dw├│ch m─Ö┼╝czyzn ┼Ťciska sobie d┼éonie nad biurkiem

Wyniki tego raportu zasmucaj─ů ÔÇô a┼╝ 85 proc. pracuj─ůcych w IT kobiet zetkn─Ö┼éo si─Ö z nier├│wnym traktowaniem ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç

Dagny Kurdwanowska

Du┼╝o m├│wi si─Ö, ┼╝e kobiet w IT jest wci─ů┼╝ za ma┼éo. Tworzy si─Ö wiele rozwi─ůza┼ä, kurs├│w i warsztat├│w, dzi─Öki kt├│rym kobiety mog─ů zwi─Öksza─ç swoje kompetencje w tym obszarze, a nawet ca┼ékowicie si─Ö przekwalifikowa─ç. Na niewiele si─Ö to jednak zda, je┼Ťli bran┼╝a IT powa┼╝nie nie przyjrzy si─Ö problemowi nier├│wno┼Ťci p┼éci. Bo jak pokazuje ostatni raport, ma z tym du┼╝y k┼éopot.

Najnowsze badanie ÔÇ×Kobiety w ITÔÇŁ zrealizowane na podstawie wywiad├│w z ponad 2 tys. kobietami na zlecenie Fundacji Carrots mo┼╝e niepokoi─ç. Liczba kobiet pracuj─ůcych w IT ro┼Ťnie, ale proporcje p┼éci wci─ů┼╝ s─ů bardzo nier├│wne. Na trzy kobiety w zespole przypada ┼Ťrednio 10 m─Ö┼╝czyzn. 85 proc. pracuj─ůcych w IT kobiet zetkn─Ö┼éo si─Ö z nier├│wnym traktowaniem ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç. 53 proc. kobiet pracuj─ůcych w IT i a┼╝ 61 proc. pracuj─ůcych poza t─ů bran┼╝─ů uwa┼╝a, ┼╝e kobiecie jest trudniej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║nie poradzi─ç sobie w bran┼╝y nowych technologii. 61 proc. uzyskiwa┼éo ni┼╝sze wynagrodzenie ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni na tym samym stanowisku. Z kolei 28 proc. spotka┼éo si─Ö z odrzuceniem kandydatury ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç.

Czy to niespodzianka? Cz─Ö┼Ťciowo.

ÔÇô To, ┼╝e zarobki w IT s─ů wy┼╝sze, ni┼╝ w innych bran┼╝ach, wiedzieli┼Ťmy ju┼╝ wcze┼Ťniej. Wiedzieli┼Ťmy te┼╝ o wci─ů┼╝ zbyt ma┼éym udziale kobiet w firmach IT oraz o atrakcyjnych mo┼╝liwo┼Ťciach, jakie ta praca oferuje np. mamom, takich jak praca zdalna. Nie s─ůdzili┼Ťmy jednak, ┼╝e ponad 60 proc. kobiet pracuj─ůcych w IT zarabia mniej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni na analogicznych stanowiskach, a prawie 53 proc. respondentek uwa┼╝a, ┼╝e kobiecie jest trudniej zrobi─ç w tym ┼Ťrodowisku karier─Ö ÔÇô zauwa┼╝a Olga Zelent, zarz─ůdzaj─ůca najwi─Öksz─ů polsk─ů szko┼é─ů IT Coders Lab.

Nie tylko cienie

Te statystyki zasmucaj─ů tym bardziej, ┼╝e wiele kobiet ceni prac─Ö w bran┼╝y IT, podkre┼Ťlaj─ůc jej plusy, m.in. stabilne zarobki, mo┼╝liwo┼Ť─ç wej┼Ťcia do bran┼╝y nawet, je┼Ťli sko┼äczy┼éo si─Ö inne studia kierunkowe, mo┼╝liwo┼Ť─ç ┼é─ůczenia pracy z wychowaniem dzieci. Co na ten temat m├│wi─ů badania?

56 proc. matek pracuj─ůcych w IT ocenia ┼é─ůczenie pracy zawodowej z wychowywaniem potomstwa jako ┼éatwe (ich zdanie podziela tylko 40 proc. kobiet pracuj─ůcych w innych bran┼╝ach). Du┼╝ym u┼éatwieniem s─ů zapewne elastyczne godziny pracy i mo┼╝liwo┼Ť─ç pracy zdalnej. Praca w IT jest satysfakcjonuj─ůca dla wi─Ökszego odsetka kobiet (72 proc.) ni┼╝ w┼Ťr├│d pracuj─ůcych poza IT (55 proc.). Tylko 48 proc. przebadanych kobiet pracuj─ůcych dzi┼Ť w IT studiowa┼éo kierunki ┼Ťcis┼ée. A┼╝ trzy czwarte badanych pracowa┼éo kiedy┼Ť poza bran┼╝─ů IT, ┼Ťrednio a┼╝ 4 lata. ÔÇô Wbrew temu, co si─Ö powszechnie uwa┼╝a, nie ma potrzeby wieloletniego kierunkowego wykszta┼écenia, aby ┼Ťwietnie odnale┼║─ç si─Ö w IT. Sama mam wykszta┼écenie prawnicze i do┼Ťwiadczenie w zarz─ůdzaniu, ale od kilku lat spe┼éniam si─Ö w IT ÔÇô t┼éumaczy Olga Zelent.

A mo┼╝e same si─Ö ograniczamy?

Ciekawym aspektem bada┼ä by┼éo przeanalizowanie postaw samych kobiet. W┼Ťr├│d badanych pojawi┼éa si─Ö opinia, ┼╝e kobiety wykluczaj─ů same siebie, m.in. ze wzgl─Ödu na stereotypy. Z raportu wynika, ┼╝e 24 proc. nie postrzega p┼éci jako czynnika r├│┼╝nicuj─ůcego. Jako najwa┼╝niejszy pow├│d gorszych perspektyw dla kobiet badane podaj─ů fakt, ┼╝e kobiety same wykluczaj─ů wobec siebie tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç z uwagi na panuj─ůce stereotypy i role spo┼éeczne (76 proc.).

Czy tak jest rzeczywi┼Ťcie? W raporcie przeprowadzonym metod─ů wywiad├│w internetowych poproszono badane o pog┼é─Öbion─ů analiz─Ö sytuacji kobiet w polskiej bran┼╝y IT. Jak zauwa┼╝y┼éa jedna z respondentek, ÔÇ×kobietom trudniej o karier─Ö w IT, bo to przewa┼╝nie osoby, kt├│re si─Ö przekwalifikowa┼éy, wi─Öc zaczyna┼éy p├│┼║niej. Je┼Ťli s─ů informatyczkami od zawsze i tak padaj─ů ofiarami stereotyp├│w, r├│wnie┼╝ tych dotycz─ůcych predyspozycji, kt├│re dawno obalonoÔÇŁ. ÔÇ×Z racji macierzy┼ästwa, na jaki┼Ť czas mo┼╝na wypa┼Ť─ç z bran┼╝y, kt├│ra bardzo szybko si─Ö rozwija ÔÇô odpowiedzia┼éa inna programistka. ÔÇô ÔÇ×Kobieta zostaje uznana za kompetentn─ů, kiedy to udowodni. M─Ö┼╝czyzna jest kompetentny, dop├│ki nie oka┼╝e si─Ö, ┼╝e jest inaczejÔÇŁ.

A mo┼╝e problemem jest brak wzorc├│w?

– Respondentki uwa┼╝aj─ů, ┼╝e kobiety ograniczaj─ů same siebie, nie podejmuj─ůc wyzwania zwi─ůzanego z prac─ů w ┼Ťrodowisku postrzeganym jako zmaskulinizowane. Nasz─ů rol─ů jest u┼Ťwiadamia─ç kobiety, ┼╝e warto podejmowa─ç to wyzwanie, bo nagrod─ů jest i wi─Öksza satysfakcja z pracy i wi─Öksze zarobki i wi─Öksza elastyczno┼Ť─ç czasu pracy ÔÇô uwa┼╝a Olga Zelent z Coders Lab. – Marian Wright Edelman, afroameryka┼äska aktywistka, powiedzia┼éa kiedy┼Ť ÔÇ×nie mo┼╝esz si─Ö sta─ç kim┼Ť, kogo nigdy nie widzia┼éa┼ŤÔÇŁ. Chodzi┼éo jej o inspirowanie nieuprzywilejowanych mniejszo┼Ťci do walki o swoje miejsce w spo┼éeczno┼Ťci. Dok┼éadnie to samo nale┼╝y obecnie robi─ç poza ┼Ťrodowiskiem IT ÔÇô pokazywa─ç kobiety, kt├│re pracuj─ů w IT i odnosz─ů w niej sukcesy. Bo cho─ç kobiety ju┼╝ wsp├│┼étworz─ů awangard─Ö innowacji ÔÇô chcemy, by by┼éo ich jeszcze wi─Öcej ÔÇô dodaje.

Na wag─Ö r├│┼╝norodno┼Ťci i szerszego wsparcia kobiet zwracaj─ů uwag─Ö tak┼╝e przedstawicielki Fundacji Carrots. – Tworz─ůc produkty i us┼éugi technologiczne, kszta┼étujemy rzeczywisto┼Ť─ç nasz─ů i przysz┼éych pokole┼ä. Musimy to robi─ç razem, kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni, w zespo┼éach, w kt├│rych prezentowane s─ů r├│┼╝ne do┼Ťwiadczenia, sposoby my┼Ťlenia i role spo┼éeczne. R├│┼╝norodno┼Ť─ç perspektyw nie tylko dodatnio wp┼éywa na wyniki finansowe firm. Daje te┼╝ wi─Öksz─ů satysfakcj─Ö wszystkim pracownikom, poszerzaj─ůc horyzonty i zwi─Ökszaj─ůc otwarto┼Ť─ç na nowe rozwi─ůzania, kt├│rych jednolite zespo┼éy nie potrafi─ů wypracowa─ç ÔÇô uwa┼╝a Ma┼égorzata Ratajska-Grandin, prezes Fundacji Carrots, zleceniodawcy badania ÔÇ×Kobiety w ITÔÇŁ.

Co mog─ů zrobi─ç m─Ö┼╝czy┼║ni, by wesprze─ç kobiety w IT?

Sk─ůd jednak bior─ů si─Ö opory kobiet? Moje do┼Ťwiadczenie i rozmowy z kobietami pracuj─ůcymi w r├│┼╝nych bran┼╝ach pokazuj─ů, ┼╝e nie ma sytuacji czarno-bia┼éych. A problem wynika z postaw i nastawienia obu stron: kobiety obawiaj─ů si─Ö wchodzi─ç w ┼Ťrodowisko m─Öskie, m─Ö┼╝czy┼║ni nie widz─ů potrzeby, by co┼Ť zmienia─ç i w jakikolwiek spos├│b zmienia─ç sytuacj─Ö. Jak to zmieni─ç? O komentarz poprosi┼éam Marcina Tch├│rzewskiego, za┼éo┼╝yciela pierwszej polskiej szko┼éy IT Coders Lab. Uczestnikami kurs├│w s─ů w niej w 30-50% kobiety. A zatem, co m─Ö┼╝czy┼║ni mog─ů zrobi─ç, by wesprze─ç kobiety w bran┼╝y IT?

***

Marcin Tch├│rzewski:

To do┼Ť─ç delikatny temat. Na pewno m─Ö┼╝czy┼║ni, kt├│rzy na powa┼╝ne chc─ů zmieni─ç sytuacj─Ö, w pierwszej kolejno┼Ťci powinni przyjrze─ç si─Ö sobie. Czy przypadkiem sami nie┼Ťwiadomie nie pomijaj─ů kole┼╝anek przy organizacji r├│┼╝nych formalnych i nieformalnych wyj┼Ť─ç i spotka┼ä? Czy ich nie izoluj─ů lub nie ignoruj─ů? Czy nie robi─ů tego ich koledzy? Czasem intencje mog─ů by─ç niewinne, ale efektem bywa wykluczenie.

By─ç mo┼╝e w pierwszym etapie wystarczy w┼éa┼Ťnie obserwacja. W kolejnym warto tworzy─ç przestrze┼ä do swobodnego wypowiadania si─Ö przez wszystkich pracownik├│w. Kilka bada┼ä pokaza┼éo, ┼╝e kobiety rzadziej zabieraj─ů g┼éos i cz─Ö┼Ťciej ich pomys┼éy s─ů przypisywane kolegom. W angloj─Özycznym ┼Ťwiecie funkcjonuje nawet zabawne okre┼Ťlenie „hepeated”: gdy pomys┼é zaproponowany przez kobiet─Ö pozostaje bez reakcji, a nast─Öpnie jest powt├│rzony przez koleg─Ö (st─ůd: „he-peated” od „he repeated”) i entuzjastycznie witany.

Symptomatyczne jest, ┼╝e cz─Östo sytuacja osobista kobiet ma wp┼éyw na decyzje jej prze┼éo┼╝onych. Milcz─ůco zak┼éada si─Ö, ┼╝e to kobieta „woli” wzi─ů─ç udzia┼é w szkolnym przedstawieniu, ┼╝e to kobieta „woli” sama zatroszczy─ç si─Ö o chore dziecko. Og├│lnie zak┼éada si─Ö, ┼╝e kobieta b─Ödzie mniej dost─Öpna. I zn├│w efektem jest pomijanie jej w przypadku mo┼╝liwo┼Ťci atrakcyjnych szkole┼ä czy wyjazd├│w. Te za┼éo┼╝enia warto otwarcie weryfikowa─ç.

Kolejn─ů kwesti─ů jest reagowanie przez m─Ö┼╝czyzn na nawet subtelne sygna┼éy dyskryminacji. Czasem wystarczy si─Ö odci─ů─ç od szowinizuj─ůcego kolegi, czasem podej┼Ť─ç do kole┼╝anki i wesprze─ç j─ů, w przypadku gdy do┼Ťwiadczy┼éa dyskryminuj─ůcego potraktowania. Budowanie nieformalnej struktury, na kt├│r─ů mo┼╝e liczy─ç kobieta, jest nie do przecenienia. To mo┼╝e by─ç te┼╝ dobry punkt wyj┼Ťcia do stworzenia systemowej polityki antydyskryminacyjnej danej organizacji.