cele

Cele nie s─ů od tego, by je realizowa─ç

Martyna Kraus

Jak dzi┼Ť, gdy tylu ludzi na skutek pandemii straci┼éo prac─Ö, zlecenia, kontrakty, my┼Ťle─ç o przysz┼éo┼Ťci? Jak planowa─ç i wyznacza─ç cele? Jak ÔÇ×spada─ç na cztery ┼éapyÔÇŁ? Opowiada coachini i edukatorka Magdalena Cho┼éyst.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Funkcjonujemy obecnie w rzeczywisto┼Ťci, w kt├│rej ci─Ö┼╝ko jest planowa─ç.

T─Ö rzeczywisto┼Ť─ç mo┼╝na opisa─ç przy pomocy akronimu VUCA (volatility, uncertainty, complexity, ambiguity), czyli cechuje j─ů: zmienno┼Ť─ç, niepewno┼Ť─ç, z┼éo┼╝ono┼Ť─ç i niejednoznaczno┼Ť─ç. Koncepcja VUCA powsta┼éa po zimnej wojnie, w wojsku ameryka┼äskim. S┼éu┼╝y┼éa do opisywania cech pewnej rzeczywisto┼Ťci, og├│lnych warunk├│w i sytuacji, w kt├│rych bardzo ci─Ö┼╝ko by┼éo zarz─ůdza─ç r├│┼╝nymi procesami i planowa─ç w spos├│b jeden do jeden. Z kontekstu wojskowego wysz┼éa po ataku na World Trade Center, gdy nagle okaza┼éo si─Ö, ┼╝e nie byli┼Ťmy w stanie przewidzie─ç tak fatalnego i straszliwego wydarzenia, kt├│re mia┼éo wp┼éyw na spo┼éeczne, ekonomiczne i polityczne decyzje ca┼éego ┼Ťwiata w kolejnych dekadach. Te zmiany obserwujemy ju┼╝ od d┼éugiego czasu. R├│wnie┼╝ okre┼Ťlenie ÔÇ×nowa normalno┼Ť─çÔÇŁ powsta┼éo wiele lat temu i wymy┼Ťlili je makroekonomi┼Ťci do opisania tej samej rzeczywisto┼Ťci, kt├│ra kryje si─Ö pod akronimem VUCA.

Co to oznacza dla nas w praktyce?

Pokazuje, ┼╝e pandemia jest jedynie katalizatorem, kt├│ry pozwoli┼é nam wszystkim dostrzec i u┼Ťwiadomi─ç sobie to, ┼╝e w bardzo szybko zmieniaj─ůcym si─Ö, nieustannie przyspieszaj─ůcym ┼Ťwiecie funkcjonujemy ju┼╝ od dawna.

Czyli uczucie niepewno┼Ťci by┼éo, jest i b─Ödzie?

W pewnym sensie tak. Przyspieszenie powoduje, ┼╝e mamy coraz mniej narz─Ödzi do przewidywania przysz┼éo┼Ťci. S─ů oczywi┼Ťcie rzesze futurolog├│w i trendsetter├│w, kt├│rzy obserwuj─ů zmiany i mechanizmy zmian, ale rzeczywisto┼Ť─ç zmienia si─Ö tak szybko, ┼╝e jest bardzo trudno mierzalna i procesy mierzenia, kt├│re dzia┼éa┼éy jeszcze 10, 15 lat temu dzi┼Ť ju┼╝ nie dzia┼éaj─ů.

To znaczy, ┼╝e planowanie jest bez sensu?

To znaczy, ┼╝e powinni┼Ťmy zrobi─ç swoist─ů aktualizacj─Ö system├│w zwi─ůzanych z planowaniem i przewidywaniem. Musimy planowa─ç, ale przy pomocy takich narz─Ödzi i proces├│w, kt├│re pozwalaj─ů korespondowa─ç z tak─ů rzeczywisto┼Ťci─ů w jakiej funkcjonujemy. Do tej pory w wi─Ökszo┼Ťci pracowali┼Ťmy na starych systemach, kt├│re jedynie dawa┼éy nam poczucie, ┼╝e mo┼╝emy co┼Ť kontrolowa─ç, co┼Ť przewidywa─ç.

Perspektywa, ┼╝e nie jeste┼Ťmy w stanie przewidywa─ç wydaje si─Ö trudna do przyj─Öcia.

My┼Ťl─Ö, ┼╝e to kwestia nastawienia. Jest w psychologii proces, kt├│ry nazywa si─Ö normalizacj─ů. Pozwala nam podej┼Ť─ç do pewnych zjawisk, jak do czego┼Ť, co jest cz─Ö┼Ťci─ů naszego ┼╝ycia, pewnym elementem sk┼éadowym, kt├│rego nie da si─Ö unikn─ů─ç. Na przyk┼éad: krytyka w ┼╝yciu tw├│rc├│w i artyst├│w. Arty┼Ťci zmagaj─ů si─Ö z krytyk─ů wewn─Ötrzn─ů i zewn─Ötrzn─ů. Pracuj─ů w ┼Ťrodowisku, gdzie ocena krytyk├│w, kurator├│w, publiczno┼Ťci jest norm─ů, co sprawia, ┼╝e tym cz─Ö┼Ťciej zmagaj─ů si─Ö z krytycznym dialogiem wewn─Ötrznym. Mog─ů do tego podej┼Ť─ç, jak do problemu w swojej pracy, kt├│ry fajnie by┼éoby wyeliminowa─ç, ale wtedy musieliby zreorganizowa─ç ca┼éy rynek, na kt├│rym pracuj─ů. Albo w procesie normalizacji, podej┼Ť─ç do krytyki i wewn─Ötrznej, i zewn─Ötrznej jako naturalnej cz─Ö┼Ťci sk┼éadowej swojego zawodu.

Z nieprzewidywalno┼Ťci─ů jest podobnie. Zaakceptowanie jej jako elementu sk┼éadowego dzisiejszej rzeczywisto┼Ťci sprawia, ┼╝e skupiamy si─Ö na tym, jak sobie mo┼╝emy z ni─ů tw├│rczo radzi─ç. Przestaje by─ç jak─ů┼Ť dramatyczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů naszej drogi, czym┼Ť, co wywraca nasz ┼Ťwiat do g├│ry nogami i sprawia, ┼╝e stajemy w miejscu, bo boimy si─Ö podejmowa─ç jakiekolwiek decyzje.

Mo┼╝emy obrazi─ç si─Ö na to, ┼╝e rzeczywisto┼Ť─ç tak funkcjonuje i powiedzie─ç: ja teraz nie b─Öd─Ö robi─ç projekt├│w i okre┼Ťla─ç cel├│w. Ale to ma┼éo konstruktywne. Zastanowi┼éabym si─Ö raczej: skoro tak wygl─ůda moja rzeczywisto┼Ť─ç, to jak mog─Ö planowa─ç, jak zarz─ůdza─ç sob─ů i swoim czasem, jak organizowa─ç prac─Ö, okre┼Ťla─ç cele i budowa─ç procesy wok├│┼é nich.

Cz─Östo, gdy my┼Ťlimy o pracy artyst├│w, wolnych strzelc├│w w r├│┼╝nych zawodach, my┼Ťlimy o tym bardzo romantycznie. Czy teraz jest taki czas, ┼╝e tego romantyzmu trzeba si─Ö wyzby─ç i podej┼Ť─ç bardziej pragmatycznie?┬á

Romantyzm nie wyklucza pragmatyzmu. Pragmatycznie powinno si─Ö do pracy podchodzi─ç zawsze. Fajnie jest mie─ç pomys┼éy, idee, ale trzeba je umie─ç prze┼éo┼╝y─ç na konkretny projekt i konkretne dzia┼éanie. Budowanie ┼╝ycia zawodowego, finanse, organizacja pracy, zarz─ůdzanie sob─ů w czasie, umiej─Ötno┼Ť─ç pracy z celami, budowanie strategii, to tak┼╝e sk┼éadowe pracy tw├│rczej.

Niestety w Polsce jest tak, ┼╝e na ┼╝adnym etapie edukacji, nikt tego artyst├│w nie uczy. Artystom brakuje podstawowej wiedzy na tematy zwi─ůzane z finansami, zarabianiem pieni─Ödzy, budowaniem stabilno┼Ťci finansowej. Brakuje im wiedzy na temat przep┼éywu finans├│w na rynku, tego, gdzie s─ů pieni─ůdze, jak zdobywa─ç granty, jak budowa─ç modele biznesowe, oferty, wycenia─ç prac─Ö. W efekcie wielu artyst├│w nie czuje si─Ö komfortowo w rozmowach o pieni─ůdzach lub wycenia swoj─ů prac─Ö poni┼╝ej warto┼Ťci.

Budowanie stabilno┼Ťci finansowej musi by─ç elementem naszej wizji.

Wizji?

Wizja to jest podstawa planowania. Znowu, nie tyle jest to romantyczne marzenie, co odpowied┼║ na pytanie: o co mi tak naprawd─Ö chodzi? Jak chc─Ö, ┼╝eby wygl─ůda┼éo moje ┼╝ycie, moja droga zawodowa, ┼Ťcie┼╝ka rozwoju. Wizja pozwala nam nawigowa─ç ┼╝yciem w d┼éu┼╝szej perspektywie, sprawia, ┼╝e wiemy do czego d─ů┼╝ymy, mamy wyobra┼╝enie o efekcie ko┼äcowym. Gdy na przyk┼éad pracuj─Ö z artystami nad wydaniem kolejnej p┼éyty i wej┼Ťciem na rynek zagraniczny, to jest to cz─Östo proces, kt├│ry trwa dwa, trzy lata. Patrzenie na niego z perspektywy wizji motywuje do pracy na bie┼╝─ůco i pozwala szybciej przej┼Ť─ç do porz─ůdku dziennego, gdy co┼Ť nie wychodzi zgodnie z planem.

Przeciwie┼ästwem my┼Ťlenia strategicznego, d┼éugofalowego, jest my┼Ťlenie kr├│tkoterminowe. Ludzie, kt├│rzy nie maj─ů wizji podejmuj─ů cz─Östo decyzje, kt├│re maj─ů rozwi─ůzywa─ç dora┼║ne problemy, przynosi─ç efekt teraz, a to kompletnie nie buduje przysz┼éo┼Ťci w wi─Ökszej skali, na przyk┼éad d┼éugofalowej obecno┼Ťci na rynku kultury.

Oczywi┼Ťcie teraz, podczas pandemii jeste┼Ťmy w jakim┼Ť sensie w trybie przetrwania.

Tak. Musimy czasem organizowa─ç rozwi─ůzania tymczasowe, ┼╝eby poradzi─ç sobie z obecn─ů sytuacj─ů, brakiem pracy, brakiem pieni─Ödzy, ale to nie b─Ödzie trwa┼éo wiecznie. We┼║my zamkni─Öcie rynku koncertowego. Kiedy┼Ť zaczniemy wraca─ç do tego, jak funkcjonowa┼é przed pandemi─ů. Arty┼Ťci, kt├│rzy my┼Ťl─ů wizj─ů ju┼╝ przygotowuj─ů si─Ö do tego, co b─Ödzie, gdy sko┼äcz─ů si─Ö obostrzenia, b─Öd─ů wtedy mieli gotowy plan dzia┼éania i b─Öd─ů mogli rusza─ç. Ci, kt├│rzy przestali my┼Ťle─ç o tym, jak chc─ů w przysz┼éo┼Ťci robi─ç koncerty, obudz─ů si─Ö za jaki┼Ť czas i dopiero zaczn─ů my┼Ťle─ç o tym, co si─Ö dzieje, bo nie wiedz─ů, dok─ůd zmierzaj─ů. Bardzo upraszczam, bo pandemia bardzo zmienia nasze ┼╝ycie, spos├│b pracy, komunikacji, na pewno zostaniemy w jakim┼Ť sensie w innej rzeczywisto┼Ťci. Natomiast, wizja jest bardzo wa┼╝na, bo pomaga odpowiedzie─ç na pytanie: na czym mi zale┼╝y? Jak mimo wszystko mog─Ö, w inny spos├│b ze wzgl─Ödu na pandemi─Ö realizowa─ç to, co jest dla mnie wa┼╝ne.┬á

Mam wizj─Ö. Teraz cel.

Je┼Ťli nie b─Ödziemy potrafili wyznacza─ç cel├│w, trudno nam w og├│le b─Ödzie planowa─ç dzia┼éania. Aczkolwiek, pierwszym krokiem powinno by─ç przyjrzenie si─Ö temu, jakie mam przekonania na temat cel├│w.

Wielu artyst├│w, ludzi pracuj─ůcych kreatywnie, w sektorze kulturalnym nie jest fanami planowania. A to dlatego, ┼╝e gdy okre┼Ťlaj─ů cele, jakiekolwiek by one nie by┼éy ÔÇô osi─ůgni─Öcie jakiej┼Ť pozycji na rynku, zwi─Ökszenie zasi─Ög├│w w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych, znalezienie ciekawego partnera do wsp├│┼épracy ÔÇô staj─ů si─Ö ich cichym zak┼éadnikiem. Nak┼éadaj─ů na siebie straszn─ů presj─Ö zwi─ůzan─ů z realizacj─ů celu, bo albo boj─ů si─Ö konfrontacji sami ze sob─ů ÔÇô ┼╝e oka┼╝e si─Ö, ┼╝e co┼Ť im nie wyjdzie, ┼╝e nie b─Öd─ů w stanie czego┼Ť zrobi─ç, pope┼éni─ů b┼é─ůd, ponios─ů pora┼╝k─Ö, co┼Ť si─Ö nie uda. Albo ÔÇô boj─ů si─Ö, ┼╝e teraz kto┼Ť b─Ödzie ich wypytywa┼é i sprawdza┼é, jak idzie. I znowu, ┼╝e wyjdzie, ┼╝e co┼Ť si─Ö przesuwa, ┼╝e nie wychodzi. Pojawi si─Ö presja i opresja. Ale gdy pytam, kto b─Ödzie sprawdza┼é? Kto b─Ödzie rozlicza┼é? No, okazuje si─Ö, ┼╝e w sumie nikt.

Co wi─Öcej, je┼Ťli masz w sobie, na poziomie racjonalnym, narz─Ödzia zwi─ůzane z elementem zmiany, decyzyjno┼Ťci, to wiesz, ┼╝e to ty wyznaczasz cel i ┼╝e to jest tw├│j cel. A wi─Öc ÔÇô masz prawo go zmienia─ç, masz prawo do tego, ┼╝eby on ewoluowa┼é. Nie tylko pod wp┼éywem twojej pracy, ale tak┼╝e pod wp┼éywem zmieniaj─ůcych si─Ö okoliczno┼Ťci.

Czym wi─Öc jest cel?

To jest narz─Ödzie, kt├│re tak naprawd─Ö dopiero pozwala zobaczy─ç, jaka w og├│le jest ┼Ťcie┼╝ka realizacji projektu. Gdy okre┼Ťlisz cel, mo┼╝e zacz─ů─ç robi─ç research, czyli zbiera─ç wszystkie dane, sprawdza─ç, jakich potrzebujesz narz─Ödzi, zasob├│w, ile to b─Ödzie kosztowa─ç, ile potrzebujesz czasu. Zdarza si─Ö, ┼╝e po researchu, w procesie ewaluacji, decydujesz, ┼╝e na przyk┼éad projekt zrobisz w przysz┼éym roku, nie zrobisz go w og├│le albo b─Ödziesz musia┼é zmieni─ç jego struktur─Ö. Takie decyzje s─ů norm─ů.

A je┼Ťli jednak zostaj─Ö przy celu?┬á

To zaczynasz planowa─ç jego realizacj─Ö: tworzy─ç prototyp dzia┼éania, analizowa─ç zasoby, ryzyko, szkicowa─ç o┼Ť czasu realizacji, tzw. timeline, budowa─ç zesp├│┼é, planowa─ç procesy towarzysz─ůce. Je┼Ťli tego nie zrobisz, cel pozostanie abstrakcyjnym bytem na papierze, bo nie b─Ödziesz go mie─ç jak monitorowa─ç, ewaluowa─ç, mierzy─ç, sprawdza─ç, czy robisz progres.

Czy nowe technologie to nowe systemy, kt├│re mog─ů nam w planowaniu nam pom├│c?┬á

Zarz─ůdzanie projektami, planowanie przez aplikacje bardzo si─Ö sprawdza, ale to nie s─ů nowe systemy. Istniej─ů od dawna. Do najlepszych z nich nale┼╝─ů te stworzone na bazie metodologii Davida Allena o nazwie ÔÇ×Getting Things DoneÔÇŁ (doprowadzenie rzeczy do ko┼äca), czyli Trello lub Asana. Wci─ů┼╝ jednak za ma┼éo ludzi z nich korzysta.

Bardzo cz─Östo, bardzo du┼╝o informacji, proces├│w decyzyjnych, spraw trzymamy w g┼éowie. Pracujemy zdalnie, na r├│┼╝nych komunikatorach, mamy mn├│stwo bod┼║c├│w. Nasz m├│zg nie jest w stanie tego wszystkiego ud┼║wign─ů─ç. Powoduje to, ┼╝e bardzo szybko si─Ö wypalamy, tracimy energi─Ö, jeste┼Ťmy potwornie zm─Öczeni. Aplikacje pomagaj─ů przechowywa─ç informacje poza naszym m├│zgiem, a wi─Öc odci─ů┼╝aj─ů go i s─ů dostosowane do szybkich zmian i aktualizacji.

Z tego wszystkiego, co m├│wisz powstaje przewodnik: ÔÇ×Jak w niepewnej przysz┼éo┼Ťci spada─ç na cztery ┼éapy?ÔÇŁ

A najwa┼╝niejszymi jego elementami s─ů narz─Ödzia zwi─ůzane z ewaluacj─ů i refleksj─ů, czyli systematyczne zatrzymywanie si─Ö na drodze do celu i realizacji plan├│w i sprawdzanie czy kierunek nadal jest aktualny.

Wspomnia┼éam wcze┼Ťniej o prototypowaniu ÔÇô nazywamy tak w Artist in Bloom tworzenie draft├│w plan├│w, wst─Öpnych wersji. Okre┼Ťlenie to zna ┼Ťwietnie ┼Ťwiat designu i start-up├│w. Je┼Ťli kto┼Ť chce np. zorganizowa─ç wystaw─Ö, zrobienie prototypu planu i krok├│w milowych pozwala lepiej oceni─ç, czy zamierzenia s─ů realistyczne. Wst─Öpny plan tworzymy, nie aby go realizowa─ç, ale aby oceni─ç, czy cel, na kt├│ry si─Ö chcemy porwa─ç jest dobrze oszacowany.

Je┼Ťli w czasie ewaluacji wezm─Ö wszystko, co w naszej kulturze nazywamy b┼é─Ödem i pora┼╝k─ů i zamiast zamiata─ç to pod dywan, przyjrz─Ö si─Ö, co nast─Öpnym razem mog┼éabym zrobi─ç inaczej ÔÇô co doczyta─ç, sprawdzi─ç, czego si─Ö douczy─ç ÔÇô b┼é─ůd stanie si─Ö przestrzeni─ů rozwoju. Trudno to zrobi─ç, bo rzeczy, kt├│re nie posz┼éy zgodnie z planem prze┼╝ywamy, woleliby┼Ťmy o nich jak najszybciej zapomnie─ç. Ale ostatecznie to wa┼╝na cz─Ö┼Ť─ç procesu.

Zaczynam rozumie─ç, ┼╝eÔÇŽ

ÔÇŽ ┼╝e realizacja celu jeden do jeden nie istnieje. Realizacja celu zak┼éada zmian─Ö, nieustann─ů aktualizacj─Ö i organiczne dopasowywanie si─Ö do zmieniaj─ůcych si─Ö okoliczno┼Ťci.

Rozwini─Öte procesy wok├│┼é projektowania doj┼Ťcia do celu oraz procesy ewaluacji s─ů tak wa┼╝ne, w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e pokazuj─ů, ┼╝e w tym wszystkim my te┼╝ si─Ö zmieniamy, zmieniaj─ů si─Ö nasze warto┼Ťci, ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ludzie, z kt├│rymi pracujemy, otoczenie. Cele nie s─ů od tego, ┼╝eby je realizowa─ç jeden do jeden, ale po to, ┼╝eby pom├│c nam lepiej planowa─ç, porz─ůdkowa─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, informacje, spos├│b dzia┼éania.

W takim podej┼Ťciu pandemia jest jedynie kolejn─ů zmian─ů.

W naszej firmie okaza┼éa si─Ö papierkiem lakmusowym. Pokaza┼éa co dzia┼éa, a co nie, kto jest zaadaptowany do rzeczywisto┼Ťci, a kto nie, jakie struktury dzia┼éaj─ů, a jakie nie. Papierek lakmusowy, kt├│ry pokaza┼é tak naprawd─Ö co nie dzia┼éa┼éo ju┼╝ wcze┼Ťniej.

Go┼Ťciem rozmowy by┼éa Magdalena Cho┼éyst – certyfikowana coachini, edukatorka, za┼éo┼╝ycielka pracowni Artist in Bloom oraz podr├│┼╝uj─ůcej pop-up school dedykowanej artystom oraz pracownikom kultury. Zajmuje si─Ö wsparciem tw├│rc├│w w rozwoju kompetencji zawodowych, profesjonalizacj─ů ┼Ťrodowisk tw├│rczych, a tak┼╝e projektowaniem narz─Ödzi pracy, proces├│w rozwojowych i edukacyjnych dla podmiot├│w kultury.

Wywiad poprowadzi┼éa Martyna Kraus – dziennikarka i autorka podcastu Kole┼╝anki.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close