Ekskluzywny narkotyk. Kobiety po kokainie

Katarzyna Gradek

Uzale┼╝nienie kobiet od alkoholu przesta┼éo by─ç ju┼╝ tematem tabu. Ale pojawi┼é si─Ö nowy problem ÔÇô kokaina. Jak uzale┼╝niaj─ů si─Ö od niej kobiety?

Od euforii do depresji

W ┼Ťwiecie kobiet biznesu, w kr─Ögu cenionych menad┼╝erek, aktorek, a nawet celebrytek liczy si─Ö okre┼Ťlony sukces. Niestety, ma on swoj─ů cen─Ö ÔÇô stres, wypalenie zawodowe, rozbite relacje. Niekt├│re kobiety si─Ögaj─ů po alkohol. Te, kt├│re na to sta─ç, wybieraj─ů tak┼╝e kokain─Ö. Kokaina to towar luksusowy. Nie bez powodu m├│wi si─Ö, ┼╝e to narkotyk elit. Jest droga – jeden gram kosztuje od 200 do 400 z┼é. Kupno nie stanowi problemu. Dealerzy doskonale wiedz─ů, gdzie znale┼║─ç zainteresowane. Zreszt─ů sta┼ée klientki maj─ů zapewnion─ů dostaw─Ö pod wskazany adres 24 h na dob─Ö. Kokaina daje poczucie niespo┼╝ytej energii. Przy okazji dodaje pewno┼Ťci siebie, gwarantuje dawk─Ö euforii, powoduje, ┼╝e nie trzeba spa─ç, odpoczywa─ç, stresowa─ç si─Ö. Maj─ůc pieni─ůdze mo┼╝na bra─ç w┼éa┼Ťciwie bez limitu. Granic─ů jest wytrzyma┼éo┼Ť─ç organizmu. Kiedy ko┼äczy si─Ö euforia, nastr├│j gwa┼étownie spada, pojawiaj─ů si─Ö stany l─Ökowe, agresja. Zatem, jak z ka┼╝dym uzale┼╝nieniem, im cz─Ö┼Ťciej tym wi─Öcej. Ostatnie stadium silnie uzale┼╝nionych to paranoja, depresja, my┼Ťli samob├│jcze.

Rozmowa z Robertem Rutkowskim, terapeut─ů uzale┼╝nie┼ä

Wed┼éug informacji Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyk├│w i Narkomanii (ECMNiN) w 2014 roku do za┼╝ywania kokainy przyzna┼éo si─Ö 12 mln Europejczyk├│w. W Polsce ostatni raport dotyczy roku 2012 i w┼éa┼Ťciwie niewiele miejsca po┼Ťwi─Öca si─Ö w nim kokainie. Dlatego o komentarz prosimy Roberta Rutkowskiego, terapeut─Ö uzale┼╝nie┼ä. O narkotykach wypowiada si─Ö bardzo konkretnie. Zwolennik terapii behawioralno-poznawczej. Pragmatyk. Ma pacjent├│w w Londynie, Pary┼╝u, Sztokholmie. Nam m├│wi o kobietach sukcesu z kokain─ů w tle, znaczeniu inteligencji emocjonalnej i o tym, co dzieje si─Ö w m├│zgu po za┼╝yciu najbardziej ekskluzywnego narkotyku. Z Robertem Rutkowskim rozmawia Katarzyna Gradek.

Na rozmow─Ö o kokainie zdecydowa┼éy┼Ťmy si─Ö, bo wiemy, ┼╝e w┼Ťr├│d kobiet sukcesu jest coraz wi─Öcej takich, kt├│re podpieraj─ů ten sukces kokain─ů. Dlaczego?

Odpowied┼║ jest bardzo prosta. Sukces jest kryzysem i wytr─ůca ka┼╝dego, w tym silne i niezale┼╝ne kobiety, z tzw. strefy komfortu. Niestety ludzie do┼Ť─ç cz─Östo nie przygotowuj─ů si─Ö na sukces. Mia┼éem w swoim gabinecie bardzo wiele os├│b, po sukcesach biznesowych w┼éa┼Ťnie, kt├│re nie wytrzymywa┼éy ci┼Ťnienia, presji, nie radzi┼éy sobie z emocjami albo, by sobie z nimi poradzi─ç, si─Öga┼éy po narkotyki w poczuciu spe┼énienia i przynale┼╝no┼Ťci do lepszego ┼Ťwiata. Zreszt─ů, sama kokaina zosta┼éa wykreowana w niesamowity spos├│b. Osoba, kt├│ra decyduje si─Ö na kokain─Ö robi to w entourage’u czego┼Ť wyj─ůtkowego, ekskluzywnego, przechodzi do wy┼╝szego poziomu. To nieprawdopodobny chwyt marketingowy, kt├│ry niestety uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç na ca┼éym ┼Ťwiecie. Jako terapeuta mog─Ö doda─ç, ┼╝e jest to oczywi┼Ťcie iluzja. Bardzo trafnie podsumowa┼é to S.I. Witkiewicz, w ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Narkotyki. Niemyte duszeÔÇŁ pisz─ůc, ┼╝e ÔÇ×kokaina to kochanka, kt├│ra bardzo wiele obiecuje a nic nie dajeÔÇŁ.

Zastanawia mnie jeszcze inna kwestia. Czy m─ůdre, wykszta┼écone, ┼Ťwiadome kobiety nie obawiaj─ů si─Ö konsekwencji?

Nikt, kto si─Öga po substancje uzale┼╝niaj─ůce nie zak┼éada, ┼╝e mo┼╝e pojawi─ç si─Ö jaki┼Ť problem. To troch─Ö tak jak z wysoko┼Ťci─ů kary, kt├│ra nie ma ┼╝adnego wp┼éywu na zmniejszenie ilo┼Ťci pope┼énianych przest─Öpstw. Nikt nie przyjmuje za┼éo┼╝enia, ┼╝e zostanie z┼éapany. Wysoko┼Ť─ç kary nie jest ┼╝adnym czynnikiem zniech─Öcaj─ůcym. W przypadku kokainy to my┼Ťlenie: jestem silna, odnosz─Ö sukcesy, na pewno si─Ö nie uzale┼╝ni─Ö.

Czyli wszyscy ale nie ja?

Tak. Mo┼╝na nawet zaryzykowa─ç stwierdzenie, ┼╝e w pewnych przypadkach sukces blokuje refleksje. Poza tym g┼é├│wnym powodem z jakiego si─Öga si─Ö po substancje odurzaj─ůce jest ch─Ö─ç poczucia przyjemno┼Ťci. Prosz─Ö r├│wnie┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e uzale┼╝nienie to etap ko┼äcowy, a cz┼éowiek nie staje si─Ö narkomanem po zapaleniu jednego jointÔÇÖa czy wci─ůgni─Öciu jednej dzia┼éki, tak jak nie staje si─Ö alkoholikiem po wypiciu jednego drinka. To proces. Przed uzale┼╝nieniem jest etap nadu┼╝ywania, wcze┼Ťniej u┼╝ywanie narkotyk├│w, a sam pocz─ůtek tej drogi to eksperymentowanie.

Ale ka┼╝dy z tych etap├│w niesie ze sob─ů jakie┼Ť mniej lub bardziej nieodwracalne skutki. Od wykluczenia spo┼éecznego, przez objawy somatyczne, a┼╝ do zmian w m├│zgu, uroje┼ä, paranoi.

Zawsze jako pierwsze cierpi─ů relacje interpersonalne, zawodowe, rodzinne. Kobiety uzale┼╝nione bardzo szybko wypadaj─ů z r├│l jakie pe┼éni┼éy dotychczas. Ale opr├│cz tych konsekwencji wa┼╝niejsze s─ů zmiany fizyczne. Po za┼╝yciu kokainy nast─Öpuje wyrzut neurohormon├│w do m├│zgu. Dopamina, serotonina, noradrenalina powoduj─ů niebywa┼é─ů fal─Ö rozkoszy, jasno┼Ť─ç umys┼éu, iluzj─Ö mocy. Tylko, ┼╝e ta fala trwa bardzo kr├│tko. Zaledwie 10-15 minut. Potem ca┼éy seans trzeba powt├│rzy─ç.

St─ůd tak cz─Öste stwierdzenie os├│b uzale┼╝nionych: ÔÇ×im cz─Ö┼Ťciej wci─ůgasz, tym wi─Öcej potrzebujeszÔÇŁ?

W┼éa┼Ťnie. Na skutek tej hu┼Ťtawki nast─Öpuje znacz─ůce podwy┼╝szenie ci┼Ťnienia krwi, zwi─Ökszenie pracy serca, a w m├│zgu zmiany na poziomie kory przedczo┼éowej, odpowiedzialnej mi─Ödzy innymi za emocje, planowanie i przewidywanie konsekwencji. Osoby z uszkodzon─ů kor─ů przedczo┼éow─ů wykazuj─ů du┼╝─ů nerwowo┼Ť─ç, nadpobudliwo┼Ť─ç, post─Öpuj─ů w spos├│b spo┼éecznie nieakceptowany. Dzi─Öki badaniom tomograficznym SPECT Daniela G. Amena mia┼éem w swojej praktyce terapeutycznej okazj─Ö ogl─ůda─ç skany m├│zg├│w ludzi z uszkodzon─ů kor─ů przedczo┼éow─ů, kt├│rzy stosowali kokain─Ö. Wniosek: osoby z du┼╝ymi uszkodzeniami m├│zg├│w staj─ů si─Ö niebezpieczni dla siebie i dla otoczenia. Wspomnia┼éa Pani r├│wnie┼╝ o urojeniach. Ot├│┼╝, urojenia psychotyczne, bo o nich z pewno┼Ťci─ů mowa, dotycz─ů ludzi na tzw. zej┼Ťciu kokainowym. Stan ten wchodzi w obszar psychozy, a u niekt├│rych bardziej wra┼╝liwych os├│b, tym bardziej wra┼╝liwych kobiet, mo┼╝e zako┼äczy─ç si─Ö samob├│jstwem. Wynika to z tego, ┼╝e wszelkie niepowodzenia, zagro┼╝enia, ograniczenia staja si─Ö w├│wczas tak realne, ┼╝e cz┼éowiek ma do wyboru albo pope┼éni─ç samob├│jstwo albo wzi─ů─ç kolejn─ů dzia┼ék─Ö.

Czy to oznacza, ┼╝e ryzykiem brania kokainy zawsze staje si─Ö ┼Ťmier─ç?

┼Ümier─ç mo┼╝e sta─ç si─Ö ryzykiem w ka┼╝dym przypadku, zawsze, nawet przy pierwszym u┼╝yciu kokainy. Wynika to z faktu, i┼╝ jest to towar, kt├│rego nie kupuje si─Ö w sklepie, w zwi─ůzku z czym nie podlega ┼╝adnej kontroli jako┼Ťci. Poza tym po kokainie zanika my┼Ťlenie przyczyna-skutek.

Czy kobiety si─Ögaj─ůce po twarde narkotyki maj─ů okre┼Ťlone predyspozycje psychiczne?

Z mojego do┼Ťwiadczenia wynika, ┼╝e 20-30% to struktura genetyczna, a 70-80 % to uwarunkowania behawioralne. Uwa┼╝am, ┼╝e nie mo┼╝na m├│wi─ç o predyspozycjach do za┼╝ywania narkotyk├│w, a ju┼╝ na pewno nie mo┼╝na wnioskowa─ç, ┼╝e kobiety czy osoby z przesz┼éo┼Ťci─ů, po traumatycznych prze┼╝yciach, trudnym dzieci┼ästwie itp. si─Ögaj─ů po narkotyki cz─Ö┼Ťciej. Z moich obserwacji wynika raczej, ┼╝e osoby uzale┼╝nione od narkotyk├│w cechuje niski poziom inteligencji emocjonalnej opisywanej ju┼╝ przez Golemana, a w uj─Öciu naszej rozmowy pikanterii dodaje fakt, ┼╝e Goleman opisywa┼é inteligencj─Ö emocjonaln─ů w kontek┼Ťcie biznesowym.

Jaka jest skala ÔÇ×kobiecej narkomaniiÔÇŁ w Polsce?

M├│wi si─Ö, ┼╝e w Polsce 1% narkotykowych konsument├│w to kokaini┼Ťci. U┼╝y┼éem sformu┼éowania ÔÇ×m├│wi si─ÖÔÇŁ poniewa┼╝ niestety nie ma w Polsce ┼╝adnych konkretnych bada┼ä, kt├│re mog┼éyby okre┼Ťli─ç ilo┼Ť─ç os├│b uzale┼╝nionych od kokainy, szczeg├│lnie z podzia┼éem na p┼ée─ç. Wynika to g┼é├│wnie z tego, ┼╝e nie bardzo wiadomo jak, na poziomie europejskim, mia┼éyby zosta─ç przeprowadzone takie badania. Ankiety? Jak je przeprowadzi─ç? Do plac├│wek ochrony zdrowia, gabinet├│w terapeutycznych trafia moim zdaniem 1/20 tych, kt├│rzy tej pomocy potrzebuj─ů. A szczeg├│lnie dotyczy to kobiet. Kobiety o wiele rzadziej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni zg┼éaszaj─ů si─Ö na leczenie. Je┼Ťli ju┼╝ decyduj─ů si─Ö na terapi─Ö to tylko za namow─ů bliskich.