Natalia Moskal z ksi─ů┼╝k─ů o Ruth Bader Ginsburg

Dla niej nie ma rzeczy niemo┼╝liwych

Kiedy nie znalaz┼éa ch─Ötnych do wydania swojej muzyki - wyda┼éa j─ů sama. Kiedy ambitn─ů literatur─ů, kt├│r─ů przet┼éumaczy┼éa, nie uda┼éo jej si─Ö zainteresowa─ç wydawnictw - za┼éo┼╝y┼éa w┼éasne. Natalia Moskal - dziewczyna, dla kt├│rej nie ma rzeczy niemo┼╝liwych.

Jak to si─Ö sta┼éo, ┼╝e dwudziestokilkuletnia dziewczyna zosta┼éa szefow─ů wydawnictwa ksi─ů┼╝kowego i muzycznego? Jak wygl─ůda┼éa Twoja droga?

Sta┼éo si─Ö to przez zupe┼ény przypadek, ale du┼╝y udzia┼é w tym mieli moi rodzice. Ani na studiach, ani przed nimi nie planowa┼éam i┼Ť─ç tak─ů drog─ů. Chcia┼éam wy┼é─ůcznie ┼Ťpiewa─ç, gra─ç koncerty, nagrywa─ç p┼éyty, ┼╝y─ç z muzyki. Nadal chc─Ö. W liceum zacz─Ö┼éam nagrywa─ç swoje pierwsze autorskie piosenki, d─ů┼╝y┼éam do wydania debiutanckiego albumu, ale nie uda┼éo mi si─Ö dogada─ç z ┼╝adn─ů wytw├│rni─ů. Tata powiedzia┼é – wydawaj swoj─ů muz─Ö sama. Potem rodzice, mi┼éo┼Ťnicy literatury, powiedzieli mi o istnieniu Ester Kreitman, starszej siostry braci Izaaka Baszewisa i Izraela Singer├│w. Jej dzie┼éa nie by┼éy dost─Öpne w j─Özyku polskim, cho─ç urodzi┼éa si─Ö i mieszka┼éa w Polsce. – Przet┼éumacz, przecie┼╝ studiujesz anglistyk─Ö – zn├│w wtr─ůci┼é ojciec. Maj─ůc 20 lat, ze wsparciem profesor Adamczyk-Garbowskiej, przet┼éumaczy┼éam ÔÇťRodow├│dÔÇŁ Kreitman. Wys┼éa┼éam dziesi─ůtki maili do wydawnictw w ca┼éej Polsce z t─ů propozycj─ů wydawnicz─ů, nie odpisa┼é nikt. Wtedy pad┼éy w domu s┼éowa – Wydaj sama. Wyda┼éam. Bez ┼╝adnego know-how, z pomoc─ů rodzic├│w i Teatru NN-Bramy Grodzkiej. Zacz─Ö┼éam wydawa─ç ksi─ů┼╝ki nie wiedz─ůc nic o rynku wydawniczym, o biznesie, o mechanizmach, finansowaniu, ksi─Ögowo┼Ťci i prawie autorskim. Wszystko po omacku, ale z ogromnym wsparciem rodziny.┬á Rodzice sami s─ů przedsi─Öbiorcami i pchali nas z bratem do przodu od ma┼éego. Z domu wynios┼éam lekcj─Ö Wszystko si─Ö da, nie ma nic, czego si─Ö nie da. Dos┼éownie tak brzmi ten niegramatyczny cytat. Do tego dochodzi fakt, ┼╝e od dziecka ogl─ůda┼éam filmy o silnych kobietach, bohaterkach, bizneswomen, itd. Kocha┼éam Mulan. Z tymi kobietami to mi tak w┼éa┼Ťnie zosta┼éo, bo w Fame Art wydajemy ksi─ů┼╝ki dla kobiet lub o kobietach. Moje projekty muzyczne te┼╝ skupiaj─ů si─Ö na kobietach – ostatnia p┼éyta to album z autorskimi wersjami utwor├│w Sophii Loren, kt├│ry zaskakuj─ůco dobrze radzi sobie we w┼éoskich mediach. Staram si─Ö pomaga─ç innym kobietom tam, gdzie mog─Ö, czego przyk┼éadem jest fakt, ┼╝e 15% dochodu z ebook├│w ÔÇťMoimi s┼éowamiÔÇŁ kupionych na fameart.pl przekazujemy na Centrum Praw Kobiet. Wspieranie dziewczyn jest dla mnie bardzo wa┼╝ne.

Nie tylko wydajesz, ale te┼╝ sama tworzysz – sk─ůd bierzesz do tego motywacj─Ö i si┼é─Ö? Czy Twoja doba na pewno ma 24h?

Bardzo bym chcia┼éa, ┼╝eby moja doba by┼éa d┼éu┼╝sza (┼Ťmiech). Jest mn├│stwo rzeczy, kt├│re chcia┼éabym robi─ç, a nie mam na nie przestrzeni. Tak naprawd─Ö dopiero ucz─Ö si─Ö organizacji i budowania struktury firmy. Mamy w wydawnictwie super prezesk─Ö – nota bene moj─ů Mam─Ö oraz ┼Ťwietne wsp├│┼épracownice i wsp├│┼épracownik├│w, a mimo to wiele rzeczy nadal robi─Ö sama. Przez to nie mam obecnie w og├│le czasu na tworzenie muzyki, kt├│ra jest moj─ů najwi─Öksz─ů i najwa┼╝niejsz─ů pasj─ů. Staram si─Ö pami─Öta─ç, ┼╝e nie da si─Ö zwojowa─ç ┼Ťwiata w pojedynk─Ö, dobry zesp├│┼é to podstawa – ciesz─Ö si─Ö, ┼╝e mog─Ö si─Ö od niego te┼╝ wiele nauczy─ç. Nadal bardzo motywuj─ů mnie rodzice i inne kobiety, kt├│re dokona┼éy niesamowitych rzeczy i kiedy ogl─ůdam jaki┼Ť dokument, albo przeczytam biografi─Ö, natychmiast my┼Ťl─Ö, jak to wykorzysta─ç u siebie.

Dzielisz swoje ┼╝ycie pomi─Ödzy Lublin a Mediolan. Dlaczego? Jak udaje Ci si─Ö to ┼é─ůczy─ç?

W┼éa┼Ťciwie to jeszcze Warszaw─Ö, gdzie tak naprawd─Ö toczy si─Ö ca┼ée ┼╝ycie kulturalne. Na ostatnim roku studi├│w wyjecha┼éam z Warszawy do Mediolanu i potem zdecydowa┼éam si─Ö tam zosta─ç, r├│wnie┼╝ ze wzgl─Ödu na mojego partnera, kt├│ry tam mieszka. W┼éochy te┼╝ bardzo mi odpowiadaj─ů pod wzgl─Ödem stylu i jako┼Ťci ┼╝ycia, cho─ç bywa ci─Ö┼╝ko. Wydawnictwo jest natomiast w moim rodzinnym Lublinie i dlatego ogrom czasu sp─Ödzam w samolotach i na lotniskach. M─Öcz─ůce. Ale inaczej si─Ö nie da, bo dopiero zaczynam my┼Ťle─ç nad tym, jak otworzy─ç fili─Ö firmy we W┼éoszech, co zajmie mn├│stwo czasu, planowania, szukania ludzi, badania rynku i pieni─Ödzy. Ale jest to m├│j d┼éugofalowy cel.

Jeste┼Ť ┼Ťwie┼╝o po wydaniu ksi─ů┼╝ki o legendzie – Ruth Bader Ginsburg? Co sprawi┼éo, ┼╝e kupi┼éa┼Ť prawa do tej ksi─ů┼╝ki jeszcze przed tym, jak sta┼éa si─Ö s┼éawna tak┼╝e w Polsce, czyli przed ┼Ťmierci─ů s┼éynnej s─Ödzi?

O Ruth przeczyta┼éam wiele lat temu w ameryka┼äskim Vogue, a jeszcze wcze┼Ťniej us┼éysza┼éam o niej od Elle Woods, bohaterki ÔÇťLegalnej blondynkiÔÇŁ. Serio, mam s┼éabo┼Ť─ç do ameryka┼äskich komedii z pocz─ůtku lat 2000. Czyta┼éam artyku┼é o niej i z ka┼╝dym zdaniem coraz szerzej otwiera┼éam oczy – ┼╝yj─ůca legenda, wr─Öcz Superbohaterka walcz─ůca o wszystko to, w co sama wierz─Ö – o r├│wno┼Ť─ç, tolerancj─Ö, wzajemn─ů akceptacj─Ö. Kilka lat po wydaniu dw├│ch ksi─ů┼╝ek Ester Kreitman, przypomnia┼éam sobie o Ruth, kobiecie, kt├│ra przebi┼éa niejeden szklany sufit i sta┼éa si─Ö ikon─ů walki o prawa cz┼éowieka i popkultury. Co za niesamowite po┼é─ůczenie! Napisa┼éam wiadomo┼Ť─ç do w┼éa┼Ťciciela praw do ksi─ů┼╝ki ÔÇťMy own wordsÔÇŁ i po negocjacjach, dwa lata temu, kupi┼éam prawa do tego tytu┼éu. Wyobra┼╝a┼éam sobie jak wysy┼éam jej polskie wydanie ksi─ů┼╝ki i pisz─Ö do niej listÔÇŽ Niestety nie zd─ů┼╝y┼éam. Ruth we wrze┼Ťniu 2020 przegra┼éa d┼éug─ů i wycie┼äczaj─ůc─ů walk─Ö z rakiem.

Na spotkaniu promocyjnym pyta┼éa┼Ť go┼Ťci dyskusji o to, czego nauczyli si─Ö od Ruth Bader Ginsburg. Katarzyna Kolenda Zaleska powiedzia┼éa – odwagi, mec. Frankowska doda┼éa rozwag─Ö, prof. ┼ü─Ötowska powiedzia┼éa, ┼╝e RBG uczy┼éa nas nazywa─ç rzeczy po imieniu. Czego ty nauczy┼éa┼Ť si─Ö od s┼éawnej, ikonicznej wr─Öcz s─Ödzi?

Ruth zajmowa┼éa si─Ö m.in. sprawami dotycz─ůcymi dyskryminacji na tle p┼éci. Kiedy stara┼éa si─Ö o sprawy ukazuj─ůce dyskryminacj─Ö kobiet, nie traktowano jej powa┼╝nie, protekcjonalnie poklepywano po ramieniu. Wreszcie m─ů┼╝ podsun─ů┼é jej spraw─Ö, w kt├│rej dyskryminacja na tle p┼éci dotyczy┼éaÔÇŽ m─Ö┼╝czyzny. Tak si─Ö zacz─Ö┼éo. Sam cholernie trudny proces wydawniczy towarzysz─ůcy tej ksi─ů┼╝ce nauczy┼é mnie natomiast wytrwa┼éo┼Ťci i pokaza┼é, ┼╝e w naprawd─Ö kryzysowej sytuacji umia┼éam znale┼║─ç w sobie si┼é─Ö i doko┼äczy─ç projekt. W tym samym czasie dodatkowo w moim ┼╝yciu prywatnym nast─ůpi┼éo prawdziwe za┼éamanie. Na szcz─Ö┼Ťcie obok by┼éy osoby, kt├│re pomog┼éy mi dobrn─ů─ç do ko┼äca. Ruth mia┼éa te┼╝ takie wsparcie w m─Ö┼╝u i opr├│cz tego wszystkiego, co powiedzia┼éa prof. ┼ü─Ötowska, mec. Frankowska, czy red. Kolenda-Zaleska, Ruth nauczy┼éa mnie, ┼╝e mo┼╝na i trzeba prosi─ç o pomoc, a jednocze┼Ťnie, ┼╝eby nigdy si─Ö nie poddawa─ç, bo prawdziwe zmiany przychodz─ů z czasem i wymagaj─ů ogromnej, cz─Östo niewidocznej dla innych pracy. S┼éowa nie wyra┼╝─ů wdzi─Öczno┼Ťci wobec profesor ┼ü─Ötowskiej i mec. Frankowskiej, kt├│rych pomoc i zaanga┼╝owanie w t─Ö ksi─ů┼╝k─Ö wykracza daleko poza konsultacj─Ö merytoryczn─ů. Bez nich to wydanie by┼éoby du┼╝o mniej warto┼Ťciowe,

Jakie s─ů Twoje plany na przysz┼éo┼Ť─ç?

Wr├│c─Ö do szukania kolejnych ciekawych kobiet i pozycji, kt├│re mog┼éyby si─Ö ukaza─ç w Polsce. Zaczn─Ö te┼╝ pisa─ç plan na firm─Ö we W┼éoszech, ale najpierw musz─Ö oddelegowa─ç wi─Ökszo┼Ť─ç obecnych zada┼ä. A przede wszystkim wracam do studia i nagrywam nowy album po w┼éosku. 11 czerwca ukaza┼é si─Ö m├│j nowy singiel, ÔÇťGuarda la lunaÔÇŁ, a praca nad nim przypomnia┼éa mi, jak bardzo mi tego brakowa┼éo.

Grafika Natalia Miskal o ksi─ů┼╝ce po┼Ťwi─Öconej Ruth Bader Ginsburg

Fundacja Sukcesu Pisanego Szmink─ů obj─Ö┼éa matronatem ksi─ů┼╝k─Ö ÔÇťMoimi s┼éowamiÔÇŁ o s┼éynnej Ruth Bader Ginsburg. 15% dochodu z ebook├│w kupionych na www.fameart.pl przekazane b─Ödzie na Centrum Praw Kobiet.