Konferencja online o tym, jak budowac karier臋 w IT

Jak by膰 asertywnym w pracy?

Izabela Wo艂yniec-Sobczak

M贸wi si臋, 偶e asertywno艣膰 鈥瀟o umiej臋tno艣膰 powiedzenia nie鈥 鈥 jednak jest to nadmiernie uproszczona definicja, bo osoba komunikuj膮ca si臋 asertywnie mo偶e przecie偶 te偶 si臋 zgadza膰 na r贸偶ne rozwi膮zania, a wi臋c asertywnie m贸wi膰 tak.

Asertywno艣膰 nie polega na osi膮gni臋ciu mistrzostwa w m贸wieniu 鈥瀗ie鈥.

Asertywno艣膰 to dbanie o siebie i dzia艂anie w zgodzie ze sob膮 i w pe艂nym przekonaniu co do swoich warto艣ci. Poszanowanie granic jest tutaj kluczowe. Osoba asertywna wie, 偶e mo偶e odmawia膰, ale nie odbiera te偶 tego prawa innym. W asertywno艣ci jest te偶 przestrze艅 na m贸wienie 鈥瀟ak鈥 i przepraszanie.

Asertywno艣膰 to nie tylko dbanie o swoje w艂asne interesy, ale te偶 szacunek dla potrzeb innych ludzi, ich emocji i postaw.

Asertywno艣膰 b臋dzie sta艂a na stra偶y Twoich granic.

Szefowa wrzucaj膮ca Ci bez przerwy dodatkowe projekty, kole偶anka, kt贸ra zadaje Ci 100 pyta艅 dziennie czy klient wymuszaj膮cy kolejn膮 seri臋 poprawek 鈥 z takimi sytuacjami poradzisz sobie, trenuj膮c asertywno艣膰.

Ale czy to jest takie proste?

Oczywi艣cie, 偶e nie. Asertywno艣膰 trzeba 膰wiczy膰. Nie nauczysz jej si臋 w tydzie艅. Raz Ci si臋 uda, raz nie. Daj sobie prawo do pope艂niania b艂臋d贸w. Nie chodzi o to, by艣 od razu rozmawia艂a z szefem o podwy偶ce, a na ka偶d膮 pro艣b臋 o wsparcie odpowiada艂a 鈥瀗ie鈥 z dumnie uniesion膮 g艂ow膮.

Zacznij 膰wiczy膰 asertywno艣膰 od drobnych sytuacji. To mo偶e by膰 na przyk艂ad:

  • reakcja na krytyczn膮 uwag臋, je艣li do tej pory przyjmowa艂a艣 je bez mrugni臋cia okiem;
  • dopytanie o szczeg贸艂y przydzielonego zadania, je艣li dotychczas udawa艂a艣, 偶e wiesz, o co chodzi, a p贸藕niej denerwowa艂a艣 si臋 na siebie, 偶e nie zapyta艂a艣 szefowej;
  • zg艂oszenie swojego pomys艂u w czasie zebrania, je艣li wcze艣niej kr臋powa艂a艣 si臋 wychodzi膰 z inicjatyw膮;
  • pro艣ba o pomoc przy projekcie, je艣li czujesz, 偶e nie wyrobisz si臋 przed terminem lub brakuje Ci kompetencji w pewnym obszarze.

Asertywno艣膰 鈥 co stoi na przeszkodzie?

Wszystko brzmi fajnie, prawda? Wizja zdrowych relacji w pracy, koniec z nadgodzinami czy wys艂uchiwaniem plotkuj膮cej kole偶anki s膮 niezwykle kusz膮ce. Czemu jednak zachowanie asertywnej postawy nie jest takie proste?

Boimy si臋 odrzucenia. Cz艂owiek jest zwierz臋ciem stadnym. Akceptacja i uznanie przez innych s膮 jedn膮 z wa偶niejszych potrzeb ludzkich. Stawiaj膮c granice, 艂atwo wpa艣膰 w poczucie winy, widz膮c focha kole偶anki czy zaskoczenie szefa.

Bywa, 偶e jeste艣my uwik艂ani w toksyczne relacje. Zmiana naszego zachowania wywo艂a reakcj臋, nie zawsze tak膮, jakiej by艣my sobie 偶yczyli. Mo偶esz us艂ysze膰 krytyczne komentarze i aluzje. Przygotuj si臋 na nie zawczasu.

Formalne granice. Pewnie przysz艂y Ci do g艂owy takie pytania: 鈥濩zy wypada by膰 asertywnym wzgl臋dem prze艂o偶onego?鈥, 鈥濲ak stawia膰 granice klientom 鈥 przecie偶 to od nich zale偶y nasz zarobek?鈥. To normalne w膮tpliwo艣ci. Je偶eli Twoje otoczenie 艂amie ustalone regu艂y (np. warunki umowy o prac臋, zasady kontraktu) czy narusza inne normy, masz prawo na to zareagowa膰.

Czy asertywnym trzeba by膰 zawsze?

Nie! Asertywno艣膰 zale偶y od sytuacji. W idealnym 艣wiecie mogliby艣my by膰 asertywnymi zawsze, obracaj膮c si臋 w艣r贸d innych, r贸wnie 艣wiadomych os贸b. Niestety 艣wiat nie jest idealny, a asertywno艣膰 nie jest zero-jedynkowa.

Czasem rezygnujemy z niej w imi臋 swojego bezpiecze艅stwa czy w trosce o inne osoby. Asertywnym mo偶na鈥 bywa膰.

Wyobra藕 sobie sytuacj臋, w kt贸rej kole偶anka z pracy zalewa Ci臋 opowie艣ciami o swoim rozwodzie. Masz ju偶 tego do艣膰 i ch臋tnie powiedzia艂aby艣, by przesta艂a, ale znasz jej sytuacj臋. Wiesz, 偶e nie ma si臋 komu wy偶ali膰, jest w s艂abej formie psychicznej. Nie odtr膮casz jej, cho膰 jeste艣 zm臋czona tymi historiami.

W tym przypadku wybierzesz postaw臋 biern膮, rezygnuj膮c 艣wiadomie z asertywnego komunikatu, kt贸rym mog艂aby艣 鈥瀌obi膰鈥 kole偶ank臋.

Asertywno艣膰 jest wyborem.

Nie ma nic z艂ego w tym, je艣li nie zachowasz si臋 asertywnie. Daj sobie przyzwolenie na b艂臋dy. Nie wpadaj w pu艂apk臋 asertywno艣ci bez wzgl臋du na wszystko.

Bez tego asertywno艣膰 si臋 nie uda

Wiesz, kiedy asertywno艣膰 si臋 nie uda? Je艣li nie b臋dziesz dzia艂a膰 w zgodzie ze sob膮. Asertywno艣膰 jest zachowaniem, kt贸re ma sens tylko, je艣li dobrze znasz siebie 鈥 wiesz, co my艣lisz i czujesz.

  • mam dobry kontakt ze sob膮
  • wiem, czego chc臋
  • daj臋 sobie prawo do decydowania
  • umiem postawi膰 granice
  • jestem asertywna

Cz臋sto na drodze do wypracowania asertywno艣ci stoj膮 przekonania. 呕adne techniki doskonalenia asertywno艣ci nie przynios膮 efekt贸w, je艣li nie b臋dziesz 艣wiadoma swoich praw. Je艣li czujesz, 偶e potrzebujesz nauczy膰 si臋 asertywno艣ci w pracy to zg艂臋bi艂am ostatnio ten temat na moim blogu.

Co mo偶e si臋 wydarzy膰, gdy b臋dziesz asertywna?

Jest jeszcze jedna rzecz, kt贸r膮 warto sobie u艣wiadomi膰, pracuj膮c nad asertywno艣ci膮. Cz臋sto widz膮c u siebie zmiany, oczekujemy, 偶e otoczenie te偶 si臋 zmieni. Niestety nie ka偶dy zrozumie Twoj膮 przemian臋.

Kolega, kt贸remu do tej pory pomaga艂a艣 w obowi膮zkach, mo偶e poczu膰 si臋 ura偶ony.

Relacje z szefem, kt贸remu nie potrafi艂a艣 odm贸wi膰, mog膮 ulec och艂odzeniu.

Wa偶ne, by艣 mia艂a tego 艣wiadomo艣膰 i nie wp臋dza艂a si臋 w wyrzuty sumienia, widz膮c nieprzychylne reakcje. To te偶 pokazuje, 偶e warto utrzymywa膰 asertywn膮 postaw臋 rozpoczynaj膮c prac臋 w nowym 艣rodowisku. Dzi臋ki temu nie pozwolisz otoczeniu 鈥瀢ej艣膰 na g艂ow臋鈥 ju偶 od samego pocz膮tku.

Oczywi艣cie praca nad asertywno艣ci膮 ma sens w ka偶dym przypadku 鈥 nawet je艣li przepracowa艂a艣 10 lat w danej firmie. Przekonasz si臋, 偶e ju偶 pierwsze efekty daj膮 niesamowit膮 satysfakcj臋 i s膮 motywacj膮 do dalszej pracy nad sob膮.

Na koniec przyk艂adowa sytuacja w pracy.

Nadgodziny w Twojej firmie to standard. Regularnie zostajesz w pracy d艂u偶ej, zdarza Ci si臋 te偶 pracowa膰 w weekendy. Za nadprogramow膮 prac臋 nie otrzymujesz dodatkowego wynagrodzenia, bo w tej firmie to 鈥瀗ormalne鈥. Nie odmawiasz szefowej, gdy okazuje si臋, 偶e musisz zosta膰 d艂u偶ej. Jednak ta sytuacja m臋czy Ci臋 i czujesz, 偶e masz do艣膰.

Mo偶esz zacz膮膰 odmawia膰 szefowej, wymy艣laj膮c w ostatniej chwili r贸偶ne powody albo przerzuca膰 cz臋艣膰 zada艅 na innych pracownik贸w.

Jak zareagowa膰 asertywnie?

Pami臋taj, 偶e masz prawo do odpoczynku i prawo do odmowy. Pomocne zdania proasertywne:

  • Wywi膮zuj臋 si臋 ze swoich obowi膮zk贸w.
  • Jestem warto艣ciowym pracownikiem.
  • Je偶eli mnie zwolni膮, potrafi臋 znale藕膰 prac臋.

Reakcja asertywna:

Mo偶esz powiedzie膰 szefowej 鈥濲ustyna, chcia艂am da膰 zna膰, 偶e nie mog臋 ju偶 zostawa膰 codziennie po godzinach. Jestem w stanie pracowa膰 z pe艂nym zaanga偶owaniem i efektywnie 8 godzin dziennie, cz臋sto zostaj臋 9, gdy jest wa偶na i pilna potrzeba, ale 10-godzinny dzie艅 pracy przekracza moje mo偶liwo艣ci. Poprosz臋 o inny deadline na powierzone zadanie lub przydzielenie kogo艣 do pomocy鈥.

Podkre艣lasz dotychczasow膮 dyspozycyjno艣膰, ale te偶 jasno komunikujesz, 偶e nie chcesz d艂u偶ej zostawa膰 po godzinach, jednocze艣nie sugeruj膮c inne rozwi膮zania.

POBIERZ E-BOOKA O ASERTYWNO艢CI W PRACY

Izabela Wo艂yniec-Sobczak

O Autorce

Izabela Wo艂yniec-Sobczak

Ambasadorka programu Sukces TO JA, coach i doradca kariery, rekruter oraz headhunter, ekspertka personal brandingu i trenerka umiej臋tno艣ci mi臋kkich. Jej misj膮 jest wspiera膰 kobiety, kt贸re pracuj膮 na etacie, w rozwoju zawodowym, aby z odwag膮 i pewno艣ci膮 siebie si臋ga艂y po prac臋 swoich marze艅. Prowadzi szkolenia jak i konsultacje indywidualne. Autorka ksi膮偶ki 鈥Zawodowa odnowa. Przygotuj si臋 i zdob膮d藕 prac臋 Twoich marze艅鈥. Prowadzi grup臋 na Facebooku 鈥Mened偶erki swojej kariery鈥, w kt贸rej wspiera kobiety w 偶yciu zawodowym.