konsultantka ds. snu

Jak brak snu wp艂ywa na nasze zdrowie?

dr n.med. Luiza Napi贸rkowska

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

 

 

 


Szlachetne zdrowie,
Nikt si臋 nie dowie,
Jako smakujesz,
A偶 si臋 zepsujesz.

鈥 pisa艂 Jan Kochanowski.


S艂owa sprzed prawie 500 lat, a pokazuj膮 sedno sprawy. Na nasze zdrowie pracujemy latami. Oczywi艣cie zdarzaj膮 si臋 sytuacje, w kt贸rych nasze zdrowie pogarsza si臋 nagle, np. w wyniku jakiego艣 nieszcz臋艣liwego zdarzenia, jak wypadek samochodowy czy inny, jednak w og贸lnym uj臋ciu pracujemy na zdrowie przez ca艂e lata, czasami nie maj膮c 艣wiadomo艣ci, jak wiele mo偶emy dla swojego zdrowia zrobi膰 lub jak wiele szans nie wykorzystujemy. Szybkie 偶ycie w dzisiejszych czasach, nadmiar pracy i obowi膮zk贸w i przebod藕cowanie nie u艂atwiaj膮 nam dbania o siebie.

Zegar biologiczny

Chronobiologia to stosunkowo m艂oda dziedzina wiedzy zajmuj膮ca si臋 wp艂ywem czasu na nasz organizm i na procesy w nim zachodz膮ce. W 2017 roku trzech ameryka艅skich naukowc贸w otrzyma艂o nagrod臋 Nobla za badania w tej dziedzinie. Wyizolowali oni gen kontroluj膮cy prawid艂owy rytm oko艂odobowy. Swoim odkryciem zwi臋kszyli 艣wiadomo艣膰 znaczenia regularnego snu. Chronobiologia bardzo intensywnie bada sen i wp艂yw jego zaburzenia na nasz organizm.  Snem steruje nasz zegar biologiczny. Czym jest ten zegar? Zegar biologiczny to struktury neuronalne w m贸zgu, kt贸re s膮 po艂膮czone z ca艂ym organizmem i kt贸re skanuj膮 to, co si臋 dzieje w 艣rodowisku nas otaczaj膮cym. Zegar biologiczny jest wra偶liwy na 艣wiat艂o, temperatur臋, bod藕ce zewn臋trzne. Reguluje procesy 偶yciowe m. in. poprzez wp艂yw na wytwarzanie hormon贸w. Zegar biologiczny i rytmy dobowe uwidaczniaj膮 si臋 wyra藕nie w st臋偶eniu kortyzolu, melatoniny, w wysoko艣ci temperatury cia艂a i w wydalaniu moczu. Z zegarem biologicznym w spos贸b 艣cis艂y jest zwi膮zany o艣rodek snu i czuwania, kt贸ry mie艣ci si臋 w podwzg贸rzu.

Na zdrowie 鈥 sen!

Takim bardzo wa偶nym elementem dla zdrowia, poniewa偶 dotycz膮cym regeneracji naszego organizmu, jest sen. Sen regeneruje te偶 nasz system hormonalny, poniewa偶 opr贸cz tego, co oczywiste, 偶e we 艣nie nast臋puje regeneracja organizmu, r贸wnie偶 wtedy inaczej wydzielane s膮 hormony. W czasie snu wydziela si臋 na przyk艂ad hormon wzrostu, kt贸ry odpowiada m.in. za nasz膮 si艂臋. Od godziny 4 rano zaczynamy si臋 hormonalnie wybudza膰, poniewa偶 mniej wi臋cej od tej godziny nast臋puje wzrost st臋偶enia kortyzolu oraz wzrost insulinooporno艣ci.

Pora zasypiania

Bardzo wa偶ne jest to, o kt贸rej godzinie zasypiamy. W naszej strefie czasowej preferowana godzina, o kt贸rej powinien zasypia膰 cz艂owiek doros艂y to oko艂o 22:00. Czas snu powinien wynosi膰 7-9 godzin, w zale偶no艣ci od wieku. Dla doros艂ego godziny snu to 艣rednio 22.00-6.00 rano. Typ zasypiania okre艣la si臋 mianem chronotypu. Mamy chronotyp sowy i skowronka. Je偶eli kto艣 jest typem sowy, to trudno b臋dzie utrzyma膰 mu zalecane godziny zasypiania, taka osoba najcz臋艣ciej zasypia 1-2 godziny p贸藕niej ni偶 wymagany czas, czasami nawet jeszcze p贸藕niej. Chronotyp skowronka zasypia wcze艣niej, wcze艣niej si臋 budzi i wy偶ej ocenia swoj膮 jako艣膰 snu. Jeszcze raz przypomn臋, 偶e dotyczy to os贸b doros艂ych. D艂ugo艣膰 snu zmienia si臋 w zale偶no艣ci od pory roku, dlatego r贸偶nica mi臋dzy zapotrzebowaniem na sen w czerwcu a w grudniu mo偶e wynosi膰 nawet do plus 2 godzin w grudniu. Im mniej s艂o艅ca, tym wi臋cej potrzebujemy snu, poniewa偶 gorzej si臋 regenerujemy. Niestety nasze pokolenie skr贸ci艂o d艂ugo艣膰 snu o ok. jedn膮 godzin臋 na dob臋 wzgl臋dem poprzednich. To bardzo du偶o. Co gorsza, w 艣lad za nami id膮 kolejne pokolenia, a przecie偶 dzieci powinny spa膰 d艂u偶ej ni偶 doro艣li. Bardzo wa偶ne s膮 nawyki snu, to, jak my uczymy dzieci spa膰, je偶eli rodzice chodz膮 p贸藕no spa膰, to dzieci te偶 maj膮 tak膮 tendencj臋. Dzieci na艣laduj膮 rodzic贸w. Ci臋偶ko jest wyegzekwowa膰 od syna czy c贸rki w wieku nastoletnim, 偶e ma i艣膰 wcze艣nie spa膰, skoro od ma艂ego obserwuje, jak my sami chodzimy spa膰 p贸藕no.

Sen m艂odzie偶y

Pacjenci, kt贸rzy si臋 do mnie zg艂aszaj膮, s膮 to pacjenci z oty艂o艣ci膮, wi臋c ja mam takie do艣wiadczenia, 偶e m艂odzie偶, kt贸ra jest oty艂a, ma zaburzenia snu. Nie jestem endokrynologiem dzieci臋cym, lecz w艣r贸d moich pacjent贸w s膮 Ci najm艂odsi doro艣li, m艂odzie偶 licealna. Zwykle gdy pytam w艂a艣nie tych m艂odych ludzi, o kt贸rej godzinie id膮 spa膰, odpowiadaj膮 mi: normalnie, Pani Doktor. Wtedy ju偶 wiem, jak s艂ysz臋 s艂owo 鈥瀗ormalnie鈥, 偶e maj膮 na my艣li godzin臋 mi臋dzy 24.00 a 1.00 w nocy. Nasza m艂odzie偶 tak si臋 k艂adzie spa膰! P贸藕niej taki m艂ody cz艂owiek wstaje o godzinie 6.00, idzie do szko艂y, nast臋pnie ko艂o po艂udnia bardzo 藕le si臋 czuje, ma zaburzenia koncentracji, nie ma si艂y. Wraca do domu, k艂adzie si臋 spa膰, wstaje pod wiecz贸r, odrabia lekcje, uczy si臋 i zaczyna korzysta膰 z medi贸w spo艂eczno艣ciowych, co trwa cz臋sto do p贸藕na w nocy.

Sen a rozw贸j cukrzycy typu 2

Istniej膮 badania naukowe, kt贸re pokazuj膮, 偶e ograniczenia snu powoduj膮 zaburzenia hormonalne, np. wydzielanie hormon贸w, kt贸re stymuluj膮 apetyt. Kr贸tki sen prowadzi do zwi臋kszonego spo偶ycia kalorii, w tym wysokow臋glowodanowych i wysokot艂uszczowych substancji. To nas nie powinno dziwi膰, 偶e je偶eli nie 艣pimy w nocy, to mamy wi臋ksz膮 ochot臋 na spo偶ywanie produkt贸w wysokot艂uszczowych i wysokow臋glowodanowych, poniewa偶 je艣li nie dajemy organizmowi mo偶liwo艣ci regeneracji, to on potrzebuje sk膮d艣 energii, aby funkcjonowa膰. Najgorzej jest je偶eli 艣pimy poni偶ej 5,5 godziny, czyli tak, jak wspomniana m艂odzie偶 pojawiaj膮ca si臋 w moim gabinecie.

Jako艣膰 snu

Niestety my nie tylko skr贸cili艣my sen, ale te偶 mamy ten sen p艂ytszy ni偶 mieli艣my kiedy艣. Dodatkowo sen nam si臋 skraca i sp艂yca z wiekiem. Dzieci maj膮 g艂臋boki sen, ci臋偶ko je obudzi膰. Doro艣li maj膮 sen p艂ytszy. 艁atwo mo偶na to sprawdzi膰 przy u偶yciu zegarka badaj膮cego g艂臋boko艣膰 snu. Opr贸cz d艂ugo艣ci wa偶na jest te偶 jako艣膰 snu. Je艣li kto艣 zasypia o godzinie 22.00, lecz wybudza si臋 w nocy, nie nast臋puje odpowiednia regeneracja organizmu. Taka osoba b臋dzie zm臋czona w ci膮gu dnia i nara偶ona na ryzyko rozwoju oty艂o艣ci, insulinooporno艣ci, a w przysz艂o艣ci cukrzycy typu 2. W USA wykazano, 偶e osoby, kt贸re nie 艣pi膮 w nocy, lecz pracuj膮, maj膮 44-procentowe ryzyko rozwini臋cia cukrzycy. W Stanach Zjednoczonych co pi膮ta osoba pracuje w nocy. Praca nocna powoduje wi臋c nie tylko zm臋czenie, ale i rozw贸j oty艂o艣ci. Badania pokazuj膮, 偶e zaburzenia ilo艣ci snu skutkuj膮 nie tylko ryzykiem rozwoju insulinooporno艣ci, oty艂o艣ci, cukrzycy typu 2, ale tak偶e powoduj膮 objawy depresyjne. Osoby cierpi膮ce na bezsenno艣膰 cz臋艣ciej si臋 po alkohol, wykazuj膮 te偶 cz臋艣ciej depresj臋 i przez to s膮 jeszcze bardziej podatne na powik艂ania zaburze艅 snu. Je艣li pacjent przyjmuje leki z grupy przeciwdepresyjnych, te偶 z wi臋kszym prawdopodobie艅stwem mo偶e cierpie膰 na zaburzenia snu. I ko艂o si臋 zamyka.

Dbajmy o sen

Obecnie zaburzenia snu leczymy w poradniach zaburze艅 snu. Takich poradni jest coraz wi臋cej i to te偶 pokazuje, jak du偶o jest pacjent贸w w potrzebie leczenia. Podsumowuj膮c chcia艂abym doda膰, 偶e w naszym m贸zgu o艣rodek odpowiedzialny za tzw. rytm snu i czuwania znajduje si臋 w podwzg贸rzu, w centrum naszej g艂owy. Tam te偶 znajduje si臋 o艣rodek g艂odu i syto艣ci, a wi臋c naszego apetytu, a tak偶e g艂贸wny generator impuls贸w hormonalnych na ca艂y organizm. Biologia pokazuje nam wi臋c, 偶e nie ma przypadk贸w.

***

O AUTORCE:

dr n.med. Luiza Napi贸rkowska, specjalista endokrynolog, diabetolog, lekarz chor贸b wewn臋trznych i autorka bloga medycznego Okiem Doktor Luizy.

dr n.med. Luiza Napi贸rkowska
dr n.med. Luiza Napi贸rkowska

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close