M─Ö┼╝czyzna ┼╝ongluj─ůcy pomara┼äczami w biurze (Foto. Canva Pro)

Jeste┼Ť szakalem czy ┼╝yraf─ů? Zobacz, jakim stylem komunikacji si─Ö pos┼éugujesz i jak budowa─ç porozumienie w razie konfliktu

Krystyna Marcinkowska

Czy wiedzieli┼Ťcie, ┼╝e kiedy si─Ö komunikujemy mamy w sobie co┼Ť z szakala lub ┼╝yrafy? To w┼éa┼Ťnie zwierz─Öta symbolizuj─ů j─Özyk, jakim si─Ö pos┼éugujemy. Co to oznacza dla naszych relacji? I jak nam mo┼╝e to pom├│c w sytuacjach konfliktowych?

Czy jeste┼Ť drapie┼╝nikiem?

W codziennym wirze obowi─ůzk├│w, tych zawodowych czy domowych, ┼éatwo o nieporozumienie lub sprzeczk─Ö. Kiedy dochodzi do spi─Öcia, coraz trudniej o wzajemne wys┼éuchanie i zrozumienie. Zamiast rozmowy o potrzebach i rozwi─ůzaniach pojawiaj─ů si─Ö krytyczne oceny (ÔÇ×jeste┼Ť niepowa┼╝nyÔÇŁ), zarzuty (ÔÇ×nie obchodzi ci─Ö to, co ja my┼Ťl─ÖÔÇŁ), naciski (ÔÇ×musisz zrozumie─çÔÇŽÔÇŁ) ÔÇô to znaczy, ┼╝e do g┼éosu dochodzi szakal. Sprawd┼║my na przyk┼éadzie, jak dzia┼éa ten drapie┼╝nik w warunkach biznesowych.

Pracownik, kt├│remu prze┼éo┼╝ony dzi─Ökuje za wykonan─ů prac─Ö, m├│wi: ÔÇ×Wiesz, z tych podzi─Ökowa┼ä, to dla mnie nic nie wynika, bo kieszenie mam ci─ůgle puste. To nie pierwszy raz, wi─Öc mo┼╝e znalaz┼éaby si─Ö dla mnie jaka┼Ť podwy┼╝ka albo chocia┼╝ dobra premia? ┼╗ycie jest coraz dro┼╝sze, a wynagrodzenia stoj─ů w miejscuÔÇŁ. W odpowiedzi s┼éyszy: ÔÇ×Uwa┼╝asz, ┼╝e ju┼╝ wszystkie rozumy pozjada┼ée┼Ť? Dzisiaj podwy┼╝ka, jutro awans? Tu nie ma miejsca na dw├│ch kierownik├│w! Ja w twoim wieku nie my┼Ťla┼éem o szybkiej karierze. Jak zrobisz co┼Ť naprawd─Ö sensownego, to mo┼╝emy porozmawia─ç, a teraz powiniene┼Ť si─Ö przede wszystkim uczy─ç. Musisz zrozumie─ç, ┼╝e w tej firmie nie ma nic za darmo. We┼║ si─Ö do robotyÔÇŁ.

ÔÇô Ta wypowied┼║ to przede wszystkim przekonania, ocena i nacisk ÔÇô w┼éa┼Ťnie taki spos├│b komunikowania si─Ö, w koncepcji porozumienia bez przemocy Marshalla B. Rosenberga, symbolizuje szakal. Pos┼éugiwanie si─Ö j─Özykiem tego drapie┼╝nika bardzo cz─Östo eskaluje nieporozumienia i rodzi konflikty. To styl komunikacji oparty na legendach (kt├│re niewiele maj─ů wsp├│lnego z faktami), s┼éownym nacisku i wyra┼╝aniu ┼╝─ůda┼ä ÔÇô komentuje Renata ┼Üwirydczuk, trener z firmy szkoleniowo-doradczej Integra Consulting Poland. Pracownikowi, kt├│ry us┼éysza┼éby tak─ů odpowied┼║, b─Ödzie trudno przyj─ů─ç perspektyw─Ö prze┼éo┼╝onego, kt├│ry ma z pewno┼Ťci─ů swoje powody, by oczekiwa─ç od podw┼éadnych rozwoju umiej─Ötno┼Ťci i dobrze wykonywanej pracy. A przecie┼╝ mo┼╝na inaczej.

Czy lepiej by─ç ┼╝yraf─ů?

W analogicznej do powy┼╝szej sytuacji szef pos┼éuguj─ůcy si─Ö j─Özykiem ┼╝yrafy powiedzia┼éby na przyk┼éad: ÔÇ×Naprawa, kt├│rej dokona┼ée┼Ť faktycznie by┼éa wa┼╝na. S┼éysz─Ö, ┼╝e oczekiwa┼ée┼Ť za t─Ö prac─Ö premii. Widz─Ö, ┼╝e ci na tym zale┼╝y, dlatego chcia┼ébym z tob─ů porozmawia─ç. Zapewnienie sprawno┼Ťci sprz─Ötu jest twoim obowi─ůzkiem, za kt├│ry otrzymujesz wynagrodzenie. Tym razem usun─ů┼ée┼Ť t─Ö awari─Ö szybciej ni┼╝ ostatnio i by┼éem ciekawy, jak to zrobi┼ée┼Ť. Rozmawiamy o tym, bo chcia┼ébym, ┼╝eby┼Ťmy wsp├│lnie ustalili zasady i warunki, po spe┼énieniu kt├│rych b─Öd─Ö m├│g┼é ci─Ö dodatkowo wynagrodzi─ç. Zale┼╝y mi na tym, aby sytuacja dla ciebie i dla mnie by┼éa przejrzysta. Mo┼╝e masz jakie┼Ť propozycje, co mo┼╝esz i chcesz robi─ç ponadstandardowo?ÔÇŁ.

ÔÇô W tej reakcji nie ma oceny pracownika, jest za to opis sytuacji, pr├│ba zrozumienia jego perspektywy i przedstawienie swojej potrzeby ÔÇô charakterystyczne dla j─Özyka ┼╝yrafy. Dlaczego w┼éa┼Ťnie ┼╝yrafa? Ma d┼éug─ů szyj─Ö, dzi─Öki kt├│rej widzi wi─Öcej ÔÇô dostrzega fakty w szerszym kontek┼Ťcie. Ma r├│wnie┼╝ bardzo sprawne serce, kt├│re jest symbolem empatii ÔÇô podej┼Ťcia nastawionego na dialog i zrozumienie. Wida─ç to w przytoczonej wypowiedzi, gdy prze┼éo┼╝ony dostrzega r├│wnie┼╝ potrzeby pracownika ÔÇô zauwa┼╝a Renata ┼Üwirydczuk z Integra Consulting Poland. Prze┼éo┼╝ony m├│wi─ůcy j─Özykiem ┼╝yrafy stara si─Ö zrozumie─ç pracownika, ale nie zapomina te┼╝ o swoich mo┼╝liwo┼Ťciach.

Zrozumienie nie zawsze b─Ödzie oznacza┼éo przyj─Öcie okre┼Ťlonej strategii, czyli sposobu realizacji potrzeby, kt├│r─ů proponuje rozm├│wca. Warto zwr├│ci─ç na to uwag─Ö, bowiem osobom pos┼éuguj─ůcym si─Ö j─Özykiem ┼╝yrafy cz─Östo b┼é─Ödnie przypisuje si─Ö uleg┼éo┼Ť─ç i brak w┼éasnego zdania. Nic bardziej mylnego ÔÇô one okazuj─ů innym ludziom, ┼╝e s─ů zainteresowane zar├│wno swoimi, jak i ich potrzebami. Kiedy ka┼╝dy z rozm├│wc├│w autentycznie s┼éucha, ale te┼╝ m├│wi o tym, czego potrzebuje, wzrasta szansa na porozumienie. Warto przy tym pami─Öta─ç, ┼╝e rozmowa o potrzebie jest czym┼Ť innym ni┼╝ przedstawianie strategii i ┼╝─ůdania, czyli pomys┼éu na to, jak inni maj─ů j─ů zrealizowa─ç. Na przyk┼éad osoba, kt├│ra potrzebuje ciszy, je┼Ťli zakomunikuje to innym w formie strategii: ÔÇ×wyjd┼║cie st─ůd natychmiast, bo przeszkadzacieÔÇŁ ÔÇô mo┼╝e nie dosta─ç od odbiorc├│w tego, czego faktycznie potrzebuje ÔÇô zrozumienia i spokoju.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: Jak rozwi─ůzywa─ç konflikty z szefem i wsp├│┼épracownikami?

Przed tob─ů trudna rozmowa? Przede wszystkim wys┼éuchaj.

W trudnych rozmowach bardzo pomocna jest umiej─Ötno┼Ť─ç empatycznego s┼éuchania, czyli autentycznego skupienia na rozm├│wcy, przyj─Öcia jego perspektywy, dostrze┼╝enia dobrej potrzeby, nawet je┼Ťli ÔÇ×zapakowanaÔÇŁ jest w strategi─Ö, na kt├│r─ů nie chcemy si─Ö zgodzi─ç.

ÔÇô Trudno┼Ťci w porozumieniu zaczynaj─ů si─Ö zwykle od braku uwa┼╝nego s┼éuchania i prowadzenia r├│wnolegle dialogu wewn─Ötrznego. Na przyk┼éad, gdy w czasie rozmowy my┼Ťlimy ÔÇ×on mnie w og├│le nie rozumie, jest skupiony tylko na sobieÔÇŁ ÔÇô trudno nam b─Ödzie zrozumie─ç po┼éo┼╝enie rozm├│wcy. ÔÇ×ZaparkujmyÔÇŁ ten dialog wewn─Ötrzny, ┼╝eby pos┼éucha─ç. Za chwil─Ö wr├│cimy, do tego co jest wa┼╝ne dla nas. Kolejnym utrudnieniem w budowaniu porozumienia jest kierowanie si─Ö przekonaniami, opowiadanie sobie legend i snucie domys┼é├│w. W efekcie nasze emocje, kt├│re powstaj─ů pod wp┼éywem interpretacji, cho─ç prawdziwe, nie zawsze b─Öd─ů adekwatne do fakt├│w czy intencji rozm├│wcy. Chroni─ůc siebie, pr├│bujemy zawalczy─ç o nas samych i skupiamy si─Ö na wyra┼╝aniu gotowych strategii, czyli pomys┼é├│w na to, co inni powinni zrobi─ç, ┼╝eby nasza potrzeba by┼éa zrealizowana ÔÇô t┼éumaczy Renata ┼Üwirydczuk.

Je┼Ťli potrafimy wprost i z szacunkiem wyra┼╝a─ç swoje my┼Ťli, emocje oraz potrzeby i jednocze┼Ťnie jeste┼Ťmy otwarci na my┼Ťli, emocje i potrzeby naszego rozm├│wcy, to mo┼╝emy dotrze─ç do tego, co jest istotne nie tylko dla innych, ale i nas samych. W wyniku takich rozm├│w cz─Östo okazuje si─Ö, ┼╝e oczekiwana pocz─ůtkowo strategia nie jest jedyn─ů, kt├│ra prowadzi do zaspokojenia danej potrzeby. Wtedy obie strony maj─ů szans─Ö znale┼║─ç inny spos├│b, kt├│ry jest mo┼╝liwy do zaakceptowania przez ka┼╝d─ů z nich.

ÔÇô Warto sprawdza─ç, czy nawet za zachowaniami ÔÇô strategiami, kt├│re nas denerwuj─ů, nie kryj─ů si─Ö dobre intencje i potrzeby naszego rozm├│wcy. Dla przyk┼éadu, pod strategi─ů polegaj─ůc─ů na ci─ůg┼éym przerywaniu wypowiedzi mo┼╝e le┼╝e─ç ch─Ö─ç bycia zauwa┼╝onym i zrozumianym. Czy jest w tym co┼Ť z┼éego, ┼╝e chcemy by─ç wa┼╝ni dla innych? Szerokie spojrzenie ┼╝yrafy, kt├│ra poszukuje prawdziwej potrzeby, mo┼╝e nam pom├│c w nawi─ůzaniu autentycznego kontaktu z rozm├│wc─ů. Gdy przyjmiemy perspektyw─Ö drugiej osoby, jej te┼╝ ┼éatwiej b─Ödzie zrozumie─ç nasze po┼éo┼╝enie ÔÇô wyja┼Ťnia Renata ┼Üwirydczuk.

Nie walcz, tylko powiedz, czego potrzebujesz

Warto pami─Öta─ç te┼╝ o tym, ┼╝e jednym z powod├│w tego, ┼╝e nasze pro┼Ťby nie s─ů spe┼éniane, mo┼╝e by─ç ich niejasne wyra┼╝anie. ÔÇô Zanim zaczniemy walczy─ç o ÔÇ×swojeÔÇŁ warto zada─ç sobie pytanie: o co wa┼╝nego chc─Ö zadba─ç dla siebie i jak o to poprosi─ç innych. Nawi─ů┼╝my kontakt sami ze sob─ů, aby sprawdzi─ç, czego naprawd─Ö potrzebujemy i m├│wmy o tym otwarcie. Na przyk┼éad, zamiast: ÔÇ×jako┼Ť dziwnie to t┼éumaczysz, niczego nie mo┼╝na zrozumie─çÔÇŁ, powiedzmy: ÔÇ×zale┼╝y mi na tym, ┼╝eby ci─Ö dobrze zrozumie─çÔÇŁ. S┼éowa maj─ů znaczenie. Gdy prowadzimy rozmow─Ö w j─Özyku ┼╝yrafy, zwi─Ökszamy szans─Ö na to, ┼╝e dostaniemy dok┼éadnie to, czego potrzebujemy. Nasza uwaga i energia b─Ödzie w├│wczas skupiona na budowaniu autentycznego porozumienia i wzajemnej pomocy w realizacji codziennych obowi─ůzk├│w ÔÇô podsumowuje Renata ┼Üwirydczuk z Integra Consulting Poland.