jak podejmowa─ç wa┼╝ne decyzje

Te badania rozwiewaj─ů w─ůtpliwo┼Ťci, czy wi─Öksza liczba kobiet na wysokich stanowiskach to zysk dla biznesu

prof. dr hab. Dorota Dobija, dr hab. Aneta Hryckiewicz, mgr Karolina Skorulska

Czy wi─Öksza liczba kobiet na wysokich stanowiskach to zysk dla biznesu? Te badania potwierdzaj─ů, ┼╝e TAK. W radzie nadzorczej powinno zasiada─ç od 20 do 40 proc. kobiet, aby uzyska─ç efekt przek┼éadaj─ůcy si─Ö na jako┼Ť─ç sprawozdawczo┼Ťci finansowej, a w konsekwencji ÔÇô na lepsz─ů ocen─Ö sp├│┼éki. Wynik ten wskazuje r├│wnie┼╝, ┼╝e wa┼╝ne jest, aby rady by┼éy zdywersyfikowane ÔÇô pisz─ů prof. dr hab. Dorota Dobija, dr hab. Aneta Hryckiewicz, mgr Karolina Skorulska, badaczki z Akademii Leona Ko┼║mi┼äskiego.

Czy kobiety generuj─ů warto┼Ť─ç dla sp├│┼éek?

W 2012 roku Komisja Europejska zaproponowa┼éa wprowadzenie regulacji prawnych dotycz─ůcych parytet├│w, czyli udzia┼éu p┼éci, w zarz─ůdach sp├│┼éek europejskich. W zwi─ůzku z tym w wielu krajach zastosowano odpowiednie regulacje prawne. Na przyk┼éad we Francji czy w Norwegii udzia┼é kobiet w radach wi─Ökszych firm powinien wynosi─ç przynajmniej 40 proc. Niedostosowanie si─Ö do tej regulacji grozi sankcjami. Inne kraje zamiast zapis├│w prawa zaproponowa┼éy rekomendacje okre┼Ťlaj─ůce oczekiwania co do liczby kobiet w radach dyrektor├│w (lub w zarz─ůdach i radach nadzorczych) na poziomie 30-40 proc.

Polska nie jest tak samo aktywna jak pozosta┼ée kraje europejskie w promowaniu udzia┼éu kobiet na najwy┼╝szych szczeblach zarz─ůdzania. Co prawda Dobre Praktyki Sp├│┼éek Notowanych na Warszawskiej Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych postuluj─ů konieczno┼Ť─ç zapewnienia r├│┼╝norodno┼Ťci na zarz─ůdach i radach nadzorczych. Dane statystyczne wskazuj─ů jednak, ┼╝e polskie sp├│┼éki s─ů na pocz─ůtku drogi zmierzaj─ůcej do zwi─Ökszenia roli kobiet w ┼╝yciu gospodarczym naszego kraju. Na przestrzeni ostatnich lat udzia┼é kobiet w radach nadzorczych daleko odbiega┼é od oczekiwa┼ä stawianych w innych krajach i obecnie wynosi oko┼éo 11,7 proc. W przypadku tylko po┼éowy sp├│┼éek notowanych na warszawskiej Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych w radzie nadzorczej zasiada przynajmniej jedna kobieta. A co wa┼╝niejsze, tylko 30 proc. ze wszystkich polskich sp├│┼éek zainteresowania publicznego by┼éoby w stanie spe┼éni─ç oczekiwania dotycz─ůce udzia┼éu kobiet w radach obowi─ůzuj─ůce we Francji.

Pojawia si─Ö jednak pytanie o sens takich regulacji. Czy rzeczywi┼Ťcie kobiety dodaj─ů jak─ů┼Ť warto┼Ť─ç sp├│┼ékom, a je┼╝eli tak, to jak─ů?

Badania przeprowadzane na danych pochodz─ůcych z wielu kraj├│w wskazuj─ů, ┼╝e udzia┼é kobiet w radach nadzorczych wp┼éywa na wi─Öksz─ů efektywno┼Ť─ç zada┼ä zwi─ůzanych zar├│wno z podejmowaniem decyzji, jak i z czynno┼Ťciami nadzorczymi. Wiele bada┼ä sugeruj─ůcych pozytywny wp┼éyw zwi─Ökszonego udzia┼éu kobiet na wyniki firm t┼éumaczy to zr├│┼╝nicowaniem genetycznym i innym podej┼Ťciem kobiet do wielu spraw. Badania z zakresu przyw├│dztwa wskazuj─ů, ┼╝e kobiety w mniejszym stopniu d─ů┼╝─ů do osi─ůgni─Öcia wyniku za wszelk─ů cen─Ö i s─ů mniej zach┼éanne na w┼éadz─Ö. Ponadto s─ů te┼╝ ostro┼╝niejsze w procesach podejmowania decyzji. Na zachowania kobiet w radach w mniejszym stopniu wp┼éywaj─ů kultura i narracje wynikaj─ůce z tzw. m─Öskiego punktu widzenia dominuj─ůcego na wysokich szczeblach zarz─ůdzania. Kobiety cechuj─ů si─Ö wi─Öksz─ů awersj─ů do ryzyka ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni, a co za tym idzie ÔÇĺ cz─Östo promuj─ů mniej agresywne strategie, w szczeg├│lno┼Ťci te dotycz─ůce portfela inwestycyjnego. Preferuj─ů te┼╝ bardziej zr├│wnowa┼╝one podej┼Ťcie do prowadzenia biznesu.

Powy┼╝sze cechy wyr├│┼╝niaj─ůce kobiety wp┼éywaj─ů na to, ┼╝e w ostatecznym rozrachunku firmy osi─ůgaj─ů lepsze wyniki ÔÇô zar├│wno finansowe, jak i niefinansowe. To z kolei bezpo┼Ťrednio przek┼éada si─Ö na ceny akcji i warto┼Ť─ç firmy. Badania przeprowadzone przez McKinsey & Company w 2009 roku pokazuj─ů, ┼╝e zarz─ůdy maj─ůce bardziej zr├│wnowa┼╝one pod wzgl─Ödem p┼éci zespo┼éy osi─ůgaj─ů ponadprzeci─Ötne zwroty z akcji w sp├│┼ékach.

Warto tak┼╝e wspomnie─ç o ostatnich badaniach dotycz─ůcych indywidualnych cech lider├│w zajmuj─ůcych wysokie stanowiska zarz─ůdcze. Badanie obj─Ö┼éo zar├│wno kobiety, jak i m─Ö┼╝czyzn. Wyniki daj─ů zupe┼énie inny argument osobom nieprzekonanym o istnieniu wy┼╝ej wspomnianych r├│┼╝nic mi─Ödzy p┼éciami oraz o ich wp┼éywie na wyniki sp├│┼éki. Wynika z niego bowiem, ┼╝e kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni s─ů tak samo predysponowani do pe┼énienia roli przyw├│dczych. Tak┼╝e na najwy┼╝szych szczeblach zarz─ůdzania.

Badania przeprowadzone przez nasz zesp├│┼é badaczy i sfinansowane przez Narodowe Centrum Nauki potwierdzaj─ů przytaczane wcze┼Ťniej wyniki. W szczeg├│lno┼Ťci sprawdzano wp┼éyw udzia┼éu kobiet zasiadaj─ůcych w radach nadzorczych sp├│┼éek notowanych na warszawskiej GPW na czynno┼Ťci nadzorcze i kontrolne, kt├│re maj─ů prze┼éo┼╝enie na efektywno┼Ť─ç proces├│w nadzorczych. Zw┼éaszcza na jako┼Ť─ç sprawozda┼ä finansowych. Badania potwierdzaj─ů wcze┼Ťniej omawiane zale┼╝no┼Ťci. Zwi─Ökszony udzia┼é kobiet w radach nadzorczych sp├│┼éek zaufania publicznego wp┼éywa na lepsz─ů jako┼Ť─ç sprawozda┼ä finansowych. Interesowa┼éo nas te┼╝ to, jakie warunki musz─ů by─ç spe┼énione, aby uzyska─ç ten pozytywny wp┼éyw.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: Skuteczny przepis na Employer Branding? Najnowszy Raport Dobrych Praktyk Pracodawc├│w

Okazuje si─Ö, ┼╝e w radzie nadzorczej powinno zasiada─ç od 20 do 40 proc. kobiet, aby uzyska─ç efekt przek┼éadaj─ůcy si─Ö na jako┼Ť─ç sprawozdawczo┼Ťci finansowej. A w konsekwencji ÔÇô na lepsz─ů ocen─Ö sp├│┼éki. Wynik ten wskazuje r├│wnie┼╝, ┼╝e wa┼╝ne jest, aby rady by┼éy zdywersyfikowane. Przy wi─Ökszej liczbie kobiet rady staj─ů si─Ö zdominowane przez jedn─ů p┼ée─ç. Dlatego nie mo┼╝na w├│wczas zauwa┼╝y─ç jednoznacznego wp┼éywu kobiet na funkcjonowanie rad nadzorczych. Przy ni┼╝szym wska┼║niku dzieje si─Ö to samo, ale z m─Ö┼╝czyznami. W wypadku sp├│┼éek notowanych na gie┼édzie tylko nielicznym uda si─Ö osi─ůgn─ů─ç wska┼║nik 40 proc. kobiet w radzie nadzorczej. B─Ödzie to r├│wnie┼╝ czasoch┼éonne.

Czy istnieje zatem inna droga do osi─ůgni─Öcia podobnego efektu bez zwi─Ökszania liczby kobiet w radach nadzorczych? Okazuje si─Ö, ┼╝e podobny pozytywny efekt mo┼╝na uzyska─ç w przypadku niskiego udzia┼éu kobiet w radach. Ale pod warunkiem, ┼╝e zajm─ů one stanowisko przewodnicz─ůcej rady nadzorczej.

Wyniki naszych bada┼ä jednoznacznie wskazuj─ů, ┼╝e sp├│┼éki powinny d─ů┼╝y─ç do zdywersyfikowania swoich rad nadzorczych pod k─ůtem p┼éci, zwi─Ökszaj─ůc w nich rol─Ö kobiet. Tylko wtedy rada nadzorcza mo┼╝e by─ç wa┼╝nym elementem systemu ÔÇ×┼éadu korporacyjnegoÔÇŁ w sp├│┼éce i skutecznie chroni─ç akcjonariuszy.