zabezpieczenie transakcji

Zabezpieczenia w transakcjach handlowych

Marta Olczak ÔÇô Klimek

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Ocena wiarygodno┼Ťci partnera to wa┼╝ny element podejmowania ryzyka w biznesie. Na co zwr├│ci─ç szczeg├│ln─ů uwag─Ö pisze Marta Olczak-Klimek.


Dynamika rozwoju gospodarczego w ka┼╝dym kraju zale┼╝na jest od wielu czynnik├│w. Rozw├│j przedsi─Öbiorstw, ich kondycja finansowa, zdolno┼Ť─ç transakcyjna, wola rozwoju to jedne z filar├│w wzrostu gospodarczego. Z oczywistych wzgl─Öd├│w przedsi─Öbiorcy, bior─ůcy udzia┼é w obrocie rynkowym, zawieraj─ůc na co dzie┼ä szereg transakcji handlowych, nara┼╝eni s─ů na wiele realnych ryzyk, kt├│re nie tylko mog─ů mie─ç negatywny wp┼éyw na transakcj─Ö czy umow─Ö, lecz tak┼╝e na ca┼éo┼Ť─ç interes├│w i pozycj─Ö rynkow─ů przedsi─Öbiorcy. Nie jest bowiem tajemnic─ů, ┼╝e poza oczywistymi czynnikami rynkowymi, jakie oddzia┼éuj─ů bezpo┼Ťrednio na przedsi─Öbiorc─Ö w czasie prowadzenia przez niego dzia┼éalno┼Ťci, np. konkurencja bran┼╝owa, stabilno┼Ť─ç gospodarcza pa┼ästwa, tendencje rynkowe, powinien on bardzo dok┼éadnie dobiera─ç sposoby zapobiegania lub minimalizowania ryzyk biznesowych. Z tego w┼éa┼Ťnie powodu ocena ryzyka danego kontraktu i odpowiednie zabezpieczenie transakcji handlowej bardzo cz─Östo winno decydowa─ç o podj─Öciu lub nie podj─Öciu ryzyka biznesowego zwi─ůzanego z nowym kontraktem.

Prowadz─ůc na co dzie┼ä doradztwo prawne na rzecz r├│┼╝nego rodzaju przedsi─Öbiorc├│w, stykamy si─Ö coraz cz─Ö┼Ťciej z niewystarczaj─ůco zabezpieczonymi transakcjami lub umowami, kt├│re w przypadku ich nienale┼╝ytego wykonania przez druga stron─Ö, mog─ů zawa┼╝y─ç nie tylko na stracie naszego klienta, ale i znacz─ůco zachwia─ç jego pozycja rynkow─ů. Rodzi si─Ö wi─Öc pytanie dlaczego przedsi─Öbiorcy w wielu przypadkach przy znacz─ůcych transakcjach handlowych, nie przywi─ůzuj─ů wystarczaj─ůcej uwagi do nale┼╝ytego zabezpieczenia ich, a przez to oczywi┼Ťcie swoich interes├│w?

Powod├│w tego zjawiska mo┼╝e by─ç wiele i mog─ů wywodzi─ç si─Ö one zar├│wno z pewnego dotychczas przyj─Ötego sposobu prowadzenia dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej, pozycji kontrahenta, jak i dotychczasowych z nim do┼Ťwiadcze┼ä. Nie spos├│b wymienia─ç i generalizuj─ůc, analizowa─ç je wszystkie. Warto jednak zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e zjawisko to jest stosunkowo cz─Öste, przez co rodzi zbyt du┼╝e ryzyko biznesowe, zdecydowanie wykraczaj─ůce poza przyj─Öte ramy tego ryzyka.

Praktyka jednoznacznie wskazuje, ┼╝e przyst─Öpuj─ůc do rozm├│w z potencjalnym kontrahentem lub nawet z naszym dobrze znanym partnerem biznesowym z dobr─ů renom─ů i pozycja rynkow─ů, nale┼╝y pami─Öta─ç o dok┼éadnym sprawdzeniu kondycji finansowej przysz┼éego partnera. Powszechnie dost─Öpne ┼║r├│d┼éa wiedzy na temat przedsi─Öbiorc├│w s─ů tu doskona┼éym narz─Ödziem, kt├│rym jednak umiej─Ötnie nale┼╝y si─Ö pos┼éugiwa─ç. W naszej codziennej pracy cz─Östo wykorzystujemy dost─Öpne informacje o przedsi─Öbiorcach, kt├│re jednak wyrabiaj─ů jedynie og├│lny pogl─ůd o kontrahencie i z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů nie zast─Öpuj─ů rzetelnej analizy prawnej i ksi─Ögowej akt dost─Öpnych w KRS. Je┼╝eli bowiem, w toku negocjacji umowy lub innego zamierzenia biznesowego otrzymujemy dokumenty jako dow├│d na dobr─ů kondycj─Ö finansow─ů naszego przysz┼éego partnera biznesowego, koniecznym jest zweryfikowanie dokument├│w z tymi, co do kt├│rych dany przedsi─Öbiorca by┼é zobowi─ůzany z┼éo┼╝y─ç je do powo┼éanych sad├│w i organ├│w kontrolnych. W wielu przypadkach bowiem, jak pokazuje nasze do┼Ťwiadczenie, informacja skierowana do kontrahenta nie pokrywa si─Ö z tre┼Ťci─ů dokument├│w znajduj─ůcych si─Ö w np. Krajowym Rejestrze S─ůdowym. Zdarzaj─ů si─Ö bowiem coraz cz─Ö┼Ťciej przypadki, w kt├│rych dochodzi do fa┼észowania dokumentacji na potrzeby przetarg├│w publicznych czy innych kontrakt├│w zawieranych w odr─Öbnych trybach.

Tego rodzaju zjawiska wymagaj─ů wi─Öc nie tylko wnikliwej analizy otrzymywanych w toku negocjacji dokument├│w, ale jednocze┼Ťnie weryfikowania ich z dokumentami sk┼éadanymi ju┼╝ oficjalnie przez przedsi─Öbiorc├│w do urz─Öd├│w, w tym do Krajowego Rejestru S─ůdowego. Odr─Öbn─ů kwesti─ů w tym miejscu jest aspekt w┼éa┼Ťciwej analizy zapis├│w dokument├│w finansowych sp├│┼éek, kt├│remu to zagadnieniu nale┼╝y po┼Ťwi─Öca─ç wiele uwagi. Nie┼Ťcis┼éo┼Ťci liczbowe lub niekonsekwencje w zapisach ksi─Ögowych winny da─ç asumpt to dalszych pyta┼ä i rzeczywistych w─ůtpliwo┼Ťci co do kondycji finansowej naszego kontrahenta. Nieco trudniejsz─ů sytuacj─Ö obserwujemy cz─Östo przy umowach zawieranych z przedsi─Öbiorcami, kt├│rzy pomimo znacznie rozwini─Ötej dzia┼éalno┼Ťci, nadal prowadza ja w formie jednoosobowej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej. Takie przypadki winny zawsze zwraca─ç uwag─Ö ze wzgl─Ödu na znacz─ůco mniej transparentny dla uczestnik├│w rynku system raportowania o kondycji takiego przedsi─Öbiorcy. Brak obowi─ůzku ujawniania dokument├│w finansowych i praktycznie minimalny nadz├│r organ├│w nad tego rodzaju dzia┼éalno┼Ťci─ů stanowi realne ryzyko fiaska biznesowego.

ÔÇ×Z tego w┼éa┼Ťnie wzgl─Ödu opracowuj─ůc procedury prawne i ksi─Ögowo-podatkowe zmierzaj─ůce do wnikliwego audytu tego rodzaju przedsi─Öbiorc├│w, kierujemy si─Ö konieczno┼Ťci─ů zabezpieczenia transakcji dla naszego klienta ÔÇô m├│wi Remco van der Kroft z kancelarii Olczak ÔÇô Klimek van der Kroft W─Ögie┼éek. – W takich przypadkach nie tylko audyt musi stanowi─ç obowi─ůzkowy etap negocjacji, ale i zastosowanie odpowiednich zabezpiecze┼ä planowanej transakcji. Audyt ten w wielu przypadkach nie ogranicza si─Ö jedynie do weryfikacji samego kontrahenta, ale r├│wnie┼╝ jego udzia┼éowc├│w i ich kondycji finansowej.ÔÇŁ

Znane s─ů nam bowiem przypadki nabywania udzia┼é├│w (wi─Ökszo┼Ťciowego pakietu lub wszystkich udzia┼é├│w) w renomowanych sp├│┼ékach, znanych w danej bran┼╝y, posiadaj─ůcych referencje swych licznych kontrahent├│w jedynie po to, aby nowy udzia┼éowiec m├│g┼é bezpo┼Ťrednio czerpa─ç korzy┼Ťci dla swych sp├│┼éek. Takie zjawisko jest nie tylko gro┼║ne dla sektora bankowego, ale r├│wnie┼╝ dla kontrahent├│w danego podmiotu, realizuj─ůcych z nim wsp├│lnie finansowane przedsi─Öwzi─Öcie, gdy┼╝ inwestowane ┼Ťrodki mog─ů by─ç przekierowywane na finansowanie zupe┼énie innych cel├│w, w tym sp┼éacanie nale┼╝no┼Ťci wsp├│lnik├│w naszego kontrahenta.

Weryfikacja kontrahenta pod wzgl─Ödem finansowym, to jeden z najwa┼╝niejszych etap├│w zawierania umowy lub realizowania wsp├│lnego przedsi─Öwzi─Öcia. Nie mo┼╝na jednak zapomnie─ç r├│wnie┼╝ o kwestiach dobrania w┼éa┼Ťciwego zabezpieczenia do potrzeb danej umowy. W swej praktyce prawnej stosujemy powszechnie przyj─Öte sposoby zabezpieczania, takie jak weksel w┼éasny lub in blanco, por─Öczenia, zastawy rejestrowe, o┼Ťwiadczenia o poddaniu si─Ö egzekucji oraz hipoteki. Pami─Öta─ç nale┼╝y jednak, ┼╝e ka┼╝de zabezpieczenie, aby by┼éo realne i dawa┼éo rzeczywiste poczucie bezpiecze┼ästwa winno mie─ç pokrycie w maj─ůtku kontrahenta lub jego por─Öczycieli.

Dlatego tak wa┼╝ne jest nie tylko bardzo wnikliwe i dok┼éadne dobieranie zabezpiecze┼ä rodzajowo, jak i co do ich tre┼Ťci z tre┼Ťci─ů zobowi─ůzania, ale tak┼╝e faktyczne sprawdzenie maj─ůtku podmiotu sk┼éadaj─ůcego o┼Ťwiadczenia. Wielokrotnie w prowadzonych przez nas sprawach pojawiaj─ů si─Ö bowiem ÔÇ×pusteÔÇŁ weksle albo takie, kt├│re na skutek nie┼Ťcis┼éo┼Ťci zapis├│w umownych s─ů niemo┼╝liwe do zrealizowania. Dzieje si─Ö to cz─Östo w transakcjach z podmiotami zagranicznymi zar├│wno ze wzgl─Ödu na odmienn─ů kultur─Ö prawn─ů, jak i kwestie j─Özykowe. Cz─Östo spotykane w kontraktach z podmiotami zagranicznymi klauzule arbitra┼╝owe praktycznie eliminuj─ů pewne standardowe zabezpieczenia. Cho─ç same w sobie zapisy na s─ůd polubowny nie s─ů niczym niespotykanym lub niebezpiecznym, to jednak nale┼╝y mie─ç na wzgl─Ödzie ich skutek w przypadku zabezpieczenia transakcji np. wekslem w┼éasnym. Dochodzenie takiej nale┼╝no┼Ťci bywa bardzo utrudnione, a pocz─ůtkowo atrakcyjne zabezpieczenie w jednej chwili traci sw├│j byt i charakter.
Zabezpieczenie transakcji poprzez ustanowienie hipoteki, kt├│re wydaje si─Ö niezmiernie pewnym zabezpieczeniem r├│wnie┼╝ cz─Östo nie spe┼énia swej roli, w┼éa┼Ťnie ze wzgl─Ödu na b┼é─Ödy formalne w jej zapisie lub inne dzia┼éania d┼éu┼╝nika, kt├│re w ca┼éo┼Ťci lub w cz─Ö┼Ťci niwecz─ů jego charakter. Tu niezmiernie wa┼╝n─ů role odgrywa w┼éa┼Ťnie doradca prawny, kt├│ry winien zweryfikowa─ç wiele aspekt├│w takiego zabezpieczenia.

Nie tylko na etapie zabezpieczenia umowy nale┼╝y zwr├│ci─ç uwag─Ö na szereg istotnych kwestii, wymagaj─ůcych do┼Ťwiadczenia i specjalistycznej wiedzy. Zagwarantowanie sobie w umowie zabezpieczenia w postaci notarialnego o┼Ťwiadczenia drugiej strony o poddaniu si─Ö egzekucji jedynie skraca nam drog─Ö post─Öpowania s─ůdowego, jednak nie musi r├│wna─ç si─Ö odzyskaniu zainwestowanych ┼Ťrodk├│w. Najwa┼╝niejsze jest tu bowiem sprawne dzia┼éanie, cz─Östo nie tylko prawnik├│w, poprzedzone dobrze przygotowanym wywiadem gospodarczym o kontrahencie, wobec kt├│rego kierujemy nasze roszczenia. Wielu przedsi─Öbiorc├│w nie docenia wagi tych informacji przez co hipotetycznie poprawne kroki prawne czynione w celu wyegzekwowania nale┼╝no┼Ťci, skazane s─ů z g├│ry na niepowodzenie lub zwi─ůzane s─ů z konieczno┼Ťci─ů nag┼éego reagowania na uniki nieuczciwych przedsi─Öbiorc├│w.

Powy┼╝sze rozwa┼╝ania stanowi─ç mog─ů jedynie przyczynek do strategicznego budowania zabezpiecze┼ä prowadzonej dzia┼éalno┼Ťci. Nie mo┼╝na jednak zapomina─ç o tym, ┼╝e zbyt du┼╝a liczba nadmiernie restrykcyjnych zapis├│w umownych jest ma┼éo realna do osi─ůgni─Öcia i raczej odstraszy potencjalnych kontrahent├│w ni┼╝ zach─Öci do wsp├│┼épracy. Dlatego tak wa┼╝ne jest odpowiednie dobranie ┼Ťrodk├│w prawnych zar├│wno do samej umowy czy przedsi─Öwzi─Öcia jak i bran┼╝─Ö, rozmiaru kontrahenta i jego pozycji rynkowej. Z pewno┼Ťci─ů jednak zawsze warto prowadzi─ç negocjacje, kt├│re po ich zako┼äczeniu i podpisaniu umowy b─Ödzie mo┼╝na okre┼Ťli─ç jako krok w dobr─ů stron─Ö rozwoju prowadzonej dzia┼éalno┼Ťci.

***

Marta Olczak-Klimek, Radca Prawny, Partner w kancelarii Olczak ÔÇô Klimek van der Kroft W─Ögie┼éek.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost─Öp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid┼éowego dzia┼éania strony. Je┼╝eli nie wyra┼╝asz na to zgody, mo┼╝esz zmieni─ç ustawienia w swojej przegl─ůdarce. Zobacz wi─Öcej w Polityce Prywatno┼Ťci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close