Obr─ůczki (Foto. Canva Pro)

Kiedy żona odpowiada za długi męża?

Adwokat Beata Pawlak

Czym jest intercyza? Od kt├│rego momentu wynagrodzenie, dochody i inne ┼Ťwiadczenia wchodz─ů do maj─ůtku wsp├│lnego? Czy ┼╝ona mo┼╝e odpowiada─ç za firmowe d┼éugi m─Ö┼╝a, a m─ů┼╝ za d┼éugi ┼╝ony? Na te i wiele innych pyta┼ä zwi─ůzanych ze wsp├│lnym maj─ůtkiem ma┼é┼╝onk├│w znajdziesz odpowied┼║ w tym artykule.

Intercyza ÔÇô co to jest?

W polskim systemie prawnym standardowym ustrojem maj─ůtkowym jest ustawowa wsp├│lno┼Ť─ç maj─ůtkowa. O ile ma┼é┼╝onkowie w odr─Öbnej umowie nie postanowili inaczej, pozostaj─ů w ustroju ustawowej wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej. W praktyce oznacza to, ┼╝e ju┼╝ od dnia ┼Ťlubu m─ů┼╝ i ┼╝ona dysponuj─ů maj─ůtkiem wsp├│lnym. Wszystko, co wsp├│lnie nab─Öd─ů po ┼Ťlubie trafi do maj─ůtku wsp├│lnego i ma┼é┼╝onkowie b─Öd─ů w┼éa┼Ťcicielami danych przedmiot├│w w r├│wnym stopniu. W praktyce oznacza to, ┼╝e od dnia zawarcia zwi─ůzku ma┼é┼╝e┼äskiego do wsp├│lnej skarbonki trafia─ç b─Öd─ů m.in.: wyp┼éacone wynagrodzenie za prac─Ö i dochody z innej pracy zarobkowej, dochody z maj─ůtku wsp├│lnego i osobistych ma┼é┼╝onk├│w, ┼Ťrodki zapisane na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego. Z kolei do maj─ůtku osobistego ka┼╝dego z ma┼é┼╝onk├│w nale┼╝─ů dobra posiadane przez ka┼╝de z nich sprzed zawarcia ma┼é┼╝e┼ästwa, a tak┼╝e m.in.: przedmioty czy pieni─ůdze odziedziczone w trakcie trwania ma┼é┼╝e┼ästwa, przedmioty uzyskane z tytu┼éu odszkodowania za uszkodzenie cia┼éa lub wywo┼éanie rozstroju zdrowia albo z tytu┼éu zado┼Ť─çuczynienia za doznan─ů krzywd─Ö, czy nagrody za osobiste osi─ůgni─Öcia. Maj─ůtkiem osobistym ma┼é┼╝onkowie zarz─ůdzaj─ů zasadniczo samodzielnie. Inaczej jest z maj─ůtkiem wsp├│lnym, kt├│rym powinni dysponowa─ç razem, szczeg├│lnie, je┼╝eli chodzi o znacz─ůce dzia┼éania, jak na przyk┼éad zakup mieszkania lub powzi─Öcie decyzji o zaci─ůgni─Öciu kredytu. Natomiast je┼Ťli ma┼é┼╝onkowie zawarli przed notariuszem umow─Ö maj─ůtkow─ů ma┼é┼╝e┼äsk─ů, czyli podpisali intercyz─Ö, maj─ů dwa maj─ůtki osobiste. W├│wczas ka┼╝dy z ma┼é┼╝onk├│w zarz─ůdza swoim maj─ůtkiem osobno. Intercyz─Ö mo┼╝na zawrze─ç jeszcze przed ┼Ťlubem lub po ┼Ťlubie. Oznacza to, ┼╝e od chwili obowi─ůzywania intercyzy wszystkie przedmioty nabywane przez ma┼é┼╝onk├│w staj─ů si─Ö sk┼éadnikami ich maj─ůtk├│w osobistych.

Intercyz─Ö dzieli si─Ö na rodzaje, bior─ůc jako kryterium zakres rozszerzenia lub ograniczenia wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej:

  • ustanowienie rozdzielno┼Ťci maj─ůtkowej ÔÇô ma┼é┼╝onkowie zachowuj─ů swoje osobne masy maj─ůtkowe;
  • rozszerzenie wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej ÔÇô maj─ůtki osobiste wsp├│┼éma┼é┼╝onk├│w staj─ů si─Ö wsp├│lne;
  • ograniczenie wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej ÔÇô wy┼é─ůczenie tylko niekt├│rych sk┼éadnik├│w maj─ůtku ze wsp├│lno┼Ťci.

Ze wzgl─Ödu na czas zawarcia intercyzy, mo┼╝na wyr├│┼╝ni─ç jej trzy rodzaje:

  • intercyza przedma┼é┼╝e┼äska ÔÇô czyli intercyza zawarta przed ┼Ťlubem;
  • intercyza w trakcie trwania ma┼é┼╝e┼ästwa ÔÇô czyli intercyza zawarta po ┼Ťlubie;
  • intercyza zawierana przed rozwodem.

Oznacza to, ┼╝e od chwili obowi─ůzywania intercyzy wszystkie przedmioty nabywane przez ma┼é┼╝onk├│w staj─ů si─Ö sk┼éadnikami ich maj─ůtk├│w osobistych. Podobnie wygl─ůda kwestia dochodzenia wierzytelno┼Ťci od ma┼é┼╝onk├│w przez wierzycieli. Je┼╝eli na przyk┼éad m─ů┼╝ zaci─ůgn─ů┼é zobowi─ůzanie, kt├│rego nie jest w stanie uregulowa─ç, w├│wczas wierzyciel zg┼éosi swoje roszczenie wy┼é─ůcznie wobec niego, o ile wiedzia┼é o istnieniu rozdzielno┼Ťci maj─ůtkowej.

Od kt├│rego momentu wynagrodzenie, dochody i inne ┼Ťwiadczenia wchodz─ů do maj─ůtku wsp├│lnego?

Nale┼╝y podkre┼Ťli─ç, ┼╝e dopiero w momencie ÔÇ×pobraniaÔÇŁ wynagrodzenia wejdzie ono do maj─ůtku wsp├│lnego. Bez znaczenia jest za jaki okres wyp┼éacane jest wynagrodzenie, kluczowe bowiem jest ustalenie daty dokonania jego wyp┼éaty. Co oznacza, ┼╝e je┼Ťli ma┼é┼╝onkowi wyp┼éacono wynagrodzenie za prac─Ö wykonywan─ů przed dat─ů powstania wsp├│lno┼Ťci, ale wyp┼éata nast─ůpi┼éa ju┼╝ po jej powstaniu, zasili ono maj─ůtek wsp├│lny ma┼é┼╝onk├│w. Oznacza to tak┼╝e, ┼╝e je┼Ťli praca wykonywana by┼éa w trakcie trwania wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej, ale wyp┼éata wynagrodzenia nast─ůpi┼éa ju┼╝ po jej ustaniu, wtedy ┼Ťrodki uzyskane na tej podstawie wejd─ů do maj─ůtku osobistego ma┼é┼╝onka ┼Ťwiadcz─ůcego prac─Ö. Te same zasady stosuje si─Ö do innych ┼Ťwiadcze┼ä oraz dochod├│w z dzia┼éalno┼Ťci zarobkowej ma┼é┼╝onka. Istotnym jest, ┼╝e do momentu wyp┼éacenia wynagrodzenia, po stronie ma┼é┼╝onka istnieje wierzytelno┼Ť─ç z tego tytu┼éu wzgl─Ödem pracodawcy lub ┼Ťwiadczeniodawcy. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e wierzytelno┼Ť─ç ta wchodzi ju┼╝ jednak w sk┼éad maj─ůtku osobistego. Przy czym nie ma znaczenia czy wierzytelno┼Ť─ç jest czy nie jest wymagalna.

Kiedy ┼╝ona odpowie za d┼éugi m─Ö┼╝a, a m─ů┼╝ za d┼éugi ┼╝ony?

Je┼Ťli ma┼é┼╝onkowie nie podpisali umowy maj─ůtkowej, a wi─Öc ich ustrojem jest wsp├│lno┼Ť─ç maj─ůtkowa, odpowiedzialno┼Ť─ç jednego z nich za d┼éugi drugiego b─Ödzie zale┼╝a┼éa zasadniczo od czterech sytuacji:

  • je┼Ťli ma┼é┼╝onkowie zaci─ůgn─Öli zobowi─ůzanie wsp├│lnie, na przyk┼éad podpisali umow─Ö na kredyt – w├│wczas odpowiedz─ů za d┼éug swoim maj─ůtkiem wsp├│lnym oraz maj─ůtkami osobistymi;
  • je┼╝eli m─ů┼╝ zaci─ůgn─ů┼é zobowi─ůzanie po uzyskaniu zgody ┼╝ony, w├│wczas ma┼é┼╝onkowie odpowiedz─ů za d┼éug maj─ůtkiem wsp├│lnym. Natomiast maj─ůtkiem osobistym odpowie tylko osoba, kt├│ra faktycznie to zobowi─ůzanie zaci─ůgn─Ö┼éa, czyli w tym przypadku m─ů┼╝. Dzia┼éa to oczywi┼Ťcie r├│wnie┼╝ w odwrotnej konfiguracji, czyli, gdy ┼╝ona zaci─ůga zobowi─ůzanie, a m─ů┼╝ jedynie wyra┼╝a zgod─Ö;
  • gdy m─ů┼╝ zaci─ůga zobowi─ůzanie bez zgody ┼╝ony, w├│wczas za d┼éug odpowie tylko m─ů┼╝. Do uregulowania d┼éugu pos┼éu┼╝y maj─ůtek osobisty m─Ö┼╝a, jego wynagrodzenie za prac─Ö, dochody z innej pracy zarobkowej, korzy┼Ťci uzyskane z przys┼éuguj─ůcych mu praw autorskich i pokrewnych, praw w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej oraz innych praw tw├│rcy. Je┼Ťli to ┼╝ona zaci─ůgnie zobowi─ůzanie bez zgody m─Ö┼╝a, zasada b─Ödzie oczywi┼Ťcie taka sama.
  • natomiast, je┼╝eli ma┼é┼╝onek zaci─ůgnie zobowi─ůzanie bez wiedzy drugiego ma┼é┼╝onka w ÔÇ×sprawach wynikaj─ůcych z zaspokajania zwyk┼éych potrzeb rodzinyÔÇŁ, w├│wczas ma┼é┼╝onkowie odpowiadaj─ů solidarnie. Je┼Ťli w gr─Ö wchodzi ÔÇ×zaspokajanie zwyk┼éych potrzeb rodzinyÔÇŁ, ma┼é┼╝onek, kt├│ry nie wyrazi┼é zgody na takie zobowi─ůzanie, nie uniknie odpowiedzialno┼Ťci. Poprzez ÔÇ×zwyk┼ée potrzeby rodzinyÔÇŁ rozumiemy zobowi─ůzania zaci─ůgni─Öte na zakup np. jedzenia, odzie┼╝y czy te┼╝ pokrycie koszt├│w leczenia lub zap┼éat─Ö rachunk├│w.

Czy ┼╝ona odpowiada za firmowe d┼éugi m─Ö┼╝a, a m─ů┼╝ za d┼éugi ┼╝ony?

Je┼Ťli ma┼é┼╝onkowie podpisali u notariusza intercyz─Ö, ┼╝ona nie odpowiada za zobowi─ůzania firmowe m─Ö┼╝a, a m─ů┼╝ za nieuregulowane d┼éugi firmy ┼╝ony.

W ustroju maj─ůtkowej wsp├│lno┼Ťci ma┼é┼╝e┼äskiej, sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana. Odpowiedzialno┼Ť─ç ma┼é┼╝onka za zobowi─ůzania firmowe drugiego z nich zale┼╝e─ç b─Ödzie zasadniczo od wyra┼╝enia pisemnej zgody na zaci─ůgni─Öcie takiego zobowi─ůzania.

Je┼Ťli ma┼é┼╝onek wyrazi┼é zgod─Ö na zaci─ůgni─Öcie firmowego zobowi─ůzania i zgoda ta znalaz┼éa si─Ö w dokumencie prywatnym lub urz─Ödowym, w├│wczas odpowie za takie zad┼éu┼╝enie. Na uregulowanie d┼éugu przeznacza si─Ö ┼Ťrodki z maj─ůtku osobistego d┼éu┼╝nika-przedsi─Öbiorcy oraz maj─ůtku wsp├│lnego ma┼é┼╝onk├│w. Egzekucji nie mo┼╝na natomiast prowadzi─ç z maj─ůtku osobistego ma┼é┼╝onka d┼éu┼╝nika.

Je┼Ťli takiej zgody nie by┼éo, egzekwowa─ç mo┼╝na b─Ödzie jedynie z maj─ůtku osobistego ma┼é┼╝onka-przedsi─Öbiorcy, jego dochod├│w i maj─ůtku przedsi─Öbiorstwa. Je┼Ťli s─ůd na wniosek wierzyciela ustanowi rozdzielno┼Ť─ç maj─ůtkow─ů – r├│wnie┼╝ udzia┼é przedsi─Öbiorcy w powsta┼éym po podziale maj─ůtku wsp├│lnego b─Ödzie podlega┼é egzekucji.

W przypadku ma┼é┼╝onk├│w pozostaj─ůcych w ustroju wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej, odpowiedzialno┼Ť─ç za firmowe d┼éugi jednego z nich zale┼╝y od uzyskania zgody ma┼é┼╝onka nieb─Öd─ůcego przedsi─Öbiorc─ů.

Czy ┼╝ona odpowiada za publicznoprawne d┼éugi m─Ö┼╝a, a m─ů┼╝ za d┼éugi ┼╝ony?

Poprzez ÔÇ×d┼éugi publicznoprawneÔÇŁ rozumiemy g┼é├│wnie zaleg┼éo┼Ťci wobec Urz─Ödu Skarbowego i Zak┼éadu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych. Kwestie te reguluje ordynacja podatkowa [Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926]. W przypadku ma┼é┼╝onk├│w pozostaj─ůcych w ustroju wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej, odpowiedzialno┼Ť─ç ta jest bardzo szeroka.

Odpowiedzialno┼Ť─ç za zobowi─ůzania wobec fiskusa czy ZUS-u w ustroju wsp├│lno┼Ťci maj─ůtkowej obejmuje maj─ůtek odr─Öbny podatnika oraz maj─ůtek wsp├│lny podatnika i jego ma┼é┼╝onka. Dotyczy to nawet sytuacji, w kt├│rych wsp├│┼éma┼é┼╝onek, kt├│ry nie prowadzi firmy, nie wiedzia┼é o zaleg┼éo┼Ťciach publicznoprawnych.

Je┼Ťli ma┼é┼╝onkowie zawarli intercyz─Ö, ma┼é┼╝onek nieprowadz─ůcy dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej, co do zasady nie odpowie za zaleg┼éo┼Ťci publicznoprawne ┼╝ony lub m─Ö┼╝a. Wyj─ůtkiem tu b─Ödzie jednak sytuacja, w kt├│rej po podpisaniu intercyzy ┼╝ona pomaga┼éa m─Ö┼╝owi (lub odwrotnie) przy prowadzeniu dzia┼éalno┼Ťci. W├│wczas ma┼é┼╝onkowie odpowiedz─ů solidarnie do warto┼Ťci osi─ůgni─Ötych korzy┼Ťci (czyli np. do wysoko┼Ťci wynagrodzenia za prac─Ö).

Czy ┼╝ona odpowiada za d┼éugi m─Ö┼╝a po jego ┼Ťmierci?

┼Ümier─ç wsp├│┼éma┼é┼╝onka wi─ů┼╝e si─Ö z ogromnym poczuciem straty. Niestety cz─Östo bywa tak, ┼╝e opr├│cz ┼╝a┼éoby i pogr─ů┼╝enia w smutku, ┼╝ona spotyka si─Ö z innym problemem, mianowicie z d┼éugami m─Ö┼╝a. To, w jakim stopniu ┼╝ona jest odpowiedzialna za zobowi─ůzania zmar┼éego m─Ö┼╝a zale┼╝y od drogi dziedziczenia po nim.

W przypadku, w kt├│rym jeden ze wsp├│┼éma┼é┼╝onk├│w przed ┼Ťmierci─ů zaci─ůgn─ů┼é zobowi─ůzania finansowe w postaci kredytu lub po┼╝yczki, ich sp┼éata zale┼╝na jest od post─Öpowania spadkowego. To kodeks cywilny reguluje sprawy spadkowe i wyr├│┼╝nia dwie formy dziedziczenia, czyli dziedziczenie testamentowe i dziedziczenie ustawowe.

Je┼Ťli zmar┼éy pozostawi┼é po sobie testament, to dokument ten ma pierwsze┼ästwo przed przepisami dziedziczenia ustawowego. Zmar┼éy w testamencie mo┼╝e wskaza─ç swoich spadkobierc├│w, kt├│rzy niekoniecznie musz─ů nale┼╝e─ç do najbli┼╝szej rodziny. Natomiast dziedziczenie ustawowe, to przej┼Ťcie spadku na najbli┼╝sz─ů rodzin─Ö w sta┼éej kolejno┼Ťci, uregulowanej przez przepisy kodeksu cywilnego. Najpierw dziedziczy wsp├│┼éma┼é┼╝onek i dzieci, p├│┼║niej za┼Ť dalsi krewni. Dziedziczenie ustawowe wyst─Öpuje, gdy zmar┼éy nie pozostawi┼é testamentu lub ten nie zosta┼é podwa┼╝ony.

Opr├│cz maj─ůtku, ┼╝ona mo┼╝e w spadku otrzyma─ç r├│wnie┼╝ zad┼éu┼╝enie zmar┼éego m─Ö┼╝a. Dzieje si─Ö to w przypadku, gdy spadkodawca posiada nieuregulowane zobowi─ůzania finansowe z tytu┼éu kredyt├│w got├│wkowych, po┼╝yczek bez bik, leasingu na samoch├│d, czy cho─çby zakup├│w na raty.

Nie oznacza to jednak, że żona musi spłacić dług męża. Spadkobierczyni po zmarłym mężu może:

  • przyj─ů─ç spadek wprost, czyli bez ograniczenia odpowiedzialno┼Ťci za zad┼éu┼╝enie, inaczej m├│wi─ůc przyj─ů─ç wszystko, w tym aktywa i pasywa (d┼éugi);
  • przyj─ů─ç spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza ograniczon─ů odpowiedzialno┼Ť─ç za zad┼éu┼╝enie ÔÇô przyjmuje w├│wczas zad┼éu┼╝enie jedynie do wysoko┼Ťci maj─ůtku zmar┼éego i nie musi sp┼éaca─ç zad┼éu┼╝e┼ä, je┼Ťli przewy┼╝sza┼éy wysoko┼Ť─ç otrzymanego maj─ůtku;
  • mo┼╝e r├│wnie┼╝ odrzuci─ç spadek ÔÇô czyli ca┼ékowicie zrezygnowa─ç z przyj─Öcia aktyw├│w i pasyw├│w, dok┼éadniej ca┼ékiem zrzeka si─Ö przyj─Öcia spadku.

Og├│lnie przyj─Öt─ů zasad─ů jest dziedziczenie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, je┼Ťli jednak ┼╝ona chce przyj─ů─ç spadek wprost lub ca┼ékiem go odrzuci─ç, to musi z┼éo┼╝y─ç stosowne o┼Ťwiadczenie przed notariuszem lub w s─ůdzie rejonowym do 6 miesi─Öcy, licz─ůc od dnia, w kt├│rym spadkobierczyni dowiedzia┼éa si─Ö o spadku.

Czy intercyza chroni żonę przed dziedziczeniem długów męża?

Je┼Ťli nawet ma┼é┼╝onkowie zdecydowali si─Ö na rozdzielno┼Ť─ç maj─ůtkow─ů na mocy intercyzy, to ┼╝ona nie jest zwolniona z odpowiedzialno┼Ťci za d┼éugi m─Ö┼╝a. Intercyza nie ma ┼╝adnego wp┼éywu na zasady dziedziczenia ustawowego pomi─Ödzy ma┼é┼╝onkami, dlatego dziedziczy si─Ö tak, jakby intercyzy nie by┼éo. Niezale┼╝nie od tego, jak─ů decyzj─Ö podejmie ┼╝ona, musi spadek przyj─ů─ç lub odrzuci─ç, tak samo jak w przypadku, w kt├│rym rozdzielno┼Ť─ç maj─ůtkowa nie by┼éaby podpisana.

Jak sprawdzi─ç, czy m─ů┼╝ posiada d┼éugi?

Zdarzaj─ů si─Ö przypadki, w kt├│rych m─ů┼╝ zaci─ůgn─ů┼é zobowi─ůzania finansowe bez uprzedzenia o tym fakcie swojej ma┼é┼╝onki. Jak zatem dowiedzie─ç si─Ö, czy spadkodawca by┼é zad┼éu┼╝ony? Je┼Ťli ┼╝ona chce sprawdzi─ç rejestr BIK lub BIG to instytucje te najcz─Ö┼Ťciej wymagaj─ů o┼Ťwiadczenia o przyj─Öciu spadku. Dlatego ma┼é┼╝once w takiej sytuacji pozostaje z┼éo┼╝enie w s─ůdzie wniosku o dokonanie spisu inwentarza, kt├│rego realizacj─ů zajmuje si─Ö komornik.

Adwokat Beata Pawlak

O Autorce

Beata Pawlak

Jestem adwokatem Izby Adwokackiej w Warszawie, mediatorem w Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej i cz┼éonkini─ů W┼éoc┼éawskiego Towarzystwa Naukowego, a tak┼╝e mentork─ů w Fundacji Women in Law. Na co dzie┼ä prowadz─Ö w┼éasn─ů kancelari─Ö adwokack─ů www.pawlak-adwokat.pl. Chc─ůc podzieli─ç si─Ö swoj─ů wiedz─ů i do┼Ťwiadczeniem pisz─Ö bloga prawniczego pod nazw─ů prawobeaty.pl. Specjalizuj─Ö si─Ö w prawie rodzinnym, karnym oraz cywilnym. Ponadto, wspieram i obs┼éuguj─Ö ma┼ée firmy z ogromnym potencja┼éem i innowacyjnym spojrzeniem na biznes. Z zami┼éowania jestem pasjonatk─ů podr├│┼╝y, wielbicielk─ů narciarstwa, biegania oraz sport├│w wodnych.

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close