Mama pracuj膮ca

Wi臋cej kobiet na rynku pracy da艂oby PKB Polski dodatkow 200 mld z艂otych

Julia Patorska, Deloitte

Coraz trudniejsza sytuacja na rynku pracy powinna nas zmusi膰 do my艣lenia o zagwarantowaniu kobietom r贸wnych praw w pracy, nie tylko na papierze, ale przede wszystkim w praktyce. Zwielokrotniaj膮c liczb臋 pracuj膮cych Polek do poziomu wyst臋puj膮cego w krajach 鈥瀞tarej鈥 UE, mo偶emy zwi臋kszy膰 PKB Polski w sumie o nawet 200 mld z艂otych do 2025 roku 鈥 przekonuje Julia Patorska, Liderka zespo艂u analiz ekonomicznych Deloitte.

Dzie艅 Kobiet sk艂oni艂 mnie nie tylko do odwzajemniania u艣miech贸w przy odbieraniu przys艂owiowych go藕dzik贸w, ale przede wszystkim do zwr贸cenia uwagi na to, jak kobiety musz膮 wci膮偶 walczy膰 o swoje prawa w domu, na ulicach, ale tak偶e w pracy. Oczywi艣cie jest to bardzo subiektywne zdanie, ale jako kobiecie (matce, 偶onie, mened偶erce) trudno mi by膰 w pe艂ni obiektywn膮. Z drugiej strony, kt贸偶 inny mia艂by zwraca膰 na to uwag臋 skoro na w艂asnej sk贸rze do艣wiadczam nier贸wno艣ci.

Luka p艂acowa wci膮偶 aktualna

Aby jednak troch臋 obiektywizmu wprowadzi膰 do mojego wywodu, zaczn臋 od oficjalnych danych GUS, Eurostatu i danych Deloitte. W Polsce kobiety stanowi膮 51,6 proc. populacji 鈥 jest nas o ponad 1,2 mln wi臋cej ni偶 m臋偶czyzn. Spo艣r贸d 16 mln tych, kt贸re uko艅czy艂y 15 lat, biernych zawodowo jest o 0,5 mln wi臋cej ni偶 aktywnych. Oznacza to, 偶e wykorzystywany jest potencja艂 tylko mniej ni偶 po艂owy Polek. R贸wnocze艣nie mamy lepsze wykszta艂cenie (obecnie niemal 60 proc. os贸b studiuj膮cych to kobiety), wi臋cej kobiet zna co najmniej jeden j臋zyk obcy (66 proc. kobiet wobec 62,8 proc. m臋偶czyzn), a dziewczyny cz臋艣ciej uzyskuj膮 lepsze wyniki na egzaminach (np. 艣rednia w ostatnim roku przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego dla ch艂opc贸w wynosi艂a 55,25 punkt贸w, podczas gdy dla dziewcz膮t 56,75 punkt贸w). R贸wnocze艣nie wynagrodzenie miesi臋czne kobiet w Polsce jest 艣rednio ni偶sze o niemal 20 proc. ni偶 m臋偶czyzn na tym samych stanowiskach, w tych samych bran偶ach.

Dlaczego kobiety nie pracuj膮?

Warto zwr贸ci膰 uwag臋 na to, czym zajmuj膮 si臋 kobiety bierne zawodowo. Cz臋sto m贸wimy o etacie, kt贸ry maj膮 w domu. Zajmuj膮c si臋 dzie膰mi, osobami starszymi, gospodarstwem domowym 鈥 jak wynika z badania Deloitte przeprowadzonego na biernych zawodowo Polkach 鈥 kobiety po艣wi臋caj膮 tym czynno艣ciom 37,5 godziny tygodniowo. A jak popatrzymy jeszcze w rozbiciu na kohorty wiekowe, to wida膰 jak te obowi膮zki zmieniaj膮 si臋 z wiekiem. Najpierw zajmujemy si臋 tylko domem, potem dochodz膮 dzieci, a gdy te podrosn膮, zwykle przejmujemy opiek臋 nad starszymi rodzicami i te艣ciami. Nie da si臋 ukry膰, 偶e normy spo艂eczne sprawiaj膮, 偶e kobieta nietroszcz膮ca si臋 o cz艂onk贸w najbli偶szej rodziny w potrzebie jest postrzegana negatywnie znacznie cz臋艣ciej i w znacznie wi臋kszym stopniu ni偶 m臋偶czyzna. Zatem bierzemy na siebie t臋 odpowiedzialno艣膰, porzucaj膮c marzenia o samorealizacji na innym polu ni偶 przyk艂adnej matki, 偶ony, opiekunki.

Kobieta pracuj膮ca 鈥 na dw贸ch etatach

R贸wnocze艣nie, te z nas, kt贸re decyduj膮 si臋 na aktywno艣膰 zawodow膮, cz臋sto dlatego, 偶e zmusza je do tego sytuacja ekonomiczna, de facto zaczynaj膮 pracowa膰 na drugim etacie. Wype艂niaj膮c obowi膮zki domowe oraz cz臋sto zast臋puj膮c instytucje, w obszarach, w kt贸rych pa艅stwo nie domaga, bierzemy dodatkowe 40 godzin tygodniowo pracy zawodowej na siebie. Nielicznym udaje si臋 doj艣膰 na najwy偶sze stanowiska, mimo g艂os贸w, 偶e my kobiety po prostu si臋 nie nadajemy do zarz膮dzania. Mamy inny styl pracy, jeste艣my zbyt rozemocjonowane, nie potrafimy podejmowa膰 decyzji. Oczywi艣cie by膰 mo偶e generalizuj臋, gdy偶 sytuacja jest niejednorodna w r贸偶nych miejscach pracy, ale fakty pozostaj膮 faktami. W zarz膮dach i radach nadzorczych w Polsce mamy tylko nieco ponad 15 proc. kobiet 鈥 s膮 to moim zdaniem wyj膮tki potwierdzaj膮ce regu艂臋.

Jakie s膮 skutki ekonomiczne?

Taki obraz sytuacji pokazuje, jak bardzo nieefektywnie zarz膮dzamy zasobami ludzkimi, czyli po prostu naszym kobiecym potencja艂em. Maj膮c do dyspozycji wi臋cej jednostek i do tego lepiej wykszta艂conych 鈥 wykorzystujemy je na rynku pracy w niewystarczaj膮cym stopniu. Idealnie do tego pasuje poj臋cie 鈥瀓a艂owej straty鈥 (z ang. deadweight loss) wyst臋puj膮ce w teorii ekonomii. Oznacza ono trwa艂膮 utrat臋 dobrobytu spo艂ecznego w wyniku nieoptymalnej alokacji zasob贸w. Proste 膰wiczenie, kt贸re przeprowadzi艂 nasz zesp贸艂 analiz ekonomicznych, pokazuje co by by艂o gdyby wi臋cej Polek podj臋艂o aktywno艣膰 zawodow膮. Zak艂adaj膮c, 偶e produktywno艣膰 kobiet i m臋偶czyzn jest taka sama (cho膰 r贸偶nice w wykszta艂ceniu niekoniecznie o tym 艣wiadcz膮), to zwi臋kszaj膮c liczb臋 pracuj膮cych Polek do poziomu wyst臋puj膮cego w krajach UE-15, okazuje si臋, 偶e PKB Polski mo偶e wzrosn膮膰 o nawet 200 mld z艂otych do 2025 roku i to przy innych czynnikach pozosta艂ych na niezmiennym poziomie. Daje do my艣lenia鈥

Oczywi艣cie jest to symulacja wykonana w skali makro. Ale na poziomie mikro r贸wnie 艂atwo udowodni膰, 偶e gdy mamy problem na rynku ze znalezieniem r膮k do pracy, zawsze dodatkowe zasoby, z kt贸rych mo偶emy wybiera膰, to okre艣lona warto艣膰. A warto przypomnie膰, 偶e od 2010 roku ze wzgl臋du na niekorzystne trendy demograficzne oraz zmiany w systemie emerytalnym z rynku pracy odesz艂o ju偶 prawie 1,5 mln os贸b. Nie jeste艣my w stanie zast膮pi膰 艂atwo tych os贸b ani m艂odymi wkraczaj膮cymi na rynek pracy, ani imigrantami, wobec kt贸rych brakuje w naszym kraju systemowej polityki przyj臋膰.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Mikrobiznes. Czy to kraina mlekiem i miodem p艂yn膮ca?

Jakie s膮 rekomendacje?

Nie b臋d臋 tutaj odkrywcza, bo bada艅 i zalece艅, co robi膰, aby sytuacj臋 zmieni膰, jest wiele. Nie ma jednak jednego z艂otego 艣rodka, kt贸ry rozwi膮偶e wszystkie problemy w tym zakresie. Dzia艂ania musz膮 i艣膰 wielotorowo, rozpoczynaj膮c od zmian regulacyjnych i wprowadzania polityk publicznych. Zmiana, zainicjowana przez decydent贸w, mo偶e mie膰 istotny wp艂yw. Je艣li kobiety nie b臋d膮 musia艂y zast臋powa膰 instytucji ( 偶艂obk贸w i przedszkoli dla najm艂odszych, szpitali i dom贸w opieki dla chorych i starszych wymagaj膮cych sta艂ego wsparcia), b臋d膮 mia艂y przede wszystkim wyb贸r, czy chc膮 si臋 po艣wieci膰 bliskim, czy jednak mie膰 przestrze艅 na zaj臋cie si臋 prac膮 zawodow膮.

Postawa pracodawc贸w tak偶e jest kluczowa

R贸wnie wa偶na jest postawa pracodawc贸w, kt贸rzy mog膮 umo偶liwi膰 swoim podw艂adnym elastyczne godziny pracy lub prac臋 zdaln膮. Dzi臋ki tym prostym rozwi膮zaniom kobietom, kt贸re b臋d膮 nadal chcia艂y w zgodzie ze sob膮 dzieli膰 偶ycie zawodowe z obowi膮zkami 鈥滺ome managera鈥, znacznie 艂atwiej b臋dzie godzi膰 te dwa 艣wiaty. Nie ma lepiej zorganizowanych os贸b jak pracuj膮ce matki – multitasking maj膮 zwykle opanowany do perfekcji (wiem to z autopsji). Mo偶liwo艣ci daj膮ce wi臋ksz膮 swobod臋 pracownikom ju偶 istniej膮 w naszych regulacjach, pozostaje tylko zaufanie pracodawc贸w i zrozumienie tego, co kieruje kobietami przy dokonywaniu wybor贸w.

Pozostaje kwestia 艣wiadomo艣ci zar贸wno samych kobiet, co do ich praw i mo偶liwo艣ci na rynku pracy, ale te偶 m臋偶czyzn, w zakresie tego, jak traktuj膮 swoje 偶ony, partnerki, kole偶anki z pracy. Zaczynaj膮c od samych kobiet 鈥 wiele si臋 w ostatnich kilku latach zmieni艂o. Fala czarnych protest贸w, kt贸ra przesz艂a przez Polsk臋 i inne kraje wskazuje na zmian臋 ich optyki. Kobiety chc膮 o sobie decydowa膰, chc膮 by膰 widzialne i dostrzegane. Wida膰 to w trendach konsumenckich 鈥 o 鈥瀢omenomics鈥 pisa艂a ju偶 w zesz艂ym roku Natalia Hatalska.

Powstaje coraz wi臋cej klub贸w wsparcia kobiet w biznesie. Wspomn臋 tylko o bliskiej mi inicjatywie SheXo by Deloitte czy te偶 LeadersIN, w kt贸rej mam ogromn膮 przyjemno艣膰 i zaszczyt uczestniczy膰. Ale to czego mi jeszcze brakuje, to dostrze偶enie przez wi臋ksz膮 cz臋艣膰 艣wiata m臋skiego, 偶e problem jest i warto go rozwi膮za膰. Bo z nie艣wiadomymi uprzedzeniami (z ang. uncouncious bias) jest ten k艂opot, 偶e s膮 nie艣wiadome, ale jak ka偶de uprzedzenie, bardzo krzywdz膮ce. A tracimy na tym wszyscy.

W kobiety warto inwestowa膰

Wierzymy, 偶e w kobiety nale偶y i warto inwestowa膰. Zyski z tej inwestycji czerpa膰 b臋d膮 same kobiety, ich pracodawcy i polska gospodarka. Z takiej potrzeby narodzi艂 si臋 w艂a艣nie globalny program Coca-Coli #5by20, poprzez kt贸ry inspirujemy kobiety na ca艂ym 艣wiecie, zach臋caj膮c do powrotu na rynek pracy czy za艂o偶enia w艂asnej firmy. A przede wszystkim wspieraj膮c je w budowaniu wiary we w艂asne mo偶liwo艣ci. W ramach tego zobowi膮zania uda艂o si臋 ju偶 wesprze膰 ponad 1,7 mln kobiet w 64 krajach ca艂ego 艣wiata. W Polsce realizacj臋 tego celu umo偶liwia nam zainagurowany w pa藕dzierniku 2016 r. program 鈥濻ukces TO JA”. Jego celem jest zwi臋kszenie aktywno艣ci zawodowej kobiet poprzez dostarczenie im praktycznej wiedzy z zakresu kreowania kariery oraz tworzenia w艂asnego biznesu. Podczas pierwszej edycji programu, za pomoc膮 bezpo艣rednich spotka艅 w ca艂ej Polsce oraz platformy online uda艂o si臋 ju偶 przeszkoli膰 blisko 8 500 os贸b 鈥 komentuje Anna Solarek, Dyrektor ds. Korporacyjnych Coca-Cola w Polsce i krajach ba艂tyckich