Michał Kanarkiewicz_fot. Kamil Zych

Sprawd┼║, jakie kompetencje u dzieci rozwija gra w szachy

Michał Kanarkiewicz

ÔÇ×Nauczcie dzieci gra─ç w szachy, a o ich przysz┼éo┼Ť─ç mo┼╝ecie by─ç spokojniÔÇŁ to s┼éowa Paula Morphyego, nieoficjalnego szachowego mistrza ┼Ťwiata w latach 1858-1884.

Dlaczego warto gra─ç w szachy?

Potwierdzenie edukacyjnej warto┼Ťci szach├│w bierze si─Ö mi─Ödzy innymi z bada┼ä jakie dokonali naukowcy na klasach szkolnych w szko┼éach podstawowych. Od wielu lat panuje przekonanie, ┼╝e szachy rozwijaj─ů logiczne my┼Ťlenie i wyobra┼║ni─Ö przestrzenn─ů. Potwierdzi┼éo si─Ö r├│wnie┼╝ przekonanie, ┼╝e dzi─Öki grze w szachy dzieci lepiej radz─ů sobie z przedmiotami ┼Ťcis┼éymi. Ju┼╝ w 2012 roku Parlament Europejski, maj─ůc na uwadze, ┼╝e szachy s─ů gr─ů dost─Öpn─ů dla dzieci z ka┼╝dej grupy spo┼éecznej i mog─ů przyczynia─ç si─Ö do osi─ůgni─Öcia sp├│jno┼Ťci spo┼éecznej, zaapelowa┼é o wprowadzenie edukacji szachowej do szk├│┼é Pa┼ästw cz┼éonkowskich UE. Od tego czasu kolejne kraje wprowadzaj─ů projekt edukacji szachowej w szko┼éach w ┼╝ycie. W Polsce dzieci rozpocz─Ö┼éy swoj─ů przygod─Ö z nauk─ů element├│w gry w szachy we wrze┼Ťniu 2017 roku.

Czy jest sens uczy─ç dziecko gry w szachy? Co to daje?

Pierwszym badaniem, kt├│re warto przedstawi─ç jest dzie┼éo prof. Roberta Borucha z Uniwersytetu Pennsylvanii z 2011 roku. Badania zosta┼éy przeprowadzone w 33 szko┼éach we W┼éoszech. Celem badania by┼éo sprawdzenie czy umiej─Ötno┼Ť─ç gry w szachy poprawia zdolno┼Ťci matematyczne uczni├│w. Za┼éo┼╝enia ca┼éego eksperymentu by┼éy nast─Öpuj─ůce: test matematyczny przed wprowadzeniem zaj─Ö─ç szachowych, 30 godzinny kurs szach├│w pod okiem certyfikowanego instruktora szachowego, ponowna weryfikacja umiej─Ötno┼Ťci matematycznych uczni├│w. Badanie potwierdzi┼éo to, co wcze┼Ťniej odkryli inni naukowcy (m.in. Berkman 2004, Campitelli 2008): szachy rozwijaj─ů kompetencje matematyczne. Dzieci, kt├│re uczestniczy┼éy w zaj─Öciach nauki gry w szachy poprawi┼éy rezultaty swoich test├│w o 12%. Z kolei wed┼éug bada┼ä Roberta Fergusona (ACF, 1983) zdolno┼Ť─ç do krytycznego my┼Ťlenia w┼Ťr├│d dzieci, kt├│re gra┼éy w szachy wzros┼éa o 17,3% w por├│wnaniu do uczni├│w bior─ůcych udzia┼é w innych wspomagaj─ůcych formach zaj─Ö─ç, kt├│rzy poprawili si─Ö o 4,6%.

Jakie umiej─Ötno┼Ťci, przydatne ┼╝yciowo, mo┼╝e rozwin─ů─ç u Twojego dziecka gra w szachy?

Poza wy┼╝ej wymienionymi kompetencjami matematycznymi, szachy mog─ů przyczyni─ç si─Ö do rozwoju umiej─Ötno┼Ťci przydatnych ┼╝yciowo. Z moich obserwacji wynika, ┼╝e m┼éodzi szachi┼Ťci na og├│┼é maj─ů lepiej rozwini─Öt─ů pami─Ö─ç, zdolno┼Ť─ç do koncentracji ÔÇô kt├│ra w ┼Ťwiecie przebod┼║cowania odgrywa coraz wi─Öksz─ů rol─Ö oraz nawyk dyscypliny, szczeg├│lnie wa┼╝ny w kr├│lewskiej grze, jak─ů s─ů szachy. Umiej─Ötno┼Ť─ç zachowania dyscypliny, g┼é├│wnie siebie, jest fundamentem sukcesu w doros┼éym ┼╝yciu, a szachy jak ma┼éo kt├│ry sport pomagaj─ů w jej rozwijaniu. Cz─Östo jest w partii szach├│w tak, ┼╝e jeden b┼é─ůd niweczy ca┼éy wysi┼éek i potrafi obr├│ci─ç wygran─ů pozycj─Ö w natychmiastow─ů pora┼╝k─Ö. W mojej opinii istotne jest to, ┼╝e dzieci ucz─ů si─Ö tych zdolno┼Ťci cz─Östo nie┼Ťwiadomie, szczeg├│lnie na pocz─ůtku nauki gry w szachy. Nauka umiej─Ötno┼Ťci przydatnych ┼╝yciowo odbywa si─Ö w ramach ÔÇťdodatkuÔÇŁ do gry w szachy, co pozwala wzrasta─ç m┼éodym szachistom zar├│wno w sferze gry, jak i w ramach wy┼╝ej wymienionych kompetencji, kt├│re w doros┼éym ┼╝yciu mog─ů i cz─Östo odgrywaj─ů szczeg├│ln─ů rol─Ö.

Jak nauczy─ç si─Ö gra─ç w szachy w kilka minut?

Autorem tekstu jest Micha┼é ÔÇ×SzachMajkÔÇŁ Kanarkiewicz – Trener strategicznego my┼Ťlenia, szachista, wyk┼éadowca MBA, m├│wca inspiracyjny. W┼éa┼Ťciciel firmy szkoleniowo-doradczej Kanarkiewicz Strategy Consulting. Autor 6 ksi─ů┼╝ek, w tym bestsellera Strategie Szachowych Mistrz├│w w biznesie. Uczy my┼Ťlenia strategicznego, budowania strategii i podejmowania decyzji poprzez gr─Ö w szachy. Prowadzi autorski program ABC Szach├│w w telewizji. W 2020 roku zremisowa┼é w partii szach├│w z dwunastym szachowym mistrzem ┼Ťwiata Anatolijem Karpowem. Prowadzi kana┼é SzachMajk na YouTube i TikToku. Udziela lekcji indywidualnych (biuro@SzachMajk.pl) a tak┼╝e wyst─Öpuje dla najwi─Ökszych polskich i zagranicznych korporacji. Wi─Öcej na www.SzachMajk.pl