Zmiany w prawie pracy

Rewolucyjne zmiany w prawie pracy – ju┼╝ na pocz─ůtku 2016 roku! Sprawd┼║ teraz.

Marta Olczak-Klimek

W lutym 2016 roku w ┼╝ycie wejdzie jedna z najwi─Ökszych i najwa┼╝niejszych nowelizacji Kodeksu pracy ostatnich lat. Zmiany dotyczy─ç b─Öd─ů przede wszystkim um├│w o prac─Ö na czas okre┼Ťlony, w tym okresu na jaki mog─ů zosta─ç zawarte oraz zasad ich wypowiadania.

Zmiany, zmiany, zmianyÔÇŽ

Nowelizacja przewiduje szereg zmian o istotnym ÔÇô zar├│wno z punktu widzenia pracownik├│w jak i pracodawc├│w ÔÇô znaczeniu. Nowe przepisy przewiduj─ů m. in. mo┼╝liwo┼Ť─ç ponownego zawarcia umowy o prac─Ö na okres pr├│bny. Wprowadzone zostan─ů r├│wnie┼╝ zmiany dotycz─ůce wydawania ┼Ťwiadectw pracy czy zwolnienia pracownika z obowi─ůzku ┼Ťwiadczenia pracy. Za kluczowe uzna─ç nale┼╝y jednak ustalenie przez ustawodawc─Ö maksymalnego okresu, na jaki b─Öd─ů mog┼éy by─ç zawierane terminowe umowy o prac─Ö oraz wprowadzenie przepis├│w zmierzaj─ůcych do upowszechnienia mo┼╝liwo┼Ťci ich wypowiadania. To w┼éa┼Ťnie te zmiany wywo┼éuj─ů najwi─Öcej emocji.

Umowy terminowe – tylko na 33 miesi─ůce

Za najwa┼╝niejsz─ů zmian─Ö uzna─ç nale┼╝y wprowadzenie maksymalnego okresu, na jaki mog─ů by─ç zawierane umowy o prac─Ö na czas okre┼Ťlony. Do tej pory kwestia ta nie by┼éa w jakikolwiek spos├│b uregulowana. Dawa┼éo to pracodawcom du┼╝─ů swobod─Ö przy ustalaniu okresu, na jaki zawierane by┼éy terminowe umowy o prac─Ö. Wieloletnie umowy o prac─Ö na czas okre┼Ťlony by┼éy ograniczane jedynie przez s─ůdy pracy, kt├│re wskazywa┼éy, ┼╝e takie umowy mog─ů stanowi─ç obej┼Ťcie przepis├│w prawa. W wyroku z 7 wrze┼Ťnia 2005 r. (sygn. akt II PK 294/04) S─ůd Najwy┼╝szy wyrazi┼é pogl─ůd, ┼╝e zawarcie umowy czasowej na 9 lat mo┼╝e by─ç kwalifikowane jako obej┼Ťcie przepis├│w prawa pracy. Z drugiej strony w orzeczeniu z dnia 5 pa┼║dziernika 2012 r. (I PK 79/12) S─ůd Najwy┼╝szy stwierdzi┼é, ┼╝e zgodna z prawem jest zawarta z g┼é├│wn─ů ksi─Ögow─ů umowa o prac─Ö na czas okre┼Ťlony wynosz─ůcy 5 lat, gdy┼╝ okres ten jest standardowy i powszechnie stosowany przy umowach o prac─Ö z kadr─ů menad┼╝ersk─ů.

Kwestia budziła kontrowersje i prowadziła do niejednolitej praktyki.

Remedium na powy┼╝sz─ů luk─Ö oraz rozbie┼╝no┼Ťci w orzecznictwie i praktyce stanowi─ç ma w┼éa┼Ťnie omawiana nowelizacja Kodeksu pracy. Nowe przepisy przewiduj─ů bowiem limit 33 miesi─Öcy dla wszystkich terminowych um├│w o prac─Ö zawieranych pomi─Ödzy tymi samymi stronami. Limit dotyczy─ç b─Ödzie zar├│wno jednej umowy o prac─Ö, jak r├│wnie┼╝ ┼é─ůcznego okresu zatrudnienia pracownika na podstawie kilku um├│w o prac─Ö na czas okre┼Ťlony. Konsekwencj─ů przekroczenia przewidzianego przez ustawodawc─Ö limitu (a wi─Öc na przyk┼éad zawarcia z tym samym pracownikiem dw├│ch um├│w o prac─Ö na okres 20 miesi─Öcy ka┼╝da z nich) b─Ödzie automatyczne przekszta┼écenie si─Ö umowy terminowej w bezterminow─ů umow─Ö o prac─Ö.

Jedna, druga, trzecia … czwarta umowa o prac─Ö

Nowelizacja przewiduje r├│wnie┼╝, ┼╝e liczba terminowych um├│w o prac─Ö ÔÇô oczywi┼Ťcie w ramach limitu 33 miesi─Öcy – nie b─Ödzie mog┼éa przekracza─ç trzech, podczas gdy obecnie mo┼╝liwe jest zawarcie jedynie dw├│ch um├│w o prac─Ö na czas okre┼Ťlony, a trzecia uwa┼╝ana jest za zawart─ů na czas nieokre┼Ťlony. Powy┼╝sze oznacza, ┼╝e po wprowadzeniu zmian dopiero zawarcie czwartej umowy terminowej (nawet w ramach limitu 33 miesi─Öcy) b─Ödzie skutkowa┼éo powstaniem sta┼éego stosunku zatrudnienia.

Na uwag─Ö zas┼éuguje r├│wnie┼╝, ┼╝e – inaczej ni┼╝ obecnie – przerwa w zatrudnieniu danego pracownika, trwaj─ůca nawet kilka miesi─Öcy, nie wp┼éynie w jakikolwiek spos├│b na przekszta┼écenie umowy terminowej w bezterminow─ů umow─Ö o prac─Ö.

Doda─ç nale┼╝y, ┼╝e opisane powy┼╝ej zmiany nie b─Öd─ů mia┼éy charakteru bezwzgl─Ödnie obowi─ůzuj─ůcego. Nie znajd─ů one bowiem zastosowania w przypadku niekt├│rych rodzaj├│w um├│w o prac─Ö, takich jak np. umowa na zast─Öpstwo. Co wi─Öcej, zawarcie czwartej umowy terminowej lub przekroczenie 33 ÔÇô miesi─Öcznego limitu b─Ödzie mo┼╝liwe tak┼╝e wtedy, gdy pracodawca wska┼╝e le┼╝─ůce po jego stronie obiektywne przyczyny takiej decyzji i zawiadomi w┼éa┼Ťciwego okr─Ögowego inspektora pracy. Jak si─Ö jednak wydaje, takie sytuacje b─Öd─ů mia┼éy charakter wyj─ůtkowy.

Wypowiedzenie umowy terminowej

Kolejn─ů istotn─ů zmian─ů, kt├│ra wejdzie w ┼╝ycie w 2016 roku jest zr├│wnanie okres├│w wypowiedzenia terminowych i bezterminowych um├│w o prac─Ö. Na gruncie aktualnie obowi─ůzuj─ůcych przepis├│w pracownik oraz pracodawca mog─ů (z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia) wypowiedzie─ç terminow─ů umow─Ö o prac─Ö zawart─ů na okres d┼éu┼╝szy ni┼╝ 6 miesi─Öcy. Wypowiedzenie jest przy tym ograniczone do sytuacji, w kt├│rych w umowie o prac─Ö strony przewidzia┼éy mo┼╝liwo┼Ť─ç wcze┼Ťniejszego jej rozwi─ůzania za wypowiedzeniem. Powy┼╝sze oznacza, ┼╝e nie jest mo┼╝liwe wypowiedzenie umowy o prac─Ö zawartej na czas okre┼Ťlony w sytuacji gdy umowa taka zawarta zosta┼éa na okres do 6 miesi─Öcy lub na okres d┼éu┼╝szy, ale strony nie przewidzia┼éy mo┼╝liwo┼Ťci wcze┼Ťniejszego zako┼äczenia stosunku pracy.

PRZECZYTAJ TAK┼╗E: UMOWA O PRAC─ś CZY ZLECENIE? PRAWNIK RADZI, JAK─ä UMOW─ä NAJLEPIEJ PODPISA─ć Z PRACODAWC─ä!

Nowelizacja przewiduje, ┼╝e ka┼╝da ze stron stosunku pracy b─Ödzie mog┼éa wypowiedzie─ç terminow─ů umow─Ö o prac─Ö i to bez wzgl─Ödu na okres, na jaki zosta┼éa ona zawarta oraz bez wzgl─Ödu na to, czy w umowie o prac─Ö znajdzie si─Ö klauzula dotycz─ůca mo┼╝liwo┼Ťci jej wypowiedzenia. Tak jak obecnie przy umowach na czas nieokre┼Ťlony, okres wypowiedzenia terminowych um├│w o prac─Ö b─Ödzie uzale┼╝niony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i b─Ödzie wynosi┼é:

  1. 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;
  2. 1 miesi─ůc, je┼╝eli pracownik by┼é zatrudniony co najmniej 6 miesi─Öcy;
  3. 3 miesi─ůce, je┼╝eli pracownik by┼é zatrudniony co najmniej 3 lata.

Podkre┼Ťli─ç nale┼╝y, ┼╝e pracodawca wypowiadaj─ůc umow─Ö o prac─Ö na czas okre┼Ťlony nie b─Ödzie musia┼é informowa─ç pracownika o przyczynach swojej decyzji. Regulacja w tym zakresie pozostanie wi─Öc bez zmian.

Co z dotychczasowymi umowami terminowymi?

Nowe przepisy wchodz─ů w ┼╝ycie 22 lutego 2016 roku. Nie oznacza to jednak, ┼╝e znajd─ů zastosowanie wy┼é─ůcznie do um├│w o prac─Ö zawartych po ich wprowadzeniu. Wr─Öcz przeciwnie. Nadchodz─ůce zmiany b─Öd─ů mia┼éy wp┼éyw r├│wnie┼╝ na trwaj─ůce ju┼╝ stosunki pracy, kt├│re nie zostan─ů zako┼äczone przed wej┼Ťciem nowelizacji w ┼╝ycie.

Nowe okresy wypowiadania um├│w terminowych znajd─ů zastosowanie do trwaj─ůcych w dniu 22 lutego 2016 roku um├│w o prac─Ö zawartych na okres d┼éu┼╝szy ni┼╝ 6 miesi─Öcy, w kt├│rych przewidziano mo┼╝liwo┼Ť─ç ich rozwi─ůzania z zachowaniem 2-tygodniowego okresu wypowiedzenia. Zmiany dotycz─ůce maksymalnego okresu trwania um├│w terminowych oraz ich liczby b─Öd─ů natomiast stosowane do wszystkich um├│w o prac─Ö na czas okre┼Ťlony, trwaj─ůcych w dacie wej┼Ťcia w ┼╝ycie nowych przepis├│w.

Co istotne, do okresu zatrudnienia, kt├│ry ma znaczenie z punktu widzenia 33ÔÇômiesi─Öcznego limitu um├│w terminowych wliczany b─Ödzie jedynie okres zatrudnienia przypadaj─ůcy po dniu wej┼Ťcia w ┼╝ycie nowelizacji. Oznacza to przyk┼éadowo, ┼╝e w sytuacji, w kt├│rej umowa o prac─Ö trwa┼éa przez okres 3 lat przed wej┼Ťciem w ┼╝ycie ustawy, z dniem wprowadzenia przepis├│w, sta┼╝ pracy zostanie ÔÇ×wyzerowanyÔÇŁ i b─Ödzie liczony od pocz─ůtku. Dodatkowo terminowa umowa o prac─Ö, kt├│ra b─Ödzie trwa┼éa w dniu wej┼Ťcia w ┼╝ycie nowelizacji zostanie ÔÇô na potrzeby nowych przepis├│w ÔÇô uznana za pierwsz─ů lub drug─ů umow─ů na czas okre┼Ťlony.

Nowelizacja przepis├│w prawa pracy dotyczy istotnych zagadnie┼ä zwi─ůzanych z umowami terminowymi i ma na celu ograniczenie nadu┼╝ywania ich stosowania. Pomimo, ┼╝e nowe przepisy wejd─ů w ┼╝ycie dopiero 22 lutego 2016 r. warto ju┼╝ teraz przygotowa─ç si─Ö na skutki ich wprowadzenia oraz uwzgl─Ödni─ç w planach dotycz─ůcych zatrudnienia.

***

Marta Olczak-Klimek, Radca Prawny, Partner w Kancelarii OKW.