Monika Wieczorek

U┼Ťcisk d┼éoni to za ma┼éo, zw┼éaszcza, kiedy dojdzie do konfliktu. O co zadba─ç, kiedy tworzymy firm─Ö?

Dagny Kurdwanowska

Nieznajomo┼Ť─ç prawa szkodzi, a nadmierne zaufanie do partner├│w i kontrahent├│w mo┼╝e sko┼äczy─ç si─Ö biznesow─ů katastrof─ů ÔÇô m├│wi, Monika Wieczorek, radca prawny i autorka ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Prawo dla startupu", radz─ůc o co zadba─ç, kiedy tworzymy firm─Ö.

Dagny Kurdwanowska: Przychodzi start-upowiec do prawnika i m├│wi: „Pani mecenas, kryzys, katastrofa, wszystko si─Ö sypie!”. Cz─Östo si─Ö tak zdarza?

Monika Wieczorek: Zdarza si─Ö, ┼╝e przychodz─ů, kiedy sytuacja jest ju┼╝ bardzo powa┼╝na, a wcze┼Ťniejsze sygna┼éy, ┼╝e dzieje si─Ö co┼Ť niedobrego zosta┼éy zlekcewa┼╝one. Z moich obserwacji wynika, ┼╝e kryzys i mo┼╝liwo┼Ť─ç jego pojawienia si─Ö jest w start-upach tematem niedocenianym. Wielu pocz─ůtkuj─ůcych przedsi─Öbiorc├│w s─ůdzi, ┼╝e przydarza si─Ö tylko wtedy, kiedy w gr─Ö wchodz─ů du┼╝e pieni─ůdze, a wi─Öc dotyczy tylko du┼╝ych firm o ugruntowanej pozycji na rynku. A to przecie┼╝ nieprawda. Powiedzia┼éabym nawet, ┼╝e w start-upach ryzyko jest cz─Östo wi─Öksze. To firma, kt├│ra jest we wczesny stadium rozwoju, wprowadzaj─ůca na rynek nowe rozwi─ůzanie, wi─Öc nie tylko musi podejmowa─ç bardziej ryzykowne decyzje, ale tak┼╝e nie ma takiej pewno┼Ťci co do jej przysz┼éo┼Ťci, jak w firmach dzia┼éaj─ůcych na rynku wiele lat.

Zak┼éadanie, ┼╝e ÔÇ×jako┼Ť to b─ÖdzieÔÇŁ to tak┼╝e spore ryzyko.

Zgadza si─Ö i dotyczy zar├│wno aspekt├│w biznesowych, jak i prawnych. Cho─ç tytu┼é mojej ksi─ů┼╝ki ÔÇô ÔÇ×Prawo dla startupuÔÇŁ m├│g┼éby sugerowa─ç co┼Ť innego, prawo w Polsce jest takie samo dla wszystkich przedsi─Öbiorc├│w, bez wzgl─Ödu na etap rozwoju firmy. W wielu przypadkach nie jest dostosowane do nowych wyzwa┼ä i do potrzeb takich firm, jak start-upy. Niemniej, nie zwalnia to ┼╝adnego przedsi─Öbiorcy z przestrzegania pewnych obowi─ůzk├│w i procedur. Nieznajomo┼Ť─ç prawa szkodzi przedsi─Öbiorcy, bez wzgl─Ödu na to, czy tworzy start-up czy zwyk┼é─ů firm─Ö.

Z mojego do┼Ťwiadczenia wynika, ┼╝e problemy prawne s─ů bol─ůczk─ů tych przedsi─Öbiorc├│w, kt├│rzy nie przywi─ůzuj─ů do prawa uwagi od samego pocz─ůtku.

Dane dotycz─ůce start-up├│w s─ů bezlitosne ÔÇô wi─Ökszo┼Ť─ç ┼╝yje kr├│tko. Trzech lat do┼╝ywa zaledwie 15%. Wywracaj─ů si─Ö przede wszystkim na modelach biznesowych i braku finansowania. Bywa, ┼╝e i na zaniedbaniu kwestii prawnych, bo nie zastrze┼╝ono znaku, nie zadbano o patent, o porz─ůdek w umowach.

Z mojego do┼Ťwiadczenia wynika, ┼╝e problemy prawne s─ů bol─ůczk─ů tych przedsi─Öbiorc├│w, kt├│rzy nie przywi─ůzuj─ů do prawa uwagi od samego pocz─ůtku. Je┼╝eli wcze┼Ťniej ┼╝adnych rozwi─ůza┼ä prawnych w firmie nie wprowadzono, nie chroniono w┼éasno┼Ťci intelektualnej, nie zawiera┼éo si─Ö um├│w z partnerami i kontrahentami, a wszystko negocjowa┼éo si─Ö ustnie, to faktycznie potem jest p┼éacz, zgrzytanie z─Öb├│w i szybka wycieczka do prawnika. Nie jest tak, ┼╝e w├│wczas jest za p├│┼║no ÔÇô wi─Ökszo┼Ť─ç problem├│w da si─Ö jeszcze wyprostowa─ç. Warto jednak mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e je┼Ťli przychodzi si─Ö do kancelarii, kiedy kryzys ju┼╝ wybuch┼é, prawnik ma bardzo utrudnione zadanie. Z wielu rozwi─ůza┼ä nie b─Ödzie ju┼╝ wtedy mo┼╝na skorzysta─ç, zazwyczaj ze strat─ů dla firmy. Zdarza si─Ö, ┼╝e klient przychodzi dopiero na etapie post─Öpowania apelacyjnego, a wtedy ju┼╝ naprawd─Ö wiele dr├│g jest zamkni─Ötych.

Prawnik nie jest przecie┼╝ cudotw├│rc─ů.

Zgadza si─Ö. O prawie trzeba my┼Ťle─ç od pocz─ůtku, chocia┼╝ ja nie stoj─Ö na stanowisku, ┼╝e przedsi─Öbiorca ma si─Ö koncentrowa─ç tylko na tym. W pocz─ůtkowej fazie wa┼╝nych jest wiele element├│w, kt├│re musz─ů ze sob─ů wsp├│┼égra─ç – model biznesowy, analiza rynku, podzia┼é zada┼ä mi─Ödzy cofounderami. Prawo jest tylko jednym z element├│w. W ksi─ů┼╝ce przytaczam przyk┼éad przedsi─Öbiorcy, kt├│ry stworzy┼é gad┼╝et – kierownic─Ö do gier kompatybiln─ů z iPadem. Wymy┼Ťli┼é sobie, ┼╝e takiego produktu nie ma jeszcze na rynku, wi─Öc u┼╝ytkownicy iPada b─Öd─ů zachwyceni. Zrobi┼é projekt, prototyp, potem wyprodukowa┼é gad┼╝et. Zainwestowa┼é w promocj─Ö, rejestracj─Ö znaku towarowego, wideo reklamowe a nawet napraw─Ö samochodu i nowy telefon, ale nie zrobi┼é jednej rzeczy ÔÇô nie sprawdzi┼é czy w og├│le kto┼Ť b─Ödzie chcia┼é to kupi─ç. Na koniec okaza┼éo si─Ö, ┼╝e nie ma ┼╝adnego rynku zbytu, bo nikt takiego gad┼╝etu nie potrzebowa┼é. Gdyby od tego zacz─ů┼é, zaoszcz─Ödzi┼éby du┼╝o czasu i pieni─Ödzy. To wyczucie odpowiedniego czasu na wprowadzenie produktu na rynek jest niezwykle istotne dla start-up├│w.

Pani ksi─ů┼╝ka ma uporz─ůdkowa─ç wiedz─Ö przedsi─Öbiorcy na temat obowi─ůzuj─ůcego prawa?

Stara┼éam si─Ö wy┼éuska─ç i opisa─ç w niej najwa┼╝niejsze problemy, z kt├│rymi firma ma do czynienia. Stworzy─ç drogowskaz dla ka┼╝dego, kto zak┼éada firm─Ö i chce zadba─ç o wszystkie aspekty zwi─ůzane z prowadzeniem biznesu. Oczywi┼Ťcie nie wszystkie tematy by┼éam w stanie poruszy─ç, bo firmy r├│┼╝ni─ů si─Ö swoj─ů specyfik─ů i bran┼╝─ů w jakiej dzia┼éaj─ů, czasem ich dzia┼éanie reguluj─ů tak┼╝e odr─Öbne przepisy. Ta ksi─ů┼╝ka to baza prawna dla przedsi─Öbiorc├│w wchodz─ůcych na rynek, jednak┼╝e przedstawiona z perspektywy problem├│w, z jakimi ju┼╝ specyficznie spotykaj─ů si─Ö start-upy.

Istotne jest to, w jakiej formie prawnej chcemy realizowa─ç sw├│j pomys┼é. Zdarza si─Ö, ┼╝e przedsi─Öbiorca wybiera form─Ö prawn─ů, kt├│ra nie do ko┼äca jest przeznaczona dla tego rodzaju dzia┼éalno┼Ťci.

Za┼é├│┼╝my, ┼╝e jest pomys┼é, model biznesowy ÔÇô jakie aspekty prawne s─ů wa┼╝ne na tym etapie?

Zaczynaj─ůc od pocz─ůtku ÔÇô istotne jest to, w jakiej formie prawnej chcemy realizowa─ç sw├│j pomys┼é. Zdarza si─Ö, ┼╝e przedsi─Öbiorca wybiera form─Ö prawn─ů, kt├│ra nie do ko┼äca jest przeznaczona dla tego rodzaju dzia┼éalno┼Ťci. Wyobra┼║my sobie sytuacj─Ö, w kt├│rej kto┼Ť od pocz─ůtku wie, ┼╝e pomys┼é b─Ödzie potrzebowa┼é du┼╝ego wsparcia finansowego ze strony inwestor├│w, a jednocze┼Ťnie wybiera jednoosobow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů. A w jednoosobowej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej nie mamy udzia┼é├│w, ani akcji, kt├│re mo┼╝emy sprzeda─ç w zamian za wk┼éad inwestorski. Zmiana b─Ödzie wymaga┼éa czasu i b─Ödzie generowa─ç dodatkowe koszty, bo trzeba b─Ödzie skonsultowa─ç si─Ö z prawnikiem, doradc─ů podatkowym. Czasem tego czasu mo┼╝e nie starczy─ç, bo trafi si─Ö inwestor, kt├│ry nie b─Ödzie chcia┼é czeka─ç a┼╝ wszystko uporz─ůdkujemy.

Ale zdarza si─Ö i tak, ┼╝e na pocz─ůtku nie zamierzamy szuka─ç inwestora, a dopiero potem okazuje si─Ö, ┼╝e chcemy si─Ö rozwija─ç.

Oczywi┼Ťcie, my┼Ťl─Ö jednak, ┼╝e od pocz─ůtku warto zna─ç r├│┼╝ne mo┼╝liwo┼Ťci, bo to znacznie zwi─Öksza wyb├│r i pozwala szerzej spojrze─ç na to, co chcemy robi─ç.

Kto┼Ť ma pomys┼é, realizuje go ze swoim wsp├│lnikiem albo wsp├│lnikami, ale w mi─Ödzyczasie w ┼╝aden spos├│b nie obudowuj─ů tego prawnie.

Jakie jeszcze b┼é─Ödy pope┼éniaj─ů pocz─ůtkuj─ůcy przedsi─Öbiorcy?

Cz─Östo zdarza si─Ö tak, ┼╝e kto┼Ť ma pomys┼é, realizuje go ze swoim wsp├│lnikiem albo wsp├│lnikami, ale w mi─Ödzyczasie w ┼╝aden spos├│b nie obudowuj─ů tego prawnie. A na tym etapie mo┼╝na zawrze─ç na przyk┼éad umow─Ö o podziale obowi─ůzk├│w, wk┼éad├│w, podziale zysk├│w, kt├│ra jest zal─ů┼╝kiem wsp├│┼épracy mi─Ödzy wsp├│lnikami. To jest podstawowy b┼é─ůd. Wa┼╝ne jest, ┼╝eby z osobami, kt├│rych nie znamy i nie wiemy jak funkcjonuj─ů w biznesie te umowy koniecznie zawiera─ç. U┼Ťcisk d┼éoni to naprawd─Ö za ma┼éo. Zw┼éaszcza, kiedy dojdzie do konfliktu.

Kiedy firma zaczyna przynosi─ç zyski nie ma sentyment├│w.

Znam sytuacje, kiedy ludzie wykazuj─ů zbyt daleko id─ůce zaufanie do swoich biznesowych partner├│w. Przyk┼éadowa sytuacja ÔÇô kto┼Ť przychodzi i m├│wi ÔÇ×Mam firm─ÖÔÇŁ, a potem okazuje si─Ö, ┼╝e co prawda pomys┼é by┼é jego, ale firm─Ö za┼éo┼╝y┼é w┼éa┼Ťciwie kolega i zatrudni┼é tego kogo┼Ť na umowie cywilnoprawnej. T┼éumacz─Ö wtedy, ┼╝e to kolega jest w┼éa┼Ťcicielem start-upu. I chocia┼╝ i w takiej sytuacji mo┼╝na dochodzi─ç swoich praw, to nadmierne zaufanie prowadzi─ç mo┼╝e do przykrych konsekwencji. Wierzymy, ┼╝e partner nas nie oszuka, zupe┼énie nie przewiduj─ůc, ┼╝e mo┼╝e by─ç odwrotnie i du┼╝o na tym stracimy. Taka by┼éa zreszt─ů historia Snapchata – jeden ze wsp├│lnik├│w, kt├│rego wsp├│┼épraca nie by┼éa uregulowana umow─ů, zosta┼é od tego projektu odsuni─Öty. Sko┼äczy┼éo si─Ö pozwem w s─ůdzie. Ostatecznie uzyska┼é 150 milion├│w dolar├│w w ramach ugody, wi─Öc i tak nie sko┼äczy┼éo si─Ö dla niego najgorzej.

Dzia┼éa tu zasada ÔÇ×Przezorny zawsze ubezpieczonyÔÇŁ?

Tak, bo tu chodzi nie tylko o pieni─ůdze, ale tak┼╝e o zabezpieczenie swojego pomys┼éu. Je┼Ťli pracujemy nad rozwi─ůzaniem, ale wszystkie sprawy oddajemy w r─Öce kolegi, nie zawieraj─ůc z nim ┼╝adnej umowy, to za chwil─Ö mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e sw├│j pomys┼é oddali┼Ťmy za nic. S┼éowne uzgodnienia nie wystarcz─ů. Dzi┼Ť wiele rzeczy mo┼╝na oczywi┼Ťcie udowodni─ç, cho─çby za pomoc─ů korespondencji mailowej, ale trzeba mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e b─Ödzie do tego potrzebne post─Öpowanie przed s─ůdem, gdzie wszystko trzeba b─Ödzie udowodni─ç. Maj─ůc umow─Ö, zyskujemy zupe┼énie inn─ů pozycj─Ö w ewentualnym konflikcie i negocjacjach.

Ochrona pomys┼éu, marki, znaku, praw autorskich ÔÇô tu chyba z wiedz─ů te┼╝ nie jest najlepiej. Co chwila okazuje si─Ö, ┼╝e jaki┼Ť przedsi─Öbiorca co┼Ť skopiowa┼é, gdzie┼Ť nie zapyta┼é o zgod─Ö i kryzys gotowy.

Tak, a potem przychodzi i m├│wi, ┼╝e to by┼éo w Internecie, wi─Öc my┼Ťla┼é, ┼╝e mo┼╝e skorzysta─ç. To zreszt─ů problem nie tylko przedsi─Öbiorc├│w. Wci─ů┼╝ pokutuje przekonanie, ┼╝e je┼Ťli co┼Ť jest w sieci to po prostu mo┼╝na to sobie wzi─ů─ç i wykorzysta─ç, nie pytaj─ůc o zgod─Ö i nie p┼éac─ůc za prawa. Nieznajomo┼Ť─ç tych przepis├│w szkodzi nam tak┼╝e w ten spos├│b, ┼╝e sami nie wiemy, jak ochroni─ç swoje prawa i pomys┼éy. Osobn─ů kwesti─ů jest poszanowanie praw autorskich wobec os├│b, z kt├│rymi wsp├│┼épracujemy. Bardzo cz─Östy przyk┼éad ÔÇô szukamy wsp├│┼épracownika, prosimy kandydata o zrobienie jakiego┼Ť projektu, has┼éa reklamowego, elementu strategii marketingowej albo na przyk┼éad stworzenie jakiego┼Ť fragmentu kodu i nie zawieramy z tymi osobami ┼╝adnych um├│w, a nast─Öpnie nie decydujemy si─Ö na nawi─ůzanie wsp├│┼épracy, ale wykorzystujemy utw├│r, kt├│ry powsta┼é w procesie rekrutacji. Wielu tw├│rc├│w nie wie, ┼╝e mo┼╝e za┼╝─ůda─ç takiej umowy, a wiele firm nie ma poj─Öcia, ┼╝e powinno takie umowy przygotowa─ç. Oczywi┼Ťcie i bez umowy mo┼╝na dochodzi─ç swoich praw w takiej sytuacji, jednak pozycja dowodowa zwykle b─Ödzie bardzo utrudniona.

Start-upy w zasadzie prawie nie zatrudniaj─ů na umow─Ö o prac─Ö. Cz─Ö┼Ťciowo mo┼╝na to wyt┼éumaczy─ç tym, ┼╝e je┼╝eli firma jest na etapie wzrastania, to umowa o prac─Ö jest tym elementem, kt├│ry jest nadmiernym obci─ů┼╝eniem. Z drugiej strony, to nie jest tak, ┼╝e pracodawca mo┼╝e si─Ö tym usprawiedliwia─ç.

Umowy to jest w og├│le szeroki temat, zw┼éaszcza te dla zespo┼éu, staj─ůc si─Ö przyczyn─ů wielu k┼éopot├│w dla m┼éodych biznes├│w. Coraz cz─Ö┼Ťciej w mediach pojawiaj─ů si─Ö informacje o protestach pracownik├│w zatrudnianych na umowy ┼Ťmieciowe.

To prawda. Start-upy w zasadzie prawie nie zatrudniaj─ů na umow─Ö o prac─Ö. Cz─Ö┼Ťciowo mo┼╝na to wyt┼éumaczy─ç tym, ┼╝e je┼╝eli firma jest na etapie wzrastania, to umowa o prac─Ö jest tym elementem, kt├│ry jest nadmiernym obci─ů┼╝eniem. Z drugiej strony, to nie jest tak, ┼╝e pracodawca mo┼╝e si─Ö tym usprawiedliwia─ç. Je┼Ťli kto┼Ť pracuje w pe┼énym wymiarze godzin, w konkretnym miejscu, pod kierownictwem jakiej┼Ť osoby – to s─ů te cechy umowy o prac─Ö, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e tak─ů umow─Ö po prostu trzeba zawrze─ç. R├│┼╝nie bywa te┼╝ z umowami o dzie┼éo i zlecenie. Zdarza si─Ö w r├│┼╝nego rodzaju firmach, ┼╝e faktycznie te umowy nie s─ů zawierane, przeci─ůga si─Ö terminy ich zawarcia ÔÇô pracownik wykona prac─Ö, umowa nie jest podpisana, a firma przejmuje projekt. Dla pracodawcy to tak┼╝e okazja, ┼╝eby omin─ů─ç obowi─ůzki podatkowe i konieczno┼Ť─ç op┼éacenia ZUS. Czasem bywa, ┼╝e pracownik jest zatrudniany w kratk─Ö. Ma umow─Ö na stycze┼ä, a potem ma umow─Ö na maj, ale ca┼éy czas pracuje. Pomys┼é├│w na nadu┼╝ycia jest sporo.

Mnie to jednak dziwi, bo nie zawieraj─ůc umowy z pracownikiem, nie podpisuje si─Ö tak┼╝e cho─çby klauzuli poufno┼Ťci, ryzykuj─ůc, ┼╝e sfrustrowany wsp├│┼épracownik zabierze know how albo pomys┼é i p├│jdzie do konkurencji.

Tu nie chodzi tylko o klauzule, ale w og├│le o dbanie o porz─ůdek w firmie i jako┼Ť─ç pracy. Na to sk┼éada si─Ö wiele czynnik├│w, umowy s─ů jednym z nich. Innym istotnym czynnikiem jest kultura organizacji czyli te┼╝ umiej─Ötno┼Ť─ç rozwi─ůzywania sytuacji konfliktowych czy wyp┼éacanie wynagrodze┼ä na czas. Pracodawca mo┼╝e mie─ç podpisane r├│┼╝ne klauzule, a i tak niewiele mu pomog─ů, je┼Ťli pracownicy s─ů poni┼╝ani, zastraszani, dochodzi do mobbingu. Taki pracownik mo┼╝e z zemsty wynie┼Ť─ç tajemnice firmy. Mo┼╝na potem dochodzi─ç w s─ůdzie odszkodowania, ale z┼éa opinia na rynku mo┼╝e biznes pogr─ů┼╝y─ç. O zarz─ůdzaniu firm─ů stara┼éabym si─Ö wi─Öc my┼Ťle─ç mo┼╝liwie szeroko, dbaj─ůc o utrzymanie w r├│wnowadze r├│┼╝nych aspekt├│w.

Kiedy zak┼éada si─Ö lub prowadzi start-up dobrze jest wsp├│┼épracowa─ç z prawnikiem, kt├│ry ma wiedz─ů interdyscyplinarn─ů. ┬áZna si─Ö na prawie, ale te┼╝ na biznesie, r├│┼╝nych rodzajach finansowania firm, marketingu, zarz─ůdzaniu, nowych technologiach.

Prawnik, kt├│ry doradza start-upom musi si─Ö na tym wszystkim zna─ç?

Kiedy zak┼éada si─Ö lub prowadzi start-up dobrze jest wsp├│┼épracowa─ç z prawnikiem, kt├│ry ma wiedz─ů interdyscyplinarn─ů. ┬áZna si─Ö na prawie, ale te┼╝ na biznesie, r├│┼╝nych rodzajach finansowania firm, marketingu, zarz─ůdzaniu, nowych technologiach. ┼Üwietnie, je┼Ťli sam ma do┼Ťwiadczenie w tym zakresie, ale mo┼╝e by─ç to te┼╝ do┼Ťwiadczenie p┼éyn─ůce ze wsp├│┼épracy z klientami z danej bran┼╝y. Konieczne jest tak┼╝e rozumienie, czym w og├│le jest start-up ÔÇô ┼╝e to firma we wczesnej fazie rozwoju, kt├│ra ro┼Ťnie i kt├│rej celem jest przekszta┼écenie si─Ö w stabilny, mocny biznes. Rozumiej─ůc to, mo┼╝na lepiej doradzi─ç klientowi, jak mo┼╝e budowa─ç zesp├│┼é, na jakich zasadach zatrudnia─ç pracownik├│w i wsp├│┼épracownik├│w, jak powinien konstruowa─ç umowy z partnerami. I oczywi┼Ťcie, liczy si─Ö wiedza praktyczna, a nie tylko znajomo┼Ť─ç przepis├│w prawa i umiej─Ötno┼Ť─ç sporz─ůdzenia umowy.

Zw┼éaszcza, ┼╝e start-upy zajmuj─ů si─Ö coraz bardziej zaawansowanymi zagadnieniami. Wystarczy spojrze─ç na finalistki tegorocznej edycji konkursu Bizneswoman Roku ÔÇô jeden ze start-up├│w opracowuje nanocz─ůstki do wczesnej diagnozy nowotwor├│w, inny prowadzi badania nad uzyskaniem preparatu krwiozast─Öpczego.

Prawnik musi wiedzie─ç coraz wi─Öcej, ┼╝eby m├│c doradza─ç w tak specjalistycznych przedsi─Öwzi─Öciach. A je┼Ťli czego┼Ť nie wie, powinien skierowa─ç swojego klienta do osoby, kt├│ra jest specjalist─ů w danym obszarze lub w┼é─ůczy─ç takiego specjalist─Ö do swojego zespo┼éu. Na tym tak┼╝e polega kompleksowa pomoc dla biznesu, r├│wnie┼╝ tego pocz─ůtkuj─ůcego. Jeste┼Ťmy dzisiaj ┼Ťwiadkami tego, jak prawo nie nad─ů┼╝a za innowacjami, mimo ┼╝e wci─ů┼╝ w Polsce mamy nadprodukcj─Ö prawa. Ale przyznaj─Ö, dostosowanie mechanizm├│w prawnych dla nowatorskich rozwi─ůza┼ä to nie tylko wyzwanie. Przyjemno┼Ť─ç z pracy ze start-upami wynika w┼éa┼Ťnie z konieczno┼Ťci w┼é─ůczenia kreatywnego my┼Ťlenia o prawie.

Z bada┼ä Grant Thornton wynika, ┼╝e przedsi─Öbiorca, gdyby mia┼é przeczyta─ç wszystkie zmiany akt├│w prawnych, kt├│re go dotycz─ů, musia┼éby po┼Ťwi─Öci─ç na to codziennie 4 godziny i 15 minut.

Z tego, co do tej pory pani powiedzia┼éa, wynika, ┼╝e p├│j┼Ťcie do prawnika we w┼éa┼Ťciwym momencie pozwala zaoszcz─Ödzi─ç sobie mas─Ö k┼éopot├│w i wydatk├│w.

Zdecydowanie. Przyk┼éadem s─ů cho─çby wspomniane kwestie zatrudnienia. Dzi┼Ť ludzie s─ů coraz bardziej ┼Ťwiadomi swoich praw. Na rynku pracy coraz wi─Öcej jest millenials├│w, w start-upach zatrudnia si─Ö te┼╝ obcokrajowc├│w. Te grupy maj─ů wi─Öksz─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, na co mo┼╝e sobie pracodawca pozwoli─ç w miejscu pracy, a na co nie. Prawnik przydaje si─Ö tak┼╝e z innego powodu ÔÇô prawo ci─ůgle si─Ö zmienia i trudno jest by─ç zawsze na bie┼╝─ůco. Z bada┼ä Grant Thornton wynika, ┼╝e przedsi─Öbiorca, gdyby mia┼é przeczyta─ç wszystkie zmiany akt├│w prawnych, kt├│re go dotycz─ů, musia┼éby po┼Ťwi─Öci─ç na to codziennie 4 godziny i 15 minut. Prawnik nie jest cz┼éowiekiem, kt├│ry przydaje si─Ö tylko w k┼éopotach. To specjalista, kt├│ry pomaga tworzy─ç strategie, przeprowadza przez r├│┼╝ne procesy i projekty tak, ┼╝eby tych kryzys├│w nie by┼éo, a ryzyko stawa┼éo si─Ö minimalne. W start-upach to bardzo wa┼╝ne. Jeszcze raz podkre┼Ťlam, s─ů to firmy, kt├│re dzia┼éaj─ů szybciej ni┼╝ tradycyjne przedsi─Öbiorstwa i podejmuj─ů bardziej ryzykowne decyzje.

Powiedzia┼éa Pani, ┼╝e polskie prawo nie zawsze nad─ů┼╝a za rozwojem biznesu. Na ile jest dostosowane do nowej rzeczywisto┼Ťci?

R├│┼╝nie z tym bywa. W przypadku nowych technologii prawo nieszczeg├│lnie nad─ů┼╝a za post─Öpem, na co narzekaj─ů nie tylko firmy z obszaru IT, ale na przyk┼éad osoby zwi─ůzane z drukiem 3D, kt├│ry coraz mocniej wchodzi w obszary zwi─ůzane z medycyn─ů. Obowi─ůzuj─ůca definicja prawna wyrobu medycznego w og├│le nijak si─Ö ma do rzeczywisto┼Ťci, bo zosta┼éa opracowana lata temu, kiedy nikomu nie ┼Ťni┼éy si─Ö protezy drukowane na drukarkach 3D. Ta definicja jest zreszt─ů zgodna z tym prawem europejskim, wi─Öc nie tylko rodzimy ustawodawca ma z tym problem.

Z czym chcia┼éaby Pani, ┼╝eby zosta┼é czytelnik ÔÇ×Prawa dla startupuÔÇŁ?

Jako prawnik cz─Östo spotyka┼éam si─Ö z tym, ┼╝e kto┼Ť mia┼é fajny pomys┼é, pr├│bowa┼é go realizowa─ç, skupia┼é si─Ö tylko na tym, a kwestie prawne pomija┼é lub spycha┼é na trzeci plan i potem popada┼é w powa┼╝ne k┼éopoty. To jeden z powod├│w, dla kt├│rego powsta┼éa moja ksi─ů┼╝k─ů. Pisz─ůc j─ů, zale┼╝a┼éo mi, ┼╝eby da─ç wiedz─Ö ludziom, kt├│rzy z r├│┼╝nych powod├│w nie maj─ů na razie dost─Öpu do profesjonalnej obs┼éugi prawnej. Chcia┼éabym tak┼╝e budowa─ç ni─ů pewn─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e aspekt├│w prawnych nie warto pomija─ç. Im szybciej o nie zadbamy, tym ryzyko wyst─ůpienia powa┼╝nego kryzysu staje si─Ö mniejsze.

o co zadba─ç, kiedy tworzymy firm─Ö

***

Monika Wieczorek ÔÇô radczyni prawna. Doradza innowacyjnym przedsi─Öbiorcom znajduj─ůcym si─Ö na dw├│ch najbardziej wra┼╝liwych p┼éaszczyznach prowadzenia biznesu: w okresie intensywnego rozwoju oraz w czasie kryzysu. Cz┼éonek sta┼éych komisji wyja┼Ťniaj─ůcych w sp├│┼ékach kapita┼éowych badaj─ůcych wyst─Öpowanie nieprawid┼éowo┼Ťci i dzia┼éa┼ä niepo┼╝─ůdanych. Cz┼éonek Rady Nadzorczej jednej ze sp├│┼éek notowanych na Gie┼édzie Papier├│w Warto┼Ťciowych. Wi─Öcej informacji na: www.monikawieczorek.com.pl