Aleksandra Kozera

Jak za┼éo┼╝y─ç mikro-┼╝┼éobek? To rozwi─ůzanie Ci pomo┼╝e!

Dominika Jajszczak

ÔÇ×Do┼Ťwiadczenia edukacji wczesnodzieci─Öcej s─ů podwalin─ů demokracji i r├│wno┼Ťci szans w spo┼éecze┼ästwieÔÇŁ. O rozwi─ůzaniu, kt├│re zapewnia innowacyjne podej┼Ťcie do edukacji dzieci─Öcej, aktywizuje kobiety do zak┼éadania w┼éasnego biznesu i wspiera budowanie lokalnej spo┼éeczno┼Ťci opowiada Aleksandra Kozera, pomys┼éodawczyni Wiosek.

Studiowa┼éa┼Ť na Harvardzie, potem w Londynie i Singapurze. Co┼Ť czuje, ┼╝e kryje si─Ö za tym ciekawa historiaÔÇŽ

Decyzja o wyje┼║dzie na studia to by┼éa najbardziej prze┼éomowa decyzja, jak─ů mog┼éam podj─ů─ç w moim ┼╝yciu i taka, kt├│ra naprawd─Ö mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e je ukszta┼étowa┼éa. Gdybym zosta┼éa w Warszawie w 2009 roku na pewno moje ┼╝ycie potoczy┼éoby si─Ö zupe┼énie inaczej. Wyjazd na studia do zupe┼énie innego kraju zostawiaj─ůc paczk─Ö znajomych, to co znane i komfort finansowy zmusi┼é mnie do podj─Öcia pracy, do nawi─ůzywania nowych znajomo┼Ťci, nowych relacji, nauczenia si─Ö rozmawiania z lud┼║mi z zupe┼énie innych kultur, ale te┼╝ zdecydowanie szerszego my┼Ťlenia: kwestionowania tego co wiem, kwestionowania tego, co dla mnie dobre, kwestionowania warto┼Ťci, w kt├│rych zosta┼éam wychowana.

Wyjazd z Londynu na wymian─Ö do Singapuru zupe┼énie otworzy┼é mi g┼éow─Ö na filozofie Wschodu, na do┼Ťwiadczenia jakie daje podr├│┼╝owanie z plecakiem po hostelach, poznawanie ludzi z ca┼éego ┼Ťwiata, odej┼Ťcie troszeczk─Ö od systemu osi─ůgni─Ö─ç i my┼Ťlenia w kontek┼Ťcie planowania swojego ┼╝ycia tylko pod k─ůtem kariery.┬áZacz─Ö┼éam dostrzega─ç, jak wa┼╝ne jest do┼Ťwiadczenie, prze┼╝ywanie chwil. Bardzo zmieni┼éam swoj─ů filozofi─Ö ┼╝yciow─ů, powoli otwiera┼éam si─Ö na duchowo┼Ť─ç, zmian─Ö kultury jedzenia, religii, warto┼Ťci takich jak tolerancja i otwarto┼Ť─ç. To te┼╝ zach─Öci┼éo mnie p├│┼║niej do kolejnych krok├│w.

P├│┼é roku studi├│w by┼éam na sta┼╝u w San Francisco w Kalifornii, wr├│ci┼éam do Londynu, p├│┼║niej jeszcze podr├│┼╝owa┼éam po Europie, a po urodzeniu dziecka jeszcze rok w Chinach i Stanach na studiach magisterskich. Rzeczywi┼Ťcie teraz mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e czuje si─Ö swobodnie gdziekolwiek jestem.

Wed┼éug mnie wyjazd na studiach jest w┼éa┼Ťnie takim fajnym buforem bezpiecze┼ästwa i to niekoniecznie jak si─Ö ma lat 19, ale i nawet 35 czy wi─Öcej, bo trafiamy od razu do grupy ludzi i dostajemy wiz─Ö, mo┼╝na uzyska─ç ┼Ťwietne stypendia, kt├│re te┼╝ pozwol─ů nam si─Ö utrzyma─ç na miejscu.

Ja tak bardzo uwierzy┼éam w to, ┼╝e studia za granic─ů maj─ů zmienia─ç ┼╝ycie na lepsze, ┼╝e moja pierwsza firma elab zajmuje si─Ö w┼éa┼Ťnie doradztwem i pomoc─ů w zakresie wyjazdu na studia na ka┼╝dym etapie. Tak┼╝e by┼éa to te┼╝ moja praca zawodowa przez 6 lat.┬á

Najwa┼╝niejszy jest ten pierwszy krok. Powiedzenie sobie ÔÇ×takÔÇŁ na ten pierwszy wyjazd na Erasmusa. Powiedzenie sobie ÔÇ×takÔÇŁ na pierwsz─ů wymian─Ö studenck─ů poza Europ─ů, na wpisanie w Google tak jak ja to zrobi┼éam „Summer Internship California”. Cz┼éowiek wrzucony na g┼é─Öbok─ů wod─Ö jako┼Ť sobie zawsze poradzi.

Je┼╝eli mam komu┼Ť da─ç rad─Ö to warto jest zrobi─ç ten pierwszy krok w stron─Ö z┼éamania jakiego┼Ť stereotypu i zaakceptowa─ç te┼╝ strach. Bo strach i stres przed zostawieniem tego, co jest nam znane zawsze b─Ödzie si─Ö pojawia┼é. To element zmiany, element rozwoju i zaprzyja┼║niania si─Ö z wewn─Ötrznym podr├│┼╝nikiem.

Wreszcie za┼éo┼╝y┼éa┼Ť Wioski – innowacyjn─ů sie─ç ┼╝┼éobk├│w, klub├│w, przedszkoli i opiekun├│w dziennych. Sk─ůd pomys┼é?

Pomys┼é na Wioski wywodzi si─Ö z wielu moich do┼Ťwiadcze┼ä, poczynaj─ůc od wczesnego dzieci┼ästwa, przez wczesne macierzy┼ästwo, a┼╝ po studia na Harvardzie. Przebywanie z ma┼éym Stefanem (3 lata) jest dla mnie niesamowitym do┼Ťwiadczeniem ponownego nawi─ůzywania relacji ÔÇô z moim dzieckiem, z moim m─Ö┼╝em, z moimi rodzicami i, co najwa┼╝niejsze, z sam─ů sob─ů. Spos├│b, w jaki dzieci odkrywaj─ů ┼Ťwiat, zachwycaj─ů si─Ö ka┼╝dym najmniejszym jego elementem, badaj─ů, jak ciesz─ů si─Ö ta┼äcem, modelowaniem gliny czy d┼║wi─Ökiem, uczy mnie na nowo i z wielk─ů nadziej─ů patrze─ç w przysz┼éo┼Ť─ç. Wychowywanie ma┼éego Stefana nie zawsze jest prostym zadaniem. Zrozumia┼éam w tym czasie ogromn─ů warto┼Ť─ç kr─Ög├│w lokalnej spo┼éeczno┼Ťci i jak wiele znaczy dla zdrowia psychicznego ca┼éej rodziny. Szczeg├│lnie mam, na barkach, kt├│rych w Polsce spoczywa g┼é├│wnie odpowiedzialno┼Ť─ç za ma┼ée dziecko. Wszystkie te do┼Ťwiadczenia nauczy┼éy mnie, jak bardzo (krytycznie!) wa┼╝ny dla rozwoju nas jako ludzi jest okres od trzeciego trymestru ci─ů┼╝y do oko┼éo 5. roku ┼╝ycia, kiedy to kszta┼étuje si─Ö a┼╝ 95% naszego m├│zgu.

Misj─ů Wiosek jest wspieranie mam i pedagog├│w (w sumie wszystkich, ale to najcz─Ö┼Ťciej zainteresowane osoby) w prowadzeniu w┼éasnych, lokalnych miejsc opieki skupionych wok├│┼é warto┼Ťci blisko┼Ťci, porozumienia bez przemocy i filozofii Reggio Emilia. Badania nad rozwojem dzieci poprzez edukacj─Ö wczesnodzieci─Öc─ů doprowadzi┼éy mnie do fascynacji t─ů filozofi─ů. Wi─Öcej na jej temat znajdziecie na naszej stronie, ale pami─Ötajcie prosz─Ö o kontek┼Ťcie. Reggio to pi─Ökna pedagogika, kt├│r─ů wspieraj─ů najnowsze badania nad rozwojem m├│zgu ma┼éego dziecka. To te┼╝ idea demokracji i wsp├│┼épracy, kt├│ra jest tak bardzo potrzebna we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie, w kt├│rym cz─Östo zapomnieli┼Ťmy jak wa┼╝ne s─ů ma┼ée, s─ůsiedzkie czy ┼╝┼éobkowe, spo┼éeczno┼Ťci.┬á

jak założyć mikro-żłobek

Dlaczego to takie dla Ciebie wa┼╝ne?

To, co dla mnie jest najwa┼╝niejsze, to nie wspieranie edukacji i rozwoju pojedynczych, wybranych dzieci. Pragn─Ö zwr├│ci─ç uwag─Ö na to, ┼╝e bogate do┼Ťwiadczenia edukacji wczesnodzieci─Öcej s─ů podwalin─ů demokracji i r├│wno┼Ťci szans w spo┼éecze┼ästwie. Trzyletnie dziecko, kt├│re sp─Ödza kilka godzin dziennie, patrz─ůc si─Ö pasywnie w telewizor i to, kt├│re odkrywa ┼Ťrodowisko naturalne z r├│wie┼Ťnikami oraz jest wspierane w stawianiu i testowaniu hipotez (nawet takich jak: ÔÇ×Czy lustro zawsze odbije moj─ů twarz? Czy li┼Ť─ç skruszy si─Ö w mojej d┼éoni? Czy ┼Ťwieczka tonie w wodzie?ÔÇŁ), maj─ů przed sob─ů r├│┼╝n─ů przysz┼éo┼Ť─ç. Dzieci, do kt├│rych si─Ö m├│wi, kt├│rych s┼éucha si─Ö z szacunkiem, kt├│rym si─Ö czyta, kt├│rych wyobra┼║ni─Ö si─Ö docenia, kt├│rym nie narzuca si─Ö schemat├│w my┼Ťlenia, wst─Öpuj─ů w progi szko┼éy czy nawet przedszkola z tak wielk─ů kognitywn─ů przewag─ů nad r├│wie┼Ťnikami, ┼╝e z ogromnym prawdopodobie┼ästwem zawsze pozostan─ů z przodu.

Wasz─ů misj─ů jest poprawa jako┼Ťci edukacji wczesnodzieci─Öcej w Polsce poprzez wspieranie mam i pedagog├│w w otwieraniu swoich mikro-┼╝┼é├│bk├│w i przedszkoli – Wiosek. Jak to wygl─ůda w praktyce?

Je┼Ťli jeste┼Ť mam─ů na macierzy┼äskim i szukasz dla siebie nowej ┼Ťcie┼╝ki zawodowej, mo┼╝e chcesz przed┼éu┼╝y─ç urlop o 2 lata wychowawczegoÔÇŽ Mo┼╝e jeste┼Ť ch┼éopakiem czy dziewczyn─ů, kt├│ry/a kocha dzieci i zajmuje si─Ö nimi zawodowo, ale masz do┼Ť─ç samotnej pracy, braku perspektywy na rozw├│j, awans czy rozw├│j spo┼éeczno┼Ťci. A mo┼╝e pracujesz w ┼╝┼éobkach czy przedszkolach ju┼╝ wiele lat i chcesz czego┼Ť innego, wiesz, jak chcia┼éaby┼Ť edukowa─ç dzieci i sprawowa─ç opiek─Ö, ale nie pozwala ci na to biurokracja, dyrektor, wymagania rodzic├│w, kt├│rzy trafili w to miejsce przypadkowoÔÇŽ Mo┼╝e od jakiego┼Ť czasu my┼Ťla┼ée┼Ť/a┼Ť o swoim miejscu, klubiku, przedszkolu, a mo┼╝e to zupe┼énie nowy pomys┼é. W┼éa┼Ťnie dla takich ludzi za┼éo┼╝y┼éam Wioski. W wielu g┼éowach tl─ů si─Ö pomys┼éy, ale samotna droga przez wymagania przeciwpo┼╝arowe, kadrowe, prawne blokuje g┼é├│wnie kobietom drog─Ö do zostania w┼éa┼Ťcicielami swoich miejsc. Wtedy mo┼╝esz napisa─ç do nas. Weronika czy Agnieszka umawiaj─ů si─Ö z Tob─ů na rozmow─Ö – obgadujemy Twoje motywacje, do┼Ťwiadczenie, plany (mo┼╝esz za┼éo┼╝y─ç Wiosk─Ö ju┼╝ nawet w 4 tygodnie od pierwszego telefonu). Podpisujemy pierwsze dokumenty o ch─Öci podj─Öcia wsp├│┼épracy. Dostajesz dost─Öp do platformy online oraz spo┼éeczno┼Ťci innych Wodz├│w (w┼éa┼Ťcicieli Wiosek). Wspieramy ci─Ö w znalezieniu lokalu czy rejestracji miejsca.

Nasza Akademia W┼éa┼Ťciciela to miejsce, gdzie dowiesz si─Ö dos┼éownie wszystkiego od tego, jakie kwiatki znajduj─ů si─Ö w polskich, cz─Östo wykluczaj─ůcych si─Ö przepisach – po to, jak samemu zaplanowa─ç prost─ů kampani─Ö na Facebooku oraz jak rozmawia─ç z rodzicami. Znajdziesz u nas wzory um├│w z pracownikami, rodzicami czy na najem lokalu. Mo┼╝esz zapyta─ç o wszystko. Tworzymy wsp├│lnie logo, nazw─Ö, stron─Ö www. Dajemy ci aplikacj─Ö do komunikacji z rodzicem, ogarniania p┼éatno┼Ťci, obecno┼Ťci i planowania ob┼éo┼╝enia w Wiosce. Rodzice trafiaj─ů do Ciebie od nas ze strony www. Raz na miesi─ůc mamy szkolenie rozwijaj─ůce Twoje umiej─Ötno┼Ťci, mo┼╝esz skonsultowa─ç swoje obawy czy trudno┼Ťci z naszym psychologiem, znale┼║─ç list─Ö zakup├│w na start wraz ze zni┼╝kami dla Wiosek. To taki full service!

Czym jest taki mikro-żłobek?

Mikro-┼╝┼éobek w naszym wydaniu to w┼éa┼Ťnie Wioska! To miejsce opieki za┼éo┼╝one w domu pedagoga, w mieszkaniu na osiedlu, w ma┼éym lokalu us┼éugowym, w salonie, na pi─Ötrze domu, gdzie pedagog sprawuje opiek─Ö nad 3-8 dzieci wraz z pomoc─ů rodzica lub drugiego pedagoga. Czasami Wioski s─ů troszk─Ö wi─Öksze, ale my celujemy g┼é├│wnie w popularyzacj─Ö tych malutkich, gdzie g┼é├│wny pedagog jest te┼╝ w┼éa┼Ťcicielem swojego mikro-biznesu. Cz─Östo opiekuje si─Ö te┼╝ swoim dzieckiem w ramach prowadzenia Wioski. Taki mikro-┼╝┼éobek mo┼╝e by─ç rozwi─ůzaniem tak jakby „pomi─Ödzy” niani─ů a klubem malucha. Chcemy te┼╝ pomaga─ç kobietom, kt├│re wcze┼Ťniej by┼éy zatrudnione jako nianie, aby w domach rodzic├│w lub swoich otwiera┼éy w┼éa┼Ťnie swoje mikro-firmy i dzi─Öki temu pracowa┼éy legalnie i zarabia┼éy wi─Öcej. To co┼Ť na kszta┼ét s─ůsiedzkich „hub├│w” opieku┼äczych skupionych wok├│┼é dzieci, gdzie mamy te┼╝ nadziej─Ö b─Öd─ů kwit┼éy wi─Özy s─ůsiedzkie. 

Jak pandemia wp┼éyn─Ö┼éa na Wasz─ů dzia┼éalno┼Ť─ç?

Po pierwsze, mam wra┼╝enie, ┼╝e przez miesi─ůc nie rozwijali┼Ťmy firmy tylko skupiali┼Ťmy si─Ö na kontakcie z rodzicami, zorganizowaniu jakiej┼Ť formy k├│┼éeczek, zaj─Ö─ç itp. online, przeorganizowywaniu pracy biura, wyznaczaniu nowych priorytet├│w. Marzec to by┼é totalny chaos. SzczerzeÔÇŽ przez chwil─Ö zastanawia┼éam si─Ö, czy Wiosek nie zamkn─ů─ç. Du┼╝o by┼éo plotek o tym, ┼╝e ┼╝┼éobki bed─ů zamkni─Öte do wrze┼Ťnia czy nawet rok, a koszty mieli┼Ťmy przecie┼╝ stale. Musieli┼Ťmy wypracowa─ç z rodzicami kompromis p┼éatno┼Ťci, zacz─ů─ç interesowa─ç si─Ö prawn─ů pomoc─ů, warunkami tarczy – ci─Ö┼╝ki czas. Du┼╝o pracy i w dodatku z dzie─çmi w domu, ale teraz patrz─ůc wstecz jestem pe┼éna wdzi─Öczno┼Ťci, ┼╝e si─Ö uda┼éo (bior─ůc pod uwag─Ö, ┼╝e wiele miejsc si─Ö przez pandemi─Ö zamkn─Ö┼éo). Wiem, ┼╝e nic nie dzieje si─Ö bez przyczyny. Mieli┼Ťmy te┼╝ czas, aby zrewidowa─ç nasze procesy oraz system otwierania nowego miejsca, zbudowa─ç platform─Ö kurs├│w online, zaplanowa─ç prac─Ö w zespole, wyznaczy─ç na nowo priorytety. Druga fala pandemii te┼╝ nie by┼éa ┼éatwa. Wielu rodzic├│w zdecydowa┼éo si─Ö zosta─ç z dzie─çmi w domu – tym razem COVID19 by┼é ju┼╝ dla nas realny, bo wszyscy znali┼Ťmy kogo┼Ť kto chorowa┼éÔÇŽ Nowi rodzice nie decydowali si─Ö podpisywa─ç um├│w dop├│ki sytuacja si─Ö nie ustabilizuje. Partnerzy wahali si─Ö czy otwiera─ç miejsca opieki, ludzie tracili prac─Ö, wi─Öc nie by┼éo ich ju┼╝ na Wioski sta─ç. Na pewno si─Ö to na nas odbi┼éo finansowo, ale wiem, ┼╝e nie tylko my mieli┼Ťmy problemy. Naszej bran┼╝y nie zamkni─Öto. Jako┼Ť minimalizacj─ů koszt├│w, skupieniem na pozytywach i trzymaniu si─Ö razem przetrwali┼Ťmy! :) Bardzo wspierali nas rodzice z wiosek, a pedagodzy pokazali ogromn─ů elastyczno┼Ť─ç. Jestem wszystkim bardzo wdzi─Öczna. Od stycznia jest o wiele lepiej, chocia┼╝ to dopiero pocz─ůtek roku. 

Niebawem organizujecie Festiwal #Potrzebawioski. Co planujecie dla uczestnik├│w podczas tego wydarzenia?

Moment narodzin dziecka zmienia naprawd─Ö wszystko (no mo┼╝e baaardzo wiele). Zmienia si─Ö nasza wizja siebie, plany, ilo┼Ť─ç czasu jakim dysponujemy, priorytety. Bardzo cz─Östo to moment prze┼éomowy dla wielu doros┼éych, moment poznania bardziej w siebie, konieczno┼Ť─ç zadawania nie┼éatwych pyta┼ä: Co jest dla mnie wa┼╝ne? Czego chce dla swojej rodziny? Jak─ů mam relacje z w┼éasnym cia┼éem (kt├│re si─Ö przecie┼╝ zmienia)?

Marzy┼éam o takim wydarzeniu od samego powstania pomys┼éu na Wioski. O wydarzeniu, podczas kt├│rego mo┼╝emy si─Ö wsp├│lnie edukowa─ç, ale te┼╝ trafi─ç z nasz─ů filozofi─ů do opiekun├│w i pedagog├│w, kt├│rzy mo┼╝e Wioski nigdy nie za┼éo┼╝─ů, ale zechc─ů wprowadzi─ç elementy pedagogiki blisko┼Ťci do swojej pracy np. w przedszkolach czy ┼╝┼éobkach publicznych. Z drugiej strony zapraszamy tak┼╝e rodzic├│w. Pokazujemy holistyczny wymiar rodzicielstwa i wa┼╝no┼Ť─ç dbania o siebie. Dlatego Festiwal #Potrzebawioski to nie kolejna naukowa konferencja, wyk┼éady czy tylko prelekcje. To zabawa i warsztat pracy z cia┼éem. Planujemy m.in. fajne i na luzie rozmowy z ciekawymi osobami o rodzicielstwie, seksualno┼Ťci swojej i relacji (kt├│ra przecie┼╝ po dziecku bardzo si─Ö zmienia), relacji siostrzyskiem mi─Ödzy kobietami, porzucaniu wymaga┼ä spo┼éecznych i szukaniu siebie. Tak┼╝e o tym, jak wple┼Ť─ç w swoje ┼╝ycie taniec ekstatyczny uwalniaj─ůcy nas od napi─Öcia, porann─ů jog─Ö czy ceremoni─Ö kakao. Nie ukrywam, ┼╝e nie by┼éabym sob─ů, gdybym nie stara┼éa si─Ö ÔÇ×przemyci─çÔÇŁ element├│w duchowych, kt├│re sama odkry┼éam po narodzinach dziecka i kt├│re s─ů dla mnie teraz centrum rozwa┼╝a┼ä o ┼╝yciu. Ale! Dla ka┼╝dego rodzica czy pedagoga szukaj─ůcego merytorycznej wiedzy o rozwoju m├│zgu dziecka, teorii i nurtach edukacji alternatywnej te┼╝ planujemy mn├│stwo propozycji. Potwierdzeni prelegenci to mi─Ödzy innymi Magda Molek, prof. Linda Nathan z Harvardu, Magdalena Bo─çko-Mysiorska, Karolina Piotrkowska, Magdalena ┼üapi┼äska-Rozenbaum, Anastazja Bernard, Ma┼égosia Iwaniuk, Basia Ciemi─Öga i wielu innych.

Festiwal #Potrzebawioski to kilkudniowa rozmowa, szansa na nauczenie si─Ö nowych rzeczy i odej┼Ťcie od tych, kt├│re ju┼╝ nam nie s┼éu┼╝─ů. To te┼╝ masa merytorycznej i warsztatowej tre┼Ťci, zabawy i ta┼äca b─Öd─ůcych alternatyw─ů dla typowych konferencji. To pr├│ba zaakceptowania wielowymiarowego charakteru rodzicielstwa, edukacji dziecka w po┼é─ůczeniu z Twoim ┼╝yciem. Festiwal #Potrzebawioski to 5 dni, 35+ Prelegent├│w, kt├│rzy poprowadz─ů ponad 40 r├│┼╝nych warsztat├│w.