Jacek Santorski (lider jutra)

W ważnych tematach głos kobiet jest często pomijany w mediach. Dlaczego?

Dominika Jajszczak

Najnowszy raport Instytutu Zamenhofa ukazuje brutalną prawdę. Kobiety znacznie rzadziej niż mężczyźni zapraszane są do komentowania bieżących wydarzeń w polskich mediach. Co więcej, w programach kobiety często stanowią mniej niż 10% wszystkich zaproszonych do wypowiedzi osób. Zdarzają się nawet sytuacje, w których to mężczyźni wypowiadają się w tematach, które dotyczą bezpośrednio tylko kobiet. Jakie są tego powody?
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Człowiek potrzebuje do rozwoju myślenia, a na myśleniu wielu z nas oszczędza

Jesteśmy w świecie właściwie od niepamiętnych czasów zmęczonym złożonością spraw. Nieporadni, wobec tego, że przeciwieństwa się nie wykluczają i że nie wiemy wszystkiego” – opowiada Jacek Santorski, polski psycholog i twórca Akademii Psychologii Przywództwa. Zaznacza, że w związku z tym w obecnych czasach pewnym luksusem stała się tzw. „wartość poznawcza”, czyli umiejętność obejmowania swoim umysłem złożoności spraw.

A im bardziej jesteśmy zmęczeni tą złożonością, tym bardziej wpadamy w pułapkę stereotypów

Syntezy badań naukowych pokazują, że nie ma żadnych istotnych różnic pomiędzy efektywnością biznesową menadżerek i menedżerów, a także w ich stylach przywództwa, które są znacznie bardziej uzależnione od osobowości, temperamentu, kultury organizacyjnej a niżeli od płci.” – opowiada Santorski i dodaje – „Przyjęcie do wiadomości tego, że z jednej strony się od siebie różnimy, a z drugiej strony, że w tak wielu obszarach, w których spodziewamy się różnić jesteśmy tacy sami – wymaga właśnie myślenia.

Jednak większość ludzi jak nie musi to nie chce myśleć

Co robi zamiast tego? „Poszukuje stereotypów, bo myślenie jest męczące. Zwłaszcza rozpatrywanie dylematów. Sztywność, dogmatyzm i nietolerancja powodują, że mózg zużywa mniej glukozy o 4 do 7 razy niż umysł otwarty” – przekonuje Santorski. Wówczas budzi się w nas tzw. skąpstwo poznawcze, które ma swoje konsekwencje.

Jakie?

Na co dzień kierujemy się utartymi schematami dotyczącymi m.in. płci. W polskim społeczeństwie nadal pokutuje teoria patriarchatu. „W dalszym ciągu mężczyźni, ale także kobiety patrzą na inne kobiety w określony sposób, przypisując im pewne cechy, wartości, role. Jednocześnie to ogranicza obecność kobiet w wielu obszarach. A wszystko to przekłada się także na to, że tematy, które są społecznie ważne dla kobiet nie mają odzwierciedlenia w polityce i gospodarce.” – opowiada Olga Kozierowska, Prezeska Fundacji Sukcesu Pisanego Szminką.

Jacek Santorski także poszukuje odpowiedzi wśród powszechnie utartych stereotypów. Jest nim m.in. stereotyp „sprawczości” i „wspólnotowości”. „Większość ludzi żyje w przeświadczeniu, że to mężczyzn charakteryzuje czynnik sprawczości i zorientowanie na cele, a większość kobiet czynnik wspólnotowy, budowanie relacji czy empatia. Jest to jednak uproszczenie”. Możemy spotkać zarówno mężczyznę, który będzie liderem społecznym, jak i empatyczną liderkę, która będzie niesamowicie sprawcza. Jacek Santorski podkreśla, że największym zagrożeniem są stereotypy zamieniające się w przeświadczenia. Dlaczego? Wówczas zużywamy nasze pokłady inteligencji na to, aby utwierdzić się w jakimś przekonaniu, a nie jemu zaprzeczyć lub go podważyć.

Przykład z życia wzięty

Idealnym przykładem, który obala stereotyp sprawczości i wspólnotowości są Premierki. Tak się składa, że stoją one u władzy krajów, które najlepiej poradziły sobie z pandemią koronawirusa. „Są i skuteczne, i zadaniowe oraz ciepłe i wspólnotowe. W swoich komunikatach łączą zdyscyplinowane programy oparte na badaniach naukowych z postulatami o miłości i empatii” – podsumowuje Santorski.

Jak zatem uniknąć skąpstwa poznawczego?

Rozmawiajmy bardziej niż przekonujmy. Słuchajmy, a nie wykazujmy rację. Przyjmijmy, że w nas też mogą być te pierwiastki zamkniętego umysłu i aspekty stereotypów” – postuluje Jacek Santorski. Warto szukać rozwiązań, analizować swoje porażki i kryzysy zamiast poszukiwać winnych. Dzielmy się swoimi doświadczeniami i „wpadkami”, które wyniknęły z tego, że działaliśmy według utartych schematów czy przyjętych stereotypów.

Dlaczego kobiety nie są zapraszane do dyskusji?

Według raportu Instytut Zamenhofa dziennikarze często są nieświadomi nierówności, które występują w mediach i ich programach. Kiedy się zetkną z taką sytuacją to raczej próbują to racjonalizować. Uważają, że zapraszając ekspertów do dyskusji są zorientowani na „merytorykę” gościa, a nie jego płeć.

Nowy kontra sprawdzony ekspert

Od dawna mówi się o tym, że niektórzy wydawcy czy dziennikarze posiadają stałą listę ekspertów, z których korzystają. Są to osoby przez nich sprawdzone i popularne w mediach, czyli na tyle przewidywalne, że nie będzie żadnych niespodzianek na wizji i w wynikach oglądalności. A jednak nadal jest spore grono osób, które chciałoby obejrzeć jakieś nowe twarze, posłuchać jakiejś nowej opinii i spojrzeć na zagadnienie z nowej perspektywy.

Jest też druga strona tego medalu

Tydzień temu Olga Kozierowska, Prezeska Fundacji Sukcesu Pisanego Szminką na swoim profilu na LinkedIn rozpoczęła dyskusję na temat tego, dlaczego tak mało kobiet występuje w rolach ekspertek w mediach. Wśród komentarzy bardzo często pojawiały się stwierdzenia, że ekspertki często nie korzystają z zaproszeń, które otrzymują. Pierwsze pytanie, które powinniśmy sobie teraz zadać to – czy liczą się dla nas dobre intencje i liczba zaproszeń, czy może jednak finalny efekt? Drugie pytanie, to czemu ekspertki tego udziału odmawiają?

Syndrom oszusta

Wiele kobiet może cierpieć z powodu syndromu oszusta” – jednoznacznie odpowiada Jacek Santorski dodając, że nieprzypadkowo użył słowo „cierpienie”. Przy czym cierpią na tym nie tylko same kobiety, ale cierpi cały świat. Czym jest syndrom oszusta? Kobiety posiadają wiedzę i wykształcenie, posiadają doświadczenia i umiejętności. „Jest jednak nadal spore grono kobiet, które notorycznie czują potrzebę udowadniania, że to co robią i co osiągnęły to nie przypadek, to nie łut szczęścia, a wynik ich pracy. Syndrom oszusta to zjawisko psychologiczne, które powoduje brak wiary we własne możliwości. Cierpi na niego wiele osób, nawet tych zajmujących prestiżowe stanowiska w wielkich przedsiębiorstwach. Choć syndrom oszusta dotyka również mężczyzn, to jednak częściej kobiety mówią o jego doświadczaniu, zwłaszcza na drodze szybkiego rozwoju zawodowego. Również wśród kobiet syndrom oszusta częściej wpływa na decyzje właśnie zawodowe i życiowe, wstrzymując od podejmowania działań” – tłumaczy psycholożka Dagmara Seliga, która na co dzień pracuje z kobietami borykającymi się z syndromem oszustki i niskim poczuciem wartości. Podobne doświadczenia ma również Olga Kozierowska, która wspiera rozwój zawodowy i osobisty kobiet od ponad 12 lat: „Kiedy kobieta dostanie awans to od razu zaczyna czuć, że musi udowodnić, dlaczego tak się stało. Nie bierze pod uwagę, że już to udowodniała, dlatego właśnie ten awans jej zaoferowano”.

Jak możemy to zmienić?

Zarówno najnowsze badania Instytut Zamenhofa jak i wcześniejsze obserwacje wskazują na to, że wśród ekspertów eksponowanych w mediach, panelach dyskusyjnych czy konferencjach dalej brakuje kobiet. Czy to oznacza, że kobiety nie są ekspertkami? Wręcz przeciwnie! To właśnie zainspirowało Olgę Kozierowską, prezeskę Fundacji Sukcesu Pisanego Szminką oraz Klub Champions of Change do stworzenia tego projektu. Wiedza Nie Ma Płci to łącznie pięć debat, w których to specjalistki i top menedżerki, zabierają głos.

Jak mężczyzna mówi o równości to jest to obiektywne, jak kobieta wypowiada się na ten temat to zostaje uznana za subiektywną” – podkreśla Kozierowska – „Zachęcam wszystkich do wsparcia akcji. Każdy może zostać jej przyjacielem i podzielić się własnymi doświadczeniami oraz spostrzeżeniami. Fundacja Sukcesu Pisanego Szminką i Klub Champions of Change są po to by szukać rozwiązań, a nie oceniać, bo wówczas bardzo łatwo pójść w stereotypy” – podsumowuje Olga Kozierowska.

W ramach akcji powstała także lista ekspertek w różnych obszarach, które bardzo chętnie zabiorą głos w dyskusjach publicznych. Pełną listę można znaleźć na stronie Fundacji Sukcesu Pisanego Szminką. Serdecznie zachęcam wszystkich dziennikarzy i wydawców, aby zwrócili na nią uwagę przed wyborem gości do swojej kolejnej audycji albo programu.

„Wiedza nie ma płci. A jednak i badania i nasze doświadczenia pokazują, że nie jest to takie oczywiste. Głos kobiet w ważnych tematach gospodarczych, politycznych czy kulturowych jest często pomijany. Brakuje reprezentacji żeńskiej i na konferencjach, i w panelach, i w mediach. A to duża strata. Mam też wrażenie, że dziś jest gorzej niż było jeszcze niedawno, a tematem równości zajmuje się od ponad 12 lat. Mamy regres. Zresztą wszyscy widzieliśmy, że w temacie terminacji ciąży i strajków kobiet wypowiadali się głównie mężczyźni. Co jest po prostu irracjonalne. Nasza akcja jest początkiem zmiany. I nikt tu nie chce nikogo usuwać, my chcemy tylko wzbogacić debaty o ważny, ekspercki głos kobiet.” – opowiada Olga Kozierowska.

Posłuchaj pełnej wersji rozmowy z Jackiem Santorskim na Youtube lub tutaj: https://sukcespisanyszminka.pl/podcasty/

Gościem Olgi Kordys Kozierowskiej był Jacek Santorski – znany i doświadczony polski psycholog, twórca Akademii Psychologii Przywództwa i współtwórca Laboratorium Psychoedukacji i założyciel wydawnictwa Jacek Santorski & Co. Ceniony wykładowca i mentor. Autor popularnych książek, m.in. Miłość i pracaDobre życieLudzie przeciwko ludziom. 14 października 2020 roku ukazała się jego nowa książka I. Refleksje o przywództwie jutra.

Zarejestruj się aby otrzymać newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dostęp w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawidłowego działania strony. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, możesz zmienić ustawienia w swojej przeglądarce. Zobacz więcej w Polityce Prywatności.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close