Para nad dokumentami

Czy firma m臋偶a to twoja firma? Cz臋艣膰 II

Beata Pawlak

Ustawodawca w 偶aden spos贸b nie zakazuje prowadzenia dzia艂alno艣ci gospodarczej wraz z ma艂偶onkiem. Dozwolone jest tak偶e zatrudnianie 偶ony w tej samej firmie, w kt贸rej szefem jest m膮偶. Relacje rodzinne nie powoduj膮 jednak powstania dodatkowych uprawnie艅 dla zatrudnionego ma艂偶onka lub tego, kt贸ry wyst臋puje w charakterze wsp贸lnika. W 艣wietle przepis贸w z zakresu przedsi臋biorczo艣ci w firmie m臋偶a ma艂偶onkowie s膮 tak naprawd臋 dla siebie ca艂kowicie obcymi osobami.

Maj膮tek firmy a wsp贸艂w艂asno艣膰 ma艂偶e艅ska

W praktyce bardzo cz臋sto do prowadzonej dzia艂alno艣ci聽przedsi臋biorca聽wykorzystuje sk艂adniki swojego maj膮tku prywatnego np.聽samoch贸d czy聽sprz臋t聽komputerowy. Je偶eli przedmioty te spe艂niaj膮 kryteria do uznania ich za聽艣rodki trwa艂e聽nale偶y uj膮膰 je w ewidencji 艣rodk贸w trwa艂ych i podda膰 amortyzacji (stopniowemu rozliczaniu w kosztach podatkowych). W takim przypadku mo偶e pojawi膰 si臋 pytanie jak amortyzowa膰 艣rodek trwa艂y b臋d膮cy przedmiotem wsp贸艂w艂asno艣ci ma艂偶e艅skiej. Mog膮 tutaj mie膰 miejsce dwie sytuacje:

  • 艢rodek trwa艂y np.聽samoch贸d聽jest wykorzystywany w dzia艂alno艣ci gospodarczej przedsi臋biorcy oraz w odr臋bnej dzia艂alno艣ci prowadzonej przez drugiego ma艂偶onka. W贸wczas ka偶dy z ma艂偶onk贸w dokonuje odpis贸w amortyzacyjnych od po艂owy warto艣ci pocz膮tkowej 艣rodka trwa艂ego.
  • 艢rodek trwa艂y jest wykorzystywany gospodarczo tylko przez jednego ma艂偶onka. W takiej sytuacji nic nie stoi na przeszkodzie, aby dokonywa膰 odpis贸w amortyzacyjnych od pe艂nej warto艣ci pocz膮tkowej przedmiotu.


Je偶eli聽firma聽jest prowadzona w miejscu zamieszkania przedsi臋biorcy (dom, mieszkanie) i聽nieruchomo艣膰聽ta jest przedmiotem wsp贸艂w艂asno艣ci ma艂偶e艅skiej odpis贸w amortyzacyjnych mo偶na dokonywa膰 w wysoko艣ci ustalonej od warto艣膰 pocz膮tkowej聽nieruchomo艣ci聽odpowiadaj膮cej stosunkowi powierzchni u偶ytkowej wykorzystywanej do prowadzenia firmy. Wsp贸艂w艂asno艣膰 r贸wnie偶 tutaj nie ma znaczenia.

Odpowiedzialno艣膰 ma艂偶onka za zobowi膮zania ma艂偶onka-przedsi臋biorcy

Je偶eli przedsi臋biorca nie ma podpisanej ze swoim ma艂偶onkiem umowy o rozdzielno艣ci maj膮tkowej istnieje mo偶liwo艣膰, 偶e ewentualne d艂ugi powsta艂e w firmie lub niezap艂acone聽podatki聽zostan膮 艣ci膮gni臋te z maj膮tku wsp贸lnego ma艂偶onk贸w, np. ze wsp贸lnego konta.

Przepisy podatkowe zak艂adaj膮, 偶e w przypadku ma艂偶onk贸w odpowiedzialno艣膰 za聽zobowi膮zania podatkowe聽obejmuje zar贸wno maj膮tek odr臋bny podatnika (ten, kt贸ry posiada艂 przed zawarciem ma艂偶e艅stwa), jak i maj膮tek wsp贸lny podatnika i jego ma艂偶onka (dorobek nabyty w czasie trwania ma艂偶e艅stwa przez oboje ma艂偶onk贸w lub przez jedno z nich). Ma艂偶onek mo偶e by膰 鈥炁沜igany鈥 za d艂ugi przedsi臋biorcy nawet po rozwodzie, ale tylko w zakresie zobowi膮za艅 powsta艂ych w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa.

Zagro偶enia przy wsp贸lnym prowadzeniu firmy mog膮 tak naprawd臋 wynika膰 z posiadania ustroju wsp贸lno艣ci maj膮tkowej, poprzez kt贸r膮 wierzyciele mog膮 偶膮da膰 sp艂aty d艂ugu od ka偶dego ma艂偶onka 鈥 bez wzgl臋du na to, w jakim stopniu by艂 on zaanga偶owany w powstanie danego zobowi膮zania.聽 Pami臋tajmy, 偶e ustawodawca w 偶aden spos贸b nie zakazuje prowadzenia dzia艂alno艣ci gospodarczej wraz z ma艂偶onkiem. Dozwolone jest zatrudnianie 偶ony w tej samej firmie, w kt贸rej m膮偶 jest szefem. Relacje rodzinne nie powoduj膮 jednak powstania dodatkowych uprawnie艅 dla zatrudnionego ma艂偶onka lub tego, kt贸ry wyst臋puje w charakterze wsp贸lnika. W 艣wietle przepis贸w z zakresu przedsi臋biorczo艣ci ma艂偶onkowie s膮 tak naprawd臋 dla siebie ca艂kowicie obcymi osobami.

Ma艂偶onek pe艂nomocnikiem w firmie.

Kolejn膮 funkcj膮, jak膮 mo偶e pe艂ni膰 ma艂偶onek, jest uzyskanie statusu pe艂nomocnika. Pe艂nomocnik w firmie pe艂ni rol臋 przedstawiciela w za艂atwianiu spraw zwi膮zanych z prowadzon膮 dzia艂alno艣ci膮 gospodarcz膮. Nie ma przeciwwskaza艅, 偶eby pe艂nomocnikiem zosta艂a 偶ona. W takim przypadku nale偶y udzieli膰 ma艂偶onkowi pe艂nomocnictwa na pi艣mie lub dokona膰 zmian we wpisie do CEIDG wskazuj膮c informacj臋 na temat udzielonego pe艂nomocnictwa. Przedsi臋biorca powinien r贸wnie偶 wskaza膰 zakres udzielonego pe艂nomocnictwa:

  • og贸lne聽鈥 najszerszy rodzaj pe艂nomocnictwa uprawniaj膮cy do wykonywania czynno艣ci zwyk艂ego zarz膮du,
  • szczeg贸lne聽鈥 udzielane najcz臋艣ciej do za艂atwienia konkretnej sprawy.

Zaleca si臋 dokonania wpisu pe艂nomocnika do CEIDG, w贸wczas taka informacja jest widoczna dla wszystkich zainteresowanych os贸b czy instytucji. Nie musimy w贸wczas posiada膰 i legitymowa膰 si臋 dokumentem pe艂nomocnictwa w przypadku za艂atwiania spraw w imieniu przedsi臋biorcy. Ka偶dego pe艂nomocnika, w tym r贸wnie偶 ma艂偶onka, mo偶na odwo艂a膰 w dowolnym momencie.

Nazwa firmy 鈥 czy 偶ona mo偶e pos艂ugiwa膰 si臋 nazw膮 firmy m臋偶a?

Ka偶dy przedsi臋biorca dzia艂a pod firm膮. I cho膰 鈥瀎irma鈥 to okre艣lenie, kt贸rego zwykle u偶ywa si臋 jako synonim prowadzonego biznesu czy dzia艂alno艣ci gospodarczej, to w rozumieniu prawnym jest to oznaczenie, pod jakim dzia艂a przedsi臋biorca. I tak zgodnie z kodeksem cywilnym firma osoby fizycznej prowadz膮cej聽jednoosobow膮 dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 to jej imi臋 i nazwisko. Nie wyklucza to jednak mo偶liwo艣ci w艂膮czenia do firmy okre艣le艅 wskazuj膮cych na przedmiot dzia艂alno艣ci, miejsce jej prowadzenia czy dodania innych wyraz贸w.

Za艂贸偶my na przyk艂ad, 偶e Wojciech Rogal zamierza poprowadzi膰 biznes cukierniczy. Mo偶e zarejestrowa膰 swoj膮 firm臋 po prostu jako 鈥濿ojciech Rogal鈥, uzupe艂ni膰 o s艂owa nawi膮zuj膮ce do charakteru jej dzia艂alno艣ci na przyk艂ad 鈥濿ojciech Rogal Cukiernia鈥 czy te偶 wprowadzi膰 zupe艂nie fantazyjn膮 nazw臋 鈥濿ojciech Rogal S艂odki Zak膮tek鈥. To, czego natomiast pan Rogal na pewno nie b臋dzie m贸g艂 zrobi膰, to zarejestrowa膰 firmy jako sam 鈥濻艂odki Zak膮tek鈥. W ko艅cu imi臋 i nazwisko to obowi膮zkowy element firmy przedsi臋biorcy z JDG. Nie oznacza to jednak, 偶e b臋dzie musia艂 umie艣ci膰 nad swoj膮 cukierni膮 szyld, w kt贸rym znajdzie si臋 jego imi臋 i nazwisko i zawsze pos艂ugiwa膰 si臋 w艂a艣nie tak膮 nazw膮. Przy rejestracji w CEIDG mo偶na bowiem poda膰 tak偶e nazw臋 skr贸con膮. A ta nie musi ju偶 zawiera膰 imienia i nazwiska. Nazw臋 skr贸con膮 mo偶e zamieszcza膰 m.in. na ulotkach czy piecz膮tkach, ale ju偶 nie na wa偶nych dokumentach. B臋dzie ona niewystarczaj膮ca np. przy wystawianiu faktur czy zawieraniu um贸w. Tym samym 偶ona 鈥 nawet jako osoba wsp贸艂pracuj膮ca nie b臋dzie mog艂a pos艂ugiwa膰 si臋 firm膮 m臋偶a jak w艂asn膮 firm膮 鈥 cho膰by ze wzgl臋du na nazw臋 艣ci艣le okre艣lon膮 przepisami prawa.

Sp贸艂ka cywilna z ma艂偶onkiem

Za艂o偶enie sp贸艂ki cywilnej z ma艂偶onkiem spe艂nia jeden podstawowy warunek, mianowicie mamy dw贸ch wsp贸lnik贸w. Zak艂adanie sp贸艂ki cywilnej z punktu widzenia formalnego b臋dzie dokonywane na takich samych zasadach, jak w pozosta艂ych przypadkach przyk艂adowo:

  • ka偶dy z ma艂偶onk贸w musi dokona膰 odr臋bnie zarejestrowania dzia艂alno艣ci gospodarczej w CEIDG,
  • ma艂偶onkowie musz膮 podpisa膰 umow臋 sp贸艂ki zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego,
  • musz膮 by膰 ustalone udzia艂y w sp贸艂ce,
  • okre艣lona wysoko艣膰 wk艂ad贸w do sp贸艂ki.

W przypadku decyzji o zawarciu umowy sp贸艂ki cywilnej ma艂偶onkowie powinni pami臋ta膰, 偶e w takim przypadku powstan膮 dwie r贸偶ne wsp贸lno艣ci maj膮tkowe:

  1. Wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa ma艂偶e艅ska.
  2. Wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa sp贸艂ki.

Z punktu widzenia prawa ka偶da z nich b臋dzie uregulowana w innych przepisach. Pierwsza b臋dzie oparta na przepisach Kodeksu Rodzinnego i Opieku艅czego, druga na przepisach Kodeksu cywilnego. Dodatkowo w przypadku sp贸艂ek ma艂偶e艅skich sprawy si臋 komplikuj膮 w zale偶no艣ci od formy ustroju maj膮tkowego istniej膮cego pomi臋dzy ma艂偶onkami, mog膮 tutaj wyst膮pi膰 dwa stany prawne:

  1. Wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa ma艂偶e艅ska.聽
  2. Rozdzielno艣膰 maj膮tkowa.

Z uwagi na z艂o偶ono艣膰 problemu przy zawieraniu umowy sp贸艂ki z ma艂偶onkiem w celu unikni臋cia niepotrzebnych problem贸w w przysz艂o艣ci najlepiej uda膰 si臋 do prawnika lub doradcy podatkowego, kt贸ry skonstruuje umow臋 sp贸艂ki z uwzgl臋dnieniem wszystkich niezb臋dnych za艂o偶e艅. Tego typu dzia艂anie na pewno ograniczy ewentualne spory co do podzia艂u dochod贸w sp贸艂ki i kwalifikowania ich do maj膮tku wsp贸lnego lub odr臋bnego. A tak偶e odpowiedzialno艣ci za zobowi膮zania sp贸艂ki, gdzie trzeba pami臋ta膰, 偶e jest to odpowiedzialno艣膰 osobista wsp贸lnik贸w a nie sp贸艂ki, kt贸ra nie ma osobowo艣ci prawnej.

Adwokat Beata Pawlak

O Autorce

Beata Pawlak

Jestem adwokatem Izby Adwokackiej w Warszawie, mediatorem w Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej i cz艂onkini膮 W艂oc艂awskiego Towarzystwa Naukowego, a tak偶e mentork膮 w Fundacji Women in Law. Na co dzie艅 prowadz臋 w艂asn膮 kancelari臋 adwokack膮 www.pawlak-adwokat.pl. Chc膮c podzieli膰 si臋 swoj膮 wiedz膮 i do艣wiadczeniem pisz臋 bloga prawniczego pod nazw膮 prawobeaty.pl. Specjalizuj臋 si臋 w prawie rodzinnym, karnym oraz cywilnym. Ponadto, wspieram i obs艂uguj臋 ma艂e firmy z ogromnym potencja艂em i innowacyjnym spojrzeniem na biznes. Z zami艂owania jestem pasjonatk膮 podr贸偶y, wielbicielk膮 narciarstwa, biegania oraz sport贸w wodnych.