Do momentu p贸j艣cia do przedszkola dzieckiem powinna zajmowa膰 si臋 mama. Ale czy na pewno? Na zdj臋ciu: mama z niemowlakiem le偶膮 przytuleni na 艂贸偶ku

Do momentu p贸j艣cia do przedszkola, dzieckiem powinna zajmowa膰 si臋 mama?

Aleksandra Moskal

Przekonanie typowe dla kultury patriarchatu, cho膰 niewiele ma ju偶 wsp贸lnego ze wsp贸艂czesnym 艣wiatem. Dlaczego? Bo r贸wne prawa, szanse zawodowe i r贸wny podzia艂 obowi膮zk贸w opieku艅czych to nie tylko kwestia zasad moralnych, ale r贸wnie偶 kluczowy aspekt funkcjonowania zdrowego spo艂ecze艅stwa i rozwoju gospodarczego.

Wracasz do pracy z urlopu macierzy艅skiego? Rad藕 sobie sama, Mamo.

Do tej pory rzeczywi艣cie tak by艂o. A chyba nikogo nie trzeba przekonywa膰, 偶e dla kobiet jest to czas wielu wyzwa艅, trudno艣ci i obaw, kt贸re maj膮 istotny wp艂yw na ich karier臋 zawodow膮 oraz r贸wnowag臋 mi臋dzy 偶yciem zawodowym a prywatnym. Dok艂adaj膮c do tego nieprzystaj膮ce do potrzeb m艂odych mam warunki zatrudnienia, brak elastyczno艣ci ze strony pracodawc贸w… Otrzymujemy 30% matek dzieci w wieku lat 1-9, kt贸re nie maj膮 zatrudnienia. 16% z nich deklaruje, 偶e powodem ich bierno艣ci zawodowej jest fakt, 偶e nie mog膮 znale藕膰 odpowiedniej pracy 鈥 takiej, kt贸ra umo偶liwi艂a im godzenie obowi膮zk贸w opieku艅czych z zawodowymi. Natomiast 77% niepracuj膮cych kobiet, kt贸re posiadaj膮 dzieci w wieku 1-3 lata jako pow贸d, dla kt贸rego nie podejmuj膮 pracy podaj膮 konieczno艣膰 opieki.

鈥濳iedy rozmawiam z mamami z naszej spo艂eczno艣ci, wybrzmiewaj膮 bardzo konkretne trudno艣ci, wyzwania czy potrzeby. W 2022 roku przeprowadzi艂y艣my badanie: „M贸j powr贸t do pracy”, kt贸rego celem by艂o poznanie do艣wiadcze艅 i odczu膰 mam zwi膮zanych z powrotem do 偶ycia zawodowego. Ponad 82% kobiet odpowiedzia艂o, 偶e przy powrocie na rynek pracy towarzyszy艂y im liczne obawy oraz 偶e powr贸t by艂 dla nich negatywnym do艣wiadczeniem. By艂y one zwi膮zane w szczeg贸lno艣ci z poczuciem:

  • Czy b臋d臋 potrafi艂a pogodzi膰 macierzy艅stwo z 偶yciem zawodowym? – 80%
  • Czy nie wypad艂am z obiegu, je艣li chodzi o wiedz臋 z mojej bran偶y? – 54%
  • Czy b臋d臋 mia艂a mo偶liwo艣膰 wcze艣niejszego wyj艣cia z pracy, je艣li zajdzie taka potrzeba? – 52%.


Potrzeba 艂膮czenia obszar贸w prywatnego i zawodowego mocno zwi膮zana jest ze wsparciem w opiece nad dzieckiem czy dzie膰mi. 呕eby nie skupia膰 si臋 na samych negatywach – zapyta艂y艣my te偶 o rozwi膮zania, kt贸re daj膮 mo偶liwo艣膰 poprawienia sytuacji kobiet wracaj膮cych do pracy po przerwie. Respondentki wskazywa艂y przede wszystkim: dofinansowanie do niani, 偶艂obka lub przedszkola, plac贸wki blisko pracy lub miejsca zamieszkania, elastyczne godziny pracy. Wybrzmia艂a tak偶e potrzeba stworzenia kampanii zmieniaj膮cej negatywne przekonania na temat matek, u艣wiadamiaj膮cej, 偶e 艂膮czenie rodzicielstwa i pracy zawodowej nie jest 艂atwe. Ze swojej strony nadmieni臋, 偶e zrozumienie sytuacji rodzic贸w, w szczeg贸lno艣ci mam, zawsze powinno by膰 punktem wyj艣cia do projektowania jakichkolwiek rozwi膮za艅鈥 鈥 m贸wi Anna 艁abno-Kucharska, Liderka Zespo艂u Employer Branding z Fundacji Mamo Pracuj.

Do momentu p贸j艣cia do przedszkola, dzieckiem powinna zajmowa膰 si臋 mama? I wtedy wchodzi on 鈥 program Aktywny Rodzic.


Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo艂ecznej pracuje nad programem wsparcia finansowego dla kobiet, kt贸re wracaj膮 na rynek pracy po urodzeniu dziecka. 艢wiadczenie, powszechnie znane jako 鈥瀊abciowe鈥, b臋dzie wynosi膰 1聽500 z艂 miesi臋cznie i to rodzice b臋d膮 samodzielnie decydowa膰, w jaki dok艂adnie spos贸b wydadz膮 te pieni膮dze 鈥 czy op艂ac膮 pobyt dziecka w 偶艂贸bku, zatrudni膮 niani臋 lub babci臋, kt贸ra zajmie si臋 swoim wnukiem.

Nie ka偶dy jednak b臋dzie m贸g艂 z takiego wsparcia skorzysta膰. Jest ono dedykowane rodzicom, kt贸rzy obydwoje pracuj膮 i otrzymuj膮 dochody r贸wne najni偶szej krajowej brutto oraz posiadaj膮 dziecko w wieku do lat 3.

Czy zaproponowana forma wsparcia w ramach programu Aktywny Rodzic to dobry pomys艂? Odpowiada Anna 艁abno-Kucharska z Fundacji Mamo Pracuj.

W mojej ocenie ka偶de wsparcie, kt贸re wspiera kobiety powracaj膮ce na rynek pracy jest potrzebne. Tak samo jak potrzebne s膮 dzia艂ania lepiej rozdzielaj膮ce mi臋dzy rodzic贸w obci膮偶enia zwi膮zane z 艂膮czeniem 偶ycia rodzinnego i zawodowego. I nie m贸wi臋 tutaj tylko o tych dzia艂aniach, kt贸re wi膮偶膮 si臋 z transferem 艣rodk贸w.

Kibicuj臋 idei programu Aktywny Rodzic. Zadaj臋 sobie r贸wnocze艣nie wiele pyta艅. Dotycz膮 mi臋dzy innymi tego, czy mamy odpowiednio rozbudowan膮 infrastruktur臋, czyli wystarczaj膮c膮 liczb臋 plac贸wek dla najm艂odszych. Znam gminy, kt贸re szczyc膮 si臋 tym – a przynajmniej do tej pory ich w艂odarze z dum膮 m贸wili o tym, 偶e nie maj膮 plac贸wek 偶艂obkowych. A wszystko dlatego, 偶e dzieckiem do momentu p贸j艣cia do przedszkola czy zer贸wki, powinna zajmowa膰 si臋 mama – koniec kropka. I nie ma znaczenia, 偶e takie dzia艂ania niestety negatywnie wp艂ywaj膮 na sytuacje kobiet na rynku pracy czy te偶 na dobrostan danej mamy. Kolejne pytanie: czy babcie/ dziadkowie – o dziadkach te偶 warto pami臋ta膰 – b膮d藕 inne osoby z rodziny b臋d膮 gotowi wspiera膰 m艂odych rodzic贸w, kiedy bardzo cz臋sto sami s膮 aktywni zawodowo? Z kolei opieka niani to zazwyczaj bardzo du偶y wydatek, a kwota nie jest du偶a. Ale uwa偶am, 偶e rozwi膮zanie oparte na dofinansowaniu uzale偶nionym od aktywno艣ci zawodowej, to dobry pomys艂.

鈥濶aprawd臋 nale偶y da膰 decydowa膰 samym kobietom, a nie pr贸bowa膰 uk艂ada膰 im 偶ycie. Warto propagowa膰 te偶 aktywne ojcostwo i wspiera膰 tak偶e ojc贸w -pracownik贸w w partycypacji w obowi膮zkach rodzinnych

Czy babciowe rzeczywi艣cie ma szans臋 zmniejszy膰 wska藕nik bierno艣ci zawodowej w艣r贸d kobiet, pe艂ni膮cych do tej pory wy艂膮cznie role opieku艅cze?

Anna 艁abno-Kucharska: Ca艂kiem mo偶liwe, ale jak zawsze: „to zale偶y”. Przede wszystkim od tego, czy przyst膮pienie do programu i korzystanie z takiego wsparcia nie b臋dzie wi膮za艂o si臋 z przedstawieniem nadmiernej liczby dokument贸w, czy b臋d膮 dost臋pne miejsca w plac贸wkach, kt贸re mog膮 pe艂ni膰 opiek臋 nad dzieckiem, czy i jak pracodawcy b臋d膮 przygotowani na powr贸t rodzic贸w na rynek pracy po przerwie. Na ostatnie dzia艂anie jako Fundacja Mamo Pracuj jeste艣my w stanie odpowiedzie膰 wsparciem przy projektowaniu program贸w reonboardingowych. Natomiast inne rozwi膮zania zale偶膮 od w艂adz centralnych i samorz膮dowych.

Pieni膮dze pomog膮, ale nie rozwi膮偶膮 wszystkich problem贸w.

Istnieje naprawd臋 pilna potrzeba dzia艂a艅, kt贸re stworz膮 kobietom warunki, sprzyjaj膮ce powrotom do pracy po urlopach macierzy艅skich. Ale pieni膮dze to nie wszystko 鈥 niezb臋dna jest zmiana systemowa. Potrzebny jest dost臋p do elastycznych form zatrudnienia, a tak偶e mo偶liwo艣膰 pracy zdalnej. Potrzebne s膮 bezp艂atne programy szkoleniowe, mentoringi, wsparcie psychologiczne, a tak偶e u艣wiadamianie, jak wa偶ne jest inwestowanie w rozw贸j kompetencji zawodowych oraz umiej臋tno艣ci zarz膮dzania czasem.

Niezb臋dne jest r贸wnie偶 zaanga偶owanie partner贸w w podzia艂 obowi膮zk贸w opieku艅czych. Partnerzy, kt贸rzy wspieraj膮 swoje partnerki w ich karierze zawodowej, przyczyniaj膮 si臋 do tworzenia bardziej r贸wnych warunk贸w w miejscu pracy oraz do rozwoju elastyczniejszych modeli rodziny. Bo jak powtarza zawsze Olga Kozierowska: nie b臋dzie r贸wno艣ci w pracy, je艣li nie b臋dzie jej w domu.