Czy „Zimna wojna” otrzyma w niedziel─Ö Oscara? Oto dlaczego ameryka┼äskie nagrody filmowe tak nas ekscytuj─ů

prof. Barbara Giza, SWPS

Ju┼╝ w niedziel─Ö przekonamy si─Ö czy ÔÇ×Zimna WojnaÔÇŁ w re┼╝yserii Paw┼éa Pawlikowskiego otrzyma Oscara. Legendarne ┼Ťwi─Öto kina ju┼╝ po raz 91. celebrowane b─Ödzie w ┼Ťwietle fleszy, na czerwonym dywanie i w towarzystwie gwiazd. Czy z┼éota statuetka to co┼Ť wi─Öcej, ni┼╝ nagroda filmowa? Dlaczego tak bardzo ekscytuj─ů nas te ameryka┼äskie nagrody filmowe? Znaczenie gali oscarowej w kulturze ameryka┼äskiej wyja┼Ťnia prof. Barbara Giza, medioznawca z Uniwersytetu SWPS.

Mit Oscara

Pierwsze filmy, kt├│re powstawa┼éy w USA rozpocz─Ö┼éy budowanie mitologii ameryka┼äskiej. Szczeg├│lne znaczenie mia┼éy w tym kontek┼Ťcie westerny. Historia Dzikiego Zachodu zast─ůpi┼éa Amerykanom wielowiekowe dzieje kultury europejskiej. Gdy stary kontynent si─Öga┼é do archetyp├│w zdefiniowanych jeszcze przed pocz─ůtkiem naszej ery, Stany odwo┼éywa┼éy si─Ö do wykreowanych przez kino postaw i postaci. Pierwsze westerny tworzone by┼éy wed┼éug kilku zasad: podzia┼éu na dobro i z┼éo (prawymi bohaterami byli osadnicy, a ich obro┼äc─ů cz┼éowiek kieruj─ůcy si─Ö prostym kodeksem moralno┼Ťci), wsp├│lnej ikonografii (np. architekturze miast: bia┼éy ko┼Ťci├│┼é, saloon i ogromne przestrzenie) oraz propagowania solidarno┼Ťci obywateli. Hollywood lubi powtarza─ç utarte przez wiele lat schematy, co jaki┼Ť czas wracaj─ůc do klasycznych gatunk├│w. Zgodnie z t─ů zasad─ů, w┼Ťr├│d tegorocznych nominowanych do z┼éotej statuetki znalaz┼é si─Ö western braci Cohen (ÔÇ×Ballada o Busterze ScruggsieÔÇŁ).

Ameryka┼äskie kino od pocz─ůtku tworzy i przekszta┼éca symbole, kt├│re oddzia┼éuj─ů na wyobra┼║ni─Ö odbiorc├│w. Tworzy mity, by nast─Öpnie je przekszta┼éca─ç, obala─ç i na nowo kreowa─ç. Dlatego w tym roku Ameryka┼äska Akademia Filmowa nominowa┼éa m. in. musical i biografi─Ö (ÔÇ×Bohemian RhapsodyÔÇŁ), romans (ÔÇ×Narodziny gwiazdyÔÇŁ), film kostiumowy (ÔÇ×FaworytaÔÇŁ), historyczny (ÔÇ×Maria, kr├│lowa Szkot├│wÔÇŁ), komedi─Ö (ÔÇ×Green BookÔÇŁ) czy krymina┼é (ÔÇ×Czarne bractwo. BlacKkKlansmanÔÇŁ).

Złoty rycerz

Wr─Öczanie Oscar├│w nale┼╝y traktowa─ç w spos├│b symboliczny. To mitologiczne ┼Ťwi─Öto kina, ┼╝aden inny festiwal filmowy nie jest obchodzony w tak podnios┼éy spos├│b. Celebruje si─Ö tutaj nie tylko film jako sztuk─Ö, ale r├│wnie┼╝ jako medium, kt├│re buduje zbiorow─ů wyobra┼║ni─Ö. Z┼éota statuetka tak┼╝e wpisuje si─Ö w efektowne ┼Ťwi─Ötowanie kinematografii. Ci─Ö┼╝ki Oscar, obarczony jest wag─ů nie tylko materialn─ů, ale i symboliczn─ů. Ka┼╝da gala ma swoj─ů specyfik─Ö i charakter, porusza tematy spo┼éecznie wa┼╝ne. W tym roku o tytu┼é najlepszego walczy nie dziesi─Ö─ç, tylko osiem film├│w. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich to obrazy politycznie zaanga┼╝owane (np. ÔÇ×ViceÔÇŁ oraz ÔÇ×Czarne bractwo. BlacKkKlansmanÔÇŁ). Zaskoczeniem, jest pierwsza w historii Oscar├│w nominacja dla ekranizacji Marvela (ÔÇ×Czarna PanteraÔÇŁ), a tak┼╝e dziesi─Ö─ç statuetek dla surowego, meksyka┼äskiego dramatu (ÔÇ×RomaÔÇŁ).

PRZECZYTAJ TAKŻE: 5 aktorek, które zostały kobietami biznesu

Polski akcent

Prze┼éom 2018 i 2019 roku to czas sukces├│w rodzimych gwiazd w Hollywood, od debiutu Rafa┼éa Zawieruchy u Quentina Tarantino (ÔÇ×Once upon a time in HollywoodÔÇŁ), przez charakterystyczn─ů rol─Ö Zuli odtwarzan─ů przez Joann─Ö Kulig w ÔÇ×Zimnej wojnieÔÇŁ, a┼╝ po sta┼éego go┼Ťcia Dolby Theatre – Paw┼éa Pawlikowskiego, kt├│rego wspomniana ÔÇ×Zimna wojnaÔÇŁ otrzyma┼éa trzy nominacje (re┼╝yseria, zdj─Öcia, najlepszy film nieangloj─Özyczny).

***

Autork─ů tektu jest Prof. Barbara Giza – medioznawca, Uniwersytet SWPS.