Na konferencjach, w mediach i podczas debat o przyszłości gospodarki czy technologii często słyszymy te same nazwiska. Nie dlatego, że tylko te osoby mają coś wartościowego do powiedzenia. Często dlatego, że nauczyły się zabierać głos. Że ich nazwiska są pierwszymi, które przychodzą do głowy organizatorom paneli i redaktorom serwisów opiniotwórczych.
Przez lata kobietom w biznesie i nauce wpajano jedną, fundamentalną zasadę: bądź kompetentna, zdobywaj doświadczenie, ciężko pracuj, a awans i uznanie przyjdą same. To była – i wciąż jest – cenna rada. Ale w świecie, który utonął w nadmiarze informacji, sama kompetencja przestała wystarczać. Dziś ekspertem nie jest tylko ten, kto wie najwięcej. Ekspertem jest ten, którego głos słychać w szumie informacyjnym.
Dlaczego kompetencje nie wystarczą, by zostać usłyszaną?
Problem w tym, że wciąż traktujemy widoczność w kategorii „marki osobistej” – słowa, które wielu z nas kojarzy się z powierzchownością, autopromocją czy przebojowością, która niekoniecznie idzie w parze z jakością pracy. Jeśli jednak przyjrzymy się badaniom, odkryjemy niewygodną prawdę: systemowe mechanizmy nieustannie utrudniają kobietom bycie słyszanymi.
Według teorii zgodności ról, tradycyjne cechy lidera – asertywność, autorytet, pewność siebie – są kulturowo przypisane do wzorca męskiego. Gdy kobieta przyjmuje te same postawy, często napotyka na tzw. backlash, czyli reakcję obronną otoczenia. Badania wskazują, że kobiety są często surowiej oceniane za brak wiedzy, a jednocześnie rzadziej nagradzane za jej posiadanie niż ich koledzy. Efekt? Kobiety bywają bardziej ostrożne w formułowaniu kategorycznych opinii. A media, szukając „pewnych” autorytetów, sięgają po te głosy, które brzmią najbardziej stanowczo – czyli, statystycznie rzecz biorąc, najczęściej męskie.
Ta dynamika prowadzi do zjawiska, w którym media i debaty publiczne reprodukują nierówności strukturalne. Jeśli ekspertka milczy, nie dlatego, że nie ma nic do powiedzenia, ale dlatego, że „nie wypada” jej się promować, albo że jest obciążona „biedą czasową” wynikającą z nierównego podziału obowiązków domowych, miejsce w dyskursie zajmuje ktoś inny. Często osoba z mniejszym doświadczeniem, ale z większą odwagą, by być słyszaną.
W tym kontekście widoczność przestaje być kwestią ego. Staje się kwestią odpowiedzialności.
Dlaczego to jest takie ważne? Bo widoczność nie jest nagrodą za kompetencje. Jest narzędziem, dzięki któremu kompetencje mogą realnie zmieniać rzeczywistość. Jeśli najwybitniejsze specjalistki pozostaną w cieniu swoich biurek, nie zobaczą ich młodsze pokolenia, szukające wzorców do naśladowania. Nie usłyszą ich decydenci kształtujący prawo czy strategie biznesowe. Debata publiczna stanie się uboższa, bardziej jednostronna, a w konsekwencji – mniej skuteczna w rozwiązywaniu realnych problemów.
Zabieranie głosu to nie próżność
Być może najwyższy czas przestać traktować zabieranie głosu w przestrzeni publicznej jako akt odwagi czy – co gorsza – próżności. Dla ekspertek powinno stać się to elementem profesjonalnego etosu. Nie chodzi o to, by każda z nas stała się influencerką. Chodzi o to, byśmy uznały, że posiadanie wiedzy to także obowiązek dbania o to, by była ona obecna w obiegu, w którym zapadają kluczowe decyzje.
Jeśli my nie zabierzemy głosu, zrobi to ktoś inny. Czy chcemy, aby o naszej przyszłości decydowali tylko ci, którzy najgłośniej krzyczą, zamiast tych, którzy mają najwięcej do wniesienia?
Czy czujesz, że w Twojej branży głos ekspertek jest wystarczająco słyszalny, czy wciąż musisz przebijać się przez szklany sufit widoczności?
O autorce
Magdalena Cygan – Trenerka biznesu, ekspertka przywództwa i efektywności. Specjalizuje się w zarządzaniu zmianą. Od 10 lat wspiera liderów w budowaniu zaangażowania i współpracy. Wykładowczyni i mentorka. Tworzy programy rozwojowe dla nowoczesnej kadry menedżerskiej.
