Feminatywy

Feminatywy. Rewolucja czy ewolucja j臋zyka?

Dominika Jajszczak

Przed II wojn膮 艣wiatow膮 feminatywy by艂y normaln膮 cz臋艣ci膮 j臋zyka polskiego. Na co dzie艅 u偶ywano s艂贸w takich jak: 鈥瀙owstanka鈥, 鈥瀙ilotka鈥 czy 鈥瀖agistra鈥. Co si臋 zmieni艂o? Jak sytuacja wygl膮da dzisiaj? Co podpowiada logika i zasady j臋zyka polskiego? Co m贸wi膮 najnowsze badania przeprowadzone w艣r贸d Polak贸w?
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Czym s膮 feminatywy?

Feminatywy najpro艣ciej ujmuj膮c to 偶e艅skie formy gramatyczne nazw zawod贸w lub funkcji, okre艣laj膮ce kobiety m.in. pod k膮tem wykonywanego zawodu, reprezentowanej profesji czy przys艂uguj膮cego tytu艂u.

Co m贸wi膮 badania?

Wed艂ug bada艅 przeprowadzonych w 2021 roku przez portalem Pracuj.pl 83% badanych kobiet popiera wykorzystanie 偶e艅skich nazw stanowisk, a 78% respondentek oczekuje tzw. feminatyw贸w w tre艣ci og艂osze艅 o prac臋. Nieca艂e 30% z nich uwa偶a, 偶e feminatywy nie pasuj膮 do cz臋艣ci zawod贸w. Wi臋kszo艣膰 kobiet popiera 偶e艅skie formy nazw popularnych zawod贸w.

Percepcja i aspekt r贸wno艣ciowy

Od lat 80. w krajach angloj臋zycznych przeprowadzane jest badanie 鈥濪raw a scientist鈥, w kt贸rym prosi si臋 kilkuletnie dzieci o to, aby narysowa艂y naukowca. Wi臋kszo艣膰 dzieci rysuje m臋偶czyzn臋. 鈥To pokazuje, 偶e nawet w j臋zyku angielskim, kt贸ry nie ma rodzaju gramatycznego i w kt贸rym tworzenie form neutralnych p艂ciowo jest znacznie 艂atwiejsze ni偶 w j臋zyku polskim 鈥 ten naukowiec kojarzy si臋 jednoznacznie z m臋偶czyzn膮鈥 鈥 komentuje j臋zykoznawczyni Martyna Zachorska. 鈥Podstawowa komunikacja pomi臋dzy lud藕mi na by膰 maksymalnie uproszczona i jak najdok艂adniej oddaj膮ca stan rzeczy. Feminatywy dok艂adnie na to nam pozwalaj膮鈥 鈥 podkre艣la komparatysta literacki Maciej Makselon i dodaje: 鈥My艣limy j臋zykiem. Jeste艣my tak skonstruowani, 偶e je偶eli my艣limy o jakich艣 rzeczach to je po prostu nazywamy. Je偶eli kobiety s膮 nieobecne w j臋zyku – to nie my艣limy o kobietach. W zwi膮zku z czym ten aspekt r贸wno艣ciowy jest bardzo wa偶ny鈥.

S臋dzina 鈥 Pani s臋dzia czy 偶ona s臋dziego?

Na studiach od pierwszego roku wbija si臋 do g艂owy wszystkim studentom i studentkom, 偶e s臋dzina to jest 偶ona s臋dziego. We wsp贸艂czesnej polszczy藕nie nie okre艣lamy kobiet ze wzgl臋du na funkcje pe艂nione przez ich m臋偶贸w. Krawcowa nie jest 偶ona krawca a kobieta, kt贸ra zajmuje si臋 krawiectwem.鈥 鈥 t艂umaczy Makselon w rozmowie z Olga Kozierowsk膮. Jakie argumenty s艂yszy si臋 przeciwko feminatywom w spo艂ecze艅stwie?

Trudno艣膰 wymowy niekt贸rych feminatyw贸w 鈥 mit czy fakt?

Powiedzmy sobie wprost, 偶e ten argument jest do艣膰 absurdalny w przypadku polskich zbitek sp贸艂g艂oskowych, kt贸re s膮 trudne. Je偶eli nie da艂oby si臋 wym贸wi膰 s艂owa chirur偶ka to Skar偶ysko Kamienna czy Szczebrzeszyn by艂by opuszczone – wszyscy by si臋 wyprowadzili, bo nie byliby w stanie wym贸wi膰 swojego miejsca zamieszkania. Chwalimy si臋 obcokrajowcom polskimi 艂ama艅cami 鈥濱 co艣, 偶e ze Szwecji鈥, a nagle nie potrafimy wym贸wi膰 chiru偶ki鈥 鈥 opowiada Maciej Makselon.

Wieloznaczeniowo艣膰 wprowadza w b艂膮d 鈥 mit czy fakt?

Pilotka wed艂ug wielu uznawana wy艂膮cznie za czapk臋 albo rodzaj okular贸w. S艂yszymy g艂osy, 偶e nazwanie takim sformu艂owaniem Pani pilot jest mniej profesjonalne. 鈥Dziwnym trafem pilot s艂u偶y tak偶e do zmieniania kana艂贸w w telewizorze i nikomu to nie przeszkadza. Ratuje nas kontekst. Je偶eli m贸wimy, 偶e pilot stresuje samolotem to wiemy, 偶e chodzi o cz艂owieka.鈥 鈥 t艂umaczy Maciej Makselon. I obrazuje to na kolejnym przyk艂adzie. Gdyby kontakt nas nie ratowa艂 to gdyby艣my us艂yszeli do kogo艣 鈥濸otrzebuj臋 adwokata鈥 to zastanawialiby艣my si臋 czy ma problem natury prawnej czy potrzebuje alkoholu jajecznego.

Jakie jest stanowisko m臋偶czyzn?

A偶 64% z respondent贸w p艂ci m臋skiej powiedzia艂o, 偶e 偶e艅skie ko艅c贸wki stanowisk powinny wyst臋powa膰 na r贸wni z m臋skimi鈥 鈥 m贸wi Anna Ho艂dy艅ska, ekspertka ds. projektowania tre艣ci i user experience writer w Grupie Pracuj, kt贸ra na co dzie艅 zajmuje projektowaniem tre艣ci i dba o to, aby j臋zyk, kt贸rym pos艂uguje si臋 portal i jego narz臋dzia by艂 inkluzywny i 艂atwy do zrozumienia. 鈥Zainteresowali艣my si臋 tym tematem jako Pracuj.pl dlatego, 偶e widzimy ten trend, kt贸ry si臋 pojawia w艣r贸d nazw stanowisk. S膮 takie firmy, g艂ownie zagraniczne, kt贸re maj膮 na przyk艂ad obowi膮zek uwzgl臋dniania i 偶e艅skiej i m臋skiej firmy nazwy stanowiska w tytule og艂oszenia i my艣l臋, 偶e to te偶 jest kierunek, w kt贸rym powoli b臋dziemy zmierza膰.鈥 鈥 dodaje Anna Ho艂dy艅ska. Co wi臋cej ekspertka podkre艣la, 偶e wiele kobiet nie widz膮c 偶e艅skiej formy w tytule og艂oszenia pod艣wiadomie do razu stwierdza, 偶e to og艂oszenie nie jest skierowane do nich, wi臋c nie aplikuje.

Je偶eli chcesz dowiedzie膰 si臋, czemu feminatywy s膮 potrzebne, w kt贸rym momencie historii zosta艂y wyparte z j臋zyka polskiego i czy maja wp艂yw na pozycje kobiet w spo艂ecze艅stwie, biznesie i polityce pos艂uchaj ca艂ej dyskusji w formie podcastu lub wideo poni偶ej!

Go艣膰mi Olgi Kozierowskiej byli:

  • Anna Ho艂dy艅ska – ekspertka ds. projektowania tre艣ci i user experience writer w Grupie Pracuj. Zawodowo zajmuje projektowaniem tre艣ci i dba o to, aby j臋zyk, kt贸rym pos艂uguje si臋 portal i jego narz臋dzia by艂y inkluzywne i 艂atwe do zrozumienia dla ludzi o r贸偶nych kompetencjach.
  • Martyna Zachorska – j臋zykoznawczyni, doktorantka na UAM w Poznaniu, t艂umaczka oraz nauczycielka. Na Instagramie znana jako 鈥濸ani od Feminatyw贸w鈥.
  • Maciej Makselon – redaktor inicjuj膮co-prowadz膮cy, komparatysta literacki, aktywnie podejmuj膮cy temat feminatyw贸w na swoim instagramowym profilu @maciejmakselon.

O programie

M贸wimy o biznesie z dusz膮, technologiach z kobiec膮 twarz膮 i dzia艂aniach z obszaru diversity & inclusion. Pokazujemy trendy i wysy艂amy stereotypy do lamusa.

Redaktorka i prowadz膮ca Olga Kordys Kozierowska – dziennikarka biznesowa z 11 letnim do艣wiadczeniem radiowym i telewizyjnym. Za艂o偶ycielka 1 w Polsce organizacji promuj膮cej przedsi臋biorczo艣膰 kobiet i r贸wno艣膰 w biznesie.

POS艁UCHAJ WI臉CEJ ODCINK脫W TUTAJ!

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close