Graficzne odwzorowanie m贸zgu z 艂膮cz膮cych si臋 kropek (Foto. Canva Pro)

Nie艣wiadome uprzedzenia. Jak powstaj膮 i jak sobie z nimi radzi膰?

Ula Zarzycka

O tym, jak powstaj膮 ukryte uprzedzenia, dlaczego stereotypy s膮 tak powszechne i jak wp艂ywaj膮 na nasze 偶ycie pisze Ula Zarzycka, Employees Relations/Industry Relations Advisor, Country Diversity, Equity & Inclusion Lead w Shell Polska.

Zacznijmy od kr贸tkiej historii…

鈥濷jciec i jego jedyny syn ulegli wypadkowi samochodowemu. Syn zosta艂 powa偶nie ranny i zosta艂 przewieziony do szpitala na operacje. Komentarz chirurga by艂 nastepuj膮cy: 鈥濶ie moge operowa膰 tego ch艂opca, gdy偶 jest moim synem鈥

Czy mo偶esz to rozwi膮za膰? Po艣wi臋膰 chwil臋 na zastanowienie si臋 nad t膮 zagadk膮, ale nie wykrzykuj jeszcze odpowiedzi, je艣li my艣lisz, 偶e j膮 znasz…

Kiedy po raz pierwszy zobaczy艂am t臋 zagadk臋, nie by艂am pewna, jaka jest odpowied藕… tak偶e uczestnicy szkolenia, w trakcie kt贸rego zagadka by艂a przedstawiona nie mieli jednoznacznej odpowiedzi…

Kto my艣li, 偶e zna odpowied藕?

Naukowcy zauwa偶aj膮, 偶e ponad 40% os贸b na szkoleniu nie dostrzega odpowiedzi, kt贸ra oczywi艣cie polega na tym, 偶e chirurg jest matk膮 ch艂opca. Jest to przyk艂ad naszego nie艣wiadomego uprzedzenia w pracy, poniewa偶 wielu z nas automatycznie kojarzy s艂owo „chirurg” z p艂ci膮 m臋sk膮.

Czym jest nie艣wiadome uprzedzenie?

Nie艣wiadome uprzedzenia, znane r贸wnie偶 jako ukryte uprzedzenia, odnosz膮 si臋 do postawy lub przekona艅 danej osoby na temat innych czy r贸偶nych zagadnie艅, a kt贸re wp艂ywaj膮 na nasze zrozumienie, dzia艂ania oraz decyzje w spos贸b, z kt贸rego nie zdajemy sobie sprawy.

Nie艣wiadome uprzedzenia s膮 pod艣wiadom膮 preferencj膮, kt贸ra mo偶e by膰 myl膮ca i mie膰 wp艂yw na twoj膮 opinie, zachowania. Nie艣wiadome uprzedzenia mog膮 wynika膰 np. z twoich do艣wiadcze艅 czy kultury, w kt贸rej 偶yjesz, pochodzenia rodzinnego, wykszta艂cenia, itp. Ale tak naprawd臋 nie艣wiadome uprzedzenia s膮 wynikiem tego, w jaki spos贸b tw贸j m贸zg sobie radzi z nat艂okiem bod藕c贸w, informacji, kt贸re przetwarza. 艁atwo jest zobaczy膰, jak nasze m贸zgi przeskakuj膮 do szybkich wniosk贸w, aby zaoszcz臋dzi膰 wysi艂ku. Dlatego m.in. stereotypy s膮 tak wszechobecne.

Jak to dzia艂a?

Naukowcy twierdz膮, 偶e jeste艣my nara偶eni na a偶 11 milion贸w informacji w tym samym czasie, a naprawd臋 mo偶emy przetworzy膰 tylko oko艂o 40 lub 50 informacji naraz. Aby poradzi膰 sobie z tymi wszystkimi danymi, nasze m贸zgi sortuj膮 i kataloguj膮 t臋 ogromn膮 ilo艣膰 informacji we wzorce oparte na naszych przesz艂ych do艣wiadczeniach. Kiedy podejmujemy decyzje, to szybkie sortowanie s艂u偶y jako rodzaj kr贸tkiej r臋ki, kt贸ra powoduje, 偶e selektywnie skupiamy nasz膮 uwag臋 na jednej lub drugiej rzeczy w oparciu o to, co nasz m贸zg uwa偶a za najwa偶niejsze w danej sytuacji.

Ilekro膰 widzimy obrazy, dokumenty lub osob臋, nasz m贸zg selektywnie skupia nasz膮 uwag臋 na jednej lub drugiej rzeczy. Nie艣wiadome uprzedzenie jest reakcj膮, kt贸ra jest ukryta automatycznie i naturalnie oraz faktycznie s艂u偶y celowi poradzenia sobie z tymi wszystkimi danymi, kt贸re nasze m贸zgi sortuj膮 i kataloguj膮 we wzorce, by 鈥瀠艂atwi膰鈥 nam 偶ycie.

Co widzisz patrz膮c na ten obrazek?

Kaczka czy kr贸lik? Nie艣wiadome uprzedzenia
Foto. Wikipedia

Kaczk臋? Kr贸lika?
Ci kt贸rzy zobaczyli tylko jedn膮 rzecz, pewnie pomy艣leli, 偶e inni si臋 myl膮?

Jest to przyk艂ad niejednoznacznej iluzji i pozwala zrozumie膰, jak wszyscy do艣wiadczamy 艣wiat w r贸偶nych kontekstach. Ka偶dy z nas mo偶e do艣wiadcza膰 tej samej sytuacji inaczej, w艂a艣nie ze wzgl臋du np. na wspomniane wy偶ej do艣wiadczenie, pochodzenie rodzinne, kultur臋, wykszta艂cenie itp.聽

Mam nadziej臋, 偶e zar贸wno pierwsza historyjka, jak i obrazek pomog艂y Ci lepiej zrozumie膰, 偶e wszyscy mamy nie艣wiadome uprzedzenia i w jaki spos贸b nasze m贸zgi przeskakuj膮 do szybkich wniosk贸w, aby zaoszcz臋dzi膰 wysi艂ku w przetwarzaniu milion贸w informacji.

Na co wp艂ywaj膮 nie艣wiadome uprzedzenia?

Nie艣wiadome uprzedzenia wp艂ywaj膮 na nasze dzia艂ania ka偶dego dnia, nawet je艣li 鈥 z definicji 鈥 ich nie zauwa偶amy. My艣limy, 偶e jeste艣my sprawiedliwymi lud藕mi, ale w rzeczywisto艣ci podejmujemy decyzje, kt贸re mog膮 by膰 niesprawiedliwe. Nasze m贸zgi tworz膮 nie艣wiadomie uprzedzenia, kt贸re wp艂ywaj膮 na podejmowanie przez nas decyzji.

Nie艣wiadome uprzedzenia w miejscu pracy, mog膮 negatywnie wp艂ywa膰 na firmy, na przyk艂ad podczas procesu zatrudniania, gdy mened偶erowie rozwa偶aj膮 r贸偶nych kandydat贸w lub traktuj膮 niekt贸rych pracownik贸w inaczej ni偶 innych.

Nie艣wiadome uprzedzenia nie s膮 nielegalne, tak jak dyskryminacja w zatrudnieniu jest sprzeczna z prawem. Dlatego takie wa偶ne jest bycie 艣wiadomym, jak nie艣wiadome uprzedzenia mog膮 negatywnie wp艂ywa膰 na ludzi i decyzje w miejscu pracy.

Czasami jeste艣my 艣wiadomi tych os膮d贸w, ale cz臋sto nie jeste艣my 艣wiadomi tego, jak wp艂ywaj膮 one na nasze zachowania. I w艂a艣nie wtedy wpadamy w k艂opoty w organizacjach, w kt贸rych podejmujemy decyzje o tym, kogo wybra膰 do pracy, z kim pracowa膰, kogo nagradza膰, kogo promowa膰, z kim nam si臋 lepiej pracuje, a z kim wsp贸艂pracowa膰 nie chcemy.

Na pewno spotka艂e艣/spotka艂a艣 si臋 z niekt贸rymi typowymi uprzedzeniami:

  1. Nie lubi臋 ludzi z kraju XYZ.
  2. Wszyscy ch艂opcy s膮 naturalnie dobrzy w sporcie.
  3. Wszystkie dziewczyny chc膮 by膰 matkami.
  4. Azjaci s膮 艣wietni w matematyce.
  5. Nie lubi臋 ludzi z tatua偶ami.
  6. Mam po prostu wra偶enie, 偶e ludzie z elastycznymi godzinami pracy mniej powa偶nie podchodz膮 do swojej kariery.
  7. Jest co艣 podejrzanego w sposobie, w jaki unika kontaktu wzrokowego (uwaga: w niekt贸rych kulturach unikanie kontaktu wzrokowego jest gestem szacunku dla os贸b starszych od ciebie).

Mo偶e Ci g艂upio, jak w艂a艣nie odkry艂e艣/odkry艂a艣, 偶e niekt贸re z powy偶szych zda艅, pojawi艂y si臋 w Twojej g艂owie ju偶 wcze艣niej…

Mam dla Ciebie jednak dobr膮 wiadomo艣膰!

Istniej膮 sposoby na unikni臋cie nie艣wiadomych uprzedze艅, a jednym z pierwszych krok贸w w zrozumieniu nie艣wiadomych uprzedze艅 jest ich 艣wiadomo艣膰. Nast臋pnie musimy znale藕膰 sposoby na zakwestionowanie tych uprzedze艅, aby zapewni膰, 偶e traktujemy ludzi sprawiedliwie.

Jak to zrobi膰?

  1. Zaakceptuj, 偶e wszyscy jeste艣my stronniczy i naucz si臋 nie ufa膰 swoim pierwszym wra偶eniom.
  2. B膮d藕 ciekawy/ciekawa i aktywnie szukaj i doceniaj r贸偶ne perspektywy.
  3. Buduj zaufanie do ludzi jako jednostek, kt贸re pochodz膮 z grup, kt贸rych nie rozumiesz.
  4. Poszerz swoje networki.
  5. Unikaj wzmacniania uprzedze艅.

Mam nadziej臋, 偶e to co w艂a艣nie przeczyta艂e艣/przeczyta艂a艣 pozwoli Ci zrozumie膰 聽jak funkcjonuj膮 Twoje w艂asne nie艣wiadome uprzedzenia, kt贸re filtruj膮 otaczaj膮c膮 Ci臋 rzeczywisto艣膰. Nie pozw贸l, by za艣lepia艂y Ci臋 w percepcji prawdziwych zdolno艣ci, mo偶liwo艣ci i unikalno艣ci ka偶dego cz艂owieka.聽

Powodzenia!

Grafika do kampanii #Czy偶by

Artyku艂 powsta艂 w ramach kampanii #Czy偶by 鈥 Nie os膮dzaj, nie wiesz wszystkiego zainicjowanej przez Klub Champions of Change Fundacji Sukcesu Pisanego Szmink膮.

Celem kampanii jest budowanie 艣wiadomo艣ci istnienia nie艣wiadomych uprzedze艅 (ang. unconscious bias). Artystka Mary Catherine Starr, autorka publikowanych przez nas grafik, ilustruj膮cych to zjawisko, dzia艂a na rzecz r贸wnouprawnienia kobiet oraz anga偶uje si臋 w walk臋 ze stereotypami, szczeg贸lnie tymi na temat macierzy艅stwa. Pami臋tajmy, 偶e cz臋sto nie wszystko jest takie, jakie wydaje si臋 na pierwszy rzut oka. Czasem warto zastanowi膰 si臋 kilka razy przed wydaniem instynktownej opinii.

Grafiki do kampanii #Czy偶by

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close