zabezpieczenie transakcji

Zabezpieczenia w transakcjach handlowych

Marta Olczak 鈥 Klimek

Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Ocena wiarygodno艣ci partnera to wa偶ny element podejmowania ryzyka w biznesie. Na co zwr贸ci膰 szczeg贸ln膮 uwag臋 pisze Marta Olczak-Klimek.


Dynamika rozwoju gospodarczego w ka偶dym kraju zale偶na jest od wielu czynnik贸w. Rozw贸j przedsi臋biorstw, ich kondycja finansowa, zdolno艣膰 transakcyjna, wola rozwoju to jedne z filar贸w wzrostu gospodarczego. Z oczywistych wzgl臋d贸w przedsi臋biorcy, bior膮cy udzia艂 w obrocie rynkowym, zawieraj膮c na co dzie艅 szereg transakcji handlowych, nara偶eni s膮 na wiele realnych ryzyk, kt贸re nie tylko mog膮 mie膰 negatywny wp艂yw na transakcj臋 czy umow臋, lecz tak偶e na ca艂o艣膰 interes贸w i pozycj臋 rynkow膮 przedsi臋biorcy. Nie jest bowiem tajemnic膮, 偶e poza oczywistymi czynnikami rynkowymi, jakie oddzia艂uj膮 bezpo艣rednio na przedsi臋biorc臋 w czasie prowadzenia przez niego dzia艂alno艣ci, np. konkurencja bran偶owa, stabilno艣膰 gospodarcza pa艅stwa, tendencje rynkowe, powinien on bardzo dok艂adnie dobiera膰 sposoby zapobiegania lub minimalizowania ryzyk biznesowych. Z tego w艂a艣nie powodu ocena ryzyka danego kontraktu i odpowiednie zabezpieczenie transakcji handlowej bardzo cz臋sto winno decydowa膰 o podj臋ciu lub nie podj臋ciu ryzyka biznesowego zwi膮zanego z nowym kontraktem.

Prowadz膮c na co dzie艅 doradztwo prawne na rzecz r贸偶nego rodzaju przedsi臋biorc贸w, stykamy si臋 coraz cz臋艣ciej z niewystarczaj膮co zabezpieczonymi transakcjami lub umowami, kt贸re w przypadku ich nienale偶ytego wykonania przez druga stron臋, mog膮 zawa偶y膰 nie tylko na stracie naszego klienta, ale i znacz膮co zachwia膰 jego pozycja rynkow膮. Rodzi si臋 wi臋c pytanie dlaczego przedsi臋biorcy w wielu przypadkach przy znacz膮cych transakcjach handlowych, nie przywi膮zuj膮 wystarczaj膮cej uwagi do nale偶ytego zabezpieczenia ich, a przez to oczywi艣cie swoich interes贸w?

Powod贸w tego zjawiska mo偶e by膰 wiele i mog膮 wywodzi膰 si臋 one zar贸wno z pewnego dotychczas przyj臋tego sposobu prowadzenia dzia艂alno艣ci gospodarczej, pozycji kontrahenta, jak i dotychczasowych z nim do艣wiadcze艅. Nie spos贸b wymienia膰 i generalizuj膮c, analizowa膰 je wszystkie. Warto jednak zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e zjawisko to jest stosunkowo cz臋ste, przez co rodzi zbyt du偶e ryzyko biznesowe, zdecydowanie wykraczaj膮ce poza przyj臋te ramy tego ryzyka.

Praktyka jednoznacznie wskazuje, 偶e przyst臋puj膮c do rozm贸w z potencjalnym kontrahentem lub nawet z naszym dobrze znanym partnerem biznesowym z dobr膮 renom膮 i pozycja rynkow膮, nale偶y pami臋ta膰 o dok艂adnym sprawdzeniu kondycji finansowej przysz艂ego partnera. Powszechnie dost臋pne 藕r贸d艂a wiedzy na temat przedsi臋biorc贸w s膮 tu doskona艂ym narz臋dziem, kt贸rym jednak umiej臋tnie nale偶y si臋 pos艂ugiwa膰. W naszej codziennej pracy cz臋sto wykorzystujemy dost臋pne informacje o przedsi臋biorcach, kt贸re jednak wyrabiaj膮 jedynie og贸lny pogl膮d o kontrahencie i z ca艂膮 pewno艣ci膮 nie zast臋puj膮 rzetelnej analizy prawnej i ksi臋gowej akt dost臋pnych w KRS. Je偶eli bowiem, w toku negocjacji umowy lub innego zamierzenia biznesowego otrzymujemy dokumenty jako dow贸d na dobr膮 kondycj臋 finansow膮 naszego przysz艂ego partnera biznesowego, koniecznym jest zweryfikowanie dokument贸w z tymi, co do kt贸rych dany przedsi臋biorca by艂 zobowi膮zany z艂o偶y膰 je do powo艂anych sad贸w i organ贸w kontrolnych. W wielu przypadkach bowiem, jak pokazuje nasze do艣wiadczenie, informacja skierowana do kontrahenta nie pokrywa si臋 z tre艣ci膮 dokument贸w znajduj膮cych si臋 w np. Krajowym Rejestrze S膮dowym. Zdarzaj膮 si臋 bowiem coraz cz臋艣ciej przypadki, w kt贸rych dochodzi do fa艂szowania dokumentacji na potrzeby przetarg贸w publicznych czy innych kontrakt贸w zawieranych w odr臋bnych trybach.

Tego rodzaju zjawiska wymagaj膮 wi臋c nie tylko wnikliwej analizy otrzymywanych w toku negocjacji dokument贸w, ale jednocze艣nie weryfikowania ich z dokumentami sk艂adanymi ju偶 oficjalnie przez przedsi臋biorc贸w do urz臋d贸w, w tym do Krajowego Rejestru S膮dowego. Odr臋bn膮 kwesti膮 w tym miejscu jest aspekt w艂a艣ciwej analizy zapis贸w dokument贸w finansowych sp贸艂ek, kt贸remu to zagadnieniu nale偶y po艣wi臋ca膰 wiele uwagi. Nie艣cis艂o艣ci liczbowe lub niekonsekwencje w zapisach ksi臋gowych winny da膰 asumpt to dalszych pyta艅 i rzeczywistych w膮tpliwo艣ci co do kondycji finansowej naszego kontrahenta. Nieco trudniejsz膮 sytuacj臋 obserwujemy cz臋sto przy umowach zawieranych z przedsi臋biorcami, kt贸rzy pomimo znacznie rozwini臋tej dzia艂alno艣ci, nadal prowadza ja w formie jednoosobowej dzia艂alno艣ci gospodarczej. Takie przypadki winny zawsze zwraca膰 uwag臋 ze wzgl臋du na znacz膮co mniej transparentny dla uczestnik贸w rynku system raportowania o kondycji takiego przedsi臋biorcy. Brak obowi膮zku ujawniania dokument贸w finansowych i praktycznie minimalny nadz贸r organ贸w nad tego rodzaju dzia艂alno艣ci膮 stanowi realne ryzyko fiaska biznesowego.

鈥瀂 tego w艂a艣nie wzgl臋du opracowuj膮c procedury prawne i ksi臋gowo-podatkowe zmierzaj膮ce do wnikliwego audytu tego rodzaju przedsi臋biorc贸w, kierujemy si臋 konieczno艣ci膮 zabezpieczenia transakcji dla naszego klienta 鈥 m贸wi Remco van der Kroft z kancelarii Olczak 鈥 Klimek van der Kroft W臋gie艂ek. – W takich przypadkach nie tylko audyt musi stanowi膰 obowi膮zkowy etap negocjacji, ale i zastosowanie odpowiednich zabezpiecze艅 planowanej transakcji. Audyt ten w wielu przypadkach nie ogranicza si臋 jedynie do weryfikacji samego kontrahenta, ale r贸wnie偶 jego udzia艂owc贸w i ich kondycji finansowej.鈥

Znane s膮 nam bowiem przypadki nabywania udzia艂贸w (wi臋kszo艣ciowego pakietu lub wszystkich udzia艂贸w) w renomowanych sp贸艂kach, znanych w danej bran偶y, posiadaj膮cych referencje swych licznych kontrahent贸w jedynie po to, aby nowy udzia艂owiec m贸g艂 bezpo艣rednio czerpa膰 korzy艣ci dla swych sp贸艂ek. Takie zjawisko jest nie tylko gro藕ne dla sektora bankowego, ale r贸wnie偶 dla kontrahent贸w danego podmiotu, realizuj膮cych z nim wsp贸lnie finansowane przedsi臋wzi臋cie, gdy偶 inwestowane 艣rodki mog膮 by膰 przekierowywane na finansowanie zupe艂nie innych cel贸w, w tym sp艂acanie nale偶no艣ci wsp贸lnik贸w naszego kontrahenta.

Weryfikacja kontrahenta pod wzgl臋dem finansowym, to jeden z najwa偶niejszych etap贸w zawierania umowy lub realizowania wsp贸lnego przedsi臋wzi臋cia. Nie mo偶na jednak zapomnie膰 r贸wnie偶 o kwestiach dobrania w艂a艣ciwego zabezpieczenia do potrzeb danej umowy. W swej praktyce prawnej stosujemy powszechnie przyj臋te sposoby zabezpieczania, takie jak weksel w艂asny lub in blanco, por臋czenia, zastawy rejestrowe, o艣wiadczenia o poddaniu si臋 egzekucji oraz hipoteki. Pami臋ta膰 nale偶y jednak, 偶e ka偶de zabezpieczenie, aby by艂o realne i dawa艂o rzeczywiste poczucie bezpiecze艅stwa winno mie膰 pokrycie w maj膮tku kontrahenta lub jego por臋czycieli.

Dlatego tak wa偶ne jest nie tylko bardzo wnikliwe i dok艂adne dobieranie zabezpiecze艅 rodzajowo, jak i co do ich tre艣ci z tre艣ci膮 zobowi膮zania, ale tak偶e faktyczne sprawdzenie maj膮tku podmiotu sk艂adaj膮cego o艣wiadczenia. Wielokrotnie w prowadzonych przez nas sprawach pojawiaj膮 si臋 bowiem 鈥瀙uste鈥 weksle albo takie, kt贸re na skutek nie艣cis艂o艣ci zapis贸w umownych s膮 niemo偶liwe do zrealizowania. Dzieje si臋 to cz臋sto w transakcjach z podmiotami zagranicznymi zar贸wno ze wzgl臋du na odmienn膮 kultur臋 prawn膮, jak i kwestie j臋zykowe. Cz臋sto spotykane w kontraktach z podmiotami zagranicznymi klauzule arbitra偶owe praktycznie eliminuj膮 pewne standardowe zabezpieczenia. Cho膰 same w sobie zapisy na s膮d polubowny nie s膮 niczym niespotykanym lub niebezpiecznym, to jednak nale偶y mie膰 na wzgl臋dzie ich skutek w przypadku zabezpieczenia transakcji np. wekslem w艂asnym. Dochodzenie takiej nale偶no艣ci bywa bardzo utrudnione, a pocz膮tkowo atrakcyjne zabezpieczenie w jednej chwili traci sw贸j byt i charakter.
Zabezpieczenie transakcji poprzez ustanowienie hipoteki, kt贸re wydaje si臋 niezmiernie pewnym zabezpieczeniem r贸wnie偶 cz臋sto nie spe艂nia swej roli, w艂a艣nie ze wzgl臋du na b艂臋dy formalne w jej zapisie lub inne dzia艂ania d艂u偶nika, kt贸re w ca艂o艣ci lub w cz臋艣ci niwecz膮 jego charakter. Tu niezmiernie wa偶n膮 role odgrywa w艂a艣nie doradca prawny, kt贸ry winien zweryfikowa膰 wiele aspekt贸w takiego zabezpieczenia.

Nie tylko na etapie zabezpieczenia umowy nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na szereg istotnych kwestii, wymagaj膮cych do艣wiadczenia i specjalistycznej wiedzy. Zagwarantowanie sobie w umowie zabezpieczenia w postaci notarialnego o艣wiadczenia drugiej strony o poddaniu si臋 egzekucji jedynie skraca nam drog臋 post臋powania s膮dowego, jednak nie musi r贸wna膰 si臋 odzyskaniu zainwestowanych 艣rodk贸w. Najwa偶niejsze jest tu bowiem sprawne dzia艂anie, cz臋sto nie tylko prawnik贸w, poprzedzone dobrze przygotowanym wywiadem gospodarczym o kontrahencie, wobec kt贸rego kierujemy nasze roszczenia. Wielu przedsi臋biorc贸w nie docenia wagi tych informacji przez co hipotetycznie poprawne kroki prawne czynione w celu wyegzekwowania nale偶no艣ci, skazane s膮 z g贸ry na niepowodzenie lub zwi膮zane s膮 z konieczno艣ci膮 nag艂ego reagowania na uniki nieuczciwych przedsi臋biorc贸w.

Powy偶sze rozwa偶ania stanowi膰 mog膮 jedynie przyczynek do strategicznego budowania zabezpiecze艅 prowadzonej dzia艂alno艣ci. Nie mo偶na jednak zapomina膰 o tym, 偶e zbyt du偶a liczba nadmiernie restrykcyjnych zapis贸w umownych jest ma艂o realna do osi膮gni臋cia i raczej odstraszy potencjalnych kontrahent贸w ni偶 zach臋ci do wsp贸艂pracy. Dlatego tak wa偶ne jest odpowiednie dobranie 艣rodk贸w prawnych zar贸wno do samej umowy czy przedsi臋wzi臋cia jak i bran偶臋, rozmiaru kontrahenta i jego pozycji rynkowej. Z pewno艣ci膮 jednak zawsze warto prowadzi膰 negocjacje, kt贸re po ich zako艅czeniu i podpisaniu umowy b臋dzie mo偶na okre艣li膰 jako krok w dobr膮 stron臋 rozwoju prowadzonej dzia艂alno艣ci.

***

Marta Olczak-Klimek, Radca Prawny, Partner w kancelarii Olczak 鈥 Klimek van der Kroft W臋gie艂ek.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close