jak wspiera─ç dziewczynki

Jak wspiera─ç dziewczynki, by mog┼éy podbija─ç ┼Ťwiat nauki i dziedzin STEM?

Podobno ju┼╝ w wieku przedszkolnym dziewczynki zaczynaj─ů my┼Ťle─ç, ┼╝e ÔÇ×co┼Ť jest poza ich zasi─ÖgiemÔÇŁ, a czterolatki uwa┼╝aj─ů to, co ÔÇ×dziewczy┼äskieÔÇŁ za gorsze. O tym, dlaczego powielanie stereotyp├│w jest krzywdz─ůce, o ┼Ťwiadomym wybieraniu lektur dla swoich dzieci i o tym, jak wspiera─ç dziewczynki od najm┼éodszych lat opowiada Aleksander Naganowski, dyrektor ds. rozwoju biznesu cyfrowego w polskim oddziale Mastercard Europe.

Badania pokazuj─ů, ┼╝e ju┼╝ sze┼Ťcioletnie dziewczynki wierz─ů, ┼╝e┬áb┼éyskotliwo┼Ť─ç jest cech─ů typow─ů dla ch┼éopc├│w.[1] To┬ápokazuje, jak wcze┼Ťnie pojawiaj─ů si─Ö u┬ádzieci stereotypowe przekonania o┬áw┼éasnych mo┼╝liwo┼Ťciach intelektualnych. Sk─ůd si─Ö one bior─ů?

Powielanie stereotyp├│w jest krzywdz─ůce. Sporo si─Ö o tym m├│wi, jednak ┼Ťwiadomo┼Ť─ç negatywnego dzia┼éania stereotyp├│w nie zawsze idzie w parze z praktyk─ů w ich unikaniu. Bardzo cz─Östo nawet w ksi─ů┼╝kach czy bajkach dla dzieci mo┼╝na si─Ö spotka─ç ze stereotypowymi pogl─ůdami. Kobiety s─ů przedstawiane jako te, kt├│re opiekuj─ů si─Ö dzie─çmi, przygotowuj─ů posi┼éki czy sprz─ůtaj─ů. Z kolei m─Ö┼╝czyzna przedstawiany jest zwykle jako ten, kt├│ry pracuje i zapewnia rodzinie byt oraz bezpiecze┼ästwo. Dlatego warto by─ç czujnym i ┼Ťwiadomie wybiera─ç dzieciom lektury, kt├│re ukazuj─ů wiele perspektyw ju┼╝ od najm┼éodszych lat. Cz─Östo niestety r├│wnie┼╝ rodzice i wychowawcy w przedszkolach oraz szko┼éach, mniej lub bardziej ┼Ťwiadomie, powtarzaj─ů utarte frazesy, ┼╝e ÔÇ×ch┼éopaki nie p┼éacz─ůÔÇŁ, a dziewczynkom ÔÇ×z┼éo┼Ť─ç pi─Ökno┼Ťci szkodziÔÇŁ. Podobno ju┼╝ w wieku przedszkolnym dziewczynki zaczynaj─ů my┼Ťle─ç, ┼╝e ÔÇ×co┼Ť jest poza ich zasi─ÖgiemÔÇŁ, a czterolatki uwa┼╝aj─ů to, co ÔÇ×dziewczy┼äskieÔÇŁ za gorsze.[2] J─Özyk polski te┼╝ nie u┼éatwia sprawy. Wiele s┼é├│w jest nacechowanych p┼éci─ů ÔÇô naukowiec, geniusz ÔÇô s┼éysz─ůc je, pod┼Ťwiadomie my┼Ťli si─Ö o m─Ö┼╝czyznach. Wida─ç wi─Öc, ┼╝e od ma┼éego uczymy si─Ö pod┼Ťwiadomie powi─ůzania wielu r├│l spo┼éecznych i p┼éci. Kultura szykuje dziewczynki do┬ároli ciep┼éych, troskliwych i wra┼╝liwych opiekunek. W┬ách┼éopcach w┬áwi─Ökszym stopniu wzmacniana jest niezale┼╝no┼Ť─ç, asertywno┼Ť─ç i┬ápewno┼Ť─ç siebie. Te stereotypy s─ů szkodliwe i ograniczaj─ůce dla obu grup dzieci.

Co mog─ů robi─ç rodzice, ┼╝eby nie powiela─ç stereotyp├│w w wychowaniu swoich dzieci? Co si─Ö sprawdza w Waszym domu?

Przede wszystkim po prostu nie zwraca─ç uwagi na p┼ée─ç. Wprawdzie w przypadku moich dzieci wida─ç r├│┼╝nice w zainteresowaniach i w niekt├│rych przypadkach pokrywaj─ů si─Ö one ze stereotypami ÔÇô ale przede wszystkim wida─ç to bardziej w rodzaju emocji, kt├│re towarzysz─ů zabawie. My┼Ťl─Ö, ┼╝e warto pod─ů┼╝a─ç za zainteresowaniami i podsuwa─ç bardzo r├│┼╝ne mo┼╝liwo┼Ťci. Wiele z┼éego mo┼╝e spowodowa─ç por├│wnywanie naszych dzieci do innych dzieci ÔÇô st─ůd w┼éa┼Ťnie bior─ů si─Ö sformu┼éowania ÔÇ×z tego ch┼éopaki b─Öd─ů si─Ö ┼ŤmialiÔÇŁ albo ÔÇ×tego przecie┼╝ nie robi─ů dziewczynkiÔÇŁ. Moim odkryciem by┼éo, ┼╝e takie my┼Ťli przychodz─ů tak naprawd─Ö bardziej z powodu tego, ┼╝e to ja jako ojciec obawia┼éem si─Ö czasami oceny innych rodzic├│w ni┼╝ z troski o dziecko.

Szybki rozw├│j technologii sprawia, ┼╝e w ci─ůgu nast─Öpnej dekady oko┼éo 80 procent miejsc pracy b─Ödzie wymaga┼éo znajomo┼Ťci matematyki i innych nauk ┼Ťcis┼éych. Tymczasem ju┼╝ teraz istnieje ogromne niedoreprezentowanie kobiet w tych zawodach – stanowi─ů obecnie zaledwie jedn─ů czwart─ů wszystkich pracownik├│w w firmach zwi─ůzanych ze STEM.[3]┬áCo zrobi─ç, ┼╝eby zwi─Ökszy─ç liczb─Ö profesjonalistek w zawodach technologicznych? Jakie inicjatywy mog─ů podejmowa─ç firmy i organizacje, ┼╝eby pom├│c wyr├│wnywa─ç szanse i dawa─ç r├│wne mo┼╝liwo┼Ťci dziewczynkom i ch┼éopcom?

Du┼╝a zmiana powinna zaj┼Ť─ç ÔÇ×od do┼éuÔÇŁ ÔÇô czyli w┼éa┼Ťnie w procesie wychowywania dzieci ju┼╝ od najm┼éodszych lat. Zach─Öcanie dziewczynek do nauk ┼Ťcis┼éych nie musi by─ç trudne i nudne. W Mastercard realizujemy w tym obszarze ciekawe projekty, kt├│re przynosz─ů realne efekty. Jednym z nich jest program edukacyjny Girls4Tech. Jego adresatkami s─ů uczennice w┬áwieku 9-13 lat, a celem zach─Öcenie dziewcz─ůt do nauki przedmiot├│w ┼Ťcis┼éych. Od czasu uruchomienia projektu w 2014 r., zorganizowali┼Ťmy ponad 350 edycji wydarzenia w 30 krajach, docieraj─ůc do ponad miliona dziewcz─ůt. Ze wzgl─Ödu na aktualn─ů sytuacj─Ö epidemiczn─ů zdecydowali┼Ťmy si─Ö udost─Öpni─ç ten program r├│wnie┼╝ w wersji online. Mog─ů z niego korzysta─ç zar├│wno dziewczynki, jak i ch┼éopcy. Na stronie girls4tech.com mo┼╝na znale┼║─ç lekcje w┬á8 j─Özykach, w tym r├│wnie┼╝ w j─Özyku polskim. Dost─Öpne s─ů tam karty pracy, z kt├│rych dzieci maj─ů szans─Ö dowiedzie─ç si─Ö, na czym polega m.in. kryptologia, wykrywanie oszustw, czy cyfryzacja otoczenia. Jest to zupe┼énie inne spojrzenie na nowe technologie i nauki ┼Ťcis┼ée, kt├│re mo┼╝e zach─Öci─ç m┼éodych uczni├│w do zainteresowania si─Ö tym obszarem nauki.

Innym projektem, w kt├│ry si─Ö zaanga┼╝owali┼Ťmy jest komiks edukacyjny dla dzieci w wieku 5-10 lat ÔÇťR├│┼╝a, a co chcesz wiedzie─ç?ÔÇŁ Artura Kurasi┼äskiego. To ju┼╝ druga cz─Ö┼Ť─ç wydawnictwa, kt├│rego celem jest wyr├│wnanie szans w dost─Öpie do nauki dla ch┼éopc├│w i dziewczynek oraz edukacja w obszarze nowych technologii. Jeden z rozdzia┼é├│w zosta┼é po┼Ťwi─Öcony technologii stoj─ůcej za p┼éatno┼Ťciami bezgot├│wkowymi, gdzie wyst─Öpuj─Ö jako komiksowy ekspert, wyja┼Ťniaj─ůc co si─Ö dzieje, gdy przyk┼éadamy kart─Ö p┼éatnicz─ů do terminala. To naprawd─Ö ciekawe do┼Ťwiadczenie, kiedy trzeba oczywiste dla nas rzeczy, prze┼éo┼╝y─ç na j─Özyk dzieci, by zrozumia┼éy o co chodzi.

Warto doceni─ç wiele rynkowych inicjatyw, kt├│re maj─ů du┼╝y wk┼éad w budowanie r├│┼╝norodno┼Ťci w ┼Ťwiecie STEM, jak np. fundacja Girls Code Fun, kt├│ra wspiera dziewczynki w nauce kodowania, czy globalna organizacja, dzia┼éaj─ůca r├│wnie┼╝ w Polsce, Geek Girls Carrots. To spo┼éeczno┼Ť─ç kobiet w IT, kt├│re chc─ů dzieli─ç si─Ö wiedz─ů i umiej─Ötno┼Ťciami. Pomagaj─ů sobie w znajdowaniu pracy i podnoszeniu umiej─Ötno┼Ťci, a jednocze┼Ťnie motywuj─ů do podejmowania nowych wyzwa┼ä. Z kolei do nastolatek skierowane s─ů akcje Dziewczyny do ┼Ťcis┼éych! oraz Dziewczyny na politechniki!, kt├│re s─ů og├│lnopolskimi wydarzeniami, organizowanymi przez Fundacj─Ö edukacyjn─ů Perspektywy. Ich celem jest przekonanie licealistek oraz uczennic technik├│w do podj─Öcia studi├│w na kierunkach in┼╝ynierskich oraz ┼Ťcis┼éych. Tego typu inicjatywy s─ů bardzo potrzebne, by ┼éama─ç ograniczaj─ůce stereotypy.

Z perspektywy rodzica mog─Ö te┼╝ zarekomendowa─ç, by uwa┼╝nie wybiera─ç i podsuwa─ç dzieciom odpowiednie lektury, kt├│re na co dzie┼ä w prosty spos├│b b─Öd─ů pomaga┼éy walczy─ç ze stereotypami. Opr├│cz wspomnianego wcze┼Ťniej komiksu, mog─Ö poleci─ç r├│wnie┼╝ magazyn wydawany przez Fundacj─Ö ÔÇ×Kosmos dla dziewczynekÔÇŁ, kt├│ry pokazuje ma┼éym czytelniczkom, ┼╝e mog─ů by─ç kimkolwiek chc─ů. A wszystko to po to, ┼╝eby, zgodnie z mottem Fundacji, wspiera─ç dziewczynki dzi┼Ť, by jutro mog┼éy zmienia─ç ┼Ťwiat.

Wspomniana druga cz─Ö┼Ť─ç komiksu ÔÇ×R├│┼╝a, a co chcesz wiedzie─ç?ÔÇŁ mia┼éa w┼éa┼Ťnie niedawno swoj─ů premier─Ö. Dlaczego ten komiks jest wyj─ůtkowy i dlaczego warto czyta─ç go z dzie─çmi?

Dla mnie ten projekt jest wyj─ůtkowy nie tylko dlatego, ┼╝e zosta┼éem kresk├│wkowym bohaterem, ale te┼╝ dlatego, ┼╝e jego tematyka i przes┼éanie s─ů mi bliskie. Sam jestem ojcem tr├│jki dzieci i wiem, jak bardzo potrzebne jest proste wyja┼Ťnienie skomplikowanych temat├│w. Podoba mi si─Ö, ┼╝e komiks ┼é─ůczy nauk─Ö z dobr─ů zabaw─ů. Jest dowodem na to, ┼╝e dzieci, zar├│wno ch┼éopcy, jak i dziewczynki, ju┼╝ od najm┼éodszych lat mog─ů interesowa─ç si─Ö zagadnieniami, kt├│re cz─Östo s─ů niezrozumia┼ée nawet dla doros┼éych, jak np. sztuczna inteligencja czy wirtualna rzeczywisto┼Ť─ç ÔÇô wystarczy, ┼╝e b─Öd─ů podane one w atrakcyjny i jasny dla dzieci spos├│b. Ten komiks nie jest kolejn─ů zwyk┼é─ů ksi─ů┼╝k─ů na p├│┼éce ÔÇô on mo┼╝e mie─ç realny wp┼éyw na przysz┼ée decyzje ma┼éych czytelnik├│w, kt├│rzy dzi─Öki tej lekturze zapragn─ů zosta─ç programistami, in┼╝ynierami czy za┼éo┼╝ycielami innowacyjnych start-up├│w. Daje im r├│wnie┼╝ szans─Ö na pewne poruszanie si─Ö w nowoczesnym ┼Ťwiecie, z pe┼énym zrozumieniem technologii, kt├│ra zaczyna stanowi─ç nasz─ů codzienno┼Ť─ç.

[1] Bian L., Leslie S-J., Cimpian A., ÔÇ×ScienceÔÇŁ,┬á27 Jan 2017, Vol. 355, Issue 6323, s. 389ÔÇô391, DOI: 10.1126/science.aah6524

[2] Joanna Piotrowska z fundacji „Feminoteka”

[3] Raport ÔÇ×Gender Gap po polsku 2020ÔÇ│