jak rozpozna膰 toksyczne my艣li

Kiedy my艣li choruj膮. 5 pyta艅, kt贸re pomog膮 ci sprawdzi膰, czy twoje my艣li ci臋 wspieraj膮.

Katarzyna Gradek

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

 

 

Zgodnie z koncepcj膮 ameryka艅skiego psychiatry Aarona T. Becka to, co my艣limy ma wp艂yw na nasze samopoczucie i zachowanie. O zdrowych i niezdrowych my艣lach pisze Katarzyna Gradek.

Ka偶dy cz艂owiek ma wiele przekona艅 na temat otaczaj膮cego 艣wiata, ludzi i samego siebie. Pogl膮dy te decyduj膮 o jego zachowaniu, wyborach jakich dokonuje, samoocenie oraz postawie wobec innych. Przekonania pozytywne nie zaburzaj膮 my艣li, emocji i nie powoduj膮 niepo偶膮danych dzia艂a艅. Gorzej, gdy proces my艣lenia jest zniekszta艂cony i niezgodny z rzeczywisto艣ci膮. Wed艂ug teorii Alberta Ellisa, tw贸rcy Racjonalno-Emotywnej Terapii Behawioralnej – 鈥瀦aburzona jednostka przejawia zachowania autodestrukcyjne, uniemo偶liwiaj膮ce samorealizacj臋, prze偶ywanie spe艂nienia, szcz臋艣cia i przyjemno艣ci w 偶yciu, a zachowania te poprzedzone s膮 my艣leniem dysfunkcyjnym鈥.

Odpowiedzialne my艣li

Do wyja艣nienia, dlaczego za wszystkie emocje i zachowania odpowiedzialne s膮 my艣li przyczyni艂a si臋 teoria innego ameryka艅skiego psychiatry, Maxie C. Maultsby鈥檈go jr., kt贸ry w Racjonalnej Terapii Zachowania okre艣li艂, 偶e tzw. trzeci uk艂ad funkcjonalny m贸zgu odpowiada za 鈥瀟worzenie celowych plan贸w dzia艂a艅, gromadzenie informacji zwrotnych oraz kontrol臋 reakcji鈥. Od wczesnego niemowl臋ctwa w procesie rozwoju cz艂owieka, a偶 do osi膮gni臋cia dojrza艂o艣ci umys艂owej g艂贸wnym zadaniem ludzkiego m贸zgu jest przekszta艂canie 鈥炁泈iata-s艂贸w鈥 w my艣li, 鈥瀉 konkretnie w plany zachowa艅 i obrazy-mapy, wyzwalaj膮ce odpowiednie reakcje emocjonalne i fizyczne鈥.

Rola semantyki

Zanim niemowl臋ta naucz膮 si臋 m贸wi膰 przyjmuj膮 艣wiat taki, jakim jest on w rzeczywisto艣ci. Nie znaj膮ce s艂贸w dzieci tworz膮 tym samym obiektywny obraz otoczenia oparty na faktach. Z biegiem czasu nauka j臋zyka i nadawanie s艂owom znacze艅 powoduj膮 kreowanie przez cz艂owieka subiektywnego obrazu 艣wiata, nazwanego w psychologii 鈥炁泈iatem-s艂贸w鈥. Ma to swoje dobre i z艂e strony. Niezaprzeczalny plus to mo偶liwo艣膰 ignorowania rzeczywisto艣ci, fantazjowania i wyobra偶ania sobie dowolnych obraz贸w – rajskiej pla偶y, szybkiego samochodu, soczystego owocu wraz z jego smakiem, kolorem i zapachem. Minusem jest natomiast fakt, 偶e poprzez ten sam mechanizm mo偶emy wyobrazi膰 sobie rzeczy z艂e: lec膮c samolotem – katastrof臋 lotnicz膮, s艂ysz膮c nocny ha艂as 鈥 w艂amywacza, mokn膮c w deszczu 鈥 chorob臋 i jej konsekwencje. S艂owa, a dok艂adnie ich znaczenie, s膮 wiec dla cz艂owieka konkretnym bod藕cem do dzia艂ania.

Rzeczywisto艣膰

W neutralnym stanie emocjonalnym nazywamy rzeczy po imieniu. Dobre my艣li wywo艂uj膮 w艂a艣ciw膮 ocen臋 i zgodn膮 z faktami reakcj臋. W momentach stresu, w strachu, w chwilach kiedy my艣li s膮 zaburzone pot臋gujemy emocje i poprzez s艂owa obecne w m贸zgu zaczynamy zniekszta艂ca膰 obrazy rzeczywisto艣ci.

Przyk艂ad:

Jako zdenerwowana mama nastolatka, widz膮c ba艂agan w pokoju syna my艣lisz i m贸wisz: 鈥濵oje dziecko o nic nie dba, nigdy nie sprz膮ta i jest 艣mierdz膮cym leniem鈥.

Czemu warto si臋 w takich momentach przyjrze膰?

Czy ta my艣l jest oparta na faktach? Czy twoje dziecko rzeczywi艣cie nigdy nic nie robi? Czy inna osoba znaj膮ca twoje dziecko powiedzia艂aby to samo? Czy tw贸j syn rzeczywi艣cie nigdy nie sprz膮ta? Czy ta my艣l jest zdrowa i zgodna z twoimi przekonaniami o w艂asnym dziecku? Czy ta my艣l ma wp艂yw na twoje cele? Czy twoim celem jest negatywne okre艣lenie syna? Czy ta my艣l powoduje, 偶e czujesz si臋 tak jak chcesz si臋 czu膰? Czy widz膮c ba艂agan w pokoju syna chcesz powiedzie膰: 鈥濵oje dziecko nie posprz膮ta艂o, a ja chcia艂abym 偶eby to zrobi艂o. Denerwuj臋 si臋, poniewa偶 mnie nie s艂ucha鈥 ?

Jak pokazuje powy偶szy przyk艂ad zdrowe my艣li musz膮 by膰 oparte na faktach, musz膮 chroni膰 nasze zdrowie lub 偶ycie. Zdrowe my艣li maj膮 te偶 pom贸c w osi膮gni臋ciu bli偶szego lub dalszego celu oraz pozwoli膰 unikn膮膰 niepo偶膮danych sytuacji (konflikt贸w). Wreszcie, zdrowe my艣li musz膮 spowodowa膰, 偶e b臋dziemy czu膰 si臋 tak jak chcemy. A czy zdrowo my艣l膮cy cz艂owiek chce czu膰 si臋 niekomfortowo?

Skalowanie

W okre艣leniu, czy dana my艣l jest zdrowa pomaga spos贸b, kt贸rego cz臋sto u偶ywaj膮 psychologowie. Mowa o skalowaniu, dzi臋ki kt贸remu mo偶emy nabra膰 dystansu do zdarze艅 z naszego 偶ycia i obiektywnie okre艣li膰 czy nasze my艣li na dany temat s膮 prawid艂owe czy zaburzone. Dowolnej my艣li nale偶y przyzna膰 punkty w skali od 1 do 10.

Przyk艂ad:

Patrz膮c w lustro my艣lisz/m贸wisz: 鈥濪o niczego si臋 nie nadaj臋, bo jestem gruba i wstr臋tna鈥.

Oce艅 to stwierdzenie w skali 1-10. Powiedzmy, 偶e wybierasz liczb臋 8. S膮 przecie偶 grubsi od ciebie, prawda?

Nast臋pnie odpowiedz sobie na nast臋puj膮ce pytania:

1/ Czy ta my艣l jest oparta na faktach? Tak i nie. Owszem, masz nadwag臋, ale to nie oznacza, 偶e do niczego si臋 nie nadajesz.

2/ Czy ta my艣l chroni twoje 偶ycie i zdrowie? Nie, poniewa偶 偶yjesz w ci膮g艂ym stresie, jeste艣 z艂a, smutna, masz poczucie niskiej warto艣ci itp.

3/ Czy ta my艣l pomaga ci osi膮gn膮膰 bli偶sze i dalsze cele?
Zak艂adaj膮c, 偶e twoim celem jest redukcja wagi my艣l 鈥瀓estem gruba i wstr臋tna鈥 mo偶e zmotywowa膰 ci臋 do 膰wicze艅 fizycznych i zmiany diety, ale nie ma wp艂ywu na inne cele, kt贸re chcesz osi膮gn膮膰. Czy b臋d膮c grub膮 mo偶esz wyjecha膰 w podr贸偶, o kt贸rej marzysz? Czy jako gruba mo偶esz by膰 dobrym pracownikiem? Czy jako gruba dbasz o bliskich i jeste艣 lubiana?

4/ Czy tam my艣l pomaga ci unika膰 najbardziej niepo偶膮danych konflikt贸w z innymi lub je rozwi膮zywa膰?
Czy bycie grub膮 ma wp艂yw na twoje relacje z innymi? W jaki spos贸b potrafisz unika膰 konflikt贸w? Jak je rozwi膮zujesz?

5/ Czy ta my艣l pomaga ci czu膰 si臋 tak jak chcesz si臋 czu膰, bez nadu偶ywania lek贸w, alkoholu i innych substancji psychoaktywnych? Czy my艣lenie o sobie z pogard膮, niedocenianie siebie, dyskwalifikowanie swojej osoby w wielu dziedzinach 偶ycia z powodu wygl膮du zewn臋trznego w og贸le w czymkolwiek pomaga?

Czy po odpowiedzeniu na powy偶sze pytania wci膮偶 oceniasz swoj膮 my艣l na 8? Z pewno艣ci膮 nie.
Je艣li na co najmniej 3 z powy偶szych 5 pyta艅 stawianych dowolnej my艣li udzielisz odpowiedzi 鈥瀗ie鈥 pora zmieni膰 my艣lenie na zdrowe.

Konsultacja psychologiczna: Joanna Sitek, psycholog i psychoonkolog oraz coach i trener personalny.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close