Kobieta martwi─ůca si─Ö (Foto. Canva Pro)

Si┼é─Ö budujemy pokonuj─ůc trudno┼Ťci. Jak wzmacnia─ç swoj─ů odporno┼Ť─ç psychiczn─ů?

Joanna Rubin, nakawie.pl

Powtarzasz sobie, ┼╝e nie jeste┼Ť do┼Ť─ç dobra, m─ůdra, do┼Ťwiadczona, skuteczna? Blokuje ci─Ö l─Ök przed pora┼╝k─ů i my┼Ťlisz sobie, ┼╝e gdyby nie ta wra┼╝liwo┼Ť─ç, ┼╝e gdyby┼Ť by┼éa cho─ç troch─Ö bardziej twarda, by┼éoby ci w ┼╝yciu ┼éatwiej? Je┼Ťli te w─ůtpliwo┼Ťci i przekonania s─ů ci bliskie i je┼Ťli szukasz sposobu, by by─ç silniejsz─ů kobiet─ů, ta rozmowa jest w┼éa┼Ťnie dla ciebie. Joanna Rubin i Marzena Jankowska obalaj─ů w niej mit, ┼╝e nie da si─Ö by─ç wra┼╝liw─ů twardzielk─ů i m├│wi─ů o tym, jak u┼Ťwiadomiona wra┼╝liwo┼Ť─ç, ciekawo┼Ť─ç i szczero┼Ť─ç wobec siebie pomaga nam budowa─ç swoj─ů odporno┼Ť─ç i si┼é─Ö.

Joanna Rubin: Od czego zacz─Ö┼éo si─Ö my┼Ťlenie, ┼╝e kto┼Ť mo┼╝e mie─ç tward─ů psychik─Ö?

Marzena Jankowska: Twardo┼Ť─ç psychiczna (hardiness), to ameryka┼äska koncepcja, kt├│ra w┼éa┼Ťciwie wzi─Ö┼éa si─Ö st─ůd, ┼╝e zauwa┼╝ano pewien paradoks. Do pewnego momentu psychologia zajmowa┼éa si─Ö wy┼é─ůcznie patologi─ů i chorob─ů. W jej centrum zainteresowa┼ä by┼éy g┼é├│wnie negatywne zjawiska, kt├│re powodowa┼éy r├│┼╝ne patologie. Wracam tutaj do czasu, w kt├│rym panowa┼éo przekonanie, ┼╝e stres jest tylko i wy┼é─ůcznie z┼éy, ┼╝e nam szkodzi i nale┼╝y go unika─ç. Wszystko koncentrowa┼éo si─Ö na negatywnych konsekwencjach silnego stresu. W ko┼äcu kto┼Ť trze┼║wo zauwa┼╝y┼é, ┼╝e jest przecie┼╝ ca┼éa masa ludzi, kt├│rzy do┼Ťwiadczaj─ů trud├│w, a radz─ů sobie bardzo dobrze w ┼╝yciu. Mo┼╝na wr─Öcz m├│wi─ç o wzro┼Ťcie posttraumatycznym, czyli kto┼Ť do┼Ťwiadcza kryzysu ┼╝yciowego i nie tylko z niego wychodzi, ale jest du┼╝o silniejszy, lepszy, zaczyna mie─ç bardziej sensowne ┼╝ycie.

Twardo┼Ť─ç psychiczna a odporno┼Ť─ç psychiczna, to synonimy?

Nie. Twardo┼Ť─ç psychiczna (hardiness) jest poj─Öciem w─Ö┼╝szym i bardziej zwi─ůzanym z psychologi─ů zdrowia. Tu badania koncentrowa┼éy si─Ö na tym, w jaki spos├│b twardo┼Ť─ç stanowi bufor mi─Ödzy trudn─ů sytuacj─ů ┼╝yciow─ů a zdrowiem. Ta koncepcja ewoluowa┼éa do odporno┼Ťci psychicznej (mental toughness). Mo┼╝na by powiedzie─ç, ┼╝e twardo┼Ť─ç psychiczna to umiej─Ötno┼Ť─ç radzenia sobie z ci─Ö┼╝kimi sytuacjami, ale dzi─Öki temu, ┼╝e mamy po prostu tak─ů konstrukcj─Ö psychiczn─ů, ┼╝e trudne sytuacje nie wydaj─ů si─Ö nam a┼╝ tak straszne. Czyli to jest bardziej podej┼Ťcie pasywne. Odporno┼Ť─ç psychiczna z kolei b─Ödzie nie tylko tym, ┼╝e sobie dobrze emocjonalnie radzimy, ale te┼╝ bardzo aktywnie dzia┼éamy. Odporno┼Ť─ç psychiczna jest bardziej dynamicznym, proaktywnym zjawiskiem. Zawiera jeszcze w sobie sk┼éadnik pewno┼Ťci siebie.

CZYTAJ TAK┼╗E: DALEKIE PODR├ô┼╗E POMAGAJ─ä NAM LEPIEJ ZROZUMIE─ć SIEBIE. JOANNA RUBIN ROZMAWIA Z DAGMAR─ä GMITRZAK O BALI, UWA┼╗NO┼ÜCI I CELEBROWANIU ┼╗YCIA.

Co jest po drugiej stronie odporno┼Ťci psychicznej?

Po drugiej stronie jest wra┼╝liwo┼Ť─ç psychiczna. I ja jej do┼Ťwiadczy┼éam, bo by┼é taki moment w moim ┼╝yciu, ┼╝e nawet nie wierzy┼éam w to, ┼╝e dosta┼éam si─Ö na studia, na psychologi─Ö. Sukcesy innych ludzi mnie denerwowa┼éy, bo oznacza┼éy, ┼╝e co┼Ť ze mn─ů jest nie tak, ┼╝e mnie to w og├│le nic si─Ö nie udaje. W moim wra┼╝liwym ┼Ťwiecie nawet to, ┼╝e zosta┼éam trenerem by┼éo czym┼Ť niezwyk┼éym, ale i problematycznym. Pami─Ötam, ┼╝e pierwsze szkolenie, kt├│re przeprowadzi┼éam by┼éo dla pracownik├│w ZUS-u, gdzie najm┼éodsza osoba by┼éa przynajmniej dwadzie┼Ťcia lat starsza ode mnie. Ka┼╝de takie wydarzenie by┼éo dla mnie du┼╝ym wydatkiem energetycznym, bardzo si─Ö do niego przygotowywa┼éam. Ale i tak przez wiele lat nie by┼éam w stanie poczu─ç si─Ö wystarczaj─ůco dobra i przygotowana do prowadzenia szkole┼ä. Ponosi┼éam ogromne koszty psychologiczne i fizjologiczne. Opowiadam cz─Östo na zaj─Öciach ze studentami te wszystkie historie, nie m├│wi─ůc, ┼╝e s─ů moje. Pytam ich: ÔÇ×Co by┼Ťcie doradzili takiej osobie? Mija pi─ůty rok pracy jako szkoleniowiec i te koszty si─Ö nie zmniejszaj─ů. Jest tak samo ┼║le jak na pocz─ůtku. Czy ten cz┼éowiek powinien robi─ç to, co robi dalej czy raczej lepiej by┼éoby, gdyby zrezygnowa┼é?ÔÇŁ

Jak─ů odpowied┼║ s┼éyszysz?

Ogromna liczba os├│b m├│wi, ┼╝e to jest jakie┼Ť wariactwo, ┼╝e taka osoba powinna poszuka─ç sobie spokojnej roboty. A ja podj─Ö┼éam decyzje, ┼╝e t─Ö wra┼╝liwo┼Ť─ç przesun─Ö na inny tor.

Jak?

Praktyk─ů i uczeniem si─Ö. Akurat gdy ten obszar zacz─ů┼é mnie szczeg├│lnie interesowa─ç, to w Polsce wydanych zosta┼éo wiele znakomitych ksi─ů┼╝ek, np. autorstwa Brene Brown. Pozbycie si─Ö l─Öku, np. przed wyst─ůpieniami publicznymi i nabranie odporno┼Ťci zaj─Ö┼éo mi siedem lat. Przesz┼éam t─Ö drog─Ö od absolutnie ksi─ů┼╝kowej definicyjnej wra┼╝liwo┼Ťci do odporno┼Ťci psychicznej. I fascynuje mnie pytanie: ÔÇ×Na ile tak naprawd─Ö jeste┼Ťmy w stanie si─Ö zmieni─ç o 180 stopni? Czy jak zaczynamy pracowa─ç nad swoj─ů odporno┼Ťci─ů psychiczn─ů, to rzeczywi┼Ťcie stajemy si─Ö odporni psychicznie, czy tylko uczymy si─Ö zachowywa─ç tak, jak zachowuj─ů si─Ö osoby odporne psychicznie?ÔÇŁ

Co masz na my┼Ťli?

┼Üwietnie pokazuje to metafora, kt├│ra pochodzi od tw├│rc├│w tej koncepcji. Kiedy kto┼Ť chce si─Ögn─ů─ç po jaki┼Ť przedmiot umieszczony wysoko, poza jego zasi─Ögiem, to chc─ůc mu pom├│c podajemy drabin─Ö. Nie oczekujemy, ┼╝e uro┼Ťnie. Tak samo jest z rozwijaniem r├│┼╝nych kompetencji i cech psychologicznych. Dajemy ludziom skuteczne narz─Ödzia do lepszego radzenia sobie w ┼╝yciu i samorozwoju. Najnowsze i szalenie ciekawe badania pokazuj─ů natomiast, ┼╝e ludzie rzeczywi┼Ťcie s─ů w stanie urosn─ů─ç (a pierwsze hipotezy w obr─Öbie bada┼ä epigenetycznych wskazuj─ů, ┼╝e ten wy┼╝szy wzrost odziedzicz─ů nasze dzieci!). To znaczy, ┼╝e powtarzaj─ůc nowe zachowania, z kt├│rymi zwykle na pocz─ůtku jest nam jako┼Ť nieswojo i niewygodnie, nie tylko uczymy si─Ö dzia┼éa─ç jak osoby silniejsze i bardziej odporne psychicznie, ale rzeczywi┼Ťcie tacy si─Ö stajemy. Wyra┼║nie czuj─Ö to na sobie.

Podaj proszę przykład.

W zakresie zaanga┼╝owania i dowo┼╝enia cel├│w na czas, nawet pod du┼╝─ů presj─ů. Wtedy, gdy potrzeba du┼╝ej niezale┼╝no┼Ťci, otwarto┼Ťci na wyzwania, czuj─Ö si─Ö w swoim ┼╝ywiole, a nie zawsze tak by┼éo. Jest we mnie du┼╝o mniej l─Öku, a ten kt├│ry pozosta┼é pomaga mi, a nie przeszkadza. Je┼Ťli chodzi o moj─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç ÔÇô to si─Ö pewnie nie zmieni. Si┼éa reakcji na r├│┼╝ne sytuacje jest uzale┼╝niona od naszego temperamentu, a wi─Öc te┼╝ na przyk┼éad si┼éy uk┼éadu nerwowego. M├│j niew─ůtpliwie jest s┼éaby i nie potrzeba mi wiele, ┼╝eby si─Ö wzruszy─ç, zawstydzi─ç czy przestraszy─ç. W tym obszarze ucz─Ö si─Ö akceptowa─ç swoj─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç i zachowywa─ç jak osoba odporna psychicznie.

A odwrotnie, jak patrz─ů na ┼╝ycie wra┼╝liwi ludzie?

Ludzie wra┼╝liwi psychicznie patrz─ů na ┼╝ycie i na wydarzenia przez pryzmat l─Öku. Oni ten l─Ök i niepewno┼Ť─ç maj─ů zawsze.

Wspominasz, ┼╝e l─Ök jednak mo┼╝e by─ç i zasobem.

W taki spos├│b traktuj─ů go ludzie odporni psychicznie, bo wk┼éadaj─ů go do plecaczka jako jedn─ů z wielu si┼é, kt├│re zabieraj─ů w podr├│┼╝ ┼╝ycia. Na co dzie┼ä si─Ö nad tym nie zastanawiamy, ale l─Ök ma r├│┼╝ne oblicza i jak pisa┼é S├Şren Kierkegaard ÔÇô zawiera tak┼╝e niesko┼äczono┼Ť─ç mo┼╝liwo┼Ťci i to jest motor ludzkiego rozwoju. Niewielu ludzi wie, ┼╝e u podstaw wybitnych osi─ůgni─Ö─ç, szczeg├│lnie tych tw├│rczych, le┼╝y l─Ök. Na zaburzenia l─Ökowe cierpieli mi─Ödzy innymi Johann Wolfgang von Goethe, Bertolt Brecht, Samuel Beckett, Franz Kafka, Antonio Vivaldi, Edward Munch czy Karol Darwin, ale te┼╝ Juliusz Cezar, Napoleon, Abraham Lincoln. Ta lista jest naprawd─Ö d┼éuga. L─Ök towarzyszy wi─Ökszo┼Ťci ludzi, ale osoby odporne psychicznie wiedz─ů, ┼╝e z niczego ich nie zwalnia. Nie wykorzystuj─ů go jako argumentu, ┼╝eby czego┼Ť nie zrobi─ç.

Ten l─Ök pozwala im wi─Öcej zobaczy─ç?

Ludzie wra┼╝liwi zatrzymuj─ů si─Ö na d┼éu┼╝ej nad czym┼Ť, co po ludziach odpornych sp┼éywa jak po kaczce. Rick Hanson w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Szcz─Ö┼Ťliwy m├│zgÔÇŁ pisz─Ö o tym, w jaki spos├│b to zatrzymywanie si─Ö kszta┼étuje nasz m├│zg i wp┼éywa dalej na nasze ┼╝ycie ÔÇô to dzia┼éa jak p─Ötla sprz─Ö┼╝enia zwrotnego. Ewolucyjnie wszyscy jeste┼Ťmy ukszta┼étowani tak, ┼╝e w ogromnej wi─Ökszo┼Ťci uczymy si─Ö z negatywnych do┼Ťwiadcze┼ä i na tych si─Ö skupiamy. Z┼ée jest wa┼╝niejsze ni┼╝ dobre, bo przez wieki koncentrowanie si─Ö na zagro┼╝eniu zwi─Öksza┼éo szanse prze┼╝ycia. To mi─Ödzy innymi bardzo wyr├│┼╝nia tych odpornych, ┼╝e oni nie koncentruj─ů si─Ö na sobie (i swojej niedoskona┼éo┼Ťci), a na sytuacji. Szybko wyci─ůgaj─ů wnioski z potkni─Ö─ç i pora┼╝ek i id─ů dalej wzbogaceni.

Dla tych, kt├│rzy dopiero nad swoj─ů odporno┼Ťci─ů pracuj─ů, akceptacja tego jakim si─Ö jest, ze wszystkimi wadami i zaletami, jest pocz─ůtkiem drogi. Dzi┼Ť mierzymy si─Ö ze ┼Ťwiatem, kt├│ry niesamowicie przy┼Ťpiesza, kt├│ry si─Ö bardzo zmienia, w kt├│rym szybko podejmuje si─Ö decyzje. Ludzie, kt├│rzy s─ů wra┼╝liwi nie maj─ů w sobie takiej zgody na to, aby si─Ö temu podporz─ůdkowywa─ç a pora┼╝ki na d┼éu┼╝ej wytr─ůcaj─ů ich z r├│wnowagi i cz─Östo jedynym wnioskiem jest to, ┼╝e s─ů ÔÇ×nie do┼Ť─çÔÇŁÔÇŽm─ůdrzy, sprawni, wykszta┼éceni, wygadani itd. Brene Brown m├│wi wr─Öcz o kulturze niedostatku, kt├│ra wyra┼╝a si─Ö w takim ci─ůg┼éym byciu ÔÇ×nie do┼Ť─çÔÇŁ.

By─ç mo┼╝e wi─ů┼╝e si─Ö to z g┼é─Öbi─ů, refleksj─ů?

By─ç mo┼╝e. Kiedy┼Ť s┼éysza┼éam o badaniach, kt├│re wskazywa┼éy na to, ┼╝e autorefleksja w nadmiarze ludzi neurotyzuje. Ale ja te┼╝ to wi─ů┼╝─Ö z wra┼╝liwo┼Ťci─ů ego. Ludzi szczeg├│lnie wra┼╝liwych nazywam ÔÇ×masowaczami egoÔÇŁ. To masowanie polega na zbieraniu ÔÇ×g┼éask├│wÔÇŁ, pochwa┼é, albo chocia┼╝ pozawerbalnych sygna┼é├│w, kt├│re wskazuj─ů, ┼╝e wszystko ze mn─ů OK, ┼╝e jestem akceptowany, kochany, podziwiany. Dlatego ludzie wra┼╝liwi tak bole┼Ťnie do┼Ťwiadczaj─ů krytyki. Dla nich to nie jest jedna z wielu mo┼╝liwych opinii, z kt├│rej mo┼╝na wyci─ůgn─ů─ç jakie┼Ť wnioski, albo j─ů ola─ç. To raczej tymczasowy wyrok i zamach na ich samoocen─Ö.

Wiem o czym m├│wi─Ö, mam to do┼Ťwiadczenie za sob─ů. Nie jestem od tego zupe┼énie wolna. Ostatnio kiedy stan─Ö┼éam w uczelnianym barze za dwoma studentkami (dyrektorkami plac├│wek o┼Ťwiatowych), kt├│re zacz─Ö┼éy rozmawia─ç o moich zaj─Öciach, w pierwszym odruchu chcia┼éam uciec ÔÇô to pierwszy objaw wra┼╝liwo┼Ťci, drugi by┼é wtedy, kiedy odetchn─Ö┼éam z ulg─ů, kiedy okaza┼éo si─Ö ┼╝e m├│wi┼éy mi┼ée dla mnie rzeczy. To oczywi┼Ťcie zupe┼énie normalne, ┼╝e cieszmy si─Ö, gdy kto┼Ť chwali nasz─ů prac─Ö. Problem w tym, ┼╝e gdyby j─ů skrytykowa┼éy ÔÇô 7 lat temu pogr─ů┼╝y┼éabym si─Ö w rozwa┼╝aniach na temat tego, czy ja si─Ö ÔÇ×nadaj─ÖÔÇŁ. Dzi┼Ť na pewno cierpia┼éabym mniej i szybko wyci─ůga┼éa wnioski na przysz┼éo┼Ť─ç.

Brene Brown zupe┼énie inaczej definiuje wra┼╝liwo┼Ť─ç, jako odporno┼Ť─ç w┼éa┼Ťnie.

┼Üwiadoma wra┼╝liwo┼Ť─ç jest odporno┼Ťci─ů w rozumieniu Brene Brown, ale ona m├│wi o takiej umiej─Ötno┼Ťci stani─Öcia nago przed samym sob─ů, ale i przed drugim cz┼éowiekiem w poczuciu, ┼╝e jestem jaki jestem, z pe┼én─ů akceptacj─ů (co wcale nie jest r├│wnoznaczne z zadowoleniem). Ludzie odporni psychicznie maja ┼Ťwiadomo┼Ť─ç swoich mocnych stron i buduj─ů si┼é─Ö na ich podstawie. Si┼é─Ö te┼╝ daje im wiedza o swojej wra┼╝liwo┼Ťci, kt├│r─ů akceptuj─ů. Uwa┼╝aj─ů, ┼╝e jako ca┼éo┼Ť─ç jest to OK.

Brene Brown m├│wi te┼╝ o tym, ┼╝e nie ma rado┼Ťci spe┼énienia bez zetkni─Öcia si─Ö ze swoj─ů wra┼╝liwo┼Ťci─ů.

Punktem wyj┼Ťcia jest ┼Ťwiadomo┼Ť─ç i samo┼Ťwiadomo┼Ť─ç. Trzeba mie─ç w sobie troch─Ö ciekawo┼Ťci, co si─Ö dzieje ze mn─ů samym, przyjrzenia si─Ö z boku swoim my┼Ťlom, emocjom. Chodzi o to, ┼╝e ┼Ťwiadomo┼Ť─ç to mo┼╝e by─ç strumie┼ä, wartki nurt, wtedy kiedy si─Ö sobie przygl─ůdamy, a wysycha gdy jeste┼Ťmy pod wp┼éywem ┼Ťrodk├│w psychoaktywnych. To zreszt─ů jest podstawa ka┼╝dej zmiany, nie tylko nad odporno┼Ťci─ů psychiczn─ů, bo pozwala nam co┼Ť zauwa┼╝y─ç i lepiej zrozumie─ç.

Co widzia┼éa┼Ť w lustrze jak przygl─ůda┼éa┼Ť si─Ö sobie, na drodze od wra┼╝liwo┼Ťci do odporno┼Ťci?

Przygl─ůda┼éam si─Ö sobie i si─Ö wkurza┼éam jak bardzo moje ego cierpi, gdy nie ma potwierdzenia z zewn─ůtrz, ┼╝e jestem OK. To dok┼éadnie co┼Ť przeciwnego do tego, czym jest odporno┼Ť─ç psychiczna. Bo jest ona niezale┼╝no┼Ťci─ů i samodzielnym wyznaczeniem pewnych standard├│w. To my jeste┼Ťmy punktem do okre┼Ťlania tego, co w ┼╝yciu jest normalne i wa┼╝ne. I nie chodzi o ┼╝aden egoizm, zapatrzenie w sobie. Co ciekawe, w zwi─ůzku z tym, ┼╝e w odporno┼Ťci ludzie nie maj─ů potrzeby do masowania swojego ego, nie musz─ů by─ç zapatrzone w siebie. Dzi─Öki temu maj─ů wi─Öcej przestrzeni, aby zwr├│ci─ç uwag─Ö na innych ludzi. Dostrzegaj─ů ich i chc─ů si─Ö z nimi dogada─ç.

To chyba wspaniała cecha dobrych liderów?

Pi─Öknie o tym pisze Jim Collins, kt├│ry zbada┼é przyw├│dztwo 5 poziomu i zdefiniowa┼é je jako po┼é─ůczenie profesjonalnej si┼éy z osobist─ů skromno┼Ťci─ů. To jest te┼╝ to, o czym w┼éa┼Ťnie dyskutujemy.

OK., po czym od razu mo┼╝na pozna─ç osob─Ö odporn─ů psychicznie?

Po pierwsze, korzystaj─ůc z por├│wnania neuropsychologa Ricka Hansona, tym, ┼╝e ona jest ÔÇ×na zielonoÔÇŁ. To s─ů takie osoby, kt├│re s─ů spokojne, nietoksyczne, ma si─Ö ochot─Ö z nimi by─ç, bo bardzo dobrze czuj─ů si─Ö w swojej sk├│rze. Maj─ů swoje pasje, poczucie wp┼éywu na siebie i na ┼Ťwiat, zwykle s─ů rado┼Ťni. Pilnuj─ů tego, ┼╝eby nigdy w ┼╝yciu nie pozwoli─ç na to, aby to czego nie mog─ů zrobi─ç, wp┼éywa┼éo na to, co zrobi─ç mog─ů. Jak Adama Ma┼éysza pytano na czym si─Ö koncentruje przez zawodami, to on zawsze odpowiada┼é, ┼╝e chodzi mu o oddanie dw├│ch najlepszych skok├│w. Nie ┼╝eby zrobi─ç ┼╝yci├│wk─Ö, ┼╝eby wygra─ç, pokona─ç konkurent├│w, ale ┼╝eby odda─ç najlepsze skoki, na jakie b─Ödzie go sta─ç.

Jak si─Ö nauczy─ç takiego my┼Ťlenia?

Na rozw├│j odporno┼Ťci zasadniczo wp┼éywaj─ů 3 elementy: otoczenie pe┼éne wyzwa┼ä, trudnych sytuacji, z kt├│rymi trzeba nauczy─ç sobie radzi─ç, dobrze zagospodarowanych pora┼╝ek, ale te┼╝ du┼╝o wsparcia i umiej─Ötne korzystanie z niego i ukoronowanie tego wszystkiego, czyli refleksja nad sob─ů i skutkami w┼éasnego dzia┼éania. Okazuje si─Ö, ┼╝e osoby o du┼╝ej odporno┼Ťci stosuj─ů znacznie wi─Öcej r├│┼╝nych strategii psychologicznych (to te drabinki). Dobrym startem dla kogo┼Ť, kto zaczyna prac─Ö nad sob─ů jest szkolenie.

Przez ostatnie 7 lat szlifowa┼éam swoj─ů metod─Ö pracy (7CsÔäó), kt├│ra opiera si─Ö na rozwijaniu 7 element├│w, takich kamieni milowych, kt├│re prowadz─ů do odporno┼Ťci. Po pierwsze ┼Ťwiadomo┼Ť─ç (consciousness) ÔÇô zaczynamy od badania I eliminowania szeregu negatywnych przekona┼ä (na temat stresu, r├│┼╝nych sytuacji ┼╝yciowych, innych ludzi, siebie samego i swoich mo┼╝liwo┼Ťci). Uczestnicy ucz─ů si─Ö obserwowa─ç sami siebie, swoje my┼Ťli, emocje, postawy, szczeg├│lnie w r├│┼╝nych trudnych sytuacjach I dostraja─ç je do si┼éy i odporno┼Ťci. Zaanga┼╝owanie (commitment) ÔÇô bardzo istotny element.

Dlaczego jest tak wa┼╝ny?

Naj┼éatwiej wyt┼éumaczy─ç jego wag─Ö por├│wnuj─ůc trening odporno┼Ťci do treningu sportowego ÔÇô czy kto┼Ť zna dobrego sportowca, medalist─Ö olimpijskiego, kt├│ry nie ─çwiczy? Cho─çby nie wiadomo jaki mia┼é talent, kluczem dalej b─Ödzie trening. Podczas treningu badamy te obszary, kt├│re dla uczestnik├│w s─ů szczeg├│lnie wa┼╝ne ze wzgl─Ödu na ich warto┼Ťci I pe┼énione role spo┼éeczne ÔÇô ucz─ů si─Ö od czego zale┼╝y ich zaanga┼╝owania, motywacja czasem pasja I jak to zrobi─ç, ┼╝eby si─Ö po drodze nie wypali─ç.

Kolejny element toÔÇŽ

ÔÇŽ poczucie wp┼éywu (controle) ÔÇô tu g┼é├│wnie praca nad zwi─Ökszaniem poczucia niezale┼╝no┼Ťci ÔÇô takie przestawianie si─Ö z pasa┼╝era do kierowcy, wzmacnianie umiej─Ötno┼Ťci przeprowadzania trwa┼éych zmian zachowania I praca nad si┼é─ů woli. Dalej wyzwanie (challenge) ÔÇô akceptowanie ryzyka, wykorzystywanie pora┼╝ek i przeciwno┼Ťci losu do wzmacniania si┼éy psychicznej i pewno┼Ť─ç siebie (confidence) ÔÇô radzenie sobie ze wstydem i l─Ökiem, pewno┼Ť─ç swoich umiej─Ötno┼Ťci i siebie w relacjach z innymi lud┼║mi. I jeszcze dwa obszary ÔÇô Wsp├│┼épracy (cooperation), bo odporni psychicznie to tzw. dawcy dwuinteresowni oraz dbanie o siebie (self-care) bo nasza si┼éa psychiczna zale┼╝y od naszej kondycji zdrowotnej, tego czy nie brakuje nam witamin, czy sk┼éadu bakterii jelitowych (serio!)

Od czego zaczyna si─Ö taki trening?

Trening zaczyna si─Ö od autodiagnozy w zakresie w┼éasnego nastawienia do stresu. To bardzo wa┼╝ne, bo jak wiemy to nie obiektywne nasilenie stresuj─ůcych sytuacji jest tu kluczowe, ale wiara w to, ┼╝e stres nam szkodzi, albo przekonanie, ┼╝e pomaga, a my ┼Ťwietnie sobie radzimy. To jest samo nakr─Öcaj─ůca si─Ö spirala . Henry Ford powiedzia┼é kiedy┼Ť zdanie, kt├│re daje wiele do my┼Ťlenia ÔÇ×Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e potrafisz to masz racj─Ö. Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e nie potrafisz ÔÇô r├│wnie┼╝ masz racj─Ö.ÔÇŁ. Ze stresem jest podobnie, je┼Ťli wierzysz, ┼╝e ci szkodzi, to masz racj─Ö. Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e ci nie szkodzi ÔÇô r├│wnie┼╝ masz racj─Ö. Wraz z mod─ů na m├│wc├│w motywacyjnych ugruntowuje si─Ö taki niebezpieczny mit, ┼╝e wszystko zaczyna si─Ö od tego, co masz w g┼éowie, np. ÔÇ×tylko maj─ůc umys┼é milionera mo┼╝esz si─Ö nim sta─çÔÇŁ.

A tak nie jest?

Badania nad ludzkimi postawami pokazuj─ů jednak co┼Ť zupe┼énie innego. Kluczem jest zachowanie, a nie przekonania. Bardzo cz─Östo nasze postawy kreuj─ů si─Ö na bazie naszych zachowa┼ä, a nie na odwr├│t. To bardzo wa┼╝na informacja dla rodzic├│w czy mened┼╝er├│w. Dlatego te┼╝ z pracy na ┼Ťwiadomo┼Ťci siebie, ale te┼╝ tego jak funkcjonuje nasz umys┼é, przechodzimy do planowania dzia┼éa┼ä, podstawiaj─ůc przy okazji wiele drabinek. ┼Üwietny przyk┼éad to technika ÔÇ×zamro┼╝enia intencjiÔÇŁ. Badania prof. Wieczorkowskiej pokaza┼éy, ┼╝e je┼Ťli zach─Öcimy ludzi do tego, ┼╝eby okre┼Ťlili w jakich okoliczno┼Ťciach i o kt├│rej godzinie co┼Ť zrobi─ů w bardzo znacz─ůcy spos├│b podnosi┼éo prawdopodobie┼ästwo sukcesu nawet z 29% do 91% ÔÇô niezale┼╝nie od ich postawy.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: Czujesz stres przed wyzwaniem? L─Ök zamie┼ä w ciekawo┼Ť─ç!

Z czym uczestnicy takiego treningu maj─ů najwi─Ökszy problem?

Nie potrafi─Ö jednoznacznie odpowiedzie─ç na to pytanie. Jest wiele takich obszar├│w. Na pewno nale┼╝y do nich umiej─Ötno┼Ť─ç przeprowadzania trwa┼éych zmian zachowania, i wcale nie chodzi tu, jak si─Ö ludziom cz─Östo wydaje o si┼é─Ö woli, ale o pewn─ů wiedz─Ö i zas├│b narz─Ödzi. Coraz cz─Ö┼Ťciej te┼╝ zdarza si─Ö, ┼╝e ludzie podczas treningu u┼Ťwiadamiaj─ů sobie, ┼╝e s─ů od czego┼Ť uzale┼╝nieni i czas najwy┼╝szy uda─ç si─Ö po pomoc. Tak─ů grup─ů, kt├│ra mnie pocz─ůtkowo zaskoczy┼éa, s─ů m─Ö┼╝czy┼║ni uzale┼╝nieni od gier online. Temat o kt├│rym zupe┼énie si─Ö nie m├│wi, a dla biznesu mo┼╝e by─ç bardzo uci─ů┼╝liwy.

Dlaczego?

Wyobra┼║ sobie specjalist─Ö czy mened┼╝era, wa┼╝ne ogniwo w organizacji, kt├│ry od wieczora do rana siedzi przed komputerem, zu┼╝ywa mn├│stwo zasob├│w poznawczych i emocjonalnych, a rano ma p├│j┼Ť─ç zmotywowany i wypocz─Öty do pracy. Kolejna sprawa to problem z poczuciem w┼éasnej warto┼Ťci, do czego znacznie cz─Ö┼Ťciej przyznaj─ů si─Ö kobiety. Chodzi o strach przed odrzuceniem i wstyd, o kt├│rym tyle m├│wi Brene Brown. To jest wielkie wyzwanie dla nas i jako rodzic├│w i spo┼éecze┼ästwa, ┼╝eby w ko┼äcu zadba─ç o zdrow─ů pewno┼Ť─ç siebie dziewczynek. Pod tym wzgl─Ödem sytuacja w Polsce jest fatalna, co pokazuj─ů badania por├│wnawcze w krajach europejskich ÔÇô jeste┼Ťmy na szarym ko┼äcu.

Spr├│bujmy przygotowa─ç mantr─Ö odporno┼Ťci, kt├│ra wspiera te wszystkie wyzwania.

Odpowiedzialno┼Ť─ç. Zaanga┼╝owanie z poczuciem dlaczego. Elastyczno┼Ť─ç. Bycie kierowc─ů, a nie pasa┼╝erem. I oczywi┼Ťcie pewno┼Ť─ç siebie.

To wystarczy?

Dam ci prosty przyk┼éad. M─Ö┼╝czyzna kupuje ka┼╝dego dnia gazet─Ö w kiosku. Jest niezwykle uprzejmy, ale po drugiej stronie spotyka si─Ö z gburowatym, niesympatycznym panem, kt├│ry w niemi┼éy spos├│b pyta, jak─ů gazet─Ö ma poda─ç. Klient zawsze sympatycznie podaje tytu┼é, p┼éaci zostawiaj─ůc jeszcze napiwek. Historia si─Ö powtarza codziennie, nastawienia nie zmienia ani pan kioskarz, ani pan kupuj─ůcy. Kolega kupuj─ůcego zapytuje: ÔÇ×Ch┼éopie, sk─ůd ta twoja cierpliwo┼Ť─ç, jak to mo┼╝liwe?ÔÇŁ. A w odpowiedzi s┼éyszy: ÔÇ×Ale to ja decyduje o moim zachowaniu, a nie kioskarzÔÇŁ. I ten rytm my┼Ťlenia nadaje samo┼Ťwiadomo┼Ť─ç, w kt├│rej zdajemy sobie spraw─Ö, ┼╝e stres i trudno┼Ť─ç sytuacji zale┼╝─ů od naszej reakcji, od naszej historii i r├│wnie┼╝ odporno┼Ťci. Brene Brown m├│wi tak: ÔÇ×Je┼Ťli kto┼Ť zachowuje si─Ö w jaki┼Ť okre┼Ťlony spos├│b, to zachowuje si─Ö najlepiej jak mo┼╝e, zgodnie ze swoimi zasobami jakie maÔÇŁ.

Czyta┼éam kiedy┼Ť, ┼╝e nawet Brene Brown to zdziwi┼éo.

I ludzie r├│┼╝nie na to reaguj─ů. Jedni maj─ů takie wow, co zmienia spojrzenie na wszystkie relacje i na komunikacj─Ö. A s─ů tacy, kt├│rzy nie s─ů w stanie przyj─ů─ç do wiadomo┼Ťci, ┼╝e rozumie─ç nie oznacza zgadza─ç si─Ö.

***

Marzena Jankowska

Trenerka biznesu, nauczyciel akademicki, coach, psycholog, przedsi─Öbiorca. Od 10 lat prowadzi szkolenia dla biznesu, administracji i organizacji pozarz─ůdowych. Jest pomys┼éodawc─ů i kierownikiem merytorycznym studi├│w podyplomowych – Akademia Rozwoju Osobistego, organizowanych wsp├│lnie z Wy┼╝sz─ů Szko┼éa Bankow─ů WZ Chorz├│w. Jej firma jest Partnerem studi├│w podyplomowych: Negocjacje i mediacje oraz Zaawansowana Akademia Trenera. Prowadzi ciesz─ůce si─Ö du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů Treningi Odporno┼Ťci Psychicznej metod─ů 7CsÔäó. Jest cz┼éonkiem-za┼éo┼╝ycielem Polskiego Towarzystwa Trener├│w Biznesu. Popularyzuje wiedz─Ö psychologiczn─ů opart─ů na dowodach (Evidence Based) pisz─ůc artyku┼éy i ksi─ů┼╝ki. Wsp├│┼éautorka ÔÇ×Automotywacja. Odkryj w sobie si┼é─Ö do dzia┼éaniaÔÇŁ, Warszawa: Edgard, 2015 r. Wi─Öcej znajdziesz TUTAJ.

Joanna Rubin

Blogerka (www.nakawie.pl), autorka ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Twarze polskiego biznesu. Rozmowy na kawieÔÇŁ, w kt├│rej zamie┼Ťci┼éa 10 humanistycznych wywiad├│w z czo┼éowymi tw├│rcami polskiego biznesu. Wsp├│┼éorganizatorka TEDxPozna┼ä. Fascynuj─ů j─ů ┼Ťwiadomi, m─ůdrzy liderzy, relacje ucze┼äÔÇômistrz i procesy zmian. Podpisuje si─Ö pod s┼éowami Bren├ę Brown: ÔÇ×Wra┼╝liwo┼Ť─ç nie jest oznak─ů s┼éabo┼Ťci. To matka kreatywno┼Ťci, innowacji i zmianÔÇŁ. Zanim zacz─Ö┼éa blogowa─ç, blisko 10 lat pracowa┼éa w departamentach sprzeda┼╝y w instytucjach finansowych.