M─Ö┼╝czyzna opiekuj─ůcy si─Ö niemowlakiem (Foto. Canva Pro)

Kara za macierzyństwo, bonus za ojcostwo

Olga Kozierowska

O tym, dlaczego tak ma┼éo m─Ö┼╝czyzn decyduje si─Ö na urlop ojcowski lub rodzicielski i jakie koszty macierzy┼ästwa ponosi kobieta, rozmawia Olga Kozierowska z Karolin─ů Andrian, Prezesk─ů Fundacji Share the Care oraz Kamilem Janowiczem, psychologiem i autorem bloga father_ing.

Olga Kozierowska: W┼Ťr├│d badanych przez Wasz─ů Fundacj─Ö m─Ö┼╝czyzn a┼╝ 1/5 ich partnerek nie wyra┼╝a zgody, by skorzystali oni z urlopu wychowawczego. Dlaczego?

Karolina Andrian: Tak, rzeczywi┼Ťcie. Obecnie w prawie polskim mo┼╝na si─Ö swobodnie dzieli─ç urlopem. W ostatnim roku dok┼éadnie 3700 pan├│w skorzysta┼éo z urlopu rodzicielskiego. To jest niewiele, bior─ůc po uwag─Ö, ┼╝e rodzi si─Ö oko┼éo 320 000 dzieci.

W naszym badaniu zapytali┼Ťmy m─Ö┼╝czyzn, dlaczego nie skorzystali z urlopu rodzicielskiego i w┼éa┼Ťnie 1/5 odpowiedzia┼éa, ┼╝e ich partnerka nie wyrazi┼éa ch─Öci podzia┼éu urlopu rodzicielskiego. Tutaj musimy si─Ö odwo┼éa─ç do semantyki. W dzisiejszym prawie jest to uj─Öte w taki spos├│b, ┼╝e to kobieta ma prawo podzieli─ç si─Ö z partnerem urlopem, ceduje ten urlop na ojca. Zatem si┼é─ů rzeczy mamy tutaj jednak figur─Ö matki jako tej osoby decyduj─ůcej. W zwi─ůzku ta zgoda czy przychylno┼Ť─ç – nawet je┼Ťli jest to decyzja ca┼éej rodziny – jest bardzo wa┼╝na. Jest wyra┼╝ona w prawie i na gruncie prywatnym. W zwi─ůzku z tym cz─Ö┼Ť─ç pan├│w m├│wi, ┼╝e tej zgody od partnerki nie dostali.

Z czego to wynika? Mogliby┼Ťmy przeprowadzi─ç d┼éug─ů rozmow─Ö na ten temat. Z jednej strony jest to obawa przed tym, jak ten m─Ö┼╝czyzna si─Ö dzieckiem zaopiekuje. Z drugiej strony, to jest odpoczynek od pracy. W badaniu zapytali┼Ťmy kobiety tak┼╝e o to, dlaczego nie podzieli┼éy si─Ö urlopem rodzicielskim i odpowiada┼éy, ┼╝e ze wzgl─Ödu na kwestie finansowe, ┼╝e nie by┼éo takiej mo┼╝liwo┼Ťci. Ale pojawia┼éa si─Ö tak┼╝e odpowied┼║: chcia┼éam odpocz─ů─ç od pracy. Mamy tutaj jednak pewien problem z tym s┼éowem „urlop”.

Olga Kozierowska: Tak, to prawda. Uwa┼╝am, ┼╝e ten okres nie powinien si─Ö nazywa─ç „urlopem”. Z tego w┼éa┼Ťnie powsta┼é stereotyp, ┼╝e kobieta na urlopie macierzy┼äskim siedzi w domu i nic nie robi.

Karolina Andrian: Dok┼éadnie, a to jest ci─Ö┼╝ka praca. Aczkolwiek sam fakt, ┼╝e zmieniamy czynno┼Ť─ç, kt├│r─ů si─Ö zajmujemy, daje nam szans─Ö odpocz─ů─ç od tego, co robimy.

Mo┼╝na by powiedzie─ç, ┼╝e w domu odpoczywamy od pracy, a w pracy odpoczywamy od domu. W zwi─ůzku z tym kobiety podejmuj─ů t─Ö kwesti─Ö odpoczynku od pracy i by─ç mo┼╝e z tego powodu te┼╝ nie chc─ů si─Ö podzieli─ç urlopem. Chc─ů mie─ç ten przywilej dla siebie.

Mo┼╝e te┼╝ by─ç jeszcze jedna kwestia – w┼éadza. My nie lubimy si─Ö w┼éadz─ů dzieli─ç – ani m─Ö┼╝czy┼║ni, ani kobiety. A jednak obszar domowy, wychowania dzieci jest takim obszarem w┼éadzy kobiet. No i kwestia oddania tego miejsca jest zwi─ůzana z podzieleniem si─Ö w┼éadz─ů, wycofaniem si─Ö, oddaniem tej przestrzeni. I my┼Ťl─Ö, ┼╝e to jest czysto ludzkie – obawa, ┼╝e t─Ö w┼éadz─Ö utracimy. A przecie┼╝ posiadanie w┼éadzy jest przyjemne.

Olga Kozierowska: Kamil, jako, ┼╝e prowadzisz bloga father_ing, powiedz nam, co pisz─ů Ci m─Ö┼╝czy┼║ni? Jak ich namawia─ç do korzystania z urlop├│w i przekonywa─ç, ┼╝e to jest w┼éa┼Ťciwe, dobre? Bo przecie┼╝ wszystkie badania pokazuj─ů, ┼╝e dzieci na tym korzystaj─ů.

Kamil Janowicz: My┼Ťl─Ö, ┼╝e to jest w┼éa┼Ťnie pierwsza rzecz, na kt├│r─ů warto wskazywa─ç. To jest po prostu dobre dla dziecka. Rzeczywi┼Ťcie wiele bada┼ä naukowych pokazuje, ┼╝e ta bliska relacja z ojcem, jego zaanga┼╝owanie od samego pocz─ůtku s─ů ogromnie wa┼╝ne dla rozwoju dziecka, kt├│re potrzebuje dobrej relacji, zar├│wno z mam─ů jak i z tat─ů. W┼é─ůczenie si─Ö bardziej przez tat─Ö w opiek─Ö, korzystanie z urlopu ojcowskiego czy podzielenie si─Ö urlopem rodzicielskim to ┼Ťwietna okazja, ┼╝eby te relacje, na takim g┼é─Öbszym poziomie budowa─ç, ┼╝eby lepiej to dziecko pozna─ç, ┼╝eby bardziej si─Ö zaanga┼╝owa─ç. To jest w┼éa┼Ťnie taka pierwsza kwestia, kt├│r─ů ja osobi┼Ťcie wskazuje. Ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e warto, by przekaz tej perspektywy by┼é szerszy.

Inna kwestia, to fakt, ┼╝e sprzyja to budowaniu lepszej komunikacji w parze i dzieleniu si─Ö obowi─ůzkami.

Warto jednak pami─Öta─ç o tym, ┼╝e mamy tutaj dwie strony medalu. Je┼Ťli ojciec ma by─ç bardziej zaanga┼╝owany w ┼╝ycie rodzinne i domowe, to r├│wnolegle z tym powinno i┼Ť─ç wi─Öksze zaanga┼╝owanie kobiety w ┼╝ycie zawodowe oraz utrzymanie rodziny. M─Ö┼╝czy┼║ni cz─Östo m├│wi─ů, ┼╝e czuj─ů si─Ö przeci─ů┼╝eni prac─ů i fizycznie, i psychicznie. To, ┼╝e ca┼éa odpowiedzialno┼Ť─ç na nich spada po prostu ich przyt┼éacza. I widzimy to te┼╝ w statystykach, kt├│re pokazuj─ů, ┼╝e wielu m─Ö┼╝czyzn ma w tym okresie poporodowym i p├│┼║niej r├│┼╝ne problemy w zakresie zdrowia psychicznego. Wi─Öc to te┼╝ jest szansa, aby pokaza─ç, ┼╝e urlopy to jest po prostu szansa d┼éugoterminowa na bardziej zbalansowane ┼╝ycie.

Olga Kozierowska: Dzi┼Ť w og├│le czeka nas wielka zmiana spo┼éeczna, kulturowa i psychologiczna. Bo z jednej strony to jest otwarcie si─Ö na zmiany – i matek i ojc├│w, ale mamy te┼╝ pracodawc├│w. Jak oni mog─ů pokaza─ç wag─Ö roli ojca w ┼╝yciu dziecka? W jaki spos├│b ten ojciec z niewielkim sta┼╝em mo┼╝e rzeczywi┼Ťcie poczu─ç, ┼╝e jest wspierany i ┼╝e nie jest wytykany, bo prze┼éamuje stereotyp?

Karolina Andrian: Istnieje jednak ten stereotyp m─Ö┼╝czyzny, kt├│ry jest niezast─ůpionym, zawsze obecnym i dost─Öpnym pracownikiem. A kiedy patrzymy na kobiet─Ö, kt├│ra ju┼╝ jest w pewnym wieku, nawet je┼Ťli nie jest matk─ů, ma od razu wpisany w sobie potencja┼é zostania rodzicem. Patrz─ůc na dynamik─Ö, chocia┼╝by wzrostu pensji, to tutaj wyra┼║nie badania pokazuj─ů, jak wygl─ůda kara za macierzy┼ästwo i bonus za ojcostwo. W sytuacji pojawienia si─Ö dziecka, ojciec wr─Öcz dostaje podwy┼╝k─Ö, bo przecie┼╝ on musi utrzyma─ç rodzin─Ö, czyli to obci─ů┼╝enie utrzymaniem rodziny jest zar├│wno w g┼éowach m─Ö┼╝czyzn, jak te┼╝ po stronie pracodawc├│w, decydent├│w, menad┼╝er├│w. A je┼Ťli chodzi o kobiety to od razu wida─ç, ile kosztuje zostanie matk─ůÔÇŽ

Olga Kozierowska: I to nie s─ů tylko koszty pensji. Rok urlopu macierzy┼äskiego powoduje, ┼╝e ta pensja ju┼╝ nam si─Ö nie zr├│wna z pensj─ů kole┼╝anki, kt├│ra nie ma dziecka. Ju┼╝ nie m├│wi─ůc o aktywnym zawodowo m─Ö┼╝czy┼║nie. Badania Deloitte pokazuj─ů, ┼╝e p┼éacimy kar─Ö w postaci niebycia bran─ů pod uwag─Ö, je┼╝eli chodzi o awanse po powrocie z urlopu macierzy┼äskiego od 2 do 3 lat.

Karolina Andrian: To jest ta ogromna kara, a fina┼é oczywi┼Ťcie jest na emeryturze, kiedy m├│wimy o ub├│stwie emerytalnym kobiet. Staro┼Ť─ç kobiet jest biedna, a staro┼Ť─ç m─Ö┼╝czyzn jest po prostu samotna. Nawi─ůzuj─ůc do tego co mog─ů zrobi─ç pracodawcy, to jest takie rozwi─ůzanie stosowane u jednej z firm, z kt├│rymi wsp├│┼épracujemy. Matka albo ojciec wracaj─ůcy z urlopu rodzicielskiego ju┼╝ na 3 miesi─ůce przed powrotem do pracy, trafia na taki „talent review”, czyli jest oceniany w kontek┼Ťcie potencja┼éu do awans├│w. To jest taka realna zmiana, kt├│ra powinna by─ç brana pod uwag─Ö.

Podstaw─ů wszystkiego jest to, ┼╝eby zna─ç w og├│le prawo. Ca┼éy czas ojcowie nie korzystaj─ů z urlopu ojcowskiego, kt├│ry jest dwutygodniowy i p┼éatny 100%. Korzysta z niego tylko troch─Ö wi─Öcej ni┼╝ po┼éowa ojc├│w, m.in. dlatego, ┼╝e nawet nie wiedz─ů, ┼╝e to im przys┼éuguje. Nie m├│wi─ůc ju┼╝ o urlopach rodzicielskich. Dost─Öp do wiedzy w tym zakresie jest bardzo ograniczony. Dodatkowo, w r├│┼╝nych ┼║r├│d┼éach, mamy r├│┼╝ne informacje. ZUS m├│wi swoje, Kodeks Pracy m├│wi swoje, pracodawca ojca m├│wi swoje, pracodawca matki m├│wi zupe┼énie inaczej. W zwi─ůzku z tym, je┼Ťli rodzice chc─ů si─Ö podzieli─ç urlopem rodzicielskim, naprawd─Ö musz─ů stoczy─ç b├│j i pokona─ç nie tylko stereotypy, ale te┼╝ kwestie prawne. Czyli zaryzykowa─ç, np. utrat─Ö zasi┼éku macierzy┼äskiego, bo takie rzeczy si─Ö r├│wnie┼╝ zdarzaj─ů, je┼Ťli te formalno┼Ťci nie zostan─ů dochowane. Dla takiej rodziny podzia┼é urlopu rodzicielskiego, kiedy istnieje ryzyko, ┼╝e co┼Ť p├│jdzie nie tak z formalno┼Ťciami i kto┼Ť zostanie sam, z ma┼éym dzieckiem, b─Ödzie musia┼é stoczy─ç b├│j z ZUS-em, tudzie┼╝ z pracodawc─ů, b─Ödzie bardzo nieprzyjemnym do┼Ťwiadczeniem. I w takim przypadku wychodzi na to, ┼╝e ju┼╝ lepiej si─Ö nie dzieli─ç i zrobi─ç tak jak wszyscy.

Tych barier jest sporo, dlatego pracodawcy powinni zaczyna─ç od przekazywania dok┼éadnej informacji o tym, jakie pracownik ma prawa. Powinni zaczyna─ç od adresowania tych komunikat├│w bezpo┼Ťrednio do ojc├│w, bo je┼Ťli m├│wimy og├│lnie do rodzic├│w ma┼éego dziecka, to w praktyce czyta to tylko matka. Potrzebne s─ů dedykowane e-booki czy ulotki pokazuj─ůce korzy┼Ťci, ┼╝eby m─Ö┼╝czy┼║ni byli ich ┼Ťwiadomi. Trzeba pokazywa─ç ┬ámo┼╝liwo┼Ťci prawne, konkretne procedury, wnioski z wyt┼éumaczeniem, jakie s─ů opcje. To jest taka podstawa, kt├│ra nic nie kosztuje.

Olga Kozierowska: Kamil, a jak oceniasz ┼Ťwiadomo┼Ť─ç ojc├│w o istnieniu praw, kt├│re im przys┼éuguj─ů, je┼╝eli chodzi o opiek─Ö nad dzie─çmi, a tak┼╝e zrozumienie, na czym polega urlop macierzy┼äski, ojcowski, czy te┼╝ rodzicielski?

Kamil Janowicz: Ta ┼Ťwiadomo┼Ť─ç pozostawia jeszcze wiele do ┼╝yczenia ÔÇô g┼é├│wnie je┼╝eli chodzi o to, ┼╝e mo┼╝na wzi─ů─ç urlop ojcowski, ┼╝e mo┼╝na dosta─ç urlop okoliczno┼Ťciowy, ale te┼╝, ┼╝e np. istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç uzyskania od lekarza zwolnienia na rzecz opieki nad partnerk─ů po porodzie. Niestety wielu ojc├│w tego nie wie.

Zgadzam si─Ö z tym, co m├│wi┼éa Karolina, ┼╝e tutaj takie jasne, przejrzyste, otwarte komunikowanie ze strony firmy jest bardzo istotne. My┼Ťl─Ö, ┼╝e gdybym kiedy┼Ť w takiej firmie pracowa┼é, to oczekiwa┼ébym komunikatu w stylu: „Wiemy, ┼╝e za jaki┼Ť czas urodzi Ci si─Ö dziecko. Chcieliby┼Ťmy ustali─ç, jak to widzicie z ┼╝on─ů/partnerk─ů, jak chcecie to u┼éo┼╝y─ç, ┼╝eby┼Ťmy mogli jako┼Ť si─Ö zgra─ç”. Bo te┼╝ trzeba pami─Öta─ç o tym, ┼╝e jakby nie patrze─ç, taka sytuacji to jest jakie┼Ť wyzwanie dla firmy. W tym sensie, ┼╝e na okre┼Ťlony czas organizacja traci pracownika, niezale┼╝nie czy to jest kobieta czy m─Ö┼╝czyzna. My┼Ťl─Ö, ┼╝e musimy zawsze patrze─ç na te dwie strony. Chodzi o to, aby ┼╝adna ze stron nie czu┼éa si─Ö oszukana. Takim optymalnym rozwi─ůzaniem, do kt├│rego powinni┼Ťmy d─ů┼╝y─ç, jest takie partnerstwo nie tylko w zwi─ůzku mi─Ödzy rodzicami, ale tak┼╝e partnerstwo mi─Ödzy pracownikiem, a pracodawc─ů.

Posłuchaj całej rozmowy tutaj: www.sukcespisanyszminka.pl/podcasty albo poniżej na Youtube.

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close