koszty nier贸wno艣ci p艂ci

Kopernik by艂a kobiet膮? Naukowczynie walcz膮 ze szklanym sufitem

Maja M艂odzi艅ska

To nie rewolucyjny news 鈥 nie przeprowadzano bada艅, kt贸re weryfikowa艂yby nasz膮 wiedz臋 na temat p艂ci najbardziej znanego astronoma na 艣wiecie. Jednak tytu艂owe kultowe zdanie doskonale obna偶a wa偶ny problem: ile nazwisk znanych powszechnie naukowc贸w nale偶y do kobiet? Popularn膮 odpowiedzi膮 niew膮tpliwie by艂aby Maria Sk艂odowska-Curie. Poza tym trudno o powszechnie rozpoznawalne naukowczynie 鈥 lub te偶 kobiety-naukowc贸w 鈥 wszak 偶e艅skie ko艅c贸wki dodawane do niekt贸rych zawod贸w tak偶e nie s膮 jeszcze oswojone.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Zjawisko Matyldy

Brak obecno艣ci kobiet w historii t艂umaczy si臋 zjawiskiem Matyldy (pomijaniem udzia艂u kobiet w badaniach naukowych lub przypisywanie ich osi膮gni臋膰 m臋偶czyznom). Jednym z najpopularniejszych przyk艂ad贸w potwierdzaj膮cych jego dzia艂anie jest Cecilia Payne-Gaposchkin, kt贸rej twierdzenie, 偶e wod贸r jest g艂贸wnym pierwiastkiem wchodz膮cym w sk艂ad gwiazd, by艂o odrzucane do 1929 roku, kiedy to m臋偶czyzna opublikowa艂 prac臋 na ten temat.

Cho膰 dzi艣 kobiety na uczelniach nie s膮 widokiem rzadkim, to, jak pokazuje raport 鈥濸i臋kne umys艂y 鈥 rola kobiet w 艣wiecie nauki鈥 stworzony przez For Women in Science (fundacj臋 L鈥橭real Polska), ich pozycja nie jest r贸wna sytuacji m臋偶czyzn. Podczas gdy na ni偶szych szczeblach kariery akademickiej kobiety dominuj膮 鈥 stanowi膮 bowiem ponad po艂ow臋 wszystkich student贸w i doktorant贸w, to w艣r贸d wyk艂adowc贸w ju偶 tylko czterech na dziesi臋膰 reprezentuje p艂e膰 偶e艅sk膮. W toku dalszego rozwoju naukowego dysproporcje rosn膮: zaledwie co pi膮ty tytu艂 profesorski przypada kobiecie. R贸偶nice wida膰 tak偶e w zale偶no艣ci od obranego kierunku: du偶o mniejsze dysproporcje obserwuje si臋 na kierunkach humanistycznych, nauki techniczne natomiast s膮 bardzo wyra藕nie zdominowane przez m臋偶czyzn.

Kobiety, do technologii!

Dobrze si臋 dzieje, bo wida膰 ch臋膰 zmian tych utartych schemat贸w. W ostatnich latach powsta艂o wiele organizacji, kt贸re zach臋caj膮 dziewczyny do podejmowania studi贸w 艣cis艂ych i technicznych oraz wspieraj膮 je w r贸偶ny spos贸b. Ich ikon膮 zosta艂a Ada Lovelace 鈥 brytyjska matematyczka, kt贸r膮 uznaje si臋 za pionierk臋 programowania komputerowego. Poza wspomnian膮 For Women in science, w Polsce dzia艂aj膮 tak偶e takie organizacje, jak Women in Technology, GeekGirlsCarrots czy Dziewczyny do nauki (i wiele innych!).

Przeczytaj tak偶e: Dlaczego g艂os kobiet jest cz臋sto pomijany?

Jednak samo przekonanie do dzia艂ania przysz艂ych naukowczy艅 nie wystarczy do rozbicia wisz膮cego nad nimi szklanego sufitu 鈥 potrzeba zmiany 艣wiadomo艣ci ca艂ego spo艂ecze艅stwa. Wiele stereotyp贸w po艣rednio wp艂ywa na sytuacj臋 zawodow膮 kobiet (np. k艂ad膮c na nie wi臋ksz膮 odpowiedzialno艣膰 za rodzin臋 i opiek臋 nad dzie膰mi), ale te偶 na ich wyobra偶enie o samych sobie. Dop贸ki p贸艂ki w sklepach z artyku艂ami dzieci臋cymi b臋d膮 dzielone wed艂ug p艂ci, a zabawki zwi膮zane z nauk膮, jak wulkany czy mikroskopy, b臋d膮 stawiane na p贸艂kach 鈥瀌la ch艂opc贸w鈥, zaw贸d naukowca b臋dzie przywodzi艂 na my艣l obraz m臋偶czyzny, a dziewczynki nie b臋d膮 si臋 w tej roli widzie膰. To tylko jeden z przyk艂ad贸w, kt贸re mo偶na by mno偶y膰.

Zmianom takich schemat贸w my艣lenia znacznie przys艂u偶y膰 si臋 mo偶e po prostu dzia艂anie oddolne, pokazuj膮ce mo偶liwo艣ci kobiet oraz zalety r贸偶norodno艣ci zespo艂贸w badawczych.

R贸偶norodno艣膰 pomaga skuteczniej znale藕膰 rozwi膮zanie

Bran偶y potrzebne s膮 przyk艂ady, kt贸re udowodni膮, 偶e kobiety mog膮 stanowi膰 cenny komponent zespo艂u. Takich przypadk贸w w polskiej nauce jest coraz wi臋cej. Tak偶e w pracach nad nowoczesnymi urz膮dzeniami i prze艂omowymi technologiami, kt贸re chyba stereotypowo najbardziej kojarz膮 si臋 z zaj臋ciem typowo m臋skim.

Pracujemy nad podr臋cznym urz膮dzeniem diagnostycznym do szybkiego i taniego identyfikowania patogen贸w 鈥 wirus贸w, bakterii czy grzyb贸w. To zadanie na pograniczu biologii molekularnej, diagnostyki laboratoryjnej, genetyki i elektroniki. W naszym zespole na o艣miu pracownik贸w trzy to kobiety, z czego dwie z nich stanowi膮 trzon teamu pracuj膮cego nad cz臋艣ci膮 molekularn膮 urz膮dzenia 鈥 m贸wi Miron Tokarski, wsp贸艂za艂o偶yciel firmy Genomtec SA.

Jak dr Ma艂gorzata Ma艂odobra-Mazur i dr Dagmara Baczy艅ska trafi艂y do zespo艂u?

O ich do艂膮czeniu do grupy naukowc贸w pracuj膮cych nad aparatem Genomtec ID zadecydowa艂y do艣wiadczenie i kompetencje. Pierwsza z nich jest w zespole specjalistk膮 ds. genetyki i proces贸w diagnostycznych, natomiast druga specjalistk膮 ds. biologii molekularnej. Bior膮 udzia艂 w optymalizacji reakcji, a tak偶e projektowaniu autorskich starter贸w reakcji amplifikacji, kt贸re odgrywaj膮 kluczowe znaczenie w obszarze parametr贸w diagnostycznych test贸w.

Ich r贸偶norodne zaplecze zawodowe wnosi do zespo艂u now膮 jako艣膰, pomaga wykry膰 i rozwi膮za膰 problemy, z kt贸rymi nie poradzi艂by sobie kto艣 o innej specjalizacji lub mniejszym do艣wiadczeniu 鈥 przyznaj膮 koledzy z zespo艂u Genomtec.

Przeczytaj tak偶e: Ten rachunek p艂acimy wszyscy. Rzeczywiste koszty nier贸wno艣ci p艂ci

Poniewa偶 w naukowych zespo艂ach mieszanych licz膮 si臋 kompetencje, a nie parytety, badaczki z Genomtec nie odczuwaj膮 dyskryminacji czy dominacji m臋偶czyzn w bran偶y. Widz膮 jednak pewne ograniczenia.

Bior膮c pod uwag臋 liczb臋 kobiet robi膮cych doktoraty z dziedzin nauk medycznych i pokrewnych, to w p贸藕niejszych etapach kariery stosunkowo ma艂o z nich zajmuje stanowiska kierownicze 鈥 m贸wi dr Dagmara Baczy艅ska. Wi臋kszych przeszk贸d w rozwoju zawodowym upatruje jednak, podobnie jak dr Ma艂odobra-Mazur, w problemach dotykaj膮cych obie p艂cie. Takich jak zbyt rozbudowana biurokracja czy trudno艣ci w zdobywaniu grant贸w i du偶a konkurencyjno艣膰 w tym zakresie. – Bez odpowiedniego finansowania nie da si臋 prowadzi膰 bada艅 naukowych. A to spowalnia karier臋 naukow膮 lub j膮 w znacznym stopniu ogranicza. Niezale偶nie od p艂ci naukowca 鈥 t艂umaczy dr Ma艂gorzata Ma艂odobra-Mazur.

Czy p艂e膰 w nauce powinna si臋 liczy膰?

Sukcesy mieszanych zespo艂贸w naukowych udowadniaj膮, 偶e kobietom naukowcom wcale nie musi i nie jest gorzej na polu bada艅 i rozwoju nowych rozwi膮za艅, technologii i innowacji. Dlatego my艣l膮c o karierze naukowej, kobiety nie powinny ba膰 si臋 przysz艂ych ogranicze艅. Raczej skupi膰 na tym, czy maj膮 predyspozycje do tego konkretnego zaj臋cia. Jakie to predyspozycje?

Kiedy panie z Genomtec m贸wi膮 o wyborze swojego zawodu, k艂ad膮 nacisk na samorealizacj臋 i pasj臋. Bez nich trudno o sukces na 艣cie偶ce kariery naukowej. Warto pami臋ta膰, 偶e pod膮偶anie ni膮 jest przede wszystkim zaj臋ciem dla ambitnych. Naukowcy w codziennej pracy korzystaj膮 z wiedzy zdobytej w trakcie studi贸w, ale te偶 musz膮 stale si臋 uczy膰 i rozwija膰 swoje umiej臋tno艣ci. Konieczno艣膰 znajdowania nowych rozwi膮za艅 i pokonywanie pewnych problem贸w technicznych w pracy eksperymentalnej wymaga kreatywno艣ci i daje du偶o satysfakcji. To powoduje, 偶e praca naukowca w du偶ej mierze ma charakter tw贸rczy. Co oznacza, 偶e w zespole badawczym trudno popa艣膰 w rutyn臋, dostaje si臋 du偶o samodzielno艣ci, ale te偶 tym samym trzeba by膰 zdyscyplinowanym i zorganizowanym.

Czy p艂e膰 w zwi膮zku z tym w og贸le si臋 nie liczy? Liczy si臋 o tyle, 偶e daje r贸偶norodno艣膰, tak偶e badawcz膮. Im bardziej zr贸偶nicowany zesp贸艂, tym szersze spektrum dadz膮 r贸偶ne punkty widzenia jego cz艂onk贸w. A to pozwoli podchodzi膰 do rozwi膮zania problemu na wiele sposob贸w.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close