kobieta korzystaj膮ca ze smartfona

Kobiety a media spo艂eczno艣ciowe

Patrycja Bujarska

W jaki spos贸b media spo艂eczno艣ciowe wp艂ywaj膮 na m艂ode kobiety? Czym jest skala ASMC? Dlaczego selfie wp艂ywa na nasze samopoczucie? I najwa偶niejsze: czym s膮 media spo艂eczno艣ciowe dla wsp贸艂czesnych kobiet - szans膮 czy zagro偶eniem? Odpowied藕 znajdziecie w artykule Patrycji Bujarskiej, autorki e-booka na temat wp艂ywu medi贸w spo艂eczno艣ciowych na ludzk膮 psychik臋.

Ostatnio pisa艂am o negatywnym oddzia艂ywaniu medi贸w spo艂eczno艣ciowych na dzieci i m艂odzie偶, teraz pozostaje pytanie, na kogo 鈥 m臋偶czyzn czy kobiety – maj膮 mocniejszy wp艂yw? I przegl膮d literatury tematu nie pozostawia z艂udze艅 鈥 to kobiety s膮 znacznie bardziej nara偶one. I to w艂a艣nie im po艣wi臋c臋 niniejszy artyku艂.

Skutki rozproszonej odpowiedzialno艣ci w mediach spo艂eczno艣ciowych

Liczne badania potwierdzaj膮 fakt, 偶e social media wp艂ywaj膮 negatywnie na zdrowie psychiczne jego u偶ytkownik贸w. Faktem jest te偶 to, 偶e nadal korzystamy z r贸偶norodnych aplikacji spo艂eczno艣ciowych, si臋gamy po filtry oraz programy do edycji zdj臋膰. Nadal wolimy pokazywa膰 liczb臋 polubie艅 pod zdj臋ciami i wstawia膰 idealne kadry na nasz profil. Dlaczego to robimy?聽
Najprawdopodobniej jeste艣my uczestniczkami rozproszonej odpowiedzialno艣ci. Jej charakterystycznym elementem jest brak my艣lenia o skutkach i absolutne pozbawianie siebie poczucia winy. Ka偶da z nas mo偶e pomy艣le膰: 鈥濲ak wstawi臋 takie zdj臋cie, to przecie偶 nic si臋 nie stanie鈥 lub 鈥濻koro inni tak robi膮, to ja te偶 spr贸buj臋. I tak mam ma艂o obserwuj膮cych鈥.聽
Zauwa偶y艂am, 偶e nie boimy si臋 stwierdze艅, kt贸re s膮 mocno zgeneralizowane i og贸lne. Has艂o: 鈥濸alenie szkodzi zdrowiu鈥 nie jest tak efektywne, jak opisanie zjawiska w liczbach, przedstawienie statystyk dotycz膮cych 艣miertelno艣ci, pokazanie zdj臋膰 zdeformowanych p艂uc. R贸wnie dobrze mo偶emy nie przejmowa膰 si臋 stwierdzeniem: 鈥瀖edia spo艂eczno艣ciowe wp艂ywaj膮 na nasze zdrowie psychiczne鈥. Poznajmy zatem bardziej wnikliwy opis ich oddzia艂ywania.

Zaczyna si臋 od kultu cia艂a, a ko艅czy na...?

W 2021 roku na kongresie w Stanach Zjednoczonych poproszono o uregulowanie prawne aplikacji Instagram.[I] We wniosku zawarto dane sugeruj膮ce, 偶e aplikacja wprowadza kobiety w poczucie zazdro艣ci, smutku,
niepewno艣ci i depresji.

W ostatnich latach powsta艂a r贸wnie偶 skala ASMC (appearance-related social media consciousness), przedstawiaj膮ca zjawisko ci膮g艂ego my艣lenia kobiet o swoim wygl膮dzie w social mediach. Skala
obejmuje tendencyjne i notoryczne zamartwianie si臋 swoim wygl膮dem przez wzgl膮d na obserwuj膮ce nas osoby.

W 2019 roku badacze Choukas-Bradley, Nesi, Widman i Higgins przeprowadzili badanie na 339 studentkach o 艣redniej wieku 18,5 roku, w kt贸rym oko艂o 75% studentek zg艂osi艂o u siebie objawy ASMC. Okaza艂o si臋, 偶e wy偶sze wyniki na skali ASMC wi膮za艂y si臋 z wi臋ksz膮 potrzeb膮 kontrolowania swojego wygl膮du, por贸wnywania
siebie do innych oraz z cz臋stszym wyst臋powaniem objaw贸w depresji. W tym samym badaniu naukowcy zauwa偶yli r贸wnie偶 ni偶szy poziom samooceny i obni偶on膮 zdolno艣膰 do kontrolowania czasu sp臋dzonego w social mediach.[II]Badanie pokaza艂o bardzo wyra藕nie, 偶e media spo艂eczno艣ciowe wprowadzaj膮 nas w stan permanentnego zamartwiania si臋 o w艂asny wygl膮d. Mog膮 te偶 prowadzi膰 do obni偶enia og贸lnej kondycji naszego zdrowia psychicznego. W jeszcze innym badaniu w 2019 roku, naukowcy Sherlock i Wagstaff przebadali grup臋 129 kobiet w wieku 18-35. Za pomoc膮 metody kwestionariuszowej dowiedli, 偶e cz臋stszemu korzystaniu z Instagrama towarzyszy wi臋ksze odczuwanie l臋ku.[III]

Mocno dotyka mnie fakt, 偶e dla wi臋kszo艣ci z nas Instagram jest po prostu rozrywk膮. Cz臋sto czujemy si臋 藕le same ze sob膮 i nie potrafimy zidentyfikowa膰 藕r贸d艂a. Zrzucamy win臋 na pogod臋 czy hormony. W rzeczywisto艣ci nierzadko padamy ofiar膮 negatywnego wp艂ywu medi贸w spo艂eczno艣ciowych na nasze zdrowie. Nikt nie u艣wiadamia nas, 偶e jest to system naczy艅 po艂膮czonych. Jeden objaw uruchamia kolejny. Wyidealizowane zdj臋cie obni偶a nasz膮 samoocen臋. Dalej mo偶e to prowadzi膰 do depresji, zaburze艅 od偶ywiania i ostatecznie do powa偶nych stan贸w l臋kowych. Zestawie艅 takich zale偶no艣ci przyczyno-skutkowych mo偶e by膰 wiele. Wierz臋, 偶e dalsze eksplorowanie tematu pozwoli na odkrycie wi臋kszo艣ci z nich.

Media spo艂eczno艣ciowe a operacje plastyczne

Wp艂yw, jaki media spo艂eczno艣ciowe wywieraj膮 na kobiety w wi臋kszo艣ci przypadk贸w wi膮偶e si臋 z kultem posiadania idealnej sylwetki. Zaczyna si臋 niewinnie, od zamartwiania si臋 pierwszymi rozst臋pami, szukaniem niewidocznych go艂ym okiem oznak cellulitu. P贸藕niej my艣li na temat w艂asnego wygl膮du determinuj膮 codzienno艣膰 i ko艅czymy na znacznym uszczerbku zdrowia psychicznego.
Kult zgrabnego cia艂a i pi臋knej twarzy zosta艂 podwalin膮 do zbadania tego zjawiska. Autorki Turner i Lefevre w 2017 roku przeprowadzi艂y badanie na grupie 686 kobiet w przedziale wiekowym 18-75 lat. Badanie wykaza艂o, 偶e wraz ze wzrostem aktywno艣ci na Instagramie, cz臋艣ciej pojawia艂y si臋 objawy ortoreksji u dziewczyn — zaburzenia od偶ywiania polegaj膮cego na obsesyjnym kontrolowaniu jako艣ci spo偶ywanego jedzenia.[IV] Inne badanie potwierdzi艂o, 偶e ekspozycja na zdj臋cia atrakcyjnych os贸b, zar贸wno celebryt贸w, jak i koleg贸w, powodowa艂a obni偶enie satysfakcji z w艂asnego wygl膮du w艣r贸d badanych.[V] Zauwa偶ono u nich r贸wnie偶 pojawienie si臋 l臋ku oraz nastroju depresyjnego.
Niepokoj膮ce jest te偶 zjawisko zmniejszaj膮cej si臋 granicy wieku eksperymentowania z w艂asnym cia艂em za pomoc膮 medycyny estetycznej. Naukowiec De Vries ze wsp贸lnikami wykazali, 偶e cz臋stsze korzystanie z serwis贸w spo艂eczno艣ciowych w艣r贸d nastolatek zwiastuje ich zwi臋kszon膮 podatno艣ci膮 na decyzje o operacjach plastycznych.[VI]

Koszt tworzenia w social mediach? Zdrowie.

Przytoczone powy偶ej badania dotycz膮 g艂贸wnie efekt贸w zwi膮zanych z obserwowaniem wyidealizowanego 艣wiata w mediach spo艂eczno艣ciowych. Powstaje wi臋c pytanie: jak膮 kondycj臋 psychiczn膮 maj膮 osoby publikuj膮ce wspomniane tre艣ci na socjalach?

Zacznijmy od 鈥渟elfie鈥. Pocz膮tkowo uznawane za symbol narcyzmu i zadufania w sobie. Mylnie kojarzone z pewnymi siebie dziewczynami, kt贸re uwielbiaj膮 wdzi臋czy膰 si臋 do telefonu. Badania wykonane na kobietach w wieku 16-29, wykaza艂y, 偶e publikowanie selfie wywo艂ywa艂o u badanych poczucie niepokoju, mniejsz膮 pewno艣膰 siebie i obni偶one poczucie atrakcyjno艣ci[VII]. W przeciwie艅stwie do grupy kontrolnej 鈥 ta nie publikowa艂a 偶adnego zdj臋cia. Co istotne, efekt ten utrzymywa艂 si臋 r贸wnie偶 u os贸b, kt贸re mia艂y mo偶liwo艣膰 edytowania swoich zdj臋膰 i opublikowania ich w przerobionej wersji.聽

Warto si臋 r贸wnie偶 przyjrze膰 zjawisku oceniania os贸b i firm po ilo艣ci zebranych przez nich followers贸w. Faktem jest, 偶e panuje obsesja na punkcie zdobywania zasi臋g贸w. We藕my za przyk艂ad pocz膮tkuj膮ce przedsi臋biorczynie – zak艂adaj膮 profil swojej marki na Instagramie. W ramach pakietu 鈥渘a start鈥 dostaj膮 zero obserwuj膮cych, co nie wzmacnia ani nie wspiera ich na rynku Instagrama. Zauwa偶my, 偶e w przypadku wystawienia si臋 na targu, hali handlowej czy nawet na stronie internetowej 鈥 nie do艣wiadczamy oceny swojej osoby i marki przez pryzmat ilo艣ci obserwator贸w. Klient podchodz膮c do stoiska, sugeruje si臋 jedynie tym, co wystawiamy. Ewentualnie mo偶e bra膰 pod uwag臋 d艂ugo艣膰 kolejki. W przypadku profilu na Instagramie? Zak艂adam, 偶e jednym z pierwszych kryteri贸w na jakie zwraca si臋 uwag臋, jest liczba obserwuj膮cych. Sama przez d艂u偶szy czas tak robi艂am i nadal cz臋sto si臋 na tym 艂api臋.

Kto艣 powie – 鈥淐o ty m贸wisz 鈥 media spo艂eczno艣ciowe s膮 szans膮 na rozw贸j dla ka偶dego鈥. Ja uwa偶am jednak, 偶e nie dla ka偶dego. Tworzenie w艂asnych tre艣ci w social mediach automatycznie mo偶e uzale偶nia膰 nas od statystyk. Nie jest to 艂atwe 艣rodowisko do samorozwoju. Nie ka偶da osoba odnajdzie si臋 w sytuacji pocz膮tkowej dysproporcji posiadanych zasi臋g贸w. Nie ka偶da kobieta b臋dzie mia艂a tyle si艂y, determinacji, wiary w siebie i wsparcia od otoczenia, aby przetrwa膰 ten czas. A na ko艅cu – nie ka偶da z nas mo偶e mie膰 si艂臋 i zasoby na utrzymywanie tych zasi臋g贸w. Z jakiego艣 powodu post wtorkowy poszed艂 o 40% gorzej ni偶 pi膮tkowy. Dlaczego? To moja wina? Zaczyna si臋 ruminacja my艣li, kt贸ra cz臋sto ko艅czy si臋 na fotelu terapeuty i wypowiadanych s艂owach: 鈥淐hyba mam depresj臋鈥. Mam wra偶enie, 偶e ryzyko nadmiernego obci膮偶enia psychicznego jest r贸wnie wysokie na ka偶dym etapie bycia w wirtualnej spo艂eczno艣ci.

Czy media spo艂eczno艣ciowe s膮 rzeczywi艣cie tak z艂e? Odpowiada doktor Konrad Maj, psycholog spo艂eczny.

Konrad Maj: Trudno jednoznacznie oceni膰 charakter medi贸w spo艂eczno艣ciowych. Bez w膮tpienia wnios艂y wiele dobrego do naszego spo艂ecze艅stwa. Umo偶liwi艂y nam nawi膮zywanie nowych wi臋zi spo艂ecznych, piel臋gnowanie starych, integrowanie si臋 we wsp贸lnych wydarzeniach i akcjach. Bez wi臋kszych nak艂ad贸w finansowych jeste艣my teraz w stanie zorganizowa膰 wszelkiego rodzaju zbi贸rki, akcje spo艂eczne, ekologiczne i wiele innych. Jestem pewien, 偶e wiele istnie艅 ludzkich zosta艂o uratowanych w艂a艣nie przy pomocy takich akcji. Czy media spo艂eczno艣ciowe mog膮 stanowi膰 zagro偶enie? C贸偶, warto pami臋ta膰, 偶e s膮 to jedynie narz臋dzia. To od naszego poziomu 艣wiadomego korzystania zale偶y charakter ich dzia艂ania. Mog膮 okaza膰 si臋 zar贸wno zagro偶eniem jak i przestrzeni膮 do rozrywki i rozwoju. W ocenie medi贸w spo艂eczno艣ciowych istotna jest nasza motywacja 鈥 dlaczego chcemy w nich by膰. Nadmierne zag艂臋bianie si臋 w nie mo偶e by膰 objawem posiadania pewnych trudno艣ci w 艣wiecie rzeczywistym. Ucieczki. Kompensacj膮 deficyt贸w, np.: niskiej samooceny, poczucia samotno艣ci.聽 Nie ma nic z艂ego w umiarkowanym korzystaniu z social medi贸w. Zagro偶enie pojawia si臋 w贸wczas, gdy zaczynamy w Internecie szuka膰 lepszego miejsca ni偶 otaczaj膮ca nas rzeczywisto艣膰. Szczeg贸lnie gdy zaczynamy sp臋dza膰 w ten spos贸b czas wi臋cej ni偶 jedn膮 godzin臋 dziennie. Rozwi膮zaniem nie jest natomiast ca艂kowita negacja social medi贸w i odci膮ganie u偶ytkownik贸w od technologii. Bardziej powinni艣my skupi膰 si臋 na zach臋caniu os贸b do dostrzegania pi臋kna i atrakcyjno艣ci 艣wiata offline. Wspania艂ym rozwi膮zaniem by艂oby stworzenie program贸w edukacyjnych, we wsp贸艂pracy z m艂odymi lud藕mi maj膮cych na celu nauczanie jak 艣wiadomie i bezpiecznie korzysta膰 z social medi贸w.聽聽

Media spo艂eczno艣ciowe - szansa czy zagro偶enie?

Je偶eli tylko jeste艣my 艣wiadome zagro偶e艅 i wiemy, w kt贸rym momencie je zauwa偶a膰 u siebie 鈥 szansa. By艂oby cudownie, gdyby艣my odwa偶y艂y si臋 m贸wi膰 o tym, 偶e potrzebujemy jakiejkolwiek pomocy czy wsparcia. Czegokolwiek, co mog艂oby sprawi膰, 偶e wej艣cie w 艣wiat online i utrzymanie si臋 w nim nie b臋dzie wymaga艂o ci膮g艂ego machania r臋kami. By nasza obecno艣膰 tam by艂a raczej wyporowym dryfowaniem na nieznanym, lecz inspiruj膮cym oceanie.

Media spo艂eczno艣ciowe bezapelacyjnie daj膮 szanse rozwoju 鈥 siebie, swojej marki. Dzi臋ki nim mo偶emy codziennie zbiera膰 inspiracje i motywacje do 偶ycia, do tworzenia. Mo偶na kreowa膰 w艂asne misje, przekazy i udost臋pnia膰 je 艣wiatu!

Gdy my艣l臋 o social mediach w perspektywie 鈥渟zansy dla kobiet鈥, mam wtedy na my艣li ca艂y ruch 鈥渨oman empowerment鈥. Wykorzystanie platform spo艂eczno艣ciowych do walki z dyskryminacj膮 kobiet 鈥 jako przestrze艅 do dyskusji i wymiany zda艅 w艣r贸d kobiet na ca艂ym 艣wiecie! Tworzenie ruch贸w poprzez hasztagi – ka偶da kobieta, o ka偶dej narodowo艣ci mo偶e si臋 z nimi uto偶sami膰 i poczu膰 si臋 cz臋艣ci膮 wielkiego dzia艂ania! Przyk艂adowe hasztagi, kt贸re powsta艂y dotychczas?

#IshapeMyWorld
#PadManChallenge
#HeForShe
#knowyourLemons
#SelfieWithDaughter
#WomenSupportingWomen
#KobietyWspieraj膮Kobiety
#WsparcieKobiet

Szansa z definicji oznacza 鈥渮aistnienie po偶膮danych okoliczno艣ci鈥. Mam wra偶enie, 偶e ka偶da z nas wie, o jakie okoliczno艣ci powinni艣my walczy膰. Niech okre艣lenie 鈥瀞po艂eczno艣ciowe鈥 nabierze nowego znaczenia 鈥 niech nie opisuje jedynie grupy ludzi korzystaj膮cych z jednej aplikacji, a nadaje poczucie dru偶ynowego wsp贸艂istnienia. Jestem pewna, 偶e wzajemne wspieranie si臋 kobiet w social mediach b臋dzie szans膮 na rozw贸j ka偶dej nas. Instagram mo偶e by膰 jak prawdziwa spo艂eczno艣膰, w kt贸rej wspieramy pocz膮tkuj膮cych, pomagamy wygaszonym i gramy do jednej bramki 鈥 samorozwoju. Ze zdrowiem psychicznym w pakiecie!聽

O autorce:

Patrycja Bujarska 鈥 studentka IV roku psychologii na Uniwersytecie Humanistyczno-spo艂ecznym SWPS. Koordynatorka kreacji projekt贸w, m.in. dotycz膮cych edukacji seksualnej w firmie Studi. Tworz膮c r贸偶norodne projekty spo艂eczne, chce zwi臋ksza膰 艣wiadomo艣膰 odbiorc贸w w zakresie dzia艂ania ludzkiej psychiki i pozbawia膰 wstydu m贸wienia o w艂asnych problemach. Autorka ebooka o wp艂ywie medi贸w spo艂eczno艣ciowych na wsp贸艂czesn膮 m艂odzie偶.

Bibliografia:

[I] Beal, Judy A. DNSc,
RN, FAAN Impact of Social Media on Adolescents, MCN, The American Journal of Maternal/Child Nursing: March/April 2022 – Volume 47 – Issue 2 – p 108 doi: 10.1097/NMC.000000000000079
[II] Choukas-Bradley, S., Nesi, J., Widman, L., & Higgins, M. K. (2019). Camera-ready: Young women鈥檚 appearance-related social media consciousness. Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 473鈥481. https://doi.org/10.1037/ppm0000196
[III] 聽Sherlock, M., & Wagstaff, D. L. (2019). Exploring the relationship between frequency of Instagram use, exposure to idealized images, and psychological well-being in women.聽Psychology of Popular Media Culture, 8(4), 482鈥490.
[IV] Turner, P.G., Lefevre, C.E. Instagram use is linked to increased symptoms of orthorexia nervosa. Eat Weight Disord 22, 277鈥284 (2017). https://doi.org/10.1007/s40519-017-0364-2聽聽
[V] Surowiec, M., Wilczy艅ska, K., Orlof, W., & Waszkiewicz, N. (2018). Obraz kobiecego cia艂a a wizerunek kreowany przez media. Neuropsychiatria. Przegl膮d kliniczny, 10(2-3), 74-79.
[VI] de Vries, D.A., Peter, J., Nikken, P. et al.聽The Effect of Social Network Site Use on Appearance Investment and Desire for Cosmetic Surgery Among Adolescent Boys and Girls.聽Sex Roles聽71,聽283鈥295 (2014).
[VII] Mills, J. S., Musto, S., Williams, L., & Tiggemann, M. (2018). 鈥淪elfie鈥 harm: Effects on mood and body image in young women. Body image, 27, 86-92.

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close