koszty nier贸wno艣ci p艂ci

Ten rachunek p艂acimy wszyscy. Rzeczywiste koszty nier贸wno艣ci p艂ci

Zar贸wno kierunek rozwoju spo艂ecze艅stw jak i kszta艂towanie ich polityki gospodarczej powinny by膰 odpowiedzi膮 na potrzeby obywateli. By wytycza膰 kurs tych dzia艂a艅, zapewniaj膮cy post臋p ludzko艣ci, niezb臋dna jest wnikliwa analiza otaczaj膮cej nas rzeczywisto艣ci. Z tego punktu widzenia rzetelne, wiernie ilustruj膮ce fakty i uwzgl臋dniaj膮ce perspektyw臋 wszystkich grup spo艂ecznych badania naukowe le偶膮 w interesie nas wszystkich.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Kobiety w nauce

Cho膰 liczba kobiet w nauce stale ro艣nie, obecnie jest ich聽zaledwie 30%1. Znacznie mniejszy odsetek dociera do takiego etapu kariery, by mie膰 faktyczny wp艂yw na to, dok膮d nauka zmierza2,3; czyli de facto, jak rozwija si臋 艣wiat. Niedostateczna reprezentacja kobiet w nauce prowadzi do powa偶nych nie艣cis艂o艣ci w opisie i interpretacji danych, generuj膮c ogromne straty dla 艣wiatowej gospodarki.

Nier贸wno艣膰 p艂ci w kontek艣cie ekonomicznym

O nier贸wno艣ci p艂ci najcz臋艣ciej m贸wi si臋 w kontek艣cie bezpo艣redniego wp艂ywu, jaki ma ona na 偶ycie kobiet i dziewcz膮t, i trudno艣ci, jakich do艣wiadczaj膮 one na co dzie艅 w wielu aspektach 偶ycia. To istotne, bo nie jeste艣my w stanie budowa膰 spo艂ecze艅stwa opartego na sprawiedliwo艣ci i r贸wno艣ci szans, nie podejmuj膮c tematu dyskryminacji kobiet. O wiele rzadziej m贸wi si臋 natomiast o nier贸wno艣ci p艂ci w聽kontek艣cie ekonomicznym. Kwestia koszt贸w, jakie 贸w stan rzeczy generuje dla ca艂ego spo艂ecze艅stwa rzadko jest przedmiotem publicznej debaty. W rezultacie, przeciwdzia艂anie dyskryminacji kobiet cz臋sto umyka uwadze rz膮dz膮cych, kt贸rzy odpowiedzialni s膮, je偶eli nawet nie za zgodno艣膰 prowadzonej polityki z prawami cz艂owieka, to przynajmniej za ochron臋 obywateli przed powa偶nymi negatywnymi skutkami gospodarczymi wywo艂anymi przez nier贸wno艣膰 spo艂eczn膮.

Badania i dane

Organizacja Women in Science at Nencki (WISNaN, Polska), dzia艂aj膮ca przy Instytucie Biologii Do艣wiadczalnej im. M. Nenckiego Polskiej Akademii Nauk powo艂ana zosta艂aby dzia艂a膰 na rzecz r贸wno艣ci p艂ci i wspiera膰 kobiety nauki. Wchodz膮ce w sk艂ad inicjatywy badaczki, we wsp贸艂pracy z聽naukowczyniami z siostrzanej organizacji Women in Science at Yale (WISaY, Stany Zjednoczone), w聽ramach bie偶膮cego przegl膮du bada艅 w tym zakresie, prezentuj膮 zestawienie najlepiej udokumentowanych strat spo艂ecznych i finansowych wynikaj膮cych bezpo艣rednio z nier贸wno艣ci p艂ci. Dane, kt贸re przytaczaj膮, wskazuj膮 jednoznacznie, 偶e rzeczywiste koszty dyskryminacji, cho膰 w聽wi臋kszo艣ci niezauwa偶one przez opini臋 publiczn膮, ponosimy wszyscy, bez wzgl臋du na p艂e膰.

Ekonomia na zwolnionych obrotach

Straty odczuwalne w zwi膮zku z pandemi膮 SARS-CoV-2 s膮 zab贸jcze dla 艣wiatowych gospodarek, a聽spowolnienie tempa wzrostu gospodarczego, jednego z najbardziej miarodajnych wska藕nik贸w dobrobytu, budzi globalny niepok贸j. Tymczasem utrzymuj膮ca si臋 nier贸wno艣膰 p艂ci niezmiennie stanowi jeden z najwi臋kszych hamulc贸w post臋pu gospodarczego4. Szacuje si臋, 偶e zmniejszenie r贸偶nicy w聽spo艂ecznym statusie kobiet i m臋偶czyzn, mog艂oby przynie艣膰 globalnej gospodarce dodatkowe 28聽bilion贸w dolar贸w (!) w perspektywie jedynie najbli偶szych 4 lat5. Warto艣膰 ta stanowi a偶 26% prognozowanego globalnego produktu krajowego brutto (PKB). Warto zauwa偶y膰, 偶e korzy艣ci z bardziej sprawiedliwego przep艂ywu kapita艂u sta艂yby si臋 odczuwalne zar贸wno dla kraj贸w rozwini臋tych, jak聽i聽rozwijaj膮cych si臋. Utracony w tej perspektywie czasowej potencja艂 wynosi odpowiednio 19% PKB dla聽Ameryki P贸艂nocnej oraz 23% dla Europy Wschodniej5. Kolejnym sposobem na popraw臋 sytuacji ekonomicznej poszczeg贸lnych pa艅stw i jak pokazuj膮 liczby, jednym z najbardziej skutecznych, jest zwi臋kszenie dost臋pu kobiet do edukacji6,4. Kobiety mog膮ce decydowa膰 o sposobie wydawania pieni臋dzy stanowi膮 wschodz膮cy rynek o gigantycznym potencjale i je艣li jako spo艂ecze艅stwo zdecydujemy si臋 wykorzysta膰 t臋 szasn臋, wkr贸tce mog膮 sta膰 si臋 decyduj膮c膮 si艂膮 nap臋dow膮 艣wiatowej gospodarki7. Na bazie przedstawionych fakt贸w warto zada膰 sobie pytanie czy naprawd臋 sta膰 nas by nie skorzysta膰 z tak znacz膮cych finansowych benefit贸w, tkwi膮cych w kobiecym potencjale.

Medycyna, kt贸ra nie leczy

Pomimo wielkiego post臋pu w dziedzinie opieki zdrowotnej, nier贸wno艣膰 p艂ci we wsp贸艂czesnej medycynie wci膮偶 kosztuje kobiety zdrowie, a niekiedy nawet 偶ycie8,9. Wbrew powszechnej opinii, w聽gorzej prosperuj膮cych grupach spo艂ecznych s膮 one o 25% bardziej nara偶one na zawa艂 serca ni偶聽m臋偶czy藕ni10. Jednocze艣nie w przypadku tego schorzenia kobiety o 50% cz臋艣ciej padaj膮 ofiar膮 b艂臋dnej diagnozy, poniewa偶 nie wykazuj膮 tzw. 鈥瀟ypowych objaw贸w鈥, takich jak b贸l w klatce piersiowej, najcz臋艣ciej do艣wiadczanych przez m臋偶czyzn11. Kobiety s膮 r贸wnie偶 wysoce niedoreprezentowane w聽badaniach opracowuj膮cych nowe metody leczenia, nawet je艣li m贸wimy o chorobach cz臋艣ciej wyst臋puj膮cych w 偶e艅skiej populacji12,13.

Zmarnowany potencja艂 farmakologiczny

Inn膮 katastrofaln膮 w skutkach kwesti臋 stanowi fakt, 偶e聽testy聽lek贸w i substancji o wysokim potencjale farmakologicznym znacznie rzadziej przeprowadzane s膮 z uwzgl臋dnieniem kobiecej fizjologii14. W efekcie mamy do czynienia z sytuacj膮, w kt贸rej kobiety na聽ca艂ym 艣wiecie stosuj膮 leki, ale ich dzia艂anie testowane na organizmach p艂ci m臋skiej mo偶e okaza膰 si臋 zupe艂nie inne od zak艂adanego. Konsekwencje takiego stanu rzeczy s膮 alarmuj膮ce. Pozostaj膮c jednak w聽sferze finans贸w, nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e kwestia niedostosowania lek贸w do kobiecego organizmu ma r贸wnie偶 czysto ekonomiczny aspekt. Jak wielkie zyski kapita艂owe kryj膮 si臋 w substancjach farmakologicznych, kt贸re mog艂yby okaza膰 si臋 skuteczne dla 偶e艅skiej cz臋艣ci populacji, ale praca nad nimi zosta艂a zaniechana, poniewa偶 na etapie bada艅, prowadzonych wy艂膮cznie z uwzgl臋dnieniem m臋skiej fizjologii, zosta艂y ocenione jako 鈥瀗ieskuteczne鈥? Warto u艣wiadomi膰 sobie, 偶e marnuj膮c ten potencja艂, tracimy pieni膮dze nas wszystkich, bo ka偶de badania naukowe, kt贸re nie zako艅cz膮 si臋 sukcesem, stanowi膮 koszt dla podatnik贸w. Nie wspominaj膮c o 艣rodkach bud偶etowych przeznaczanych na ochron臋 zdrowia, kt贸re w przypadku ponad po艂owy spo艂ecze艅stwa inwestowane s膮 na 鈥瀋hybi艂-trafi艂鈥.

R贸偶norodno艣膰 r贸wna si臋 zysk

Dzi艣 jest ju偶 oczywiste, 偶e obecno艣膰 kobiet w zasobach kadrowych firm korzystnie wp艂ywa na biznes. Dane pochodz膮ce z r贸偶nych sektor贸w gospodarki, zw艂aszcza finans贸w i zarz膮dzania, wyra藕nie pokazuj膮, 偶e rosn膮ca r贸wno艣膰 p艂ci oznacza wi臋ksz膮 produktywno艣膰 i innowacj臋, a tak偶e wy偶sz膮 skuteczno艣膰 w podejmowaniu decyzji w ramach organizacji15. Co znamienne, przedsi臋biorstwa, kt贸re ignoruj膮 znaczenie r贸wnej reprezentacji p艂ci zostaj膮 w tyle za firmami umo偶liwiaj膮cymi kobietom realizacj臋 kariery w swoich strukturach, i kt贸re w efekcie implementacji rozwi膮za艅 pro r贸wno艣ciowych osi膮gaj膮 lepsze wyniki finansowe16,17. Uwa偶a si臋, 偶e wzrost zysk贸w, kt贸re firmy zawdzi臋czaj膮 r贸偶norodno艣ci kadrowej, generowany jest m.in. dzi臋ki lepszemu zrozumieniu konsument贸w i聽dzia艂aniom uwzgl臋dniaj膮cym perspektyw臋 kobiet. Firmom o zr贸wnowa偶onej polityce zatrudnienia znacznie lepiej wychodzi tak偶e projektowanie produkt贸w i us艂ug skrojonych na miar臋 szerszej grupy klient贸w18. Podobnie jest w nauce, gdzie obecno艣膰 kobiet badaczy zwi臋ksza impakt dokonanych odkry膰19. Liczby pokazuj膮 r贸wnie偶, jak wa偶ne jest, aby kobiety by艂y reprezentowane na wszystkich poziomach struktury organizacji, a w szczeg贸lno艣ci na stanowiskach kierowniczych. Wed艂ug ostatnich doniesie艅, firmy, w kt贸rych kadrze menad偶erskiej znajduj膮 si臋 wi臋cej ni偶 2 kobiety wypadaj膮 znacznie lepiej we wszystkich (!) miarach efektywno艣ci organizacyjnej20. Wnioski s膮 jednoznaczne; niezale偶nie od rodzaju prowadzonej dzia艂alno艣ci, obecno艣膰 kobiet w zespole oznacza zysk, a ich brak 鈥 strat臋, stanowi膮c膮 jednocze艣nie dow贸d braku przedsi臋biorczo艣ci.

Niedoszacowany kapita艂 ukryty w nieodp艂atnej pracy

Nieodp艂atna praca oraz zasoby ludzkie i czas potrzebne do jej wykonywania s膮 kluczowym zasobem ekonomicznym, umo偶liwiaj膮cym prowadzenie wszelkiej dzia艂alno艣ci zarobkowej i poza zarobkowej. Czynno艣ci 偶ycia codziennego, takie jak przygotowywanie posi艂k贸w, sprz膮tanie, pozwalaj膮ce na聽zachowanie podstawowej higieny czy opieka nad osobami potrzebuj膮cymi wsparcia, dzie膰mi i聽osobami starszymi, rzadko definiowane s膮 jednak w kategoriach kontrybucji gospodarczej. Tymczasem a偶 75% nieodp艂atnej pracy na ca艂ym 艣wiecie wykonuj膮 kobiety4,5. Warto zauwa偶y膰, 偶e聽ta聽uderzaj膮ca dysproporcja nie maleje wraz ze wzrostem rozwoju gospodarczego i utrzymuje si臋聽na聽wysokim poziomie nawet w spo艂ecze艅stwach o silnej polityce r贸wno艣ci p艂ci, takich jak kraje Europy P贸艂nocnej21. Na chwil臋 obecn膮 przewa偶aj膮ca cz臋艣膰 nieodp艂atnej pracy nie jest nawet wliczana do PKB, nie znamy zatem jej rzeczywistej warto艣ci. Jednak badania pokazuj膮, 偶e mo偶e ona stanowi膰 od聽10% do 39% (!) 艣wiatowego PKB22. W tym 艣wietle zaczyna by膰 oczywiste, 偶e kobiety wnosz膮 do聽gospodarki znacznie wi臋cej, ni偶 wynika to z oficjalnych statystyk. Jak argumentuje dwoje noblist贸w w聽dziedzinie聽nauk ekonomicznych Abhijit Banerjee (Harvard) i Esther Duflo (MIT), aby odpowiednio odzwierciedli膰 faktyczny stan ekonomii, konieczne jest znalezienie sposobu pomiaru warto艣ci nieodp艂atnej pracy, kt贸ry pozwoli na uwzgl臋dnienie jej w szacunkach PKB23. Dlaczego to wa偶ne? Nieodp艂atna praca stanowi ogromny rynek, bez kt贸rego sformalizowania nie jest mo偶liwa ani聽kapitalizacja zysk贸w, ani inwestowanie w jego rosn膮cy potencja艂.

Skuteczno艣膰 dzia艂a艅

Poniewa偶 analizy oparte na faktach stanowi膮 podstaw臋 w kszta艂towaniu polityki i 偶ycia spo艂ecznego, niezwykle wa偶ne jest, aby informacje o bie偶膮cym stanie rzeczy by艂y przedstawiane nie tylko wiernie, ale tak偶e bez brak贸w uniemo偶liwiaj膮cych ocen臋 pe艂nego obrazu rzeczywisto艣ci. M贸wi膮c wprost, by聽proponowa膰 skuteczne rozwi膮zania potrzebujemy pe艂niejszych danych.

Nowy spos贸b patrzenia

Warto zauwa偶y膰, 偶e 偶aden z opisanych wy偶ej problem贸w nie zosta艂by kompleksowo zanalizowany, gdyby nie kobieca perspektywa w nauce. Badaczki wnosz膮 do 艣wiata nauki ca艂kowicie nowy spos贸b patrzenia na wiele kwestii i do艣wiadczenie niezb臋dne, by podejmowa膰 tematy, kt贸re wcze艣niej nie聽mia艂y szansy zaistnie膰 w zdominowanych przez m臋偶czyzn 艣rodowiskach akademickich, ale tak偶e w聽poszczeg贸lnych sektorach gospodarki czy polityce. Odzwierciedlenie demografii ca艂ego spo艂ecze艅stwa i zr贸wnowa偶ona reprezentacja p艂ci ma w spo艂eczno艣ci naukowej kluczowe znaczenie. G艂os kobiet w nauce jest niezb臋dny dla jej rozwoju i powinien by膰 wyra藕nie s艂yszany, zar贸wno w kwestii tego, co bada膰 a tak偶e, w jaki spos贸b prowadzi膰 badania. Dzia艂alno艣膰 na rzecz tej r贸wno艣ci i wspieranie kobiet na wszystkich szczeblach kariery naukowej jest misj膮 organizacji takich jak Women in Science at聽Nencki. Nauka potrzebuje kobiet. Podobnie jak spo艂ecze艅stwo.

***

Women in Science at Nencki (WISaN) to organizacja non-profit dzia艂aj膮ca na rzecz r贸wno艣ci i聽wspieraj膮ca kobiety nauki. Zosta艂a za艂o偶ona przez grup臋 m艂odych badaczek z Instytutu Biologii Do艣wiadczalnej im. M. Nenckiego Polskiej Akademii Nauk, aby walczy膰 o r贸wnorz臋dn膮 obecno艣膰 kobiet w nauce jako jeden z kluczowych czynnik贸w post臋pu spo艂eczno-gospodarczego. Mimo zmian zachodz膮cych w 艣rodowisku akademickim na prze艂omie ostatnich lat, istnieje szereg dziedzin, w kt贸rych naukowczynie stanowi膮 znikomy procent badaczy, a mo偶liwo艣膰 realizacji przez nie kariery zawodowej pozostaje mocno ograniczona. Wed艂ug raportu UNESCO udzia艂 kobiet w nauce wynosi zaledwie 30%1.

W ramach wsp贸艂pracy partnerskiej nawi膮zanej z siostrzan膮 inicjatyw膮, Women in Science at Yale, 25 marca 2021 roku organizujemy mi臋dzynarodowe spotkanie z Eileen Pollack – pisark膮 i wyk艂adowczyni膮 aktywnie dzia艂aj膮c膮 na rzecz kobiet, autork膮 powie艣ci wyr贸偶nionej nagrod膮 New York Times Editor’s Choice i jedn膮 z pierwszych kobiet, kt贸re uko艅czy艂y studia w dziedzinie fizyki na Yale. Perspektyw臋 kobiety chc膮cej realizowa膰 si臋 zawodowo w naukowym 艣wiecie Eileen opisa艂a w ksi膮偶ce “The Only Woman in the Room: Why Science Is Still a Boys’ Club” (2015, Beacon Press).

***

Przypisy:

  1. Shannon, G. et al. Gender equality in science, medicine, and global health: where are we at and why does it matter? The Lancet 393, 560鈥569 (2019).
  2. Science and gender. Nature Immunology 11, 99鈥99 (2010).
  3. Lerchenmueller, M. J. & Sorenson, O. The gender gap in early career transitions in the life sciences. Research Policy 47, 1007鈥1017 (2018).
  4. Criado P茅rez, C. Invisible Women: Data Bias in a World Designed for Men. (Harry N. Abrams, 2019).
  5. Woetzel, J. et al. How advancing women鈥檚 equality can add $12 trillion to global growth. (2015).
  6. Klasen, S. The Impact of Gender Inequality on Economic Performance in Developing Countries. Annual Review of Resource Economics 10, 279鈥298 (2018).
  7. Silverstein, M. J. & Sayre, K. The Female Economy. Harvard Business Review (2009).
  8. Yoon, D. Y. et al. Sex bias exists in basic science and translational surgical research. Surgery 156, 508鈥516 (2014).
  9. Backholer, K. et al. Sex differences in the relationship between socioeconomic status and cardiovascular disease: a systematic review and meta-analysis. J Epidemiol Community Health 71, 550鈥557 (2017).
  10. Wu, J. et al. Editor鈥檚 Choice – Impact of initial hospital diagnosis on mortality for acute myocardial infarction: A national cohort study. European Heart Journal: Acute Cardiovascular Care 7, 139鈥148 (2018).
  11. Liu, K. A. & Mager, N. A. D. Women鈥檚 involvement in clinical trials: historical perspective and future implications. Pharm Pract (Granada) 14, (2016).
  12. Hughes, R. N. Sex does matter: comments on the prevalence of male-only investigations of drug effects on rodent behaviour. Behavioural Pharmacology 18, 583鈥589 (2007).
  13. Ortona, E., Delunardo, F., Baggio, G. & Malorni, W. A sex and gender perspective in medicine: a new mandatory challenge for human health. Preface. Ann Ist Super Sanita 52, 146鈥148 (2016).
  14. Schiebinger, L. Women and Gender in Science and Technology. (Routledge, 2014).
  15. Morgan Stanley. The gender advantage: Integrating Gender Diversity into Investment Decisions. (2016).
  16. Credit Suisse Research Institute. The Credit Suisse Gender 3000: Women in Senior Management. (2014).
  17. Hunt, V., Layton, D. & Prince, S. Why diversity matters. (2015).
  18. Thomas, D. A. Diversity as Strategy. Harvard Business Review (2004).
  19. Freeman, R. B. & Huang, W. Collaboration: Strength in diversity. Nature Volume 513, (2014).
  20. McKinsey & Company. Women Matter: Time to accelerate. Ten years of insights into gender diversity. (2018).
  21. Miranda, V. Cooking, Caring and Volunteering: Unpaid Work Around the World. (2011).
  22. Economic and Social Council of the United Nations. Women鈥檚 economic empowerment in the changing world of work. (2016).
  23. Banerjee, A. V. & Duflo, E. Good Economics for Hard Times. (2019).

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close