Sylwia Gregorczyk-Abram

To nie odwaga, to zwyczajna praca obro艅czyni praw cz艂owieka

Magda Mikos

O tym, jak wygl膮da praca prawnika, jak zapanowa膰 nad emocjami oraz wyj艣膰 bli偶ej do obywatela Magda Mikos rozmawia z prawniczk膮 i aktywistk膮 spo艂eczn膮 Sylwi膮 Gregorczyk-Abram, kt贸ra otrzyma艂a w tym roku Nagrod臋 Specjaln膮 Fundacji Sukcesu Pisanego Szmink膮 za ca艂okszta艂t swoich dzia艂a艅.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

W mediach jeste艣 nazywana prawniczk膮, kt贸ra bierze najci臋偶sze, kontrowersyjne sprawy. Czy przywyk艂a艣 ju偶 do tego tytu艂u? Jak si臋 z nim czujesz?

Nie lubi臋 tego rodzaju okre艣le艅, 鈥瀗ajci臋偶sze鈥, 鈥瀗ajtrudniejsze鈥, 鈥瀗ajbardziej kontrowersyjne鈥. Ka偶da sprawa jest inna i niesie ze sob膮 inn膮 histori臋. Za ka偶d膮 histori膮 stoi cz艂owiek. W moim przypadku s膮 to zazwyczaj osoby wykluczone, dyskryminowane czy te kt贸re z jakiego艣 powodu sta艂y si臋 niewygodne dla rz膮dz膮cych. Na przyk艂ad s臋dziowie, uchod藕cy, aktywi艣ci LGBT+.

Czasem spotykam si臋 z opini膮, 偶e jestem odwa偶na, bo prowadz臋 sprawy przeciwko aparatowi pa艅stwa. To nie odwaga, to zwyczajna praca obro艅czyni praw cz艂owieka. Cz臋sto stajemy w kontrze do pa艅stwa, ale zawsze po to, aby chroni膰 obywatela i standard贸w. Nasz膮 rol膮 jest wchodzenie w sp贸r z rz膮dz膮cymi i ochrona obywateli przed zakusami w艂adzy.

Jak wygl膮da Tw贸j typowy dzie艅 w pracy? Czy w Twoim 偶yciu jest w og贸le miejsce na rutyn臋?

Chcia艂abym opowiedzie膰 jak膮艣 histori臋 przypominaj膮c膮 scenariusz popularnego serialu o prawnikach. Niestety praca adwokatki polega przede wszystkim na pisaniu, czytaniu i ponownym pisaniu. Udzia艂u w rozprawach s膮dowych, spotkaniu z klientami. Nie ma po艣cigu za 艣wiadkami, 艣ledztw prowadzonych na w艂asn膮 r臋k臋, 偶adna sprawa nie ko艅czy si臋 na pierwszej rozprawie, a rozwi膮zanie sprawy zazwyczaj nie mie艣ci si臋 na kartce A4.

Faktycznie, od kiedy wsp贸艂tworz臋 inicjatyw臋 #WolneS膮dy moja praca r贸偶ni si臋 od tej, kt贸r膮 wykonywa艂am pracuj膮c w du偶ej mi臋dzynarodowej kancelarii. Gdyby kto艣 w 2015 r powiedzia艂 mi, 偶e poprowadz臋 demonstracj臋 przed Pa艂acem Prezydenckim, w kt贸rej b臋d膮 uczestniczy膰 tysi膮ce os贸b to zabi艂abym go 艣miechem. A jednak, rzeczywisto艣膰 dooko艂a si臋 zmieni艂a i my prawnicy powinni艣my si臋 do tego dostosowa膰. To, dlatego, cz臋艣膰 z nas zdecydowa艂o si臋 zamieni膰 obcasy na trampki, ruszy膰 si臋 z za mahoniowych biurek i wyj艣膰 na ulic臋. To zupe艂nie inny spos贸b wykonywania zawodu, bli偶ej obywatela, bli偶ej organizacji pozarz膮dowych. To dla mnie wa偶ne, 偶eby by膰 tam, gdzie dziej膮 si臋 wa偶ne rzeczy. Tam, gdzie demonstruj膮 kobiety albo m艂odzie偶 siada na ulicy w obronie klimatu. To te偶 buduje moj膮 wiarygodno艣膰 jako aktywistki. Nie chce by膰 wy艂膮cznie pani膮 mecenas ze szklanego wie偶owca. Tylko tych obcas贸w 偶al, ja uwielbiam chodzi膰 na obcasach, a dzia艂alno艣膰 aktywistki cz臋sto mi to uniemo偶liwia.

Rutyna? Nie, 偶yjemy w bardzo burzliwych czasach. Jedyne co si臋 nie zmienia ka偶dego dnia to moja opieka nad synem. To jest szalenie wa偶na cz臋艣膰 mojego 偶ycia, robi臋 wszystko co w mojej mocy, aby ka偶dego dnia by膰 blisko z moim dzieckiem. To te偶 przywraca mi r贸wnowag臋.

Stereotypowy prawnik kojarzy si臋 z osob膮, kt贸ra musi 艣wietnie panowa膰 nad swoimi emocjami. Ile jest w tym prawdy i na ile emocje zawsze da si臋 kontrolowa膰?

Trzeba nauczy膰 si臋 kontrolowa膰 emocje, inaczej stawiamy na szali dobro klienta. Na tym polega profesjonalizm. Nie zawsze jest 艂atwo. Pami臋tam scen臋 sprzed dworca kolejowego w Terespolu. Sta艂am tam przylepiona do szyby z moimi kolegami i kole偶ankami adwokatami i patrzy艂am na 5-6 letnie czecze艅skie dzieci, kt贸rym nie uda艂o nam si臋 pom贸c, musia艂y wr贸ci膰 na Bia艂oru艣. One u艣miecha艂y si臋, macha艂y do nas, a my wiedzieli艣my, 偶e znowu b臋d膮 spa膰 na dworcu w Brze艣ciu. P艂akali艣my. Nie wstydz臋 si臋 tego.

S膮 sprawy, kt贸re dotycz膮 r贸偶nego rodzaju nadu偶y膰 seksualnych dzieci i kobiet. To s膮 sprawy, kt贸re zabiera si臋 ze sob膮 do domu, my艣li si臋 o nich, czasem si臋 艣ni膮. Nigdy nie mo偶na przenosi膰 tego na sal臋 s膮dow膮.

Rol膮 adwokata jest reprezentowanie ka偶dego, cz臋sto tych kt贸rzy dopu艣cili si臋 czyn贸w moralnie nagannych. Nie ma to znaczenia, naszym zadaniem jest to, aby zagwarantowa膰 im rzetelny i sprawiedliwy proces. Nie jest nasz膮 rol膮 ocenianie czyn贸w klient贸w, musimy dopilnowa膰, 偶e gwarancje procesowe zostan膮 zachowane. Cz臋sto dostaje pytanie, czy zgodzi艂abym si臋 broni膰 mordercy czy gwa艂ciciela. Ot贸偶 zgodzi艂abym si臋. Praca adwokata nie polega na wybieraniu sobie najmilszych klient贸w, ale na tym, aby ka偶dy, niezale偶nie od tego co zrobi艂 mia艂 sprawiedliwy proces. To jest misja, dlatego trzeba umie膰 zapanowa膰 nad swoimi emocjami.

Czy ju偶 b臋d膮c nastolatk膮 ci膮gn臋艂o Ci臋 do aktywizmu? Od kiedy wiedzia艂a艣, 偶e chcesz robi膰 co艣 dla spo艂ecze艅stwa?

Adwokatk膮 chcia艂am by膰 zawsze, inne dziewczynki chcia艂y by膰 nauczycielkami, tancerkami, malarkami, ja zawsze chcia艂am by膰 prawniczk膮. Z pewno艣ci膮 moment, w kt贸rym zosta艂am matk膮 zmieni艂 moj膮 optyk臋. To jest naturalna potrzeba, aby ten 艣wiat po sobie zostawi膰 lepszym.

Jedna sprawa odmieni艂a moje 偶ycie i sprawi艂a, 偶e zdecydowa艂am si臋 wi臋cej czasu po艣wi臋ca膰 na prac臋 dla innych. Reprezentowa艂am wspania艂膮 rodzin臋, ich c贸rka, kt贸ra nie mia艂a jeszcze 8 lat by艂a molestowana przez nauczyciela. Na pocz膮tku nikt nie chcia艂 uwierzy膰 w te historie ani szko艂a, ani Policja. Tak jest w Polsce, u nas ofiarom przemocy si臋 nie wierzy. Uwa偶a si臋, 偶e wyolbrzymiaj膮, pyta si臋 o dowody.聽 Nie ma? Nie ma wi臋c sprawy. Ci wspaniali rodzice walczyli o sprawiedliwo艣膰 dla swojej c贸rki. Ten, kt贸ry to zrobi艂 dosta艂 bezwzgl臋dn膮 kar臋 pozbawienia wolno艣ci. Wierz臋, 偶e moje dzia艂ania sprawi艂y, 偶e ta dziewczynka jako doros艂a kobieta, kt贸ra z pewno艣ci膮 b臋dzie pami臋ta膰 to co si臋 sta艂o, pomy艣li, 偶e jej rodzina i jedna uparta adwokatka stan臋li po jej stronie i 偶e ten kto to zrobi艂 poni贸s艂 konsekwencje. Nie da si臋 wymaza膰 krzywdy, ale fakt, 偶e sprawa zako艅czy艂a si臋 skazaniem pomaga ofiarom.

Kto Ci臋 inspiruje?

Inspiruj膮 mnie osoby, kt贸re same maj膮c niewiele dziel膮c si臋 z innymi. Te, kt贸re mimo wielu przeciwno艣ci losu, znajduj膮 si艂臋, aby pomaga膰 innym. Te, kt贸re nara偶aj膮 swoje zdrowie i 偶ycie w imi臋 obrony warto艣ci, po to aby艣my wszyscy 偶yli w lepszej Polsce. Patrz臋 na nie i my艣l臋, 偶e skoro ma do dyspozycji ca艂y arsena艂 narz臋dzi prawnych to nie mog臋 si臋 nie zaanga偶owa膰. To nie by艂oby uczciwe. Czasem pisz膮 do mnie m艂ode aplikantki, studentki, prawniczki, 偶e to co robi臋 je inspiruje. Nie ma lepszego komplementu. Mog臋 nie przyj艣膰 na spotkanie z tzw. wa偶n膮 osob膮, ale na spotkanie z m艂odymi lud藕mi staram si臋 zawsze znale藕膰 czas. To tak偶e inwestycja w moj膮 przysz艂o艣膰. To do tych prawniczek nale偶e膰 b臋dzie przysz艂o艣膰, one b臋d膮 decydowa膰 o tym, jak b臋dzie wygl膮da艂 艣wiat

Jak sama m贸wisz, bycie aktywistk膮 jest wyczerpuj膮ce i mo偶e prowadzi膰 do wypalenia. Jak Ty temu wypaleniu przeciwdzia艂asz? Co robisz w trudnych momentach, aby doda膰 sobie si艂?

Nie mam 偶adnych nadprzyrodzonych zdolno艣ci. Pozwalam sobie na chwile s艂abo艣ci i na gorsze dni. To co mnie nap臋dza to poczucie odpowiedzialno艣ci za innych, za szacunek do prawa, do warto艣ci. To idzie w parze z wykonywaniem zawodu. Si臋gam te偶 po tzw. 鈥瀋zekolad臋 z okienkiem鈥, kt贸ra jest moj膮 wielk膮 s艂abo艣ci膮.

Przypominam sobie te偶, 偶e jestem w bardzo uprzywilejowanej pozycji. Jako bia艂a heteroseksualna kobieta pracuj膮c膮 w du偶ym mie艣cie, kt贸ra ma m臋偶a, i stabiln膮 sytuacj臋 finansow膮 mam w 偶yciu 艂atwiej. Warto si臋 czasem zastanowi膰, ile mamy od losu i 偶e inni nie maj膮 nawet u艂amka tego. To pozwala nabra膰 innej perspektywy, nap臋dza do dzia艂ania.

Jaka by艂aby Twoja rada dla os贸b, kt贸re chc膮 zmian, jednak brakuje im wiary w to, 偶e czyny pojedynczej jednostki s膮 w stanie co艣 zmieni膰?

Dop贸ki jedna osoba m贸wi 鈥瀗ie pozwalam鈥, 鈥瀗ie wolno鈥, 鈥瀗ie zgadzam si臋鈥 wszystko jest mo偶liwe. Ka偶da zmiana zaczyna si臋 od jednostki, kt贸ra ma w sobie niezgod臋, kt贸r膮 co艣 uwiera, kt贸ra ma odwag臋. Za ni膮 pod膮偶aj膮 inni.

Warto te偶 pami臋ta膰, 偶e ka偶da zmiana jest wa偶na i cenna. Nie trzeba od razu zaczyna膰 od budowania wielkiego, og贸lnopolskiego ruchu. Mo偶na zacz膮膰 od dzia艂ania na rzecz lokalnej spo艂eczno艣ci, szko艂y, miejsca pracy. To r贸wnie wa偶ne. Ka偶de dzia艂anie na rzecz innych ma znaczenie, buduje spo艂ecze艅stwo obywatelskie, wzmacnia wsp贸lnot臋.

To do tych prawniczek nale偶e膰 b臋dzie przysz艂o艣膰, one b臋d膮 decydowa膰 o tym jak b臋dzie wygl膮da艂 艣wiat.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter