jab艂ka

Jab艂ka kr贸lowej. Zobacz, przepis na jab艂ecznik!

Anna Ruszczak

Zdrowe, aromatyczne, kusz膮ce zapachem koksy, renety, kosztele - Anna Ruszczak odnajduje zapomniane smaki sad贸w, po kt贸rych biega艂a w dzieci艅stwie i dzieli si臋 przepisem na pyszny jab艂ecznik.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Pi膮tkowy rytua艂. Poranna wizyta na lokalnym targu. Zatrzymuj臋 si臋 przy skrzynkach pe艂nych dojrza艂ych, 艣miej膮cych si臋 do mnie, mniejszych i wi臋kszych jab艂uszek. Nie wiem, kt贸re wybra膰. Najch臋tniej ugryz艂abym wszystkie. Bior臋 do r臋ki okr膮glutk膮 koks臋, w膮cham, lubi臋 ten zapach 艣wie偶o zerwanego owocu, prosto z sadu. Wydaj臋 z siebie okrzyk zachwytu 鈥濧ch, jak pi臋knie pachnie ta koksa! O, i szar膮 renet臋 pan ma, doskona艂a do szarlotki. Szkoda, 偶e koszteli nie ma, bo to moje ulubione 鈥. Pan spojrza艂 na mnie i m贸wi 鈥瀌ziecko, sk膮d Ty w og贸le znasz takie jab艂ka?鈥 Tak, to mi艂e uczucie, podobne do tego, gdy przy zakupie alkoholu prosz膮 ci臋 o pokazanie dowodu osobistego, a ty ju偶 po 鈥瀋zwartej przecenie鈥 ;) W ko艅cu wybra艂am kilka r贸偶nych. Pan w bonusie dorzuci艂 soczyst膮 malin贸wk臋, mieni膮c膮 si臋 pi臋knym buraczkowym rumie艅cem i dorodn膮 偶贸艂to-pomara艅czow膮 Landsbersk膮. A i kosztele znalaz艂am za rogiem. Wr贸ci艂am wi臋c do domu z pe艂nym koszem i zn贸w nie wiedzia艂am, od czego zacz膮膰. Chrupania co najmniej na kilka dni.

Skrzynki na targu pe艂ne s膮 艣wie偶ych, pachn膮cych s艂o艅cem, dojrza艂ych warzyw i owoc贸w. Z艂apmy t臋 chwil臋 i pakujmy na zim臋 w s艂oiki, co si臋 da 鈥 zach臋ca Anna Ruszczak. Przeczytaj wi臋cej o sekretach udanych przetwor贸w!

Kosztele mog臋 je艣膰 kilogramami, tylko coraz trudniej je dzi艣 upolowa膰. Uwielbiam t臋 s艂odycz, aromat, jakiego nie ma 偶adne inne jab艂ko – niezapomniany smak z dzieci艅stwa, gdy biega艂am po kosztelowym sadzie na podlaskiej wsi, prosz膮c Dziadka 鈥瀠rwij jab艂uszko鈥, bo w艂asne n贸偶ki by艂y za kr贸tkie i r膮czki nie si臋ga艂y. Od najm艂odszych lat zap臋dy wida膰 mia艂am i艣cie kr贸lewskie. Niedawno trafi艂am na anegdot臋, opisan膮 w r臋kopisach pa艂acu w Wilanowie, jak to kr贸lowa Marysie艅ka Sobieska uwielbia艂a jab艂ka zwane 鈥瀢ierzb贸wkami bia艂ymi鈥. Jab艂onie te w jednym roku owocowa艂y do艣膰 obficie, w kolejnym wydawa艂y ma艂o owoc贸w albo wcale. Kiedy kr贸lowi Janowi III Sobieskiemu doniesiono z 偶alem, 偶e tego roku jab艂ek zebrano bardzo ma艂o, 鈥瀔osz tylko鈥, mia艂 odpowiedzie膰: 鈥 to tych kosztylk贸w jest tak ma艂o, a moja Marysie艅ka bardzo je lubi鈥︹ I tak zacz臋to je nazywa膰 kosztylkami, a z czasem kosztelami.

A mo偶e jesie艅 pod grusz膮? Pe艂na temperamentu polska gruszka i dystyngowany francuski ser z tradycjami? Mimo tylu r贸偶nic potrafi膮 stworzy膰 zwi膮zek idealny! Poznaj przepis w sam raz na jesienn膮 pogod臋!

Pierwsze odmiany jab艂oni datuje si臋 ju偶 4000 lat p.n.e. na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce archeolodzy odnale藕li 艣lady upraw jab艂oni z 800 roku n.e. w Biskupinie. W XII wieku cystersi zacz臋li udomawia膰 鈥瀕e艣ne dziczki鈥. P贸藕niej wiele odmian sprowadzono do Polski z Zachodniej Europy, Rosji i kraj贸w nadba艂tyckich. Niestety wielu z nich ju偶 nie spr贸bujemy. Cz臋艣膰 zanik艂o, powsta艂y nowe, bardziej wydajne w przetw贸rstwie. Jednak nowe wcale nie znaczy lepsze. Stare odmiany, rosn膮ce na danym terenie s膮 bardziej wytrzyma艂e na warunki klimatyczne, choroby i szkodniki. Z kolei opryski chemiczne wiadomo, 偶e zdrowe nie s膮. Kiedy艣 drzew nie pryskano, mo偶e ich owoce nie by艂y okaza艂e i b艂yszcz膮ce, tu i 贸wdzie naznaczone plamk膮 czy podgryzione robaczkiem, ale za to niepor贸wnywalnie bardziej aromatyczne i bogatsze w sk艂adniki od偶ywcze.

Na szcz臋艣cie, dzi臋ki pasji sadownik贸w i mi艂o艣nik贸w dobrego, 鈥瀞tarego鈥 smaku oraz r贸偶nych instytucji, od kilkunastu lat gromadzone s膮 odmiany uprawiane od wiek贸w w naszym kraju. Wymieraj膮ce drzewa owocowe s膮 na nowo szczepione. Z drzew, kt贸re uprawiane by艂y w jednym rejonie a czasem w jednej wsi, zwanych lokalnie np. smu偶kami czy p膮s贸wkami, pobiera si臋 oczka lub zrazy i tworzy sady pomologiczne ze starymi odmianami. Mo偶na je podziwia膰 mi臋dzy innymi w Ogrodzie Botanicznym PAN w Warszawie, Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach lub pi臋knym Arboretum w Bolestraszycach pod Przemy艣lem. Czego tam nie ma! Letnie ananasy, char艂amowskie czy inflanckie, jesienne grafsztynki, kronsleskie, kosztele, malin贸wki, koksy pomara艅czowe, jak i zimowe boikeny, jonatany, z艂ote renety (kr贸lowa renet!) czy Landsberskie.

Jak dobrze poszukamy, na lokalnych targowiskach i bazarach, znajdziemy owoce z tradycyjnych sad贸w, gdzie uprawia si臋 dawne odmiany. Tak, jak znalaz艂am i ja. Pomys艂贸w na jab艂ko w kuchni jest mn贸stwo. Od tradycyjnych plack贸w, szarlotki, jab艂ek pieczonych z cynamonem, w bu艂eczkach dro偶d偶owych przez sa艂atki, dodatek do kaczki, g臋si, schabu, gulaszu po soki, przeciery i konfitury. Mo偶na je kisi膰 i suszy膰. I jak m贸wi膮 Brytyjczycy: 鈥瀘ne apple a day keeps the doctor away鈥. We藕my sobie wyspiarskie przys艂owie do serca i jedzmy zdrowe, dobre, polskie jab艂ka.

Jab艂ecznik

30 dkg m膮ki
25 dkg cukru
15 dkg mas艂a ose艂kowego
1 du偶e jajko
Szczypta soli

75 dkg jab艂ek
Sok z 1 cytryny
陆 艂y偶eczki cynamonu
Gar艣膰 migda艂贸w
Gar艣膰 orzech贸w

4 艂y偶ki cukru pudru
2 kieliszki wi艣ni贸wki

M膮k臋 zagnie艣膰 z 15 dkg cukru, mas艂em, jajkiem i sol膮. Wstawi膰 do lod贸wki na ok. 20 minut. Tortownic臋 wysmarowa膰 mas艂em i posypa膰 tart膮 bu艂k膮. 2/3 ciasta rozwa艂kowa膰, wyklei膰 boki i dno tortownicy, podpiec ok. 15 minut w temperaturze 1800C. Jab艂ka obra膰, pokroi膰 na 膰wiartki, dusi膰 z odrobin膮 wody, reszt膮 cukru, sokiem z cytryny, cynamonem, drobno pokrojonymi (lub zmielonymi) migda艂ami i orzechami. Pozosta艂e ciasto rozwa艂kowa膰. Wy艂o偶y膰 uduszone jab艂ka do tortownicy i przykry膰 pozosta艂ym rozwa艂kowanym ciastem. Piec ok. 30 minut. Cukier puder rozpu艣ci膰 w wi艣ni贸wce, wymiesza膰 na g艂adk膮 mas臋, polukrowa膰.

Anna Ruszczak
autorka bloga 鈥濶a moim stole鈥
www.annaewamarianamoimstole.pl
https://www.facebook.com/annaewamarianamoimstole
https://www.pinterest.com/annaewamaria/na-moim-stole/

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close