Si┼é─Ö budujemy pokonuj─ůc trudno┼Ťci. Przeczytaj rozmow─Ö z Marzen─ů Jankowsk─ů o tym, jak wzmacnia─ç swoj─ů odporno┼Ť─ç psychiczn─ů.

Joanna Rubin, nakawie.pl

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

 

Powtarzasz sobie, ┼╝e nie jeste┼Ť do┼Ť─ç dobra, m─ůdra, do┼Ťwiadczona, skuteczna? Blokuje ci─Ö l─Ök przed pora┼╝k─ů i my┼Ťlisz sobie, ┼╝e gdyby nie ta wra┼╝liwo┼Ť─ç, ┼╝e gdyby┼Ť by┼éa cho─ç troch─Ö bardziej twarda, by┼éoby ci w ┼╝yciu ┼éatwiej? Je┼Ťli te w─ůtpliwo┼Ťci i przekonania s─ů ci bliskie i je┼Ťli szukasz sposobu, by by─ç silniejsz─ů kobiet─ů, ta rozmowa jest w┼éa┼Ťnie dla ciebie.

Joanna Rubin i Marzena Jankowska obalaj─ů w niej mit, ┼╝e nie da si─Ö by─ç wra┼╝liw─ů twardzielk─ů i m├│wi─ů o tym, jak u┼Ťwiadomiona wra┼╝liwo┼Ť─ç, ciekawo┼Ť─ç i szczero┼Ť─ç wobec siebie pomaga nam budowa─ç swoj─ů odporno┼Ť─ç i si┼é─Ö.

Joanna Rubin: Od czego zacz─Ö┼éo si─Ö my┼Ťlenie, ┼╝e kto┼Ť mo┼╝e mie─ç tward─ů psychik─Ö?

Marzena Jankowska: Twardo┼Ť─ç psychiczna (hardiness), to ameryka┼äska koncepcja, kt├│ra w┼éa┼Ťciwie wzi─Ö┼éa si─Ö st─ůd, ┼╝e zauwa┼╝ano pewien paradoks. Do pewnego momentu psychologia zajmowa┼éa si─Ö wy┼é─ůcznie patologi─ů i chorob─ů. W jej centrum zainteresowa┼ä by┼éy g┼é├│wnie negatywne zjawiska, kt├│re powodowa┼éy r├│┼╝ne patologie. Wracam tutaj do czasu, w kt├│rym panowa┼éo przekonanie, ┼╝e stres jest tylko i wy┼é─ůcznie z┼éy, ┼╝e nam szkodzi i nale┼╝y go unika─ç. Wszystko koncentrowa┼éo si─Ö na negatywnych konsekwencjach silnego stresu. W ko┼äcu kto┼Ť trze┼║wo zauwa┼╝y┼é, ┼╝e jest przecie┼╝ ca┼éa masa ludzi, kt├│rzy do┼Ťwiadczaj─ů trud├│w, a radz─ů sobie bardzo dobrze w ┼╝yciu. Mo┼╝na wr─Öcz m├│wi─ç o wzro┼Ťcie posttraumatycznym, czyli kto┼Ť do┼Ťwiadcza kryzysu ┼╝yciowego i nie tylko z niego wychodzi, ale jest du┼╝o silniejszy, lepszy, zaczyna mie─ç bardziej sensowne ┼╝ycie.

Twardo┼Ť─ç psychiczna a odporno┼Ť─ç psychiczna, to synonimy?

Nie. Twardo┼Ť─ç psychiczna (hardiness) jest poj─Öciem w─Ö┼╝szym i bardziej zwi─ůzanym z psychologi─ů zdrowia. Tu badania koncentrowa┼éy si─Ö na tym, w jaki spos├│b twardo┼Ť─ç stanowi bufor mi─Ödzy trudn─ů sytuacj─ů ┼╝yciow─ů a zdrowiem. Ta koncepcja ewoluowa┼éa do odporno┼Ťci psychicznej (mental toughness). Mo┼╝na by powiedzie─ç, ┼╝e twardo┼Ť─ç psychiczna to umiej─Ötno┼Ť─ç radzenia sobie z ci─Ö┼╝kimi sytuacjami, ale dzi─Öki temu, ┼╝e mamy po prostu tak─ů konstrukcj─Ö psychiczn─ů, ┼╝e trudne sytuacje nie wydaj─ů si─Ö nam a┼╝ tak straszne. Czyli to jest bardziej podej┼Ťcie pasywne. Odporno┼Ť─ç psychiczna z kolei b─Ödzie nie tylko tym, ┼╝e sobie dobrze emocjonalnie radzimy, ale te┼╝ bardzo aktywnie dzia┼éamy. Odporno┼Ť─ç psychiczna jest bardziej dynamicznym, proaktywnym zjawiskiem. Zawiera jeszcze w sobie sk┼éadnik pewno┼Ťci siebie.


CZYTAJ TAK┼╗E:┬áDALEKIE PODR├ô┼╗E POMAGAJ─ä NAM LEPIEJ ZROZUMIE─ć SIEBIE. JOANNA RUBIN ROZMAWIA Z DAGMAR─ä GMITRZAK O BALI, UWA┼╗NO┼ÜCI I CELEBROWANIU ┼╗YCIA.


Co jest po drugiej stronie odporno┼Ťci psychicznej?

Po drugiej stronie jest wra┼╝liwo┼Ť─ç psychiczna. I ja jej do┼Ťwiadczy┼éam, bo by┼é taki moment w moim ┼╝yciu, ┼╝e nawet nie wierzy┼éam w to, ┼╝e dosta┼éam si─Ö na studia, na psychologi─Ö. Sukcesy innych ludzi mnie denerwowa┼éy, bo oznacza┼éy, ┼╝e co┼Ť ze mn─ů jest nie tak, ┼╝e mnie to w og├│le nic si─Ö nie udaje. W moim wra┼╝liwym ┼Ťwiecie nawet to, ┼╝e zosta┼éam trenerem by┼éo czym┼Ť niezwyk┼éym, ale i problematycznym. Pami─Ötam, ┼╝e pierwsze szkolenie, kt├│re przeprowadzi┼éam by┼éo dla pracownik├│w ZUS-u, gdzie najm┼éodsza osoba by┼éa przynajmniej dwadzie┼Ťcia lat starsza ode mnie. Ka┼╝de takie wydarzenie by┼éo dla mnie du┼╝ym wydatkiem energetycznym, bardzo si─Ö do niego przygotowywa┼éam. Ale i tak przez wiele lat nie by┼éam w stanie poczu─ç si─Ö wystarczaj─ůco dobra i przygotowana do prowadzenia szkole┼ä. Ponosi┼éam ogromne koszty psychologiczne i fizjologiczne. Opowiadam cz─Östo na zaj─Öciach ze studentami te wszystkie historie, nie m├│wi─ůc, ┼╝e s─ů moje. Pytam ich: ÔÇ×Co by┼Ťcie doradzili takiej osobie? Mija pi─ůty rok pracy jako szkoleniowiec i te koszty si─Ö nie zmniejszaj─ů. Jest tak samo ┼║le jak na pocz─ůtku. Czy ten cz┼éowiek powinien robi─ç to, co robi dalej czy raczej lepiej by┼éoby, gdyby zrezygnowa┼é?ÔÇŁ

Jak─ů odpowied┼║ s┼éyszysz?

Ogromna liczba os├│b m├│wi, ┼╝e to jest jakie┼Ť wariactwo, ┼╝e taka osoba powinna poszuka─ç sobie spokojnej roboty. A ja podj─Ö┼éam decyzje, ┼╝e t─Ö wra┼╝liwo┼Ť─ç przesun─Ö na inny tor.

Jak?

Praktyk─ů i uczeniem si─Ö. Akurat gdy ten obszar zacz─ů┼é mnie szczeg├│lnie interesowa─ç, to w Polsce wydanych zosta┼éo wiele znakomitych ksi─ů┼╝ek, np. autorstwa Brene Brown. Pozbycie si─Ö l─Öku, np. przed wyst─ůpieniami publicznymi i nabranie odporno┼Ťci zaj─Ö┼éo mi siedem lat. Przesz┼éam t─Ö drog─Ö od absolutnie ksi─ů┼╝kowej definicyjnej wra┼╝liwo┼Ťci do odporno┼Ťci psychicznej. I fascynuje mnie pytanie: ÔÇ×Na ile tak naprawd─Ö jeste┼Ťmy w stanie si─Ö zmieni─ç o 180 stopni? Czy jak zaczynamy pracowa─ç nad swoj─ů odporno┼Ťci─ů psychiczn─ů, to rzeczywi┼Ťcie stajemy si─Ö odporni psychicznie, czy tylko uczymy si─Ö zachowywa─ç tak, jak zachowuj─ů si─Ö osoby odporne psychicznie?ÔÇŁ

Co masz na my┼Ťli?

┼Üwietnie pokazuje to metafora, kt├│ra pochodzi od tw├│rc├│w tej koncepcji. Kiedy kto┼Ť chce si─Ögn─ů─ç po jaki┼Ť przedmiot umieszczony wysoko, poza jego zasi─Ögiem, to chc─ůc mu pom├│c podajemy drabin─Ö. Nie oczekujemy, ┼╝e uro┼Ťnie. Tak samo jest z rozwijaniem r├│┼╝nych kompetencji i cech psychologicznych. Dajemy ludziom skuteczne narz─Ödzia do lepszego radzenia sobie w ┼╝yciu i samorozwoju. Najnowsze i szalenie ciekawe badania pokazuj─ů natomiast, ┼╝e ludzie rzeczywi┼Ťcie s─ů w stanie urosn─ů─ç (a pierwsze hipotezy w obr─Öbie bada┼ä epigenetycznych wskazuj─ů, ┼╝e ten wy┼╝szy wzrost odziedzicz─ů nasze dzieci!). To znaczy, ┼╝e powtarzaj─ůc nowe zachowania, z kt├│rymi zwykle na pocz─ůtku jest nam jako┼Ť nieswojo i niewygodnie, nie tylko uczymy si─Ö dzia┼éa─ç jak osoby silniejsze i bardziej odporne psychicznie, ale rzeczywi┼Ťcie tacy si─Ö stajemy. Wyra┼║nie czuj─Ö to na sobie.

Podaj proszę przykład.

W zakresie zaanga┼╝owania i dowo┼╝enia cel├│w na czas, nawet pod du┼╝─ů presj─ů. Wtedy, gdy potrzeba du┼╝ej niezale┼╝no┼Ťci, otwarto┼Ťci na wyzwania, czuj─Ö si─Ö w swoim ┼╝ywiole, a nie zawsze tak by┼éo. Jest we mnie du┼╝o mniej l─Öku, a ten kt├│ry pozosta┼é pomaga mi, a nie przeszkadza. Je┼Ťli chodzi o moj─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç ÔÇô to si─Ö pewnie nie zmieni. Si┼éa reakcji na r├│┼╝ne sytuacje jest uzale┼╝niona od naszego temperamentu, a wi─Öc te┼╝ na przyk┼éad si┼éy uk┼éadu nerwowego. M├│j niew─ůtpliwie jest s┼éaby i nie potrzeba mi wiele, ┼╝eby si─Ö wzruszy─ç, zawstydzi─ç czy przestraszy─ç. W tym obszarze ucz─Ö si─Ö akceptowa─ç swoj─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç i zachowywa─ç jak osoba odporna psychicznie.

A odwrotnie, jak patrz─ů na ┼╝ycie wra┼╝liwi ludzie?

Ludzie wra┼╝liwi psychicznie patrz─ů na ┼╝ycie i na wydarzenia przez pryzmat l─Öku. Oni ten l─Ök i niepewno┼Ť─ç maj─ů zawsze.

Wspominasz, ┼╝e l─Ök jednak mo┼╝e by─ç i zasobem.

W taki spos├│b traktuj─ů go ludzie odporni psychicznie, bo wk┼éadaj─ů go do plecaczka jako jedn─ů z wielu si┼é, kt├│re zabieraj─ů w podr├│┼╝ ┼╝ycia. Na co dzie┼ä si─Ö nad tym nie zastanawiamy, ale l─Ök ma r├│┼╝ne oblicza i jak pisa┼é S├Şren Kierkegaard ÔÇô zawiera tak┼╝e niesko┼äczono┼Ť─ç mo┼╝liwo┼Ťci i to jest motor ludzkiego rozwoju. Niewielu ludzi wie, ┼╝e u podstaw wybitnych osi─ůgni─Ö─ç, szczeg├│lnie tych tw├│rczych, le┼╝y l─Ök. Na zaburzenia l─Ökowe cierpieli mi─Ödzy innymi Johann Wolfgang von Goethe, Bertolt Brecht, Samuel Beckett, Franz Kafka, Antonio Vivaldi, Edward Munch czy Karol Darwin, ale te┼╝ Juliusz Cezar, Napoleon, Abraham Lincoln. Ta lista jest naprawd─Ö d┼éuga. L─Ök towarzyszy wi─Ökszo┼Ťci ludzi, ale osoby odporne psychicznie wiedz─ů, ┼╝e z niczego ich nie zwalnia. Nie wykorzystuj─ů go jako argumentu, ┼╝eby czego┼Ť nie zrobi─ç.

Ten l─Ök pozwala im wi─Öcej zobaczy─ç?

Ludzie wra┼╝liwi zatrzymuj─ů si─Ö na d┼éu┼╝ej nad czym┼Ť, co po ludziach odpornych sp┼éywa jak po kaczce. Rick Hanson w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Szcz─Ö┼Ťliwy m├│zgÔÇŁ pisz─Ö o tym, w jaki spos├│b to zatrzymywanie si─Ö kszta┼étuje nasz m├│zg i wp┼éywa dalej na nasze ┼╝ycie ÔÇô to dzia┼éa jak p─Ötla sprz─Ö┼╝enia zwrotnego. Ewolucyjnie wszyscy jeste┼Ťmy ukszta┼étowani tak, ┼╝e w ogromnej wi─Ökszo┼Ťci uczymy si─Ö z negatywnych do┼Ťwiadcze┼ä i na tych si─Ö skupiamy. Z┼ée jest wa┼╝niejsze ni┼╝ dobre, bo przez wieki koncentrowanie si─Ö na zagro┼╝eniu zwi─Öksza┼éo szanse prze┼╝ycia. To mi─Ödzy innymi bardzo wyr├│┼╝nia tych odpornych, ┼╝e oni nie koncentruj─ů si─Ö na sobie (i swojej niedoskona┼éo┼Ťci), a na sytuacji. Szybko wyci─ůgaj─ů wnioski z potkni─Ö─ç i pora┼╝ek i id─ů dalej wzbogaceni.

Dla tych, kt├│rzy dopiero nad swoj─ů odporno┼Ťci─ů pracuj─ů, akceptacja tego jakim si─Ö jest, ze wszystkimi wadami i zaletami, jest pocz─ůtkiem drogi. Dzi┼Ť mierzymy si─Ö ze ┼Ťwiatem, kt├│ry niesamowicie przy┼Ťpiesza, kt├│ry si─Ö bardzo zmienia, w kt├│rym szybko podejmuje si─Ö decyzje. Ludzie, kt├│rzy s─ů wra┼╝liwi nie maj─ů w sobie takiej zgody na to, aby si─Ö temu podporz─ůdkowywa─ç a pora┼╝ki na d┼éu┼╝ej wytr─ůcaj─ů ich z r├│wnowagi i cz─Östo jedynym wnioskiem jest to, ┼╝e s─ů ÔÇ×nie do┼Ť─çÔÇŁÔÇŽm─ůdrzy, sprawni, wykszta┼éceni, wygadani itd. Brene Brown m├│wi wr─Öcz o kulturze niedostatku, kt├│ra wyra┼╝a si─Ö w takim ci─ůg┼éym byciu ÔÇ×nie do┼Ť─çÔÇŁ.

By─ç mo┼╝e wi─ů┼╝e si─Ö to z g┼é─Öbi─ů, refleksj─ů?

By─ç mo┼╝e. Kiedy┼Ť s┼éysza┼éam o badaniach, kt├│re wskazywa┼éy na to, ┼╝e autorefleksja w nadmiarze ludzi neurotyzuje. Ale ja te┼╝ to wi─ů┼╝─Ö z wra┼╝liwo┼Ťci─ů ego. Ludzi szczeg├│lnie wra┼╝liwych nazywam ÔÇ×masowaczami egoÔÇŁ. To masowanie polega na zbieraniu ÔÇ×g┼éask├│wÔÇŁ, pochwa┼é, albo chocia┼╝ pozawerbalnych sygna┼é├│w, kt├│re wskazuj─ů, ┼╝e wszystko ze mn─ů OK, ┼╝e jestem akceptowany, kochany, podziwiany. Dlatego ludzie wra┼╝liwi tak bole┼Ťnie do┼Ťwiadczaj─ů krytyki. Dla nich to nie jest jedna z wielu mo┼╝liwych opinii, z kt├│rej mo┼╝na wyci─ůgn─ů─ç jakie┼Ť wnioski, albo j─ů ola─ç. To raczej tymczasowy wyrok i zamach na ich samoocen─Ö.

Wiem o czym m├│wi─Ö, mam to do┼Ťwiadczenie za sob─ů. Nie jestem od tego zupe┼énie wolna. Ostatnio kiedy stan─Ö┼éam w uczelnianym barze za dwoma studentkami (dyrektorkami plac├│wek o┼Ťwiatowych), kt├│re zacz─Ö┼éy rozmawia─ç o moich zaj─Öciach, w pierwszym odruchu chcia┼éam uciec ÔÇô to pierwszy objaw wra┼╝liwo┼Ťci, drugi by┼é wtedy, kiedy odetchn─Ö┼éam z ulg─ů, kiedy okaza┼éo si─Ö ┼╝e m├│wi┼éy mi┼ée dla mnie rzeczy. To oczywi┼Ťcie zupe┼énie normalne, ┼╝e cieszmy si─Ö, gdy kto┼Ť chwali nasz─ů prac─Ö. Problem w tym, ┼╝e gdyby j─ů skrytykowa┼éy ÔÇô 7 lat temu pogr─ů┼╝y┼éabym si─Ö w rozwa┼╝aniach na temat tego, czy ja si─Ö ÔÇ×nadaj─ÖÔÇŁ. Dzi┼Ť na pewno cierpia┼éabym mniej i szybko wyci─ůga┼éa wnioski na przysz┼éo┼Ť─ç.

Brene Brown zupe┼énie inaczej definiuje wra┼╝liwo┼Ť─ç, jako odporno┼Ť─ç w┼éa┼Ťnie.

┼Üwiadoma wra┼╝liwo┼Ť─ç jest odporno┼Ťci─ů w rozumieniu Brene Brown, ale ona m├│wi o takiej umiej─Ötno┼Ťci stani─Öcia nago przed samym sob─ů, ale i przed drugim cz┼éowiekiem w poczuciu, ┼╝e jestem jaki jestem, z pe┼én─ů akceptacj─ů (co wcale nie jest r├│wnoznaczne z zadowoleniem). Ludzie odporni psychicznie maja ┼Ťwiadomo┼Ť─ç swoich mocnych stron i buduj─ů si┼é─Ö na ich podstawie. Si┼é─Ö te┼╝ daje im wiedza o swojej wra┼╝liwo┼Ťci, kt├│r─ů akceptuj─ů. Uwa┼╝aj─ů, ┼╝e jako ca┼éo┼Ť─ç jest to OK.

Brene Brown m├│wi te┼╝ o tym, ┼╝e nie ma rado┼Ťci spe┼énienia bez zetkni─Öcia si─Ö ze swoj─ů wra┼╝liwo┼Ťci─ů.

Punktem wyj┼Ťcia jest ┼Ťwiadomo┼Ť─ç i samo┼Ťwiadomo┼Ť─ç. Trzeba mie─ç w sobie troch─Ö ciekawo┼Ťci, co si─Ö dzieje ze mn─ů samym, przyjrzenia si─Ö z boku swoim my┼Ťlom, emocjom. Chodzi o to, ┼╝e ┼Ťwiadomo┼Ť─ç to mo┼╝e by─ç strumie┼ä, wartki nurt, wtedy kiedy si─Ö sobie przygl─ůdamy, a wysycha gdy jeste┼Ťmy pod wp┼éywem ┼Ťrodk├│w psychoaktywnych. To zreszt─ů jest podstawa ka┼╝dej zmiany, nie tylko nad odporno┼Ťci─ů psychiczn─ů, bo pozwala nam co┼Ť zauwa┼╝y─ç i lepiej zrozumie─ç.

Co widzia┼éa┼Ť w lustrze jak przygl─ůda┼éa┼Ť si─Ö sobie, na drodze od wra┼╝liwo┼Ťci do odporno┼Ťci?

Przygl─ůda┼éam si─Ö sobie i si─Ö wkurza┼éam jak bardzo moje ego cierpi, gdy nie ma potwierdzenia z zewn─ůtrz, ┼╝e jestem OK. To dok┼éadnie co┼Ť przeciwnego do tego, czym jest odporno┼Ť─ç psychiczna. Bo jest ona niezale┼╝no┼Ťci─ů i samodzielnym wyznaczeniem pewnych standard├│w. To my jeste┼Ťmy punktem do okre┼Ťlania tego, co w ┼╝yciu jest normalne i wa┼╝ne. I nie chodzi o ┼╝aden egoizm, zapatrzenie w sobie. Co ciekawe, w zwi─ůzku z tym, ┼╝e w odporno┼Ťci ludzie nie maj─ů potrzeby do masowania swojego ego, nie musz─ů by─ç zapatrzone w siebie. Dzi─Öki temu maj─ů wi─Öcej przestrzeni, aby zwr├│ci─ç uwag─Ö na innych ludzi. Dostrzegaj─ů ich i chc─ů si─Ö z nimi dogada─ç.

To chyba wspaniała cecha dobrych liderów?

Pi─Öknie o tym pisze Jim Collins, kt├│ry zbada┼é przyw├│dztwo 5 poziomu i zdefiniowa┼é je jako po┼é─ůczenie profesjonalnej si┼éy z osobist─ů skromno┼Ťci─ů. To jest te┼╝ to, o czym w┼éa┼Ťnie dyskutujemy.

OK., po czym od razu mo┼╝na pozna─ç osob─Ö odporn─ů psychicznie?

Po pierwsze, korzystaj─ůc z por├│wnania neuropsychologa Ricka Hansona, tym, ┼╝e ona jest ÔÇ×na zielonoÔÇŁ. To s─ů takie osoby, kt├│re s─ů spokojne, nietoksyczne, ma si─Ö ochot─Ö z nimi by─ç, bo bardzo dobrze czuj─ů si─Ö w swojej sk├│rze. Maj─ů swoje pasje, poczucie wp┼éywu na siebie i na ┼Ťwiat, zwykle s─ů rado┼Ťni. Pilnuj─ů tego, ┼╝eby nigdy w ┼╝yciu nie pozwoli─ç na to, aby to czego nie mog─ů zrobi─ç, wp┼éywa┼éo na to, co zrobi─ç mog─ů. Jak Adama Ma┼éysza pytano na czym si─Ö koncentruje przez zawodami, to on zawsze odpowiada┼é, ┼╝e chodzi mu o oddanie dw├│ch najlepszych skok├│w. Nie ┼╝eby zrobi─ç ┼╝yci├│wk─Ö, ┼╝eby wygra─ç, pokona─ç konkurent├│w, ale ┼╝eby odda─ç najlepsze skoki, na jakie b─Ödzie go sta─ç.

Jak si─Ö nauczy─ç takiego my┼Ťlenia?

Na rozw├│j odporno┼Ťci zasadniczo wp┼éywaj─ů 3 elementy: otoczenie pe┼éne wyzwa┼ä, trudnych sytuacji, z kt├│rymi trzeba nauczy─ç sobie radzi─ç, dobrze zagospodarowanych pora┼╝ek, ale te┼╝ du┼╝o wsparcia i umiej─Ötne korzystanie z niego i ukoronowanie tego wszystkiego, czyli refleksja nad sob─ů i skutkami w┼éasnego dzia┼éania. Okazuje si─Ö, ┼╝e osoby o du┼╝ej odporno┼Ťci stosuj─ů znacznie wi─Öcej r├│┼╝nych strategii psychologicznych (to te drabinki). Dobrym startem dla kogo┼Ť, kto zaczyna prac─Ö nad sob─ů jest szkolenie.

Przez ostatnie 7 lat szlifowa┼éam swoj─ů metod─Ö pracy (7CsÔäó), kt├│ra opiera si─Ö na rozwijaniu 7 element├│w, takich kamieni milowych, kt├│re prowadz─ů do odporno┼Ťci. Po pierwsze ┼Ťwiadomo┼Ť─ç (consciousness) ÔÇô zaczynamy od badania I eliminowania szeregu negatywnych przekona┼ä (na temat stresu, r├│┼╝nych sytuacji ┼╝yciowych, innych ludzi, siebie samego i swoich mo┼╝liwo┼Ťci). Uczestnicy ucz─ů si─Ö obserwowa─ç sami siebie, swoje my┼Ťli, emocje, postawy, szczeg├│lnie w r├│┼╝nych trudnych sytuacjach I dostraja─ç je do si┼éy i odporno┼Ťci. Zaanga┼╝owanie (commitment) ÔÇô bardzo istotny element.

Dlaczego jest tak wa┼╝ny?

Naj┼éatwiej wyt┼éumaczy─ç jego wag─Ö por├│wnuj─ůc trening odporno┼Ťci do treningu sportowego ÔÇô czy kto┼Ť zna dobrego sportowca, medalist─Ö olimpijskiego, kt├│ry nie ─çwiczy? Cho─çby nie wiadomo jaki mia┼é talent, kluczem dalej b─Ödzie trening. Podczas treningu badamy te obszary, kt├│re dla uczestnik├│w s─ů szczeg├│lnie wa┼╝ne ze wzgl─Ödu na ich warto┼Ťci I pe┼énione role spo┼éeczne ÔÇô ucz─ů si─Ö od czego zale┼╝y ich zaanga┼╝owania, motywacja czasem pasja I jak to zrobi─ç, ┼╝eby si─Ö po drodze nie wypali─ç.

Kolejny element toÔÇŽ

ÔÇŽ poczucie wp┼éywu (controle) ÔÇô tu g┼é├│wnie praca nad zwi─Ökszaniem poczucia niezale┼╝no┼Ťci ÔÇô takie przestawianie si─Ö z pasa┼╝era do kierowcy, wzmacnianie umiej─Ötno┼Ťci przeprowadzania trwa┼éych zmian zachowania I praca nad si┼é─ů woli. Dalej wyzwanie (challenge) ÔÇô akceptowanie ryzyka, wykorzystywanie pora┼╝ek i przeciwno┼Ťci losu do wzmacniania si┼éy psychicznej i pewno┼Ť─ç siebie (confidence) ÔÇô radzenie sobie ze wstydem i l─Ökiem, pewno┼Ť─ç swoich umiej─Ötno┼Ťci i siebie w relacjach z innymi lud┼║mi. I jeszcze dwa obszary ÔÇô Wsp├│┼épracy (cooperation), bo odporni psychicznie to tzw. dawcy dwuinteresowni oraz dbanie o siebie (self-care) bo nasza si┼éa psychiczna zale┼╝y od naszej kondycji zdrowotnej, tego czy nie brakuje nam witamin, czy sk┼éadu bakterii jelitowych (serio!)

Od czego zaczyna si─Ö taki trening?

Trening zaczyna si─Ö od autodiagnozy w zakresie w┼éasnego nastawienia do stresu. To bardzo wa┼╝ne, bo jak wiemy to nie obiektywne nasilenie stresuj─ůcych sytuacji jest tu kluczowe, ale wiara w to, ┼╝e stres nam szkodzi, albo przekonanie, ┼╝e pomaga, a my ┼Ťwietnie sobie radzimy. To jest samo nakr─Öcaj─ůca si─Ö spirala . Henry Ford powiedzia┼é kiedy┼Ť zdanie, kt├│re daje wiele do my┼Ťlenia ÔÇ×Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e potrafisz to masz racj─Ö. Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e nie potrafisz ÔÇô r├│wnie┼╝ masz racj─Ö.ÔÇŁ. Ze stresem jest podobnie, je┼Ťli wierzysz, ┼╝e ci szkodzi, to masz racj─Ö. Je┼Ťli s─ůdzisz, ┼╝e ci nie szkodzi ÔÇô r├│wnie┼╝ masz racj─Ö. Wraz z mod─ů na m├│wc├│w motywacyjnych ugruntowuje si─Ö taki niebezpieczny mit, ┼╝e wszystko zaczyna si─Ö od tego, co masz w g┼éowie, np. ÔÇ×tylko maj─ůc umys┼é milionera mo┼╝esz si─Ö nim sta─çÔÇŁ.

A tak nie jest?

Badania nad ludzkimi postawami pokazuj─ů jednak co┼Ť zupe┼énie innego. Kluczem jest zachowanie, a nie przekonania. Bardzo cz─Östo nasze postawy kreuj─ů si─Ö na bazie naszych zachowa┼ä, a nie na odwr├│t. To bardzo wa┼╝na informacja dla rodzic├│w czy mened┼╝er├│w. Dlatego te┼╝ z pracy na ┼Ťwiadomo┼Ťci siebie, ale te┼╝ tego jak funkcjonuje nasz umys┼é, przechodzimy do planowania dzia┼éa┼ä, podstawiaj─ůc przy okazji wiele drabinek. ┼Üwietny przyk┼éad to technika ÔÇ×zamro┼╝enia intencjiÔÇŁ. Badania prof. Wieczorkowskiej pokaza┼éy, ┼╝e je┼Ťli zach─Öcimy ludzi do tego, ┼╝eby okre┼Ťlili w jakich okoliczno┼Ťciach i o kt├│rej godzinie co┼Ť zrobi─ů w bardzo znacz─ůcy spos├│b podnosi┼éo prawdopodobie┼ästwo sukcesu nawet z 29% do 91% ÔÇô niezale┼╝nie od ich postawy.

Z czym uczestnicy takiego treningu maj─ů najwi─Ökszy problem?

Nie potrafi─Ö jednoznacznie odpowiedzie─ç na to pytanie. Jest wiele takich obszar├│w. Na pewno nale┼╝y do nich umiej─Ötno┼Ť─ç przeprowadzania trwa┼éych zmian zachowania, i wcale nie chodzi tu, jak si─Ö ludziom cz─Östo wydaje o si┼é─Ö woli, ale o pewn─ů wiedz─Ö i zas├│b narz─Ödzi. Coraz cz─Ö┼Ťciej te┼╝ zdarza si─Ö, ┼╝e ludzie podczas treningu u┼Ťwiadamiaj─ů sobie, ┼╝e s─ů od czego┼Ť uzale┼╝nieni i czas najwy┼╝szy uda─ç si─Ö po pomoc. Tak─ů grup─ů, kt├│ra mnie pocz─ůtkowo zaskoczy┼éa, s─ů m─Ö┼╝czy┼║ni uzale┼╝nieni od gier online. Temat o kt├│rym zupe┼énie si─Ö nie m├│wi, a dla biznesu mo┼╝e by─ç bardzo uci─ů┼╝liwy.

Dlaczego?

Wyobra┼║ sobie specjalist─Ö czy mened┼╝era, wa┼╝ne ogniwo w organizacji, kt├│ry od wieczora do rana siedzi przed komputerem, zu┼╝ywa mn├│stwo zasob├│w poznawczych i emocjonalnych, a rano ma p├│j┼Ť─ç zmotywowany i wypocz─Öty do pracy. Kolejna sprawa to problem z poczuciem w┼éasnej warto┼Ťci, do czego znacznie cz─Ö┼Ťciej przyznaj─ů si─Ö kobiety. Chodzi o strach przed odrzuceniem i wstyd, o kt├│rym tyle m├│wi Brene Brown. To jest wielkie wyzwanie dla nas i jako rodzic├│w i spo┼éecze┼ästwa, ┼╝eby w ko┼äcu zadba─ç o zdrow─ů pewno┼Ť─ç siebie dziewczynek. Pod tym wzgl─Ödem sytuacja w Polsce jest fatalna, co pokazuj─ů badania por├│wnawcze w krajach europejskich ÔÇô jeste┼Ťmy na szarym ko┼äcu.

Spr├│bujmy przygotowa─ç mantr─Ö odporno┼Ťci, kt├│ra wspiera te wszystkie wyzwania.

Odpowiedzialno┼Ť─ç. Zaanga┼╝owanie z poczuciem dlaczego. Elastyczno┼Ť─ç. Bycie kierowc─ů, a nie pasa┼╝erem. I oczywi┼Ťcie pewno┼Ť─ç siebie.

To wystarczy?

Dam ci prosty przyk┼éad. M─Ö┼╝czyzna kupuje ka┼╝dego dnia gazet─Ö w kiosku. Jest niezwykle uprzejmy, ale po drugiej stronie spotyka si─Ö z gburowatym, niesympatycznym panem, kt├│ry w niemi┼éy spos├│b pyta, jak─ů gazet─Ö ma poda─ç. Klient zawsze sympatycznie podaje tytu┼é, p┼éaci zostawiaj─ůc jeszcze napiwek. Historia si─Ö powtarza codziennie, nastawienia nie zmienia ani pan kioskarz, ani pan kupuj─ůcy. Kolega kupuj─ůcego zapytuje: ÔÇ×Ch┼éopie, sk─ůd ta twoja cierpliwo┼Ť─ç, jak to mo┼╝liwe?ÔÇŁ. A w odpowiedzi s┼éyszy: ÔÇ×Ale to ja decyduje o moim zachowaniu, a nie kioskarzÔÇŁ. I ten rytm my┼Ťlenia nadaje samo┼Ťwiadomo┼Ť─ç, w kt├│rej zdajemy sobie spraw─Ö, ┼╝e stres i trudno┼Ť─ç sytuacji zale┼╝─ů od naszej reakcji, od naszej historii i r├│wnie┼╝ odporno┼Ťci. Brene Brown m├│wi tak: ÔÇ×Je┼Ťli kto┼Ť zachowuje si─Ö w jaki┼Ť okre┼Ťlony spos├│b, to zachowuje si─Ö najlepiej jak mo┼╝e, zgodnie ze swoimi zasobami jakie maÔÇŁ.

Czyta┼éam kiedy┼Ť, ┼╝e nawet Brene Brown to zdziwi┼éo.

I ludzie r├│┼╝nie na to reaguj─ů. Jedni maj─ů takie wow, co zmienia spojrzenie na wszystkie relacje i na komunikacj─Ö. A s─ů tacy, kt├│rzy nie s─ů w stanie przyj─ů─ç do wiadomo┼Ťci, ┼╝e rozumie─ç nie oznacza zgadza─ç si─Ö.

***

Marzena Jankowska

Trenerka biznesu, nauczyciel akademicki, coach, psycholog, przedsi─Öbiorca. Od 10 lat prowadzi szkolenia dla biznesu, administracji i organizacji pozarz─ůdowych. Jest pomys┼éodawc─ů i kierownikiem merytorycznym studi├│w podyplomowych – Akademia Rozwoju Osobistego, organizowanych wsp├│lnie z Wy┼╝sz─ů Szko┼éa Bankow─ů WZ Chorz├│w. Jej firma jest Partnerem studi├│w podyplomowych: Negocjacje i mediacje oraz Zaawansowana Akademia Trenera.
Prowadzi ciesz─ůce si─Ö du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů Treningi Odporno┼Ťci Psychicznej metod─ů 7CsÔäó.
Jest cz┼éonkiem-za┼éo┼╝ycielem Polskiego Towarzystwa Trener├│w Biznesu. Popularyzuje wiedz─Ö psychologiczn─ů opart─ů na dowodach (Evidence Based) pisz─ůc artyku┼éy i ksi─ů┼╝ki. Wsp├│┼éautorka ÔÇ×Automotywacja. Odkryj w sobie si┼é─Ö do dzia┼éaniaÔÇŁ, Warszawa: Edgard, 2015 r. Wi─Öcej znajdziesz TUTAJ.

Joanna Rubin

blogerka (www.nakawie.pl), autorka ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Twarze polskiego biznesu. Rozmowy na kawieÔÇŁ, w kt├│rej zamie┼Ťci┼éa 10 humanistycznych wywiad├│w z czo┼éowymi tw├│rcami polskiego biznesu. Wsp├│┼éorganizatorka TEDxPozna┼ä. Fascynuj─ů j─ů ┼Ťwiadomi, m─ůdrzy liderzy, relacje ucze┼äÔÇômistrz i procesy zmian. Podpisuje si─Ö pod s┼éowami Bren├ę Brown: ÔÇ×Wra┼╝liwo┼Ť─ç nie jest oznak─ů s┼éabo┼Ťci. To matka kreatywno┼Ťci, innowacji i zmianÔÇŁ. Zanim zacz─Ö┼éa blogowa─ç, blisko 10 lat pracowa┼éa w departamentach sprzeda┼╝y w instytucjach finansowych.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close