Ania Płoszyńska

„Nigdy w siebie nie w─ůtpi┼éam!” – Ania, „cz┼éowiek orkiestra” na k├│┼ékach

Trenuje p┼éywanie, sko┼äczy┼éa techniki dentystyczne na Uniwersytecie Medycznym w ┼üodzi, bierze udzia┼é w Konkursach Miss, uwielbia ta┼äczy─ç, na co dzie┼ä pracuje w fundacji i dba o sw├│j rozw├│j zawodowy. Wszystko to, poruszaj─ůc si─Ö na w├│zku. Ania P┼éoszy┼äska jest osob─ů z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů ruchow─ů, dla kt├│rej ÔÇô opr├│cz architektonicznych ÔÇô nie ma ┼╝adnych barier.

Moj─ů dzisiejsz─ů rozm├│wczyni─ů jest Ania P┼éoszy┼äska! Opowiedz nam troch─Ö o sobie.

Mam 24 lata. Jestem osob─ů pogodn─ů i zawsze u┼Ťmiechni─Öt─ů. Odk─ůd pami─Ötam interesowa┼éam si─Ö sportem. Przed wypadkiem trenowa┼éam karate, po nim taniec towarzyski, a teraz p┼éywanie. Czuj─Ö, ┼╝e sport to obszar, w kt├│rym mog─Ö si─Ö spe┼énia─ç. Lubi─Ö tak┼╝e pomaga─ç innym. Pracuj─Ö w fundacji dla os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami, gdzie wspieram dzieci na w├│zkach. Dodatkowo, ca┼éy czas staram si─Ö rozwija─ç, poprzez edukacj─Ö, studia czy szkolenia.

Jak do tej pory wygl─ůda┼éa Twoja ┼Ťcie┼╝ka edukacji?

Po gimnazjum wybra┼éam si─Ö do liceum na profil biologiczno-chemiczny. Nie wiedzia┼éam wtedy do ko┼äca, co chc─Ö robi─ç w ┼╝yciu, jednak planowa┼éam wybra─ç si─Ö na uniwersytet medyczny. Uko┼äczywszy liceum, z┼éo┼╝y┼éam dokumenty na kilka kierunk├│w, w tym techniki dentystyczne. Aby dosta─ç si─Ö na te studia musia┼éam dodatkowo zda─ç egzamin manualny, gdzie mia┼éam za zadanie wykona─ç w plastelinie or┼éa i narysowa─ç w skali 1:1 roz┼éo┼╝on─ů kostk─Ö Rubika. Po tym egzaminie wiedzia┼éam, ┼╝e to dziedzina dla mnie. Ka┼╝dy rok ko┼äczy┼éam z bardzo dobr─ů ┼Ťredni─ů, udziela┼éam si─Ö r├│wnie┼╝ w ┼╝yciu uczelni. P├│┼║niej wybra┼éam si─Ö na drugi stopie┼ä studi├│w i od niedawna posiadam ju┼╝ tytu┼é magistra.

Jak to jest by─ç dziewczyn─ů na w├│zku? W jakich sytuacjach dostrzegasz i jak postrzegasz swoj─ů niepe┼énosprawno┼Ť─ç? Czy ten obraz zmienia┼é si─Ö z biegiem lat?

Od pocz─ůtku nie wstydzi┼éam si─Ö siebie. Pomimo tego w jakiej sytuacji si─Ö znalaz┼éam, nie czu┼éam si─Ö gorsza w ┼╝aden spos├│b od innych. Jedyne co mnie r├│┼╝ni od os├│b chodz─ůcych to to, ┼╝e u┼╝ywam k├│┼é zamiast n├│g. Swoj─ů niepe┼énosprawno┼Ť─ç zauwa┼╝am najcz─Ö┼Ťciej, kiedy napotykam bariery architektoniczne, np. schody. Kiedy jednak moje otoczenie jest dostosowane, to niepe┼énosprawno┼Ť─ç nie jest dla mnie problemem.

Uwa┼╝am, ┼╝e ka┼╝dy cz┼éowiek, bez wzgl─Ödu na to w jakim jest stanie fizycznym, jest tak samo warto┼Ťciowy i powinien by─ç tak te┼╝ traktowany. Moja niepe┼énosprawno┼Ť─ç na pewno nie u┼éatwia mi funkcjonowania, jednak przez to nauczy┼éam si─Ö kreatywno┼Ťci i szukania sposob├│w na radzenie sobie ze wszystkim. Na pocz─ůtku, po moim wypadku mia┼éam jeszcze nadziej─Ö, ┼╝e ja i w├│zek to sytuacja przej┼Ťciowa. Teraz wiem, ┼╝e to nie jest takie proste. Musia┼éam zaakceptowa─ç t─Ö sytuacj─Ö, pogodzi─ç si─Ö z ni─ů i cieszy─ç si─Ö tym, co mam.┬á My┼Ťl─Ö, ┼╝e bardzo dobrze mi to wychodzi i nieraz robi─Ö wi─Öcej ni┼╝ niejeden ÔÇ×pe┼énosprawnyÔÇŁ cz┼éowiek.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: „Zrobi─Ö sobie reprezentacj─Ö” – rozmowa o intensywnym ┼╝yciu Zosi na k├│┼ékach

Jak oceniasz polski system edukacji pod k─ůtem wspierania os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami (OzN) i dost─Öpnych dostosowa┼ä edukacyjnych?

Polski system edukacji bywa r├│┼╝ny. Niejednokrotnie pracuj─ůc z dzie─çmi spotyka┼éam si─Ö z historiami, gdy nauczyciele nie interesowali si─Ö potrzebami takich dzieci, na ca┼ée dnie pozostawiali je w szkolnej ┼éawce, kiedy inne dzieci bawi┼éy si─Ö razem na przerwach. R├│wnie┼╝ ze strony r├│wie┼Ťnik├│w dzieci z niepe┼énosprawno┼Ťciami nieraz do┼Ťwiadcza┼éy stresuj─ůcych sytuacji. To si─Ö jednak stopniowo zmienia, powstaj─ů szko┼éy integracyjne, gdzie dzieci pe┼énosprawne s─ů uczone od podstaw, na czym polega odmienno┼Ť─ç koleg├│w. Sama kiedy┼Ť by┼éam w szkole i opowiada┼éam o swoim ┼╝yciu i o tym, jak sobie radz─Ö. Dzieci mog┼éy r├│wnie┼╝ usi─ů┼Ť─ç na w├│zku i ÔÇťna w┼éasnej sk├│rzeÔÇŁ zobaczy─ç, jak to wygl─ůda, i przez to te┼╝ nabra┼éy wi─Ökszego szacunku.

Je┼Ťli chodzi o moje liceum, kt├│re ko┼äczy┼éam ju┼╝ b─Öd─ůc na w├│zku to niestety by┼éo niedostosowane pod wzgl─Ödem architektonicznym. Jednak zar├│wno nauczyciele jak i r├│wie┼Ťnicy bardzo mi pomagali, co u┼éatwi┼éo mi uko┼äczenie szko┼éy. Przed rozpocz─Öciem studi├│w mia┼éam spotkanie z prowadz─ůcymi zaj─Öcia praktyczne, ┼╝eby sprawdzi─ç, jak poradz─Ö sobie w pracowni. W miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci starali si─Ö dostosowa─ç miejsce zaj─Ö─ç do moich potrzeb. Wypo┼╝yczyli w├│zek z funkcj─ů pionizacji oraz zakupili mi urz─ůdzenia uruchamiane r─Öcznie zamiast z pomoc─ů n├│g. Dodatkowo jako OzN mia┼éam zawsze op┼éacone parkingi uczelniane, a przed akademikiem zrobili mi specjalne miejsce dla niepe┼énosprawnych, ┼╝eby by┼éo mi ┼éatwiej. Miejsce zaj─Ö─ç r├│wnie┼╝ dostosowywali do moich potrzeb, wybieraj─ůc lokalizacj─Ö bez barier.

Czy chcia┼éaby┼Ť podzieli─ç si─Ö jak─ů┼Ť histori─ů zwi─ůzan─ů z dost─Öpno┼Ťci─ů dla os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami w naszym kraju?

Mog─Ö jedynie powiedzie─ç, ┼╝e moja niepe┼énosprawno┼Ť─ç nigdy nikomu nie przeszkadza┼éa. A wr─Öcz przeciwnie. Bra┼éam udzia┼é nawet w oprawie artystycznej Miss Uniwersytetu Medycznego w ┼üodzi, gdzie wraz z partnerem zaprezentowali┼Ťmy pi─Ökny uk┼éad taneczny. Brawom nie by┼éo ko┼äca. W pewien spos├│b pokazywa┼éam innym, ┼╝e mimo wszystko si─Ö da i walczy┼éam ze stereotypami.

Jeste┼Ť bardzo aktywn─ů osob─ů, jak to robisz? Jak reaguje otoczenie na Twoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç i osi─ůgni─Öcia?

Rzeczywi┼Ťcie w moim ┼╝yciu ca┼éy czas du┼╝o si─Ö dzieje, nie nudz─Ö si─Ö. Udziela┼éam si─Ö w dzia┼éania Uczelni. Bra┼éam udzia┼é w wyborach Miss Polski na w├│zkach, b─Öd─Ö reprezentowa─ç Polsk─Ö na wyborach Miss ┼Üwiata. P┼éywanie, o kt├│rym wcze┼Ťniej wspomina┼éam, trenuje zawodowo, wi─Öc je┼╝d┼╝─Ö na mistrzostwa, aby pokonywa─ç przede wszystkim sam─ů siebie. Po moim wypadku zauwa┼╝y┼éam, jak kruche jest ┼╝ycie, i ┼╝e trzeba czerpa─ç z niego, ile tylko si─Ö da. Dlatego te┼╝ ciesz─Ö si─Ö z ma┼éych rzeczy i ca┼éy czas si─Ö rozwijam, by prze┼╝y─ç ┼╝ycie, a nie tylko egzystowa─ç. Otoczenie bardzo pozytywnie na to reaguje. Ludzie mnie podziwiaj─ů, wspieraj─ů, dla wielu jestem inspiracj─ů. To jest dla mnie dodatkowa motywacja do dzia┼éania i niepoddawania si─Ö.

Z jakimi stereotypami czy przejawami dyskryminacji si─Ö zetkn─Ö┼éa┼Ť?

Kiedy┼Ť jedna osoba stwierdzi┼éa, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç os├│b na w├│zkach pozostanie samotna przez ca┼ée ┼╝ycie, w zwi─ůzku z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů i elementami, kt├│re si─Ö z ni─ů wi─ů┼╝─ů.

Zdarzy┼éo mi si─Ö te┼╝ us┼éysze─ç, ┼╝e osoby na w├│zkach nie powinny nosi─ç but├│w na obcasie, bo to i tak nic nie da, a ┼éadnie wygl─ůda┼éyby jedynie na kobiecie chodz─ůcej. Jednak s─ů to opinie, z kt├│rymi spotka┼éam si─Ö jednokrotnie.

Na og├│┼é ludzie bardzo szanuj─ů dzia┼éania os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami i nie dyskryminuj─ů nas. W klubach cz─Östo ludzie przybijali mi pi─ůtki i mnie obejmowali, ┼╝eby pogratulowa─ç i pokaza─ç podziw w zwi─ůzku z tym, ┼╝e przysz┼éam pota┼äczy─ç. Powinno by─ç to jednak co┼Ť normalnego, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e z czasem tak b─Ödzie, oraz ┼╝e Ci ludzie r├│wnie┼╝ nie chcieli ┼║le.

Staram si─Ö nie przejmowa─ç negatywnymi opiniami na m├│j temat. Wiem, ┼╝e najcz─Ö┼Ťciej krytykuj─ů Ci, kt├│rzy sami maj─ů problem ze sob─ů i pozostaje mi tylko im wsp├│┼éczu─ç.

Jakie zmiany w edukacji w zakresie inkluzywno┼Ťci i wspierania r├│┼╝norodno┼Ťci chcia┼éaby┼Ť, aby zosta┼éy wprowadzone czy bardziej powszechne?

Bior─ůc pod uwag─Ö moj─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö edukacji, to nic bym nie zmieni┼éa. Wiem jednak, ┼╝e s─ů wydzia┼éy, gdzie wci─ů┼╝ pojawiaj─ů si─Ö bariery architektoniczne. Chcia┼éabym wi─Öc, aby uczelnie sta┼éy si─Ö bardziej przyjazne pod tym k─ůtem.

Je┼Ťli chodzi o inne niepe┼énosprawno┼Ťci to niewiele wiem na ten temat, jednak na uczelni jaki┼Ť czas temu ruszy┼é zarz─ůd do przeciwdzia┼éania dyskryminacji i r├│wnego traktowania. Mam nadziej─Ö, ┼╝e si─Ö rozwinie i powstanie spokojna przestrze┼ä dla tych os├│b.

Jaka bariera ┼Ťwiadomo┼Ťciowa w zakresie wspierania OzN jest w Twojej ocenie najpilniejsza do zaadresowania w ┼Ťrodowisku polskim?

Nie do ko┼äca wiem, jak rozumie─ç to pytanie. ┼Üwiadomo┼Ť─ç ludzi odno┼Ťnie niepe┼énosprawno┼Ťci na pewno si─Ö zwi─Öksza. Pojawiaj─ů si─Ö r├│┼╝ne konferencje, gdzie mo┼╝na od kuchni pozna─ç r├│┼╝ne rodzaje niepe┼énosprawno┼Ťci i by─ç bardziej ┼Ťwiadomym.

Na pewno w kwestii pracy nale┼╝y u┼Ťwiadomi─ç pracodawc├│w, ┼╝e pracownik z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů, to nie jest pracownik gorszy. A niejednokrotnie mo┼╝e by─ç te┼╝ pracownikiem lepszym od osoby pe┼énosprawnej. W dziedzinie edukacji, wa┼╝ne jest, ┼╝eby otwiera─ç si─Ö na OzN. Na mnie, mimo obaw, uczelnia si─Ö otworzy┼éa i przekonali si─Ö wszyscy, ┼╝e jestem sobie w stanie bez problemu poradzi─ç na studiach. Mam nadziej─Ö, ┼╝e tak b─Ödzie r├│wnie┼╝ w innych przypadkach.

Podzielisz si─Ö prosz─Ö dobrymi praktykami, kt├│re w sobie i w innych wyrobi┼éa┼Ť w zwi─ůzku z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů?

Nauczy┼éam si─Ö darzy─ç innych cierpliwo┼Ťci─ů i zrozumieniem. Wiem, ┼╝e ch─Ö─ç niesienia pomocy, mimo ┼╝e nieraz nachalna, jest jednak czym┼Ť dobrym. Staram si─Ö stawia─ç na miejscu os├│b, z kt├│rymi spotykam si─Ö na co dzie┼ä i jest mi ┼éatwiej zrozumie─ç ich dzia┼éania. Nauczy┼éam si─Ö r├│wnie┼╝ wierzy─ç w siebie i w swoje mo┼╝liwo┼Ťci, mimo niedogodno┼Ťci, jakie wi─ů┼╝─ů si─Ö z jazd─ů na w├│zku.

Dlaczego tak ma┼éo OzN jest widocznych i s┼éyszanych oraz czemu wci─ů┼╝ wiele zawod├│w i miejsc pracy w Polsce jest dla nich niedost─Öpnych?

Wydaje mi si─Ö, ┼╝e, teraz coraz wi─Öcej OzN jest widzianych i s┼éyszanych. Powstaje coraz wi─Öcej akcji, konferencji i wyst─Öp├│w, gdzie osoby z niepe┼énosprawno┼Ťciami pojawiaj─ů si─Ö w takim samym zakresie jak osoby chodz─ůce. Nieraz problemem jest sam brak pewno┼Ťci siebie u OzN i niestety poczucie bycia gorszym. Taki tok my┼Ťlenia powoduje, ┼╝e te osoby nie maj─ů motywacji do osi─ůgania sukces├│w i prze┼éamywania barier. Dlatego ja staram si─Ö pokazywa─ç, ┼╝e wszystko si─Ö da, je┼Ťli tylko bardzo tego chcemy.

Je┼Ťli chodzi o miejsca pracy to my┼Ťl─Ö, ┼╝e chodzi tutaj o niewiedz─Ö i brak ┼Ťwiadomo┼Ťci pracodawc├│w. Od 8 lat prowadzona jest konferencja „Niepe┼énosprawni na rynku pracyÔÇŁ, gdzie poruszany jest temat pracownik├│w i pracodawc├│w oraz otwierane s─ů nowe drogi dla OzN. My┼Ťl─Ö wi─Öc, ┼╝e ju┼╝ nied┼éugo nie b─Ödzie wyklucze┼ä w tym zakresie. Mam nadziej─Ö, ┼╝e w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci ka┼╝dy b─Ödzie m├│g┼é chodzi─ç, a nie je┼║dzi─ç. Je┼Ťli osoba na w├│zku zdecyduje si─Ö studiowa─ç medycyn─Ö w Polsce, to bardzo jej b─Öd─Ö kibicowa─ç i mam nadziej─Ö, ┼╝e przetrze szlaki innym i b─Ödzie ┼Ťwietnym lekarzem.

Mam nadziej─Ö, ┼╝e moje dzia┼éania poka┼╝─ů ludziom, ┼╝e nie ma rzeczy niemo┼╝liwych i, jak mawia┼é Walt Disney: ÔÇťJe┼Ťli potrafisz o czym┼Ť marzy─ç, to potrafisz tego tak┼╝e dokona─ç.ÔÇŁ Je┼Ťli chodzi o moje ┼╝ycie, to chc─Ö po prostu by─ç zdrowa i szcz─Ö┼Ťliwa. To jest dla mnie najwa┼╝niejsze. A wszystko inne przyjdzie samo. Tego te┼╝ chc─Ö ┼╝yczy─ç innym.

***

Rozmawiała: Weronika Tomiak

Studentka kierunku lekarskiego i lingwistyki dla biznesu w ┼üodzi. Za┼éo┼╝ycielka┬áFundacji Neuror├│┼╝norodni. Szerzy ┼Ťwiadomo┼Ť─ç na temat os├│b neuroatypowych ÔÇô edukuje o r├│┼╝nych formach funkcjonowania m├│zgu, np. u dyslektyk├│w, autyst├│w, synestet├│w czy os├│b z ADHD. Marzy o wi─Ökszej dost─Öpno┼Ťci wsparcia dydaktycznego: zapewnianiu dostosowa┼ä i indywidualizacji kszta┼écenia na ka┼╝dym szczeblu edukacji w Polsce.