LGBT+

Jak pracodawcy mog膮 wspiera膰 pracownik贸w LGBT+?

R贸偶norodno艣膰 i w艂膮czanie to teraz modny temat w biznesie, a liderzy i liderki nie mog膮 zapomnie膰 o spo艂eczno艣ci LGBT+. O tym jak tworzy膰 przyjazne 艣rodowisko pracy i wspiera膰 pracownik贸w, kt贸rzy mog膮 si臋 obawia膰 ujawnienia Olga Kozierowska rozmawia z Ew膮 Ulicz z IGT Poland oraz Yg膮 Kostrzew膮, spo艂eczniczk膮 dzia艂aj膮c膮 na rzecz spo艂eczno艣ci LGBTQIAP+ i ruchu feministycznego.

OLGA KOZIEROWSKA: Czy mog艂aby艣 na pocz膮tek rozszyfrowa膰 dla nas skr贸t LGBTQIAP+?

YGA KOSTRZEWA : M贸wi膮c po kolei literkami: L jak lesbijki. G jak geje. B jak osoby biseksualne. T jak osoby transp艂ciowe. Q jak osoby queer. I jak osoby interp艂ciowe. A jak osoby aseksualne, aromantyczne. P jak osoby panseksualne. Mo偶na skraca膰 LGBT+, bo jest to wygodniejsze w codziennym u偶ytkowaniu. Jednak wiele os贸b si臋 buntuje, 偶eby nie by膰 w tym 鈥瀙lusie鈥, dlatego podkre艣lamy te偶 inne literki.

OLGA: Wed艂ug Rainbow Europe jeste艣my na 45. miejscu w rankingu badaj膮cym prawa i r贸wno艣膰 spo艂eczno艣ci LGBT+. Jak my艣licie, gdzie mo偶emy upatrywa膰 powod贸w tak kiepskich wynik贸w w kraju, kt贸ry nazywa siebie krajem rozwini臋tym?

YGA: Je艣li chodzi o Uni臋 Europejsk膮 to jeste艣my na ostatnim miejscu. Ten ranking publikowany jest co roku, na 17 maja, z okazji Coming Out Day.

OLGA: Spadli艣my, czy zawsze byli艣my na ko艅cu?

YGA: W ostatnim roku spadli艣my bodaj偶e o jedno oczko. 艁atwo jest przewidzie膰, dlaczego tak si臋 sta艂o – doprowadzi艂y do tego obecne rz膮dy. Ten ranking bada sytuacj臋 prawn膮 od strony proceduralnej i faktycznej i u nas si臋 nie zmienia nic od lat. W zasadzie tylko jedna rzecz, kt贸ra dotyczy orientacji zosta艂a zapisana i to troch臋 pod przymusem. Przed wej艣ciem do Unii Europejskiej musieli艣my zmodyfikowa膰 prawo pracy pod wzgl臋dem tego, 偶e nie wolno nikogo dyskryminowa膰 z jakiejkolwiek przyczyny, m.in. orientacji seksualnej. Od tego czasu – 2004 roku – nie zmieni艂o si臋 nic. By艂o ju偶 kilka propozycji, np. ustaw o zwi膮zkach partnerskich. By艂a propozycja jednej ustawy i to bardzo dobrej, dotycz膮cej os贸b transp艂ciowych. To by艂a pierwsza ustawa, kt贸rej nie podpisa艂 Prezydent Duda podczas startu swojej pierwszej kadencji.

OLGA: Z bada艅 te偶 wynika, 偶e to w sektorze publicznym najcz臋艣ciej konieczne jest ukrywanie swojej to偶samo艣ci p艂ciowej czy te偶 orientacji seksualnej. Troch臋 lepiej jest w korporacjach i w艣r贸d start-up贸w. Czemu si臋 ukrywamy?

YGA: Je艣li rozmawiamy o sektorach to wiadomo, 偶e w sektorze publicznym – kt贸ry jest zdominowany czy rz膮dzony przez obecn膮 w艂adz臋 – nie jest 艂atwo. St膮d te偶 pewnie ten wynik jest gorszy. Je偶eli chodzi o sektor prywatny, a szczeg贸lnie du偶ych korporacji, to wygl膮da on inaczej, dlatego 偶e wiele z nich to s膮 korporacje ponadnarodowe, ameryka艅skie czy europejskie. To jest teraz troch臋 modne, ale to jest taka moda pozytywna – wdra偶anie praktyk diversity and inclusion. Cz臋sto w firmach prywatnych s膮 osoby czy nawet powo艂ane albo zawi膮zane oddolnie zespo艂y, kt贸re dostaj膮 jaki艣 bud偶et na dzia艂ania zwi膮zane ze spo艂eczno艣ciami LGBT+. To jest kwestia warsztat贸w, szkole艅, spotka艅, wyj艣膰 na parady, marsze r贸wno艣ci i wszelkiego innego typu dzia艂ania, nawet takie powiedzia艂abym bardzo wizualnie widoczne, ale te偶 wa偶ne! Np. gad偶ety t臋czowe, oklejanie 艣ciany, biurka, schod贸w w t臋czowe naklejki i jakie艣 tego typu nazwijmy to „emblematy”. To tak偶e dawanie nowym pracownikom/ pracowniczkom na wej艣ciu t臋czowych kubk贸w. Z takimi dzia艂aniami si臋 spotka艂am.

OLGA: Ewo, ty jeste艣 przedstawicielk膮 du偶ej korporacji ameryka艅skiej, wi臋c tego typu dzia艂ania robicie. Jak unikn膮膰 tego, by to nie by艂a wydmuszka, kt贸r膮 si臋 pochwalimy jedynie na zewn膮trz?

EWA ULICZ: Kiedy Yga opowiada艂a, to pomy艣la艂am w艂a艣nie, 偶e bardzo 艂atwo jest stworzy膰 wydmuszk臋 – nawet nie ze wzgl臋du na nasz膮 z艂膮 wol臋 czy niewiedz臋. Niestety sytuacja jest taka, 偶e osoby ze spo艂eczno艣ci LGBTQIAP+ w naszym kraju nie maj膮 艂atwych warunk贸w do 偶ycia. I nie mo偶emy od nich oczekiwa膰 coming outu, nie mo偶emy ich zach臋ca膰 do tego. Osoby, kt贸re tak naprawd臋 funkcjonuj膮 w tej spo艂eczno艣ci od momentu, kiedy stwierdzi艂y, 偶e do niej przynale偶膮, nie b臋d膮 si臋 ujawnia艂y w pracy – bez wzgl臋du na to czy jest to firma prywatna czy pa艅stwowa 鈥 dlatego, 偶e kiedy艣 t臋 prac臋 mog膮 zmieni膰.

Podam przyk艂ad mojej najlepszej przyjaci贸艂ki, kt贸ra ju偶 ponad dwadzie艣cia lat 偶yje w zwi膮zku ze swoj膮 偶on膮. Nie mog膮 tego ujawni膰, poniewa偶 pracuj膮 w firmach, kt贸re tego nie akceptuj膮. Poza tym, sytuacja w Polsce znacz膮co uleg艂a pogorszeniu, tak jak m贸wi艂a Yga, co oznacza, 偶e my absolutnie nie mo偶emy nikogo zach臋ca膰 do tego, 偶eby ujawnia艂 swoj膮 to偶samo艣膰, swoj膮 orientacj臋, spos贸b 偶ycia, bo w tym kraju jest to po prostu niebezpieczne. 艁atwiej jest aliantom, kt贸rzy tak naprawd臋 opowiadaj膮 si臋 tylko po stronie spo艂eczno艣ci zdominowanej. 艁atwiej jest nam wspiera膰 inicjatywy, kt贸re zbuduj膮 lepsze spo艂ecze艅stwo. I tak膮 inicjatyw膮 jest m.in. wspierana przez nas inicjatywa rankingu szk贸艂 przyjaznych m艂odzie偶y LGBTQ+. W m艂odo艣ci si艂a i to dzieciaki przyjd膮 do korporacji za te 5 lub 10 lat. To oni b臋d膮 tworzy膰 to spo艂ecze艅stwo. To oni b臋d膮 politykami. To oni b臋d膮 nami rz膮dzi膰. To oni stworz膮 lepsze spo艂ecze艅stwo, je偶eli teraz o to zadbamy, ale kto艣 musi da膰 na to pieni膮dze, czyli firmy.

OLGA: Chcia艂bym jeszcze wr贸ci膰 do ustawodawstwa. Ygo, czego jeszcze nam brakuje, 偶eby walczy膰 z dyskryminacj膮?

YGA: Ja jestem zwolenniczk膮 tego, 偶e powinny by膰 dwa rozwi膮zania: jedno to r贸wno艣膰 ma艂偶e艅ska, a drugie to ustawa o zwi膮zkach partnerskich dla os贸b, kt贸re np. nie chc膮 wchodzi膰 w zwi膮zek ma艂偶e艅ski. W wi臋kszo艣ci kraj贸w zachodnich te ustawy o zwi膮zkach partnerskich, kt贸re ju偶 by艂y, przekszta艂caj膮 si臋 w r贸wno艣膰 ma艂偶e艅sk膮, dlatego 偶e nast臋puje progresja. Te kraje zdaj膮 sobie spraw臋, 偶e kwestia p艂ci w艣r贸d os贸b, kt贸re chc膮 tworzy膰 rodzin臋 jest naprawd臋 nieznacz膮ca. I to te偶 w kwestii adopcji dzieci i w og贸le ich posiadania.

No i kolejna sprawa, to o czym wcze艣niej wspomina艂am, ustawa reguluj膮ca kwestie tranzycji, czyli dla os贸b transp艂ciowych. Ta 鈥 dos艂ownie – 艣cie偶ka zdrowia dla tych os贸b jest w tej chwili po prostu fatalna. Ca艂y proces trwa bardzo d艂ugo, trzeba pozywa膰 rodzic贸w w s膮dzie鈥 To jest katastrofa. I trwa to tak od lat, w zasadzie nic si臋 nie zmieni艂o – tylko praktyka jest wi臋ksza.

Trzecia kwestia, kt贸ra te偶 by艂a podnoszona od wielu lat, to jest kwestia regulacji mowy nienawi艣ci i zbrodni nienawi艣ci. Co艣 co zosta艂o wprowadzone np. w USA. po zbrodni w latach 90., gdzie zabito ch艂opaka, kt贸ry po prostu by艂 gejem. Tam odby艂a si臋 ca艂a dyskusja i wprowadzono tak膮 ustaw臋. No a u nas tego nie ma. Mo偶na z艂o偶y膰 zawiadomienie, chyba do prokuratury, je偶eli czyje艣 uczucia religijne s膮 naruszane

OLGA: Ostatnie badania pokazuj膮, 偶e Polacy ju偶 nie ufaj膮 rz膮dowi, nie ufaj膮 ko艣cio艂owi, za to ufaj膮 korporacjom. W jaki spos贸b m贸wi膰 o spo艂eczno艣ci LGBTQ+, 偶eby w odpowiedni spos贸b edukowa膰, a nie stygmatyzowa膰 w 艣rodowisku biznesu?

EWA: Nawi膮zuj膮c do tego co powiedzia艂a Yga – przede wszystkim powtarza膰, 偶e jeste艣my lud藕mi, 偶e istniej膮 prawa cz艂owieka i tych praw nie potrzebujemy uchwala膰. Nasza konstytucja m贸wi, 偶e jeste艣my r贸wni wobec siebie. Wi臋c korporacje mog膮 przede wszystkim praktykowa膰 to, czego nie praktykuje nasz rz膮d. Korporacje mog膮 praktykowa膰 r贸wno艣膰 w ka偶dym zakresie.

Poza prawem pracy, kt贸re nas obowi膮zuje, korporacje mog膮 i cz臋sto robi膮 rzeczy, kt贸re s膮 uk艂onami i kt贸rych nie daje nam prawo. Korporacje mog膮 na przyk艂ad zgodzi膰 si臋 na to, 偶e mimo, 偶e jeszcze papiery nie zosta艂y przepracowane – bo, tak jak powiedzia艂a Yga przy tranzycji jest to du偶y problem 鈥 pracownicy mog膮 u偶ywa膰 w stopce mejla preferowanego imienia i to nie stanowi problemu. Korporacje mog膮 r贸wnie偶 proponowa膰 i honorowa膰 zwi膮zki partnerskie. W momencie kiedy jednop艂ciowy zwi膮zek partnerski posiada dzieci i na przyk艂ad osoba, do kt贸rej dzieci s膮 przypisane (bo tak to u nas wygl膮da), nie mo偶e zosta膰 z dzie膰mi, to tej drugiej osobie pozwoli膰 na prac臋 z domu, 偶eby mog艂a si臋 zaj膮膰 chorymi dzie膰mi .

To s膮 takie rzeczy, kt贸rych nie widzimy, bo jest to znikomy u艂amek naszego spo艂ecze艅stwa. To jest powiedzmy 5% naszych rodzin. No ale to s膮 ludzie, kt贸rzy musz膮 normalnie funkcjonowa膰. Pami臋tajmy te偶 o tym, 偶e osoby kt贸re 偶yj膮 w partnerskich zwi膮zkach jednop艂ciowych, nie mog膮 podj膮膰 opieki nad osob膮 doros艂膮. To zreszt膮 te偶 dotyczy zwi膮zk贸w r贸偶nop艂ciowych. Je偶eli pracodawca dba o swoich pracownik贸w, to postulat umo偶liwienia osobie podj臋cia opieki nad swoim partnerem/partnerk膮 przyjmie bez przepis贸w. Jest szereg takich dzia艂a艅, gdzie my – jako pracodawcy rozumiej膮cy potrzeby pracownik贸w – mo偶emy wyj艣膰 naprzeciw, nawet pomijaj膮c prawo, kt贸re, jak widzimy, jest absolutnie nieprzystaj膮ce do rzeczywisto艣ci. I mo偶emy zrobi膰 co艣 wi臋cej i to absolutnie nie b臋dzie ze szkod膮 dla nas, bo im lepiej pracownicy b臋d膮 si臋 z nami czuli, tym d艂u偶ej z nami zostan膮 i tym bardziej b臋d膮 zaanga偶owani.

Ca艂ego wywiadu mo偶esz pos艂ucha膰聽na naszej stronie聽lub obejrze膰聽na naszym kanale Youtube聽w wersji z napisami.