Sztuka prezentacji

Olga Kozierowska

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Jak wyst臋powa膰 publicznie? Jakich pu艂apek unika膰? Na co zwr贸ci膰 uwag臋? Przeczytaj wywiad Olgi Kozierowskiej z dr hab. Mariuszem Trojanowskim.

Czy patrz膮c na przedstawicieli polskiego biznesu, mo偶na powiedzie膰, 偶e umiej臋tno艣膰 prowadzenia prezentacji jest powszechna?

Mo偶na powiedzie膰, 偶e kompetencje zwi膮zane z wyst膮pieniami publicznymi i przedstawianiem
r贸偶nego rodzaju prezentacji, w tym autoprezentacji, nie s膮 raczej powszechne w naszym spo艂ecze艅stwie, tak偶e w艣r贸d przedsi臋biorc贸w i mened偶er贸w. Takie uog贸lnienie jest oczywi艣cie krzywdz膮ce dla wielu jednostek. Ale faktycznie zauwa偶a si臋 w Polsce ni偶szy poziom kompetencji w tym zakresie ni偶 na przyk艂ad w Stanach Zjednoczonych. Tam ju偶 dzieci maj膮 w szko艂ach kursy public speaking. Oswajaj膮 si臋 z wyst膮pieniami publicznymi 鈥 jak wiadomo do艣膰 stresuj膮cymi. Nabyte w szkole kompetencje s膮 w doros艂ym 偶yciu dalej szlifowane, co sprawia, 偶e ludzie m贸wi膮 lepiej. W naszym kraju takich rzeczy szko艂a nie uczy, ani 艣rednia, ani wy偶sza.

Wyja艣nijmy sobie na pocz膮tek, co to w og贸le jest wyst膮pienie publiczne. Wi臋kszo艣ci z nas kojarzy si臋 to z wyj艣ciem przed t艂um widz贸w.

Tak, istotnie, pierwsze skojarzenie to du偶e audytoria 鈥 co najmniej kilkunasto-, kilkudziesi臋cioosobowe lub nawet wi臋ksze. Ale tak by膰 nie musi. Zawsze gdy m贸wimy do dw贸ch, trzech lub wi臋cej os贸b i chodzi nam o jasny i przekonuj膮cy przekaz s艂u偶膮cy okre艣lonym celom, wyst臋pujemy publicznie.

Jak si臋 w takim razie dobrze przygotowa膰?

Przygotowanie do wyst膮pienia publicznego to absolutna podstawa. Podstawa, o kt贸rej niestety rzadko si臋 pami臋ta. Co ciekawe, zapominaj膮 o niej nie ci, kt贸rzy przygotowuj膮 pierwsze prezentacje. Oni z nerw贸w przygotowuj膮 si臋 lepiej lub chocia偶 si臋 staraj膮. Ten grzech pope艂niaj膮 najcz臋艣ciej rutyniarze, za bardzo polegaj膮cy na swoim do艣wiadczeniu. A plan jest wr臋cz konieczno艣ci膮, gdy bardzo nam zale偶y na osi膮gni臋ciu celu i je艣li chcemy wybrn膮膰 z ka偶dej opresji, w jak膮 mo偶emy podczas wyst膮pienia wpa艣膰. Eisenhower pi臋knie powiedzia艂, 偶e plan i tak zawsze wyrzuca, najistotniejsze jest samo tworzenie planu, czyli planowanie. W艂a艣nie planuj膮c, zbieramy
najwi臋cej potrzebnych danych, zestawiamy je i analizujemy, obmy艣lamy r贸偶ne wersje, sk艂adamy wszystko w logiczn膮 ca艂o艣膰, zastanawiamy si臋, co mo偶e nam pom贸c, jakich mo偶emy u偶y膰 argument贸w i tak dalej, i dzi臋ki temu przygotowujemy si臋 lepiej. I gdy podczas prezentacji zaskocz膮 nas nietypowe pytania czy sytuacje, b臋dziemy mogli z nich wybrn膮膰 z wi臋ksz膮 gracj膮 i refleksem.

Co powinien zawiera膰 plan?

Trzeba przede wszystkim stworzy膰 ramowy plan wyst膮pienia: czyli zdecydowa膰 o czym, w jakiej kolejno艣ci i jak d艂ugo chcemy m贸wi膰, jak to powiedzie膰, czym poprze膰 swoje tezy, co chcemy pokaza膰, zademonstrowa膰 i tak dalej. Ale przede wszystkim trzeba si臋 zastanowi膰 nad tym, do kogo b臋dziemy m贸wi膰 i co chcemy osi膮gn膮膰. Tak, cele s膮 najwa偶niejsze! Zar贸wno w wymiarze informacyjnym, jak i wizerunkowym. Tymczasem z moich obserwacji wynika, 偶e brak jasno艣ci co do tego, jaki jest cel wyst膮pienia, jest kolejnym bardzo powszechnym grzechem prowadz膮cych prezentacje. Brak celu sprawia, 偶e przekaz przestaje by膰 sp贸jny, logiczny, a wi臋c jasny dla odbiorc贸w. Co gorsza, przekaz ten zaczyna si臋 rozmywa膰, bo prezenter chce powiedzie膰 o wszystkim. Wszystko jest dla niego wa偶ne. A gdy tak jest, odbiorcy powoli si臋 wy艂膮czaj膮 lub skupiaj膮 na pojedynczych, mniej wa偶nych dla prezentuj膮cego w膮tkach. Audytorium widzi i s艂yszy, ale nie wie, czemu s艂u偶y to, co widzi i s艂yszy. I tylko od zdolno艣ci oratorskich prezentera zale偶y w贸wczas, czy audytorium wytrwa do ko艅ca. A zatem decyzja, co ma by膰 kr臋gos艂upem prezentacji, jest na pocz膮tku najwa偶niejsza.

Czy prawd膮 jest, 偶e powinni艣my si臋 skupia膰 na maksymalnie trzech g艂贸wnych przes艂aniach?

Tak, zgadza si臋. Uwa偶am, 偶e g艂贸wne przes艂anie powinno by膰 jedno, ale oczywi艣cie znaj膮c realia, wiem, 偶e cz臋sto musi ich by膰 wi臋cej. Audytorium mo偶e przyj膮膰 i zapami臋ta膰 maksimum trzy.

Tak by艂oby najlepiej i dla odbiorc贸w, i dla prowadz膮cego.

Jedno, dwa przes艂ania pozwalaj膮 si臋 trzyma膰 tematu i dobrze dobra膰 tre艣膰, argumenty, wykresy, zestawienia, przygotowa膰 odpowiedni膮 liczb臋 slajd贸w. Nie wiem, na czym si臋 opieraj膮 nadto optymistyczne za艂o偶enia prezenter贸w, 偶e maj膮c na wyst膮pienie p贸艂 godziny i dziesi膮tki, a czasem nawet setki slajd贸w, z powodzeniem mo偶na wszystko przekaza膰. Wtedy nie mamy ju偶 do czynienia z profesjonaln膮 prezentacj膮, w kt贸rej chodzi o ciekawy i jasny przekaz. To raczej swego rodzaju galop po slajdach, za kt贸rym tylko sam prezenter nad膮偶a. A i to nie zawsze.

No dobrze. Mamy tylko jedn膮 szans臋, by zrobi膰 dobre pierwsze wra偶enie. Jak powinni艣my w takim razie zacz膮膰?

Przede wszystkim chc臋 powiedzie膰, 偶e nale偶y przesta膰 my艣le膰 o tym, jak si臋 wypadnie. My艣lenie o tym cz臋sto parali偶uje. I mo偶e to by膰 wida膰.

Na przyk艂ad trz臋s膮ce si臋 r臋ce.

Tak. Zaplanowanie prezentacji, o czym ju偶 m贸wili艣my, to pierwsza rzecz, jak膮 nale偶y zrobi膰, 偶eby ograniczy膰 trem臋 i zrobi膰 dobre pierwsze wra偶enie. Druga bardzo wa偶na rzecz to postawa: g艂owa odpowiednio wysoko uniesiona, nie za wysoko. Nale偶y j膮 trzyma膰 prosto i szeroko otworzy膰 oczy, ale nie wyba艂usza膰. Szeroko otwarte oczy i pogodna twarz oznaczaj膮, 偶e cz艂owiek jest zadowolony. Robi to dobre wra偶enie, bo w ten spos贸b okazujemy spok贸j i pozytywne nastawienie do audytorium, do tematu, i wreszcie do samego siebie.

Problemem mo偶e si臋 okaza膰 si臋 utrzymanie na sobie uwagi publiczno艣ci. Jeste艣my na scenie, zacz臋li艣my, i co dalej? Co zrobi膰, by nas s艂uchali?

Tak, utrzymanie na sobie uwagi audytorium to rzeczywi艣cie problem. Zw艂aszcza gdy s艂uchacze nie s膮 zainteresowani tematem, nieszczeg贸lnie ich on dotyczy, a do wys艂uchania prezentacji s膮 w艂a艣ciwie zmuszeni. Ale badania andragogiczne wykazuj膮, 偶e nawet gdy warunki nie s膮 tak trudne, i tak w pewnym momencie publiczno艣膰 przestaje s艂ucha膰, bez wzgl臋du na to, jak i o czym m贸wca m贸wi.

Co mo偶emy wtedy zrobi膰? Bo przecie偶 nie b臋dziemy ta艅czy膰.

To rzeczywi艣cie by艂oby ciekawe. Ale je艣li mamy si臋 trzyma膰 mniej szokuj膮cych metod, polecam przede wszystkim przerywniki. Najbardziej bezpiecznym przerywnikiem, kt贸ry zawsze polecam, s膮 ciekawostki i przyk艂ady. I s膮 bezpieczne. Z kolei dowcip, cz臋sto polecany, nie jest ju偶 tak bezpieczny. Cho膰, rzecz jasna, dobrze dostosowany do audytorium, tematu i nastroju chwili, a tak偶e naturalnie podany dzia艂a bardzo dobrze.

No tak, i na pewno musi by膰 艣mieszny. A co w takim razie ze 艣rodkami wizualnymi? Jakie艣 zdj臋cia, filmy?

Tego typu 艣rodki bywaj膮 bardzo pomocne. Szczeg贸lnie popularny jest dzisiaj w Polsce PowerPoint, u偶ywa si臋 go wr臋cz powszechnie. Chcia艂bym natomiast mocno podkre艣li膰, 偶e inne 艣rodki, r贸偶nego rodzaju rekwizyty, to tak偶e cenna pomoc 鈥 i warto o nich pomy艣le膰. 艢wietnie przyci膮gaj膮 uwag臋, a stosuje si臋 je rzadziej.

Wspomnia艂e艣 ju偶 o spojrzeniu i g艂osie. Chcia艂abym do tego wr贸ci膰. Jakie s膮 podstawowe zasady bycia na scenie, czyli w艂a艣nie operowania g艂osem, gestem, spojrzeniem?

Bardzo istotny jest kontakt wzrokowy z publiczno艣ci膮. Nale偶y patrze膰 na mo偶liwie wiele os贸b. Je艣li s艂uchaczy jest mniej, mo偶na, a nawet trzeba patrze膰 na wszystkich. Je艣li s艂uchaczy jest kilkudziesi臋ciu, nie mo偶na oczywi艣cie patrze膰 na wszystkich, ale nale偶y w贸wczas ogarnia膰 wzrokiem ca艂e audytorium, skupiaj膮c si臋 na wybranych osobach. Utrzymywanie kontaktu wzrokowego ze s艂uchaczami 艣wiadczy o pewno艣ci m贸wcy i mocniej przykuwa uwag臋 s艂uchaczy. Niestety zbyt wiele os贸b zbyt cz臋sto patrzy g艂贸wnie na swoje slajdy albo co gorsza w pod艂og臋 lub
w przestrze艅.

A gesty?

Gesty, gesty. Tak, wspomnijmy jeszcze o ruchu. Ruchy s膮 jak najbardziej wskazane, ale tylko spokojne i przeplatane chwilami bezruchu. Nie chodzi o to, 偶eby ca艂y czas miarowo chodzi膰: lewo, prawo, lewo, prawo czy prz贸d, ty艂, prz贸d, ty艂. To nie robi dobrego wra偶enia, a poza tym rozprasza s艂uchaczy. Dobrze jest zmienia膰 co jaki艣 czas miejsce, aby zwi臋kszy膰 dynamik臋 wyst膮pienia i zbli偶a膰 si臋 do r贸偶nych os贸b. Oczywi艣cie gesty tak偶e s膮 wa偶ne. Ca艂a mowa cia艂a jest wa偶na. Gesty, mimika twarzy, postawa. To wszystko mocno wp艂ywa na si艂臋 i wyd藕wi臋k przekazu. Zw艂aszcza kiedy m贸wimy o wa偶nych rzeczach, powinni艣my sta膰 na obydwu nogach, w lekkim rozkroku, r贸wnomiernie rozk艂ada膰 ci臋偶ar cia艂a, trzyma膰 g艂ow臋 prosto, spokojnie i sp贸jnie gestykulowa膰.

Stanie na dw贸ch nogach to taka solidna postawa.

Dobrze powiedziane. Solidna postawa. Gdy m贸wimy o wa偶nych rzeczach, powinni艣my solidnie wygl膮da膰.

Czyli my, nasze cia艂o jest poparciem dla s艂贸w.

Absolutnie tak. I w艂a艣nie ta zgodno艣膰, nazywana fachowo kongruencj膮 lub po prostu sp贸jno艣ci膮 komunikacyjn膮, jest absolutn膮 podstaw膮 wiarygodnego przekazu. Warto pami臋ta膰, 偶e ludzie pod艣wiadomie odczytuj膮 mow臋 cia艂a i je艣li si臋 ona zgadza z tym, co m贸wimy, s膮 bardziej sk艂onni nam wierzy膰. W przeciwnym razie, gdy gesty przecz膮 s艂owom, wiarygodno艣膰 m贸wcy spada.

No dobrze. Na zako艅czenie opowiedzmy o tak zwanych przegadanych slajdach. To najcz臋stsza bol膮czka wszelkich konferencji. Chodzi o niemieszczenie si臋 w zaplanowanych pi臋tnastu minutach.

Istotnie. To wielki problem, ale zaczyna si臋 on ju偶 na etapie planowania.

Wiemy, 偶e prezentacja ma trwa膰 pi臋tna艣cie minut. Jak przygotowa膰 si臋 do tego, by si臋 zmie艣ci膰 w tym czasie?

Je偶eli mamy pi臋tna艣cie minut, najlepiej od razu przygotowa膰 wyst膮pienie na dziesi臋膰. Zostawienie marginesu to bardzo dobry pomys艂. Tworzy wra偶enie profesjonalizmu. A ile slajd贸w przygotowa膰? No c贸偶, bardzo og贸lnie rzecz ujmuj膮c, polecam jeden na dwie, trzy minuty. Oczywi艣cie zale偶y to od tego, co slajdy przedstawiaj膮. Jedno jest pewne: nie mo偶e ich by膰 du偶o wi臋cej, ni偶 mamy minut.

***
Mariusz Trojanowski, ekspert do spraw sztuki prezentacji i kreowania wizerunku, adiunkt w Katedrze Marketingu Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu Warszawskiego.

***

Wywiad pochodzi z ksi膮偶ki Olgi Kozierowskiej Sukces Pisany Szmink膮.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close