Na czym polega wykluczenie zawodowe?

Ten problem dotyczy 2,5 mln Polak贸w

Dominika Jajszczak

Pandemia koronawirusa i obostrzenia z tym zwi膮zane przez wiele miesi臋cy zatrzyma艂y nas w domach, a nasze 偶ycia przenios艂y si臋 w ogromnym stopniu do Internetu. Ta sytuacja tylko dodatkowo uwidoczni艂a problem, o kt贸rym m贸wi艂o si臋 ju偶 od dawna 鈥 wykluczenie cyfrowe sporej cz臋艣ci polskiego spo艂ecze艅stwa. Niestety, wielu Polak贸w wci膮偶 nie mo偶e korzysta膰 z informacji, edukacji i us艂ug 艣wiadczonych on-line.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Jak to wygl膮da w Polsce?

Wed艂ug danych GUS za 2019 rok prawie 5 mln Polak贸w w wieku 16-74 lat wci膮偶 nie pos艂uguje si臋 komputerem, a 2,5 mln mieszka艅c贸w nigdy nie korzysta艂o z Internetu. Pod wzgl臋dem wykluczenia cyfrowego w UE gorzej od Polski wypada jedynie sze艣膰 pa艅stw: (Portugalia, Grecja, Rumunia, Chorwacja, Bu艂garia i W艂ochy. Ten sam wynik ma Litwa. Polski wynik w tym rankingu (15% os贸b niekorzystaj膮cych nigdy z internetu) jest znacznie poni偶ej 艣redniej dla pa艅stw Unii Europejskiej, kt贸ra wynosi 9%.

Pandemia koronawirusa, wynikaj膮ce z niej lockdowny i obostrzenia zmusi艂y nas wszystkich do dzia艂ania w nietypowych warunkach. Wi臋kszo艣膰 codziennych aktywno艣ci przenie艣li艣my w efekcie do sieci. Jak wynika z analizy Zwi膮zku Przedsi臋biorc贸w i Pracodawc贸w 鈥濸lan odbudowy gospodarki po kryzysie COVID-19鈥 by艂y miejscowo艣ci w Polsce, w kt贸rych w okre艣lonych porach odnotowywano wzrosty ruchu sieciowego nawet o 682 %. Niestety osoby, kt贸re do tej pory nie radzi艂y sobie z poruszaniem si臋 w cyfrowym 艣wiecie albo te偶 w og贸le nie mia艂y do niego dost臋pu, znalaz艂y si臋 w trudnej sytuacji, a ich cyfrowe wykluczenie uleg艂o pog艂臋bieniu. Dzieci niemaj膮ce komputera w domu, wielu senior贸w, osoby z niepe艂nosprawno艣ciami 鈥 stali si臋 cyfrowo niewidzialni.

- m贸wi Rados艂aw K臋dzia, Wiceprezes Huawei na Europ臋 艢rodkowo-Wschodni膮 i kraje nordyckie

Nauka zdalna

W trakcie lockdownu najpierw zauwa偶yli艣my wykluczenie cyfrowe w艣r贸d dzieci i m艂odzie偶y. Skala tego zjawiska w Polsce jest wi臋ksza ni偶 to si臋 mo偶e pozornie wydawa膰. COVID i zdalna szko艂a obali艂y mit, 偶e w du偶ym kraju, w 艣rodku Europy wszyscy powinni mie膰 pod r臋k膮 komputer i szybki Internet, tak aby uczestniczy膰 w edukacji na r贸wnych prawach. Szacuje si臋, 偶e a偶 50 000 do 70聽000 polskich uczni贸w nie posiada w domu 偶adnego komputera lub tabletu, za艣 25% uczni贸w (ponad 1 mln) musi dzieli膰 si臋 takim sprz臋tem z rodze艅stwem [1]. A przecie偶 lekcje i nauka zdalna odbywa艂y si臋 w tym samym czasie, co realnie uniemo偶liwi艂o pe艂ny udzia艂 w edukacji online.

Kiedy zacz膮艂 si臋 lockdown i wybuch艂a pandemia, wszyscy w艂膮czali si臋 w zbi贸rki na sprz臋t dla szpitali, na r臋kawiczki jednorazowe, maseczki itd. U mnie na Instagramie pojawi艂 si臋 w贸wczas 1 mln followers贸w. Pomy艣la艂am, 偶e w tym czasie by艂oby nie na miejscu wrzuca膰 jakie艣 kolejne kolorowe, u艣miechni臋te, uradowane zdj臋cia z podzi臋kowaniami za t臋 poka藕n膮 liczb臋 obserwator贸w. Uzna艂am, 偶e fajnie by艂oby zrobi膰 co艣, co jest po偶yteczne i co ma jaki艣 g艂臋bszy sens w tych czasach. Nie chcia艂am wpisywa膰 si臋 w zbi贸rki na maseczki i inne przedsi臋wzi臋cia wspieraj膮ce, kt贸re ju偶 istnia艂y i by艂y dobrze zorganizowane. I by膰 mo偶e dlatego, 偶e jestem dzieckiem z nauczycielskiej rodziny (i problem edukacji zawsze by艂 mi bliski) pomy艣la艂am sobie o dzieciach, kt贸re zosta艂y zmuszone do nauki online, a kt贸re nie maj膮 sprz臋tu, 偶eby m贸c w niej uczestniczy膰.

鈥 opowiada艂a w wywiadzie dla Fundacji Sukcesu Pisanego Szmink膮 Ma艂gorzata Ko偶uchowska, kt贸ra zainicjowa艂a akcj臋 milion na milion, w ramach kt贸rej zbierano pieni膮dze na zakup sprz臋tu elektronicznego dla uczni贸w wykluczonych cyfrowo z edukacji zdalnej.

Jak przeciwdzia艂a膰 wykluczeniu cyfrowemu?

Przede wszystkim musimy pami臋ta膰 o tym, 偶e w pojedynk臋 nic nie zdzia艂amy. Walka z tak wielkim przeciwnikiem wymaga wsp贸艂pracy wielu os贸b, podmiot贸w, organizacji sektora prywatnego i NGO, samorz膮d贸w oraz pa艅stwa.

Jak wa偶ny jest dost臋p do Internetu dobitnie pokaza艂a nam pandemia, zmuszaj膮c wi臋kszo艣膰 ludzi do pracy czy edukacji zdalnej. Umo偶liwianie wszystkim dost臋pu do tego cyfrowego 艣wiata i przeciwdzia艂anie wszelkiego rodzaju wykluczeniom jest dzisiaj wi臋c obowi膮zkiem nas wszystkich. Zar贸wno firmy, jak i organizacje publiczne czy NGOsy dzia艂aj膮 w spo艂ecze艅stwach i dla spo艂ecze艅stwa i musz膮 niejako bra膰 odpowiedzialno艣膰 za te spo艂eczno艣ci, w kt贸rych funkcjonuj膮. Mo偶na 艣mia艂o powiedzie膰, 偶e koronawirus szczeg贸lnie uwra偶liwi艂 biznes na potrzeby spo艂ecze艅stwa i trend ten z nami zostanie. Same firmy jednak niewiele mog膮 zdzia艂a膰 鈥 to rol膮 pa艅stwa i organizacji spo艂ecznych jest monitorowanie, gdzie istniej膮 najwi臋ksze braki i wskazanie miejsc, organizacji czy spo艂eczno艣ci, kt贸re potrzebuj膮 pomocy. Pomoc ta mo偶e dzi艣 z kolei przebiera膰 r贸偶ne formy i nie m贸wimy tutaj tylko o wsparciu finansowym. Rozwi膮zaniem mo偶e by膰 u偶yczanie komputerom najbiedniejszym gminom, szko艂om czy rodzinom lub informatyzacja plac贸wek u偶yteczno艣ci publicznej

- m贸wi Ryszard Hordy艅ski, dyrektor ds. strategii i komunikacji w Huawei Polska.

Ciekawym rozwi膮zaniem jest pozyskiwanie u偶ywanego sprz臋tu z korporacji, doposa偶anie go lub naprawa tak,聽 aby nada膰 mu drugie 偶ycie i przekaza膰 tym wykluczonym cyfrowo. To w艂a艣nie m.in. we wsp贸艂pracy z #UwolnijZ艂omka robi Fundacja Sarigato prowadzona przez Iwon臋 Dud臋. Komu pomagaj膮? Dzieciom i m艂odzie偶y z plac贸wek opieku艅czo-wychowawczych, pieczy zast臋pczej, niepe艂nych i ubogich rodzin. Wsp贸艂pracuj膮 z innymi fundacjami, organizacjami i MOPS-ami, by dociera膰 do tych najbardziej potrzebuj膮cych. Do tej pory uda艂o si臋 przekaza膰 ju偶 ponad 700 komputer贸w, a kolejne tysi膮ce czekaj膮 na wys艂anie.

Jednak wykluczenie cyfrowe to nie tylko brak dost臋pu do sprz臋tu

To tak偶e konieczno艣膰 opanowania nowych kompetencji 鈥 cyfrowych kompetencji. Ciekaw膮 inicjatyw膮 w tym zakresie jest Fundacja Digital University, kt贸ra dzia艂a od 2014 roku i prowadzi program Uniwersytet Sukcesu. Wspieraj膮 rozw贸j umiej臋tno艣ci i kompetencji cyfrowych zgodnie z najnowszymi trendami. Ucz膮 zawod贸w przysz艂o艣ci daj膮c wsparcie podopiecznym dom贸w dziecka, 艣wietlic 艣rodowiskowych i 艣rodowisk wykluczonych.

Uczestniczki Uniwersytetu Sukcesu to kobiety, kt贸rym w 偶yciu jest trudniej. Z kolei 艣wiat technologii do niedawna kojarzy艂 si臋 wy艂膮cznie z bran偶膮 IT, w kt贸rej przewa偶nie dominuj膮 m臋偶czy藕ni o 艣cis艂ych umys艂ach. Kieruj膮c si臋 tym sposobem my艣lenia trudno wyobrazi膰 sobie kobiety ze 艣rodowisk wykluczonych w 艣wiecie technologii. W Uniwersytecie Sukcesu pokazujemy inn膮 perspektyw臋. Oferujemy wsparcie w zakresie kompetencj cyfrowych, bo ich posiadanie mo偶e realnie zmieni膰 偶ycie naszych Uczestniczek. Tym bardziej, 偶e 艣wiat si臋 zmienia, a ten nowy, cyfrowy nadchodzi wielkimi krokami.

- m贸wi艂a Jowita Michalska, za艂o偶ycielka Fundacji Digital University opowiada艂a w wywiadzie dla Fundacji Sukcesu Pisanego Szmink膮.

Brak sprz臋tu, brak Interentu, brak kompetencji do korzystania z nich 鈥 to wszystko sk艂ada si臋 na problem jakim jest wykluczenie cyfrowe. Jednak problem ten we wsp贸艂czesnych czasach ma jeszcze jeden wymiar. Wa偶na jest tak偶e umiej臋tno艣膰 funkcjonowania w nowej zdigitalizowanej rzeczywisto艣ci. Online sta艂 si臋 艣rodowiskiem socjalizacyjnym, gdzie sp臋dzamy wolny czas ogl膮daj膮c Netflixa, edukujemy si臋 podczas webinar贸w czy budujemy nowe relacje i podtrzymujemy te starsze za pomoc膮 komunikator贸w.

Kompetencje cyfrowe i medialne – to tak偶e g艂贸wne obszary dzia艂ania Fundacji Pro Cultura. W swoich projektach organizacja uczy nie tylko聽programowania, czy te偶 bezpiecznego i sprawnego korzystania z Internetu, ale skupia si臋 tak偶e nad takimi aspektami jak weryfikacja 藕r贸de艂 informacji, walka z hejtem, czy te偶 kultura online. Szczeg贸lnie w okresie pandemii k艂adzie tak偶e nacisk na du偶膮 role Internetu jako okna na 艣wiat i mostu mi臋dzy lud藕mi.

Wierzymy, 偶e dzi臋ki 艣wiadomemu korzystania z nowych medi贸w tworzymy otwarte, kreatywne i nowoczesne spo艂ecze艅stwo. Dzi臋ki Interntowi mo偶emy rozwija膰 swoja pasje i zainteresowania, uczy膰 si臋, komunikowa膰 z lud藕mi, obcowa膰 z kultur膮 oraz sztuk膮 i to bez wzgl臋du na to, gdzie mieszkamy.

- m贸wi Magdalena Janczewska, Prezeska Fundacji Pro Cultura

Fundacja Pro Cultura realizuje szereg dzia艂a艅 dla os贸b z r贸偶nych grup spo艂ecznych 鈥 uczni贸w, nauczycieli, senior贸w czy os贸b z niepe艂nosprawno艣ciami, w tym z ma艂ych miejscowo艣ci, kt贸rzy szczeg贸lnie s膮 zagro偶eni wykluczeniem cyfrowym. Jednym z najnowszych projekt贸w jest Radio SoVo – pierwsze w Polsce og贸lnodost臋pne radio internetowe dla os贸b o specjalnych potrzebach edukacyjnych 鈥 przyjazne seniorom i osobom doros艂ym z niepe艂nosprawno艣ciami intelektualnymi. Audycje na portal przygotowuj膮 sami seniorzy oraz osoby z niepe艂nosprawno艣ci膮 intelektualn膮 z 30 odzia艂贸w w ca艂ej Polsce. Jednak SoVo to nie tylko radio – to przede wszystkim ogromny portal, kt贸ry jest narz臋dziem pozwalaj膮cym w przyjazny spos贸b podnosi膰 swoje kompetencje cyfrowe.

Cyfryzacja szans膮 zawodow膮 dla os贸b niepe艂nosprawnych

Nowe technologie i rozw贸j kompetencji cyfrowych mog膮 tak偶e wspiera膰 w艂膮czanie na rynek pracy os贸b z niepe艂nosprawno艣ciami. Os贸b, kt贸re by艂y wykluczone zawodowo ze wzgl臋du na ograniczenie mobilno艣ci teraz mog膮 pracowa膰 bez barier. Przyk艂adem organizacji realizuj膮cych tak膮 misje jest Agencja Le偶臋 i Pracuj臋, kt贸rej wsp贸艂za艂o偶ycielk膮 jest Majka Lipiak. To ona ka偶dego dnia stara si臋 odczarowa膰 niepe艂nosprawno艣膰 i jest dowodem na to, 偶e istnieje co艣 takiego jak przedsi臋biorstwo spo艂eczne.

鈥濶iepe艂nosprawno艣膰 nie ma dobrej s艂awy. Raczej kojarzymy j膮 ze smutkiem, bied膮, niezdolno艣ci膮. Sam przedrostek聽鈥瀗ie鈥 sugeruje w ko艅cu pewien brak. Jako Le偶臋 i Pracuj臋 staramy si臋 pokazywa膰, 偶e taki obraz jest niepe艂ny, a przez to krzywdz膮cy. Pokazujemy, 偶e mo偶na nawet b臋d膮c osob膮 na w贸zku (z uwagi na uszkodzenie rdzenia kr臋gowego czy rdzeniowy zaniki mi臋艣ni) wykonywa膰 prac臋 i nie musi to by膰 praca na ochronie czy w sprz膮taniu. Nasi ludzie to graficy, webmasterzy i copywriterzy鈥澛犫 opowiada Majka Lipiak i dodaje 鈥 鈥濶asza praca to przede wszystkim praca zdalna. Robili艣my to, zanim to by艂o modne. Pracujemy zdalnie dlatego, 偶e dla cz臋艣ci naszego zespo艂u to jedyna sensowna i dost臋pna forma pracy. W przypadku cz艂onk贸w zespo艂u 鈥 codzienny dojazd do pracy jest niemo偶liwy lub bardzo utrudniony, a specjalistyczny transport do pracy stacjonarnej kosztowa艂by i trwa艂by na tyle d艂ugo, 偶e nie mia艂oby to uzasadnienia ekonomicznego鈥.

Na kompetencjach cyfrowych da si臋 zarabia膰

Co艣 co zacz臋艂o si臋 jako hobby sta艂o si臋 jej misj膮 偶yciow膮. Aleksandra Go艣ciniak, autorka projektu Jestem Interaktywna na co dzie艅 uczy i pokazuje innym, jak tworzy膰 w艂asne strony internetowe. Pomys艂 na to narodzi艂 si臋 jak zwykle to bywa鈥 z potrzeby. Aleksandra otrzymywa艂a bardzo du偶o zapyta艅 od m艂odych mam, kt贸re chcia艂y si臋 rozwija膰, zarabia膰, jednak nie mia艂y 艣rodk贸w na zlecenie wykonania strony WWW. W ko艅cu postanowi艂a, 偶e zamiast skupia膰 si臋 na pojedynczych osobach, b臋dzie dociera膰 do wielu kobiet i wspiera膰 je w realizowaniu swoich marze艅 i (a mo偶e przede wszystkim) osi膮ganiu niezale偶no艣ci finansowej na w艂asnych zasadach. Realizuje darmowe webinary, udost臋pnia nieodp艂atnie materia艂y edukacyjne czy zach臋ca do udzia艂u z jej autorskich 鈥瀢yzwaniach鈥, dzi臋ki kt贸rym kobiety mog膮 zdoby膰 kompetencje przydatne w aktualnej pracy zawodowej, a tak偶e zacz膮膰 zarabia膰 w sieci na swoich pasjach, wiedzy i umiej臋tno艣ciach. W jej wydarzeniach wzi臋艂o udzia艂 kilkadziesi膮t tysi臋cy os贸b. Jej starania i ogrom pracy w tym roku doceni艂o Jury G艂贸wne w konkursie Bizneswoman Roku, kt贸re przyzna艂o jej nagrod臋 g艂贸wn膮 w kategorii 鈥濸rzeciwdzia艂anie wykluczeniu cyfrowemu鈥.,

[1] Raport “Wykluczenie cyfrowe podczas pandemii. Dost臋p oraz korzystanie z internetu i komputera w wybranych grupach spo艂ecznych”, Federacja Konsument贸w, Stycze艅 2021

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close