Podcast Sukces Pisany Szmink膮, na zdj臋ciu Olga Kozierowska, Ela Bonda i Edyta Wojtkiewicz

Neuroatypowi w biznesie. Czego nie widzimy?

Neuroatypowi w biznesie - kto ich docenia, kto si臋 ich obawia? Jak mo偶na ich w艂膮cza膰 i skorzysta膰 z pe艂nego spektrum r贸偶norodno艣ci w zespo艂ach, firmach, w gospodarkach? Szacuje si臋, 偶e do 20% wszystkich ludzi jest neuror贸偶norodnych. Prawdopodobnie wi臋c ju偶 ka偶da firma ma w swoich strukturach takich pracownik贸w. W Polsce tylko 2 proc. spo艣r贸d 400 tys. os贸b autystycznych jest aktywnych zawodowo. 艢redni wsp贸艂czynnik ich aktywno艣ci zawodowej jest a偶 pi臋ciokrotnie ni偶szy ni偶 艣rednio w Unii Europejskiej. Pos艂uchaj najnowszego odcinka podcastu Sukces Pisany Szmink膮. Go艣膰mi Olgi Kozierowskiej by艂y Ela Bonda, liderka spo艂ecznej odpowiedzialno艣ci biznesu, dyrektorka do spraw r贸偶norodno艣ci i w艂膮czania w NatWest Polska i Edyta Wojtkiewicz, ekspertka ds. DEI oraz finalistka XV edycji konkursu Bizneswoman Roku w kategorii Pracodawca R贸wnych Szans.

Olga Kozierowska: Szacuje si臋, 偶e 20% wszystkich ludzi na 艣wiecie to w艂a艣nie ludzie neuror贸偶norodni. 25% dyrektor贸w generalnych w USA ma dysleksj臋, ale niech臋tnie o tym m贸wi膮. Dwie z nas tutaj s膮 neuroatypowe, a jedna z nas ma takie osoby w rodzinie. Co to w takim razie w og贸le oznacza? 呕e jeste艣my inni, gorsi? Nale偶y si臋 nas ba膰? A mo偶e odwrotnie – warto nas w艂膮czy膰 i jednak wykorzysta膰 pozytywnie?

Ela Bonda: Nas jest du偶o, bardzo du偶o. Chocia偶 nie lubi臋 tego podzia艂u na 鈥瀖y鈥 i 鈥瀢y鈥, bo nie jest on do ko艅ca potrzebny. Za to potrzebna jest edukacja – i neuroatypowych i tzw. 鈥瀗ormals贸w鈥, ale jeszcze raz – bardzo nie chcia艂abym nas dzieli膰.

Olga: Inno艣膰 wzbudza w op贸r鈥

Ela: My艣l臋, 偶e wzbudza te偶 strach. I w przypadku os贸b neuroatypowych te strachy te偶 si臋 pojawiaj膮, pocz膮wszy od bardzo szlachetnych strach贸w – jak rozmawia膰, 偶eby nie skrzywdzi膰, nie urazi膰, nie sprawi膰 b贸lu, po takie skrajne – kompletne niezrozumienia tematu, gdzie postrzega si臋 nas jako osoby chore psychicznie. A to s膮 zaburzenia, nie choroby psychiczne.

Edyta Wojtkiewicz: My艣l臋, 偶e to wynika z braku edukacji i z braku wiedzy. Boimy si臋 nieznanego i to jest kluczowe. Ja te偶 nie chcia艂abym tych podzia艂贸w, bo dla mnie na przyk艂ad jest to po prostu inny spos贸b postrzegania 艣wiata.

呕yjemy w 艣wiecie stereotyp贸w i to dotyczy wielu grup – kobiet, m臋偶czyzn, ludzi z niepe艂nosprawno艣ciami i ludzi neuroatypowych. Jako przedstawicielka os贸b z ADHD pierwsze co zawsze s艂ysz臋 to: 鈥濧, to ty nie ko艅czysz projekt贸w鈥︹. M贸wi臋 wi臋c wtedy, 偶e jest to tylko jedno z obliczspektrum ADHD, a ja wr臋cz uwa偶am, 偶e moj膮 najmocniejsz膮 stron膮 jest w艂a艣nie ko艅czenie projekt贸w. Jak ju偶 zdecyduj臋 si臋 zacz膮膰, to ko艅cz臋.

Olga: Jak mo偶na walczy膰 z tymi stereotypami, 偶e np. neuror贸偶norodni maj膮 inn膮 jako艣膰 pracy?

Edyta: My艣l臋, 偶e szufladkujemy, 偶eby si臋 ochroni膰. M贸wimy: ADHD-owcy nie ko艅cz膮 projektu, bo tak jest nam pro艣ciej zrozumie膰. Osoba z autyzmem nie rozmawia, nie patrzy w oczy i kiwa si臋. Ludzie, 偶eby pouk艂ada膰 sobie ten 艣wiat, niesprawiedliwie szufladkuj膮. Dlatego ta edukacja jest tak potrzebna – edukacja spo艂eczna, w firmach, w rodzinach i w szko艂ach, by nasza 艣wiadomo艣膰 wzrasta艂a.

Olga: To jak mog膮 temu zaradzi膰 korporacje i du偶e firmy?

Ela: Jest takie s艂owo, kt贸re chyba powoli wchodzi do mainstreamu, cho膰 chcia艂abym, 偶eby wesz艂o du偶o szybciej i skuteczniej 鈥 to intersekcjonalno艣膰. A to jest w艂a艣nie o tym, 偶e my si臋 po prostu wszyscy od siebie r贸偶nimy. To nie jest tak, 偶e jeste艣my w grupie kobiet, w grupie os贸b neuroatypowych, w grupie spo艂eczno艣ci LGBT+. Ka偶dy z nas ma r贸偶ne charakterystyki i ta intersekcjonalno艣膰 to jest moment, kiedy zaczynamy do艣wiadcza膰 tej r贸偶norodno艣ci w ka偶dym aspekcie. By艂oby super, gdyby艣my nie izolowali jednej, drugiej czy czwartej cechy i nie dzielili na 鈥瀖y鈥 i 鈥瀢y鈥, tylko patrzyli na ca艂o艣膰.

A odpowiadaj膮c na Twoje pytanie to tak, edukacja jest kluczem i pierwszym krokiem. Wyobra偶am sobie, 偶e ju偶 dzieciaki s膮 uczone o tym, co to jest neuroatypowo艣膰, z czym to si臋 je, 偶e takie osoby mog膮 by膰 w艣r贸d nich. Na razie jednak pr贸bujemy w najr贸偶niejsze sposoby 艂ata膰 braki wiedzy. Mamy 鈥 w NatWest – od niedawna silnie dzia艂aj膮c膮 odnog臋 sieci Enable, kt贸ra m贸wi o r贸偶nego rodzaju niepe艂nosprawno艣ciach. Zajmujemy si臋 r贸wnie偶 neuroatypowo艣ci膮, bo neuror贸偶norodno艣膰 dotyczy nas wszystkich. Poza ogromnym szeregiem rzeczy, kt贸re osoby w sieci zrobi艂y, najwspanialsza dla mnie jest grupa samorzecznik贸w, kt贸ra wzajemnie si臋 wspiera. Np. Ania w ka偶d膮 艣rod臋 ma otwartego Zooma i ka偶dy mo偶ne sobie z ni膮 porozmawia膰 na temat ADHD, z kt贸rym 偶yje na co dzie艅. I coraz wi臋cej os贸b g艂o艣no m贸wi: Tak, mam spektrum SD, tak, mam ADHD.

Olga: Edyto, a jak to wygl膮da w waszej firmie? Jakie macie dobre praktyki?

U nas 鈥 w AstraZeneca – dzia艂aj膮 4 sieci pracownicze, wi臋c ta przestrze艅 zosta艂a dana pracownikom. Mamy grup臋 Pride skoncentrowan膮 na osobach LGBT+, mamy grup臋 Think, kt贸ra skupia osoby neuror贸偶norodne. Jest te偶 Around the World, bo jest zr贸偶nicowanie kulturowe i AZ Inspire. Naprawd臋 bardzo du偶o inicjatyw wychodzi z tych grup, kt贸re s膮 finansowane przez firm臋. Mieli艣my te偶 w ramach naszego Neurodiversity Week inicjatyw臋 呕ywej Biblioteki. Opr贸cz takich oddolnych inicjatyw, dajemy te偶 du偶o przestrzeni do edukacji. Mamy kilka cyklicznych warsztat贸w, np. na temat dysleksji, dla pracownik贸w, dla lider贸w, dla rodzic贸w. R贸wnie偶 w onbording ta neuror贸偶norodno艣膰 jest wpisana jako sta艂y element.

Olga: A co my艣licie o stwierdzeniu, 偶e sprawiedliwie nie znaczy po r贸wno? Jakie艣 10 lat temu, gdy korporacje my艣l膮c o r贸偶norodno艣ci, my艣la艂y o p艂ci i kobiety tworzy艂y w firmach networki, a wtedy przychodzili panowie i m贸wili: 鈥濱m dajecie, a nam nie鈥. I zaczyna艂a si臋 dyskusja: 鈥濧 co chcecie, to my wam damy?鈥, 鈥濧le my nic nie potrzebujemy鈥. I mam takie poczucie, 偶e po艣piech, w kt贸rym funkcjonujemy jest przeciwnikiem empatii. 呕eby widzie膰 wi臋cej, by膰 bardziej uwa偶nym wobec innych ludzi, bardziej otwartym to niezb臋dna jest empatia i inteligencja emocjonalna. To dzisiaj jest najwi臋kszym wyzwaniem dla wielkiego cia艂a, kt贸rym jest du偶a organizacja zatrudniaj膮ca wielu pracownik贸w, gdzie koniec ko艅c贸w chodzi o zysk.

Edyta: My艣l臋, 偶e jest coraz wi臋ksze zrozumienie, dlatego te偶 typ lidera czy rola lidera si臋 zmienia. Ju偶 nie ma osoby dyktuj膮cej, co ma by膰 zrobione, tylko jest osoba lidera wsp贸艂pracuj膮cego. I rzeczywi艣cie zgadzam si臋, empatia jest dosy膰 wa偶na i ja te偶 chc臋, 偶eby艣my patrzyli na pracownika nie jako pracownika, kt贸ry ma przynie艣膰 zysk, ale na cz艂owieka, kt贸ry z nami pracuje. De facto ja sp臋dzam w pracy wi臋cej czasu z moim zespo艂em ni偶 w domu.

Olga: A bardziej zadowolona przyniesiesz wi臋kszy zysk – te偶 bym na to w taki spos贸b popatrzy艂a. Zatem sprawiedliwie nie znaczy po r贸wno, czyli jak?

Ela: Sprawiedliwie to znaczy wyr贸wna膰 szans臋, po prostu. To nie jest po r贸wno, bo ka偶dy z nas jest r贸偶ny i ma r贸偶ne potrzeby.聽

WYS艁UCHAJ CA艁EJ ROZMOWY NA NASZYM KANALE YOUTUBE