeba Monik─Ö wys┼éa─çÔÇŁ. I doceniam je, poniewa┼╝ nie przepada┼é za mn─ů. Wrodzona operatywno┼Ť─ç nie przeszkadza┼éa mi w tym, ┼╝e w dzieci┼ästwie by┼éam grzeczn─ů, sumienn─ů, pracowit─ů i ambitn─ů dziewczynk─ů. Uczono mnie, ┼╝e taka powinnam by─ç. ┼Üpiewa┼éam w ch├│rze, gra┼éam na fortepianie, przynosi┼éam ze szko┼éy same pi─ůtki i mia┼éam wzorowe zachowanie. Po studiach ÔÇô w pracy ÔÇô tak┼╝e stara┼éam si─Ö by─ç idealna: anga┼╝owa┼éam si─Ö w trudne projekty, przeprowadza┼éam restrukturyzacje, opracowywa┼éam strategie i koncepcje rozwoju, szkoli┼éam pracownik├│w i cz─Östo zostawa┼éam po godzinach. Firm─Ö, w kt├│rej pracowa┼éam ÔÇô traktowa┼éam tak, jakby by┼éa moj─ů w┼éasn─ů. Wydawa┼éo mi si─Ö, ┼╝e je┼Ťli b─Öd─Ö pracowa─ç ci─Ö┼╝ej i wi─Öcej ni┼╝ inni ÔÇô to wreszcie udowodni─Ö swoj─ů warto┼Ť─ç, a szef w ko┼äcu to zauwa┼╝y i doceni. ┼╗e dostan─Ö wtedy awans i zostan─Ö stosownie wynagrodzona.

I jak to się skończyło? Czy wszystko poszło zgodnie z planem i przewidywaniami?

To by┼éo jedno ze zderze┼ä z rzeczywisto┼Ťci─ů. M├│j szef ÔÇô niestety ÔÇô nie podziela┼é moich warto┼Ťci. To niesamowite, ┼╝e w sprawach, kt├│re za┼éatwia┼éam na zewn─ůtrz ÔÇô postrzegana by┼éam jako: skuteczna, opanowana, rzeczowa i twarda. Ale w firmie? Przechodzi┼éam prawdziwe piek┼éo. Coraz cz─Ö┼Ťciej nies┼éusznie krytykowano niemal wszystkie moje decyzje, wybory i koncepcje. A nawet m├│j wygl─ůd. Kiedy wstawa┼éam rano do pracy mia┼éam md┼éo┼Ťci. Ca┼éymi wieczorami siedzia┼éam nad dokumentami, bo przynosi┼éam ÔÇô oczywi┼Ťcie ÔÇô prac─Ö r├│wnie┼╝ do domu. Pe┼éna wcze┼Ťniej energii i pasji do dzia┼éania ÔÇô czu┼éam si─Ö coraz bardziej sfrustrowana i przyt┼éoczona. Po pewnym czasie zorientowa┼éam si─Ö, ┼╝e oto w┼éa┼Ťnie dopad┼é mnie sztandarowy przyk┼éad mobbingu, kt├│remu ulegaj─ů najcz─Ö┼Ťciej osoby, mocno zaanga┼╝owane w swoj─ů prac─Ö. Niestety, nie mia┼éam ani pomys┼éu, ani kapita┼éu, ┼╝eby zaryzykowa─ç i otworzy─ç w┼éasn─ů firm─Ö. Na rynku pracy by┼éo kiepsko, wi─Öc powtarza┼éam sobie, ┼╝e musz─Ö to przetrwa─ç. Mimo moich stara┼ä musia┼éam si─Ö rozsta─ç z prac─ů. Nie mia┼éam si┼éy na wojn─Ö, dlatego zgodzi┼éam si─Ö na przyj─Öcie niewielkiego odszkodowania i stan─Ö┼éo przede mn─ů widmo braku przychod├│w oraz kapita┼éu na sp┼éat─Ö kredytu hipotecznego. A ja stawa┼éam si─Ö coraz bardziej s┼éaba i obola┼éa. W dniu moich urodzin zwija┼éam si─Ö z b├│lu i trafi┼éam do szpitala. Diagnoza by┼é─ů druzgoc─ůca. Choroba praktycznie nieuleczalna. Wpad┼éam w prawdziw─ů depresj─Ö. Uzna┼éam, ┼╝e oto wszystko, co najlepsze, sko┼äczy┼éo si─Ö i jest ju┼╝ za mn─ů. ┼╗e ca┼ée moje ┼╝ycie praktycznie si─Ö ju┼╝ sko┼äczy┼éo i ┼╝e nic dobrego mnie ju┼╝ nie czeka. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e w my┼Ťlach ┼╝egna┼éam si─Ö ze ┼Ťwiatem. W tym trudnym momencie m├│j m─ů┼╝ poda┼é mi r─Ök─Ö. Przeprowadzi┼é mnie przez ca┼éy proces. Znosi┼é z┼ée samopoczucie. Wyszukiwa┼é nowe leki, witaminy, artyku┼éy medyczne na temat choroby. R├│wnie┼╝ dzi─Öki jego pomocy przetrwa┼éam i przesz┼éam przez to wszystko. Powr├│t na rynek wymaga┼é przekwalifikowania i ci─Ö┼╝kiej pracy. By┼éa krew, pot i ┼ézy.

Jakie s─ů Twoje przemy┼Ťlenia i jakie rady dla innych kobiet, naszych czytelniczek?

Dzi┼Ť wiem, ┼╝e nie wystarczy by─ç pracowit─ů, sumienn─ů, uczynn─ů i dobrze wykszta┼écon─ů.  I nie m├│wi─Ö tutaj o tym, ┼╝e nie nale┼╝y by─ç tak─ů osob─ů. Ale w rzeczywisto┼Ťci mo┼╝e by─ç tak, ┼╝e nikt tego ani nie zauwa┼╝y ani nie doceni. Nauczy┼éam si─Ö ponadto, ┼╝e s─ů kobiety, kt├│re ostrzej traktuj─ů inne kobiety. Odnosz─ů si─Ö do nich wrogo i traktuj─ů jak konkurencj─Ö. W szczeg├│lno┼Ťci, gdy sami m─Ö┼╝czy┼║ni dla swoich cel├│w manipuluj─ů takimi kobietami. Ale jak mawia┼éa Madelaine Albraight ÔÇ×W piekle zarezerwowane jest specjalne miejsce dla kobiet, kt├│re nie pomagaj─ů innym kobietomÔÇŁ. I to w┼éa┼Ťnie na przek├│r takim osobom i takim postawom zacz─Ö┼éam zg┼é─Öbia─ç temat warto┼Ťci, jakie wnosz─ů kobiety do biznesu i na rynek pracy. I w tym roku wyda┼éam ksi─ů┼╝k─Ö pt. ÔÇ×Warto┼Ťci kobiece w biznesieÔÇŁ. A w napisaniu i wydaniu tej ksi─ů┼╝ki pomog┼éy mi ÔÇô wspania┼ée, niesamowite wr─Öcz kobiety. I dzi┼Ť mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e to one w moim ┼╝yciu zawodowym by┼éy prawdziwymi, cudownymi mentorkami. Dlatego nie warto my┼Ťle─ç, ┼╝e inni wyka┼╝─ů si─Ö poczuciem sprawiedliwo┼Ťci i przyzwoito┼Ťci czy zmieni─ů si─Ö na lepsze. Bo tak wcale nie musi si─Ö sta─ç. Trzeba przesta─ç wyst─Öpowa─ç z pozycji osoby przepe┼énionej strachem i obawami. Trzeba bra─ç sprawy we w┼éasne r─Öce i nieustannie samej szuka─ç sposob├│w na to, aby z podniesion─ů g┼éow─ů m├│c spojrze─ç sobie w oczy i powiedzie─ç, ┼╝e ÔÇ×z mojej strony zrobi┼éam wszystko, co tylko mog┼éam dobrego i nie mam sobie nic do zarzuceniaÔÇŁ. Trzeba ca┼éy czas mocno wierzy─ç w siebie i swoje mo┼╝liwo┼Ťci. A je┼Ťli jeszcze nie wiesz, jakie masz warto┼Ťciowe cechy i talenty ÔÇô to znajd┼║ je w sobie i rozwijaj. Doceniaj swoj─ů warto┼Ť─ç.

A je┼╝eli chcia┼éabym si─Ö bardziej szczeg├│┼éowo zapozna─ç z tymi zagadnieniami, to co polecasz? 

Mo┼╝e zabrzmi to nieskromnie, ale polecam napisan─ů przeze mnie monografi─Ö ÔÇ×Warto┼Ťci kobiece w biznesieÔÇŁ. Asumptem do jej napisania by┼é r├│wnie┼╝ fakt, ┼╝e pocz─ůtkowo trudno by┼éo mi wskaza─ç swoje mocne strony, cechy i talenty. Bardzo lubi┼éam robi─ç r├│┼╝ne testy i badania, lepiej siebie poznawa─ç. A potem przez ponad 2 lata analizowa┼éam ┼Ťwiatow─ů i krajow─ů literatur─Ö, wiele raport├│w oraz bada┼ä w r├│┼╝nych dziedzinach nauk. I na wybranej grupie kilkuset kobiet przeprowadzi┼éam w┼éasne badania, jakie cechy maj─ů kobiety sukcesu oraz te, kt├│re ponios┼éy w biznesie pora┼╝k─Ö i opracowa┼éam autorski Test na sukces w biznesie oraz na kobieco┼Ť─ç i m─Ösko┼Ť─ç w biznesie. Test ten bada, ile kobiety i ile m─Ö┼╝czyzny powinno by─ç w cz┼éowieku sukcesu. Pozwala jednocze┼Ťnie okre┼Ťli─ç swoje mocne strony.

Co le┼╝a┼éo u podstaw tego badania? 

Hipoteza badawcza przewidy┬şwa┼éa, ┼╝e kobiety, kt├│re odnosz─ů sukcesy w biznesie, reprezentuj─ů silne cechy kobiece oraz silne cechy m─Öskie jednocze┼Ťnie. Cho─ç cechy te rozumiane s─ů zazwyczaj opozycyjnie ÔÇô jako przeciwstawne lub wykluczaj─ůce si─Ö nawzajem ÔÇô ich komplementarno┼Ť─ç, wzajemne uzupe┼énianie si─Ö i dope┼énianie powinny si─Ö przyczynia─ç do rozwoju firm, wzrostu ich efektywno┼Ťci i skuteczno┼Ťci, s┼éu┼╝─ůc ca┼éemu spo┼éecze┼ästwu. Hipoteza ta nawi─ůzuje do znanej teorii Sandry L. Bem, kt├│ra zak┼éada, ┼╝e jednostka mo┼╝e mie─ç jedn─ů z kilku mo┼╝liwych kombinacji cech m─Öskich oraz kobiecych, a pozostawianie ich w r├│wnowadze umo┼╝liwia szybsz─ů adaptacj─Ö i lepsze funkcjonowanie w coraz bardziej z┼éo┼╝onej rzeczywisto┼Ťci spo┬ş┼éecznej. Osoby te ÔÇ×maj─ů wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci kon┬şstruktywnego dzia┼éaniaÔÇŁ. Uzyskane wyniki jednoznacznie potwierdzi┼éy, ┼╝e kobiety sukcesu odznaczaj─ů si─Ö silnymi cechami kobiecymi, silnymi cechami m─Öskimi, tak┼╝e silnymi cechami neutralnymi. Uzasadnieniem hipotezy jest fakt, ┼╝e kobiety zmagaj─ů si─Ö ze znale┬şzieniem odpowiednich wzorc├│w dzia┼éania i zachowa┼ä maj─ůcych na celu osi─ůganie sukces├│w na p┼éaszczy┼║nie biznesowej. Nie widz─ůc alternatyw, wiele z nich rea┬şlizuje ┼Ťcie┼╝k─Ö kariery poprzez na┼Ťladowanie m─Ö┼╝czyzn i wyb├│r tych schemat├│w post─Öpowania, kt├│re s─ů uto┼╝samiane z m─Öskimi i uznawane za m─Öskie. Znacz─ůcej cz─Ö┼Ťci kobiet wydaje si─Ö, ┼╝e jest to najlepszy spos├│b, kt├│ry prowadzi do osi─ůgni─Ö┬şcia sukcesu w wielu r├│┼╝nych bran┼╝ach. Cz─Östo jednak, jak wskazuj─ů same kobie┬şty, skorelowane jest to z powszechnym odbiorem spo┼éecznym, przejawiaj─ůcym si─Ö w negatywnym, stereotypowym postrzeganiu wizerunku kobiet. Inaczej ni┼╝ w przypadku m─Ö┼╝czyzn.

Cz─Ö┼Ť─ç praktyk├│w biznesu deklaruje, ┼╝e p┼ée─ç w biznesie znaczenia nie ma, okazuje si─Ö jednak, ┼╝e realia mog─ů by─ç zupe┼énie inneÔÇŽ

Z jednej strony us┼éysze─ç mo┼╝na opini─Ö, ┼╝e kobiety osi─ůgn─Ö┼éy ju┼╝ bardzo du┼╝o, ┼╝e wdzieraj─ů si─Ö tam, gdzie nie trzeba. Cz─Östo s┼éyszymy dzi┼Ť przecie┼╝ o pewnych siebie liderkach, kt├│re chc─ů podejmowa─ç ryzyko i wspinaj─ů si─Ö na szczyty organizacji biznesowych w wielu r├│┼╝nych bran┼╝ach, poniewa┼╝ media ch─Ötnie nag┼éa┼Ťniaj─ů historie sukcesu. O pora┼╝kach m├│wi si─Ö zdecydowanie rzadziej, a przecie┼╝ to nie sukces, a pora┼╝ka jest regu┼é─ů. Z drugiej strony analiza wi─Ökszo┼Ťci bada┼ä pokazuje, ┼╝e mimo przepis├│w o zakazie dyskryminacji, kobiety podczas rekrutacji pytane s─ů o sytuacj─Ö rodzinn─ů, o to, czy i kiedy b─Öd─ů planowa┼éy urodzi─ç dziecko. Istnieje mi─Ödzyp┼éciowa luka p┼éacowa. Obecnie nie ma na ┼Ťwiecie kraju, w kt├│rym kobiety zarabia┼éyby wi─Öcej od m─Ö┼╝czyzn. W zale┼╝no┼Ťci od bran┼╝y i stanowiska, kobiety zarabiaj─ů od kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesi─Öciu procent mniej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni. Kobiety w ci─ů┼╝y lub matki pomijane s─ů przy awansowaniu. Istnieje bezpo┼Ťrednia zale┼╝no┼Ť─ç mi─Ödzy liczebno┼Ťci─ů kobiet a szczeblem zarz─ůdzania, zgodnie z zasad─ů, ┼╝e im wy┼╝szy szczebel, tym liczebno┼Ť─ç kobiet jest mniejsza. Na najwy┼╝szych szczeblach firm jest zaledwie od kilku do kilkunastu procent kobiet w Polsce, Europie czy USA.  Istnieje, oczywi┼Ťcie, wiele kobiet, kt├│re samodzielnie prowadz─ů w┼éasne biznesy. Rozwijaj─ů swoje pasje czy zainteresowania, chc─ů by─ç samodzielne, chc─ů si─Ö rozwin─ů─ç. S─ů zorientowane na sukces, m┼éode i najcz─Ö┼Ťciej bardzo dobrze wykszta┼écone. Je┼Ťli jednak popatrzymy na liczne rankingi, typu ÔÇ×lista najbogatszychÔÇŁ za dany rok, okazuje si─Ö, ┼╝e kobiet jest na nich zdecydowanie mniej ni┼╝ m─Ö┼╝czyzn, za┼Ť prawdziwa self-made women, czyli kobieta, o kt├│rej mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e od pocz─ůtku do ko┼äca rozwin─Ö┬ş┼éa sw├│j biznes sama, aktualnie jest prawdziw─ů rzadko┼Ťci─ů. Pozosta┼ée bizneswoman to albo biznesowe partnerki swoich m─Ö┼╝├│w, dziedziczki maj─ůtk├│w po znanych polskich biznesmenach, kt├│re sw├│j czas i energi─Ö po┼╝ytkuj─ů w obszarach kultury i spo┼éecznym, b─ůd┼║ dziedziczki maj─ůtk├│w po rodzicach. Istnieje r├│wnie┼╝ cz─Ö┼Ť─ç kobiet, kt├│re anga┼╝uj─ů si─Ö w prowadzenie biznesu raczej z konieczno┼Ťci ni┼╝ przedsi─Öbiorczo┼Ťci.

Jakie bariery stoj─ů przed kobietami?

Przy ograniczonej dost─Öpno┼Ťci kapita┼éu na start, podejmowane przez kobiety przedsi─Öwzi─Öcia biznesowe skoncentrowane s─ů w zat┼éoczonych, mocno konkurencyjnych sektorach, o ni┼╝szych barierach wej┼Ťcia i ni┼╝szej warto┼Ťci dodanej, ograniczonej rentowno┼Ťci i mo┼╝liwo┼Ťci wzrostu. Na przyk┼éad w handlu, gastronomii, sektorze zdrowia, us┼éugach edukacyjnych czy zwi─ůzanych z gospodarstwem domowym. Kobiety anga┼╝uj─ů si─Ö w prowadzenie biznesu z braku szans na znalezienie pracy w charakterze pracownika w sektorze prywatnym lub publicznym. W┼éasna firma traktowana jest jako ucieczka przed dyskryminacj─ů stosowana nawet nie┼Ťwiadomie przez pracodawc├│w wobec kobiet, gdy staraj─ů si─Ö o prac─Ö lub awans. Realia polskiej rzeczywisto┼Ťci s─ů takie, ┼╝e wiele kobiet nie ma wystarczaj─ů┬şcych mo┼╝liwo┼Ťci podj─Öcia satysfakcjonuj─ůcej i zgodnej ze zdobytym wykszta┼éce┬şniem pracy. Zostawienie dziecka pod opiek─ů innej osoby ze wzgl─Ödu na powr├│t do pracy ÔÇô to trudna decyzja i tylko pasjonuj─ůca, ambitna i daj─ůca satysfakcj─Ö kariera mo┼╝e uczyni─ç ten wyb├│r op┼éacalny. W praktyce niewiele kobiet mo┼╝e pozwo┬şli─ç sobie na rezygnacj─Ö z aktywno┼Ťci zawodowej. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich w elastycz┬şny spos├│b pr├│buje pogodzi─ç funkcje macierzy┼äskie, opieku┼äcze, wykonywanie prac domowych i organizacj─Ö ┼╝ycia rodzinnego z rozwojem ┼╝ycia zawodowego. Tymczasem prace wykonywane zazwyczaj przez m─Ö┼╝czyzn cz─Östo wycenia┬şne s─ů wy┼╝ej ni┼╝ te, kt├│re w podobnych bran┼╝ach wykonuj─ů kobiety, np. kasjerka w supermarkecie zarabia mniej ni┼╝ m─Ö┼╝czyzna pracuj─ůcy w magazynie, sprz─ůta┬şj─ůca kobieta jest s┼éabiej wynagradzana ni┼╝ m─Ö┼╝czyzna wywo┼╝─ůcy ┼Ťmieci. Tak┼╝e piel─Ögniarka zarabia mniej ni┼╝ technik medyczny, mimo ┼╝e oboje maj─ů kwalifika┬şcje na por├│wnywalnym poziomie. Okazuje si─Ö zatem, ┼╝e p┼ée─ç ma znaczenie, poniewa┼╝ sytuacja kobiet w biznesie i na rynku pracy przedstawia si─Ö mniej korzystnie ni┼╝ m─Ö┼╝czyzn, s─ů grup─ů dotkni─Öt─ů nier├│wnowag─ů.

Jakie s─ů przyczyny takiego stanu rzeczy?

Istnieje ca┼éy wachlarz przyczyn i wyja┼Ťnieniu ich cz─Ö┼Ť─ç miejsca po┼Ťwi─Öcam w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Warto┼Ťci kobiece w biznesieÔÇŁ. Pocz─ůwszy od uwarunkowa┼ä historycznych, po spo┼éeczne i kulturowe. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e przez ostatnich kilkadziesi─ůt stuleci opierali┼Ťmy si─Ö na systemach filozoficznych, spo┼éecznych i politycznych, w kt├│rych kobiety klasyfikowane by┼éy ni┼╝ej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni. W przesz┼éo┼Ťci to m─Ö┼╝czy┼║ni za spraw─ů rangi nadanej im poprzez si┼é─Ö, tradycj─Ö, wychowanie, prawo czy podzia┼é pracy decydowali o roli kobiet. Wyj─ůtkiem od dyskryminacji zawodowej kobiet by┼éa Anglia, gdzie od XVII w. kobiety mog┼éy posiada─ç nieruchomo┼Ťci i nie tylko jako wdowa czy te┼╝ bez m─Öskiego opiekuna prowadzi─ç dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů. Jednak dopiero w XX w. na dobre zako┼äczy┼é si─Ö monopol m─Ö┼╝czyzn na zdobywanie wy┼╝szego wykszta┼écenia, kt├│re determinowa┼éo dost─Öp do lepiej p┼éatnych zawod├│w oraz oczywi┼Ťcie prawa wyborcze. Przez ca┼ée stulecia, we wszystkich dziedzinach gospodarki, w tych samych zawodach i za t─Ö sam─ů aktywno┼Ť─ç kobiety zazwyczaj otrzymywa┼éy p┼éac─Ö w wysoko┼Ťci jednej drugiej do jednej trzeciej wynagrodzenia m─Ö┼╝czyzn. Paradoksalnie dopiero obydwie wojny ┼Ťwiatowe przynios┼éy otwarcie nowej epoki w dziejach kobiet i nowe szanse rozwoju. Prowadz─ůc czytelniczk─Ö lub czytelnika poprzez dzieje od czas├│w prehistorycznych a┼╝ po wsp├│┼éczesne, szczeg├│┼éowo przybli┼╝am temat ten w podrozdziale ÔÇ×Historia przedsi─Öbiorczo┼Ťci kobietÔÇŁ.

W ubieg┼éym roku obchodzili┼Ťmy stulecie nadania praw wyborczych kobietom i okazuje si─Ö, ┼╝e sto lat to za ma┼éo, aby zmieni─ç utrwalane przez wieki stereotypy i uprzedzenia? 

W kolejnym z podrozdzia┼é├│w, zatytu┼éowanym ÔÇ×Stereotypy i warto┼ŤciÔÇŁ pisz─Ö m.in. o tym jak zwalcza─ç tzw. unconscious bias, czyli nie┼Ťwiadome nastawienie i uprzedzenia, kt├│re silnie wp┼éywaj─ů na spos├│b postrzegania ┼Ťwiata wok├│┼é nas, na nasze postawy, zachowania, jak my┼Ťlimy, dzia┼éamy, a zatem jak podejmujemy decyzje. Nie┼Ťwiadome preferencje i za┼éo┼╝enia dotycz─ůce kobiet oraz m─Ö┼╝czyzn najcz─Ö┼Ťciej s─ů g┼é─Öboko zakorzenione w normach kulturowych i powszechnie podzielane, r├│wnie┼╝ poprzez stereotypy, kt├│re rz─ůdz─ů nami niemal od ko┼éyski. Dziewczynki okre┼Ťlane s─ů jako ÔÇ×ma┼ée, delikatne, pi─ÖkneÔÇŁ, ch┼éopcy za┼Ť ÔÇ×dziarscy i silniÔÇŁ, de facto jednak bior─ůce udzia┼é w badaniu noworodki nie r├│┼╝ni┼éy si─Ö wzrostem, wag─ů czy stanem zdrowia. Powy┼╝sze, mniej lub bardziej nie┼Ťwiadomie, internalizuje zewn─Ötrzne oczekiwania wo┬şbec p┼éci, co podawane jest jako przyk┼éad nie┼Ťwiadomego seksizmu (nonconscious sexism), czyli systemu przekona┼ä, kt├│re przyjmujemy, nie zdaj─ůc sobie z tego sprawy, bez udzia┼éu krytycznej re┬şfleksji i jako nieuchronn─ů konieczno┼Ť─ç. Ch┼éopcy od najwcze┼Ťniejszych lat s─ů stymulowani przez rodzic├│w czy na┬şuczycieli do kierowania swoich zainteresowa┼ä w stron─Ö nauk technicznych. So┬şcjalizacja rodzic├│w oraz nauczycieli przebiega w prze┼Ťwiadczeniu, ┼╝e dziewcz─Öta z natury wykazuj─ů wi─Öksze zdolno┼Ťci o charakterze humanistycznym. Ponadto w zakresie nauki w szkole ch┼éopcy motywowani s─ů poczuciem sprawstwa i mocy, dziewczynki natomiast posiadaniem zdolno┼Ťci i predyspozycji lub ich braku. Odno┼Ťnie do talent├│w ma┬ştematycznych nie ma r├│┼╝nic w┼Ťr├│d dziewczynek i ch┼éopc├│w w ocenach szkolnych i wynikach test├│w z matematyki oraz nauk ┼Ťcis┼éych, a przynajmniej s─ů tak nik┼ée, ┼╝e statystycznie nieistotne. Mo┼╝na zatem stwierdzi─ç, ┼╝e dziewczynki s─ů r├│wnie uzdolnione matematycznie jak ch┼éopcy. Jednak od oko┼éo 12ÔÇô13 roku ┼╝ycia po┬şjawia si─Ö przewaga ch┼éopc├│w w tym zakresie, gdy┼╝ w tym wieku dziewczynki przestaj─ů wierzy─ç w swoje zdolno┼Ťci matematyczne. Cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ ch┼éopcom towa┬şrzyszy im przekonanie, ┼╝e znajomo┼Ť─ç matematyki nie jest im a┼╝ tak potrzebna, co przywodzi na my┼Ťl samospe┼éniaj─ůce si─Ö proroctwo, i w konsekwencji prowadzi do mniejszej staranno┼Ťci i brak├│w w tym obszarze.

Czy i na ile przekłada się to później na biznes i rynek pracy?

Oczywi┼Ťcie. W stereotypowych przekonaniach o zdolno┼Ťciach poznawczych mog─ů mie─ç swoje ┼║r├│d┼éa stereotypy r├│l spo┼éecznych kobiet i m─Ö┼╝czyzn oraz zawod├│w, do kt├│rych pre┬şdestynowani s─ů przedstawiciele danej p┼éci. Naukowcy przeprowadzili na przyk┼éad eksperyment sprawdza┬şj─ůcy, jak s─ů widziane kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni w miejscu pracy. Badaniom poddali student├│w MBA New York University, kt├│rym udost─Öpniono materia┼é zawieraj─ů┬şcy studium przypadku ÔÇô opis kariery bizneswoman Heidi Roizen. Cz─Ö┼Ť─ç studen┬şt├│w dosta┼éa histori─Ö sukcesu z kobiecym imieniem Heidi, pozostali t─Ö sam─ů histo┬şri─Ö z imieniem zamienionym na m─Öskie, czyli Howard. Zadaniem uczestnik├│w badania by┼éo dokonanie oceny dotycz─ůcej wra┼╝e┼ä, jakie budz─ů w nich Heidi lub Howard, oraz cech takich jak uprzejmo┼Ť─ç, dobroduszno┼Ť─ç, ambicja, sk┼éonno┼Ť─ç do manipulacji, troska oraz innych, stereotypowo uznawanych zazwyczaj za kobiece lub m─Öskie. Grupa badanych ÔÇô maj─ůc dok┼éadnie takie same informacje na temat Heidi i Howarda ÔÇô postrzega┼éa Heidi jako ÔÇ×osob─Ö samolubn─ů, mniej uprzejm─ů i dobro┬şduszn─ůÔÇŁ ni┼╝ Howard, za to ÔÇ×bardziej asertywn─ů, ┼╝─ůdn─ů w┼éadzy i sk┼éonn─ů do mani┬şpulowaniaÔÇŁ, z kt├│r─ů ÔÇ×raczej wola┼éby┼Ť nie pracowa─ç i raczej by┼Ť jej nie zatrudni┼éÔÇŁ. Zar├│wno kobiety, jak i m─Ö┼╝┬şczy┼║ni uznali Heidi za kompetentn─ů, za mniej przewidywaln─ů, a bardziej zadu┬şfan─ů w sobie. Howard z kolei zosta┼é oceniony jako ÔÇ×r├│wny go┼Ť─ç, z kt├│rym mo┼╝na wyskoczy─ç na piwoÔÇŁ. Oceniaj─ůcy m─Ö┼╝czy┼║ni bardziej krytyczni byli wobec kobiety ni┼╝ wobec m─Ö┼╝czyzny. Z kolei kobiety krytykowa┼éy zar├│wno kobiet─Ö, jak i m─Ö┼╝czyzn─Ö. Co ciekawe, cho─ç grupa badanych wcze┼Ťniej stanowczo deklarowa┼éa, ┼╝e na pewno nie traktuj─ů kobiet w odmienny spos├│b, konfrontacja z w┼éasnymi pod┼Ťwiadomymi uprzedzeniami r├│wnie┼╝ dla nich sa┬şmych stanowi┼éa du┼╝e zaskoczenie.

Od kiedy dzia┼éasz na rzecz kobiet, na czym dok┼éadnie polega Twoja dzia┼éalno┼Ť─ç spo┼éeczna?

Bardzo lubi─Ö organizowa─ç warsztaty dla kobiet, t─Ö atmosfer─Ö, klimat, kt├│ry tworzy si─Ö podczas networkingu. Pierwsze aktywne dzia┼éania na rzecz kobiet podj─Ö┼éam w styczniu, ponad pi─Ö─ç lat temu, kiedy zosta┼éam wybrana na Przewodnicz─ůc─ů Klubu Kobiet P├│┼énocnej Izby Gospodarczej. Pami─Ötam, ┼╝e poza spotkaniami merytorycznymi, kt├│re odbywa┼éy si─Ö praktycznie co tydzie┼ä, w nied┼éugim okresie, bo ju┼╝ w marcu zorganizowa┼éam bankiet, w kt├│rym uczestniczy┼éo ponad 120 pa┼ä. Uda┼éo si─Ö nam zebra─ç kilka tysi─Öcy z┼éotych na wsparcie bezrobotnych kobiet w trudnej sytuacji materialnej. Za realizacj─Ö akcji ÔÇ×Podaruj szcz─Ö┼Ťliw─ů sukienk─ÖÔÇŁ w ramach wsp├│┼épracy z wywodz─ůc─ů si─Ö z USA mi─Ödzynarodow─ů organizacj─ů Dress for Success, otrzyma┼éam wtedy specjalne podzi─Ökowania. Aktualnie pe┼éni─Ö w Szczecinie funkcj─Ö Ambasadorki programu Sukces TO JA, wspieraj─ůcego rozw├│j zawodowy i osobisty kobiet, kt├│re chc─ů rozwin─ů─ç skrzyd┼éa swojej kariery, potrzebuj─ů motywacji i inspiracji, chcia┼éyby wymieni─ç si─Ö swoimi do┼Ťwiadczeniami, nawi─ůza─ç ciekawe kontakty oraz zdoby─ç now─ů wiedz─Ö. Ciesz─Ö si─Ö, ┼╝e sala jest zawsze pe┼éna, regularnie przychodzi po kilkadziesi─ůt kobiet, cz─Ö┼Ť─ç z nich jest ze mn─ů od pocz─ůtku, nawi─ůza┼éy si─Ö znajomo┼Ťci i przyja┼║nie. Warsztaty ciesz─ů si─Ö du┼╝ym zainteresowaniem. I cho─ç sam program skierowany jest do kobiet to ostatnio tak┼╝e go┼Ťci┼éy┼Ťmy m─Ö┼╝czyzn─Ö.

***

O KSIĄŻCE

ÔÇ×Warto┼Ťci kobiece w biznesieÔÇŁ

Celem ksi─ů┼╝ki jest opracowanie koncepcji warto┼Ťci kobiecych w biznesie, w tym identyfikacja i aprecjacja katalogu wsp├│┼éczesnych warto┼Ťci, kt├│re mog─ů wnosi─ç kobiety do biznesu i na rynek pracy. Warto zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e powinno to pom├│c przedsi─Öbiorstwom, szczeg├│lnie w sektorze mikro, ma┼éych i ┼Ťrednich firm, w lepszym okre┼Ťlaniu i wykorzystaniu potencja┼éu kobiet, jak r├│wnie┼╝ samym kobietom ze wszystkich grup zawodowych, bez wzgl─Ödu na zajmowany szczebel w hierarchii organizacyjnej firmy, aby wi─Öcej z nich odnosi┼éo sukcesy w przysz┼éo┼Ťci. Ksi─ů┼╝ka dedykowana jest nie tylko kobietom maj─ůcym zamiar rozwija─ç swoje kariery, lecz tak┼╝e m─Ö┼╝czyznom, kt├│rzy chc─ů lepiej kobiety rozumie─ç, wspiera─ç je i pomaga─ç im na p┼éaszczy┼║nie zawodowej. [Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczeci┼äskiego, 2019]

KSI─ä┼╗K─ś MO┼╗ESZ NABY─ć TUTAJ

okladka

O AUTORCE

Dr Monika R├│┼╝ycka – manager, wysokiej klasy specjalista w zakresie podnoszenia zyskowno┼Ťci firm. Zdoby┼éa kilkunastoletnie do┼Ťwiadczenie w bran┼╝y medycznej, hotelarskiej, restauracyjnej, morskiej, doradztwa finansowego oraz badania jako┼Ťci system├│w zarz─ůdzania, w szczeg├│lno┼Ťci zwi─ůzanych z opracowywaniem strategii, koncepcji rozwoju, modeli biznesowych, restrukturyzacji, audyt├│w, bada┼ä i raport├│w dla ma┼éych, ┼Ťrednich i du┼╝ych przedsi─Öbiorstw oraz innych organizacji i instytucji. Zajmuje si─Ö dostarczaniem i wdra┼╝aniem rozwi─ůza┼ä, kt├│re ustalone wcze┼Ťniej z klientem pod konkretny problem, cel biznesowy czy priorytet do zrealizowania, przynosz─ů firmie wzrost przychod├│w, popraw─Ö rentowno┼Ťci i trwa┼ée rezultaty biznesowe. Autorka 20 publikacji naukowych w dziedzinie filozofii zarz─ůdzania i ekonomii, w tym r├│┼╝norodno┼Ťci ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç oraz 22 wyst─ůpie┼ä na konferencjach i sympozjach naukowych krajowych i mi─Ödzynarodowych. Adiunkt, wyk┼éadowczyni na studiach MBA. Jej misj─ů jest inspirowanie i uwalnianie potencja┼éu ka┼╝dego cz┼éowieka w firmie, wizj─ů ÔÇô dostarczanie i wdra┼╝anie unikatowych, kreatywnych i funkcjonalnych rozwi─ůza┼ä w sektorze doradztwa biznesowego, a warto┼Ťci─ů ÔÇô indywidualne podej┼Ťcie, wzajemne zaufanie i ┼╝yczliwo┼Ť─ç, pasja i zaanga┼╝owanie. Prywatnie cz─Östo zupe┼énie nie┼Ťwiadomie inspiruje spotkanych na swojej drodze ludzi do rozwoju i doskonalenia.

Wi─Öcej informacji: www.rozyckamonika.pl