Katarzyna Kraus pisze o tym, czym jest intercyza

Intercyza. Czym jest umowa maj膮tkowa ma艂偶e艅ska?

Katarzyna Kraus

鈥濸o podj臋ciu decyzji o zawarciu zwi膮zku ma艂偶e艅skiego narzeczeni na og贸艂 koncentruj膮 si臋 na przygotowaniach do 艣lubu i wesela: kiedy, gdzie, ilu go艣ci, jaka orkiestra, jakie zaproszenia, fotograf, suknia, garnitur鈥 Rzadko zastanawiaj膮 si臋 nad tym, jak po 艣lubie b臋dzie wygl膮da艂o wsp贸lne 偶ycie, jakie maj膮 plany dotycz膮ce dzieci, finans贸w i 偶ycia zawodowego鈥 鈥 pisze Katarzyna Kraus. Przedstawiamy kolejny fragment jej najnowszej ksi膮偶ki 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 - pierwszej w Polsce ksi膮偶ki o mo偶liwo艣ciach prawno-finansowego zabezpieczenia w zwi膮zkach partnerskich i ma艂偶e艅skich.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Ustawowy ustr贸j maj膮tkowy nie jest w Polsce ustrojem obli颅gatoryjnym.

Kodeks rodzinny i opieku艅czy przewiduje, 偶e po zawarciu ma艂偶e艅stwa mi臋dzy ma艂偶onkami powstaje wsp贸lno艣膰 ustawowa, chyba 偶e ma艂偶onkowie przed zawarciem lub po za颅warciu ma艂偶e艅stwa postanowi膮 odmiennie uregulowa膰 stosunki maj膮tkowe. Mog膮 to zrobi膰 w wyniku zawarcia umowy maj膮t颅kowej ma艂偶e艅skiej.

Czy ka偶dy mo偶e zawrze膰 intercyz臋?

Nie ma obowi膮zku, aby w ma艂偶e艅stwie panowa艂 ustawowy ustr贸j maj膮tkowy, mo偶na zawrze膰 ma艂偶e艅sk膮 umow臋 maj膮tkow膮. Strony mog膮 wsp贸lnie postanowi膰, 偶e nie chc膮, aby w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa obowi膮zywa艂 ich ustawowy ustr贸j maj膮tko颅wy, i inaczej uregulowa膰 stosunki maj膮tkowe 鈥 zawrze膰 stosown膮 umow臋 maj膮tkow膮 ma艂偶e艅sk膮, czyli intercyz臋.

Czym jest intercyza?

Intercyza (艂ac. intercisa 鈥 鈥瀝ozstrzygni臋cie鈥) to umowa zawie颅rana mi臋dzy ma艂偶onkami lub osobami zamierzaj膮cymi wst膮pi膰 w zwi膮zek ma艂偶e艅ski, prowadz膮ca do wprowadzenia odmiennego ni偶 ustawowy ustroju maj膮tkowego ma艂偶onk贸w. Kodeks rodzinny i opieku艅czy przewiduje zamkni臋ty katalog um贸w maj膮tkowych ma艂偶e艅skich, kt贸re mog膮 zosta膰 zawarte.

W powszechnym rozumieniu s艂owo 鈥瀒ntercyza鈥 stosuje si臋 w odniesieniu do umowy wprowadzaj膮cej rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮 mi臋dzy ma艂偶onkami, w rzeczywisto艣ci okre艣la ono generalnie 鈥瀠mow臋 ma艂偶e艅sk膮鈥.

Co to oznacza?

Kodeks rodzinny i opieku艅czy wprowadza zamkni臋ty katalog um贸w ma艂偶e艅skich, co oznacza, 偶e jednorazowo mo偶na zawrze膰 tylko jedn膮 z czterech um贸w maj膮tkowych ma艂偶e艅skich, wyra藕nie wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opieku艅czym. Nie mo偶na stworzy膰 w艂asnej umowy, wykraczaj膮cej poza ramy przewidziane w ustawie, mo偶na jednak dowolnie kszta艂towa膰 ustr贸j maj膮tkowy i samodzielnie decydo颅wa膰, kt贸ra z um贸w w danym okresie ma艂偶e艅stwa najlepiej b臋dzie chroni艂a maj膮tek ma艂偶onk贸w.

Zgodnie z przepisem art. 47 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego ma艂偶onkowie w Polsce mog膮:

  • zawrze膰 umow臋 rozszerzaj膮c膮 ustawow膮 wsp贸lno艣膰 maj膮tkow膮;
  • zawrze膰 umow臋 ograniczaj膮c膮 ustawow膮 wsp贸lno艣膰 maj膮tkow膮;
  • ustanowi膰 rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮;
  • ustanowi膰 rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮 z wyr贸wnaniem dorobk贸w.

Umowa rozszerzaj膮ca ustawow膮 wsp贸lno艣膰 maj膮tkow膮

W ramach tej umowy ma艂偶onkowie mog膮 rozszerzy膰 wsp贸lno艣膰 ustawow膮 na okre艣lone sk艂adniki/przedmioty, kt贸re stanowi膮 maj膮tek osobisty ka偶dego z nich. Nie oznacza to, 偶e wsp贸lno艣膰 zostanie rozszerzona automatycznie na wszystkie przedmioty maj膮tk贸w osobistych ka偶dego z nich 鈥 mog膮 to dowolnie ustali膰 i rozszerzy膰 wsp贸lno艣膰 tylko na niekt贸re przedmioty.

Przy tej umowie pami臋ta膰 nale偶y, 偶e nie wszystkie sk艂adniki maj膮tku osobistego mog膮 zosta膰 obj臋te rozszerzon膮 wsp贸lno艣ci膮, ograniczenia w tym zakresie wskazuje art. 49 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego.

Co zatem mo偶e stanowi膰 przedmiot rozszerzonej wsp贸lno艣ci?

Na przyk艂ad samochody i nieruchomo艣ci.

PRZYK艁AD: Przed 艣lubem Piotr naby艂 dzia艂k臋, na kt贸rej po 艣lubie postanowili z Ani膮 wybudowa膰 dom. 呕eby uregulowa膰 sytuacj臋 prawn膮 nieruchomo艣ci i przysz艂ego domu, Piotr postanowi艂, 偶e umow膮 ma艂偶e艅sk膮 rozszerzy wsp贸lno艣膰 maj膮tkow膮 na t臋 dzia艂k臋. Ania stanie si臋 wsp贸艂w艂a艣cicielk膮 dzia艂ki, a co za tym idzie 鈥 tak偶e domu, kt贸ry zostanie wybudowany na dzia艂ce.

Umowa ograniczaj膮ca ustawow膮 wsp贸lno艣膰 maj膮tkow膮

Na podstawie umowy ma艂偶onkowie mog膮 ograniczy膰 wsp贸lno艣膰 ustawow膮 (wy艂膮czy膰 z maj膮tku wsp贸lnego okre艣lone sk艂adniki maj膮tku) 鈥 na przyk艂ad postanowi膰, 偶e dochody uzyskane z ma颅j膮tk贸w osobistych ma艂偶onk贸w (typu wynajem nieruchomo艣ci) nie b臋d膮 ju偶 wchodzi艂y do maj膮tku wsp贸lnego, tylko b臋d膮 stanowi艂y w艂asno艣膰 tego ma艂偶onka, z kt贸rego przedmiot贸w najmu pochodz膮.

Umowa ustanawiaj膮ca rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮

Jest to jedna z najbardziej popularnych um贸w maj膮tkowych zawie颅ranych w Polsce. Przewiduje, 偶e po jej zawarciu maj膮tek uzyskany przez ka偶dego z ma艂偶onk贸w b臋dzie stanowi艂 jego maj膮tek osobisty. Co to oznacza? 呕e od momentu podpisania tej umowy wszystko, co nab臋dzie 偶ona, stanowi maj膮tek 偶ony, a wszystko, co nab臋dzie m膮偶, stanowi maj膮tek m臋偶a, czyli ka偶dy z ma艂偶onk贸w zachowuje zar贸wno maj膮tek nabyty przed zawarciem umowy, jak i maj膮tek nabyty p贸藕niej.

Czas zawarcia umowy vs wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa

Je艣li ma艂偶onkowie ustanowi膮 t臋 umow臋 od pocz膮tku trwania ma艂偶e艅stwa, nie powstanie mi臋dzy nimi ustawowa wsp贸lno艣膰 maj膮tkowa i wszystkie przedmioty nabyte przez ka偶dego z nich b臋d膮 stanowi艂y ich maj膮tki osobiste.

Je艣li ma艂偶onkowie zdecyduj膮 si臋 jednak zawrze膰 tak膮 umow臋 w trak颅cie trwania zwi膮zku ma艂偶e艅skiego, wsp贸lno艣膰 ustawowa usta颅nie z chwil膮 zawarcia umowy o rozdzielno艣ci maj膮tkowej lub w terminie p贸藕niejszym, kt贸ry ma艂偶onkowie ustal膮 w umowie. Uwaga! Rozdzielno艣膰 maj膮tkowa z dat膮 wcze艣niejsz膮 mo偶e zosta膰 orzeczona tylko w drodze post臋powania s膮dowego.

Skutki rozdzielno艣ci maj膮tkowej

Po zawarciu umowy o rozdzielno艣ci maj膮tkowej ma艂偶onkowie nie b臋d膮 tworzy膰 maj膮tku wsp贸lnego, tylko maj膮tki osobiste. Je艣li zdecyduj膮 si臋 na wsp贸lny zakup jakiego艣 przedmiotu, stan膮 si臋 ich wsp贸艂w艂a艣cicielami w cz臋艣ciach u艂amkowych, kt贸re b臋d膮 odpowiada艂y wniesionym przez nich nak艂adom.

Umowa o ustanowieniu rozdzielno艣ci maj膮tkowej z wyr贸w颅naniem dorobk贸w

Zawarcie umowy o ustanowieniu rozdzielno艣ci maj膮tkowej z wy颅r贸wnaniem dorobk贸w tak偶e wprowadza mi臋dzy ma艂偶onkami, od momentu jej podpisania, status rozdzielno艣ci maj膮tkowej. Istnieje jednak pewna istotna r贸偶nica: w umowie o ustano颅wieniu rozdzielno艣ci maj膮tkowej z wyr贸wnaniem dorobk贸w strony ustalaj膮, 偶e po ustaniu tej rozdzielno艣ci ma艂偶onek, kt贸rego dorobek jest mniejszy ni偶 maj膮tek drugiego ma艂偶onka, mo偶e 偶膮da膰 wyr贸wnania tych dorobk贸w albo przez zap艂at臋, albo przez przeniesienie odpowiednich praw.

Nale偶y zatem ustali膰, czym jest ten 鈥瀌orobek鈥.

Pomoc膮 w tym zakresie s艂u偶y przepis art. 513 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego, kt贸ry okre艣la, 偶e dorobkiem ka偶dego z ma艂偶onk贸w jest wzrost warto艣ci jego maj膮tku po zawarciu umowy maj膮tkowej.

Po ustaniu rozdzielno艣ci maj膮tkowej (kt贸ra mo偶e nast膮pi膰 w wyniku decyzji stron, rozwodu lub 艣mierci jednego z ma艂偶on颅k贸w) ma艂偶onkowie powinni podliczy膰 warto艣膰 swoich maj膮tk贸w i dokona膰 sp艂aty z tytu艂u r贸偶nicy w ich warto艣ci. Je艣li ma艂偶onkowie nie mog膮 si臋 porozumie膰 w tym zakresie, stosowne rozstrzygni臋cie b臋dzie musia艂 wyda膰 s膮d.

PRZYK艁AD: Piotr i Ania zawarli po 艣lubie umow臋 o rozdzielno艣ci ma卢j膮tkowej z wyr贸wnaniem dorobk贸w. Ania zajmowa艂a si臋 domem i dzie膰mi, nie pracowa艂a, Piotr 艂o偶y艂 na utrzymanie rodziny (prowadzi艂 dobrze prosperuj膮ca firm臋). Po 15 latach Piotr postanowi艂 rozwie艣膰 si臋 z Ani膮. Zliczono dorobek ma艂卢偶onk贸w zgromadzony w trakcie trwania ma艂偶e艅stwa. Ania nie mia艂a dorobku, za艣 dorobek Piotra wyni贸s艂 2 mln z艂. Zgodnie z umow膮 Piotr zobowi膮zany b臋dzie do zap艂aty na rzecz Ani 1 mln z艂.

Gdzie i kiedy mo偶na zawrze膰 umow臋 maj膮tkowa ma艂偶e艅sk膮?

Zgodnie z polskim prawem intercyza mo偶e zosta膰 zawarta i spo颅rz膮dzona wy艂膮cznie przez notariusza w formie aktu notarialnego. Sporz膮dzenie i podpisanie umowy w zwyk艂ej formie pisemnej nie b臋dzie rodzi艂o skutk贸w prawnych przewidzianych przez prawo i reguluj膮cych te umowy. Ma艂偶e艅ska umowa maj膮tkowa najcz臋艣ciej jest zawierana po 艣lubie. Przyszli ma艂偶onkowie maj膮 jednak mo偶liwo艣膰 zawarcia jej w formie aktu notarialnego jeszcze przed zawarciem zwi膮zku ma艂偶e艅skiego 鈥 w takiej sytuacji warunkiem prawnym, kt贸ry spowoduje, 偶e umowa ma艂偶e艅ska stanie si臋 wa偶na, skuteczna, b臋dzie zawarcie zwi膮zku ma艂偶e艅skiego. Je艣li do ma艂偶e艅stwa nie dojdzie, umowa r贸wnie偶 nie dojdzie do skutku.

Czy mo偶na zmieni膰 intercyz臋/wycofa膰 si臋 z intercyzy?

Umowa maj膮tkowa mo偶e w ka偶dej chwili zosta膰 zmieniona przez ma艂偶onk贸w na inn膮 umow臋 przewidzian膮 prawem. Mo偶liwe jest tak偶e ustanowienie ustawowego ustroju wsp贸lno艣ci maj膮tkowej.

Nale偶y jednak zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e zmiana intercyzy czy usta颅nowienie wsp贸lno艣ci maj膮tkowej wymagaj膮 obop贸lnej zgody ma艂偶onk贸w. Je艣li jeden z ma艂偶onk贸w nie zechce dokona膰 zmiany, status ustroju maj膮tkowego pozostanie bez zmian 鈥 chyba 偶e za颅istniej膮 przes艂anki do wprowadzenia przymusowej rozdzielno艣ci maj膮tkowej (o ile taka rozdzielno艣膰 nie zosta艂a wprowadzona w formie umownej).

Czym jest przymusowy ustr贸j maj膮tkowy?

Kodeks rodzinny i opieku艅czy przewiduje jeszcze jedn膮 mo偶liwo艣膰 dotycz膮c膮 ustroju maj膮tkowego panuj膮cego mi臋dzy ma艂偶onkami 鈥 tzw. przymusowy ustr贸j maj膮tkowy.

Kiedy i w jakich sytuacjach jest on wprowadzany?

S膮d orzeka go wy艂膮cznie z wa偶nych powod贸w. Wprowadzenia przymusowej rozdzielno艣ci mog膮 偶膮da膰 ma艂偶onek albo wierzyciel jednego z ma艂偶onk贸w.

Rozdzielno艣膰 maj膮tkowa powstanie z mocy prawa, czyli automatycznie bez woli stron, w razie ubezw艂asnowolnienia lub og艂oszenia upad艂o艣ci jed颅nego z ma艂偶onk贸w oraz w razie og艂oszenia separacji ma艂偶onk贸w.

Dziedziczenie

Wiele os贸b b艂臋dnie uwa偶a, 偶e po zawarciu umowy ma艂偶e艅skiej wprowadzaj膮cej rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮 ma艂偶onko颅wie nie dziedzicz膮 po sobie po 艣mierci jednego z nich. Nie jest to prawd膮. Dziedziczenie nie jest mo偶liwe w wypadku rozwodu (chy颅ba, 偶e inaczej wynika z testamentu); w wypadku zawarcia umowy ma艂偶e艅skiej strony dziedzicz膮 po sobie w spos贸b przewidziany w ustawie lub okre艣lony w testamencie.

Umowa ma艂偶e艅ska 鈥 podpisywa膰 czy nie podpisywa膰?

W trakcie mojej praktyki wielokrotnie pada艂y pytania: 鈥濩zy warto podpisywa膰 umow臋 ma艂偶e艅sk膮?鈥, 鈥濲akie s膮 wady i zalety umowy ma艂偶e艅skiej?鈥, 鈥濳iedy i w jakich sytuacjach warto zawrze膰 umow臋 ma艂偶e艅sk膮, a kiedy nie warto tego robi膰?鈥. Nie ma jednej, w艂a艣ciwej odpowiedzi na to pytanie.

W Polsce zawarcie intercyzy, a w艂a艣ciwie ju偶 sama propozycja jej zawarcia, cz臋sto budzi wiele emocji (wielu osobom intercyza kojarzy si臋 z g艂o艣nymi rozwodami maj臋tnych os贸b, co wynika ze stereotyp贸w i braku wiedzy w tym temacie).

Umowy ma艂偶e艅skie powinny by膰 traktowane jako mo偶liwo艣膰 prawna takiego uregulowania stosunk贸w maj膮tkowych mi臋dzy ma艂偶onkami, kt贸re b臋dzie dla nich najw艂a艣ciwsze i najlepiej zabezpieczy ich interesy finansowe.

Niestety zdarza si臋, 偶e jeden z ma艂偶onk贸w wykorzystuje brak 艣wiadomo艣ci drugiego ma艂偶onka w tym zakresie, b艂臋dnie przedstawia sytuacj臋 finansow膮 i nak艂ania do podpisania nieko颅rzystnej umowy. Dlatego przed podpisaniem umowy ma艂偶e艅skiej rozwa偶 wszystkie za i przeciw, a razie w膮tpliwo艣ci skonsultuj si臋 z prawnikiem.

Niekiedy wr臋cz odradzam kobietom zawarcie okre艣lonej umowy ma艂偶e艅skiej, tj. umowy o ustanowienie rozdzielno艣ci maj膮tkowej. Dzieje si臋 tak zw艂aszcza wtedy, gdy ma艂偶onkowie planuj膮 tzw. tradycyjny podzia艂 r贸l w ma艂偶e艅stwie po 艣lubie: kobieta ma zaj膮膰 si臋 domem i dzie膰mi, dba膰 o wszystkie sprawy m臋偶a, pomaga膰 mu prowadzi膰 biznes i nie mie膰 w艂asnych 藕r贸de艂 zarobkowania, za艣 m膮偶 ma rozwija膰 firm臋 oraz dba膰 o rodzin臋. Gdy w powy偶szej sytuacji zostanie zawarta umowa o rozdziel颅no艣ci maj膮tkowej (cz臋sto t艂umaczona nast臋puj膮co: 鈥濪ziubu艣, Dziubu艣, podpisz, kochanie, t臋 umow臋. To dla twojego dobra. Nie b臋dziesz si臋 musia艂a martwi膰, 偶e przyjdzie komornik, 偶e co艣 si臋 nie powiedzie, nie wyjdzie鈥︹), po orzeczeniu rozwodu ca艂y maj膮tek zgromadzony praktycznie wsp贸lnie, a formalnie tylko przez m臋偶a, b臋dzie stanowi艂 jego wy艂膮czn膮 w艂asno艣膰. A 偶ona zostanie z鈥 No w艂a艣nie 鈥 z niczym. Zwykle proponuj臋 mo偶liwo艣膰 zawarcia umowy ustanawiaj膮cej rozdzielno艣膰 maj膮tkow膮, ale z wyr贸wnaniem dorobk贸w. Niby niewielka r贸偶nica, ale ogromna w skutkach.

I pami臋taj:

Oboje ma艂偶onkowie musz膮 wyrazi膰 zgod臋 na zawarcie stosownej umowy. Nikt nie mo偶e zmusi膰 Ci臋 do zawarcia intercyzy. Zgoda powinna by膰 艣wiadoma. Dlatego tak wa偶na jest wiedza w tym zakresie.

Je艣li zastanawiasz si臋, czy zawrze膰 umow臋 ma艂偶e艅sk膮 albo zawar艂a艣 j膮, ale nie jeste艣 pewna jej zapis贸w i skutk贸w z niej wynikaj膮cych, skontaktuj si臋 ze mn膮 鈥 wsp贸lnie sprawdzimy i ocenimy mo偶liwo艣ci dzia艂ania.

Powy偶szy fragment pochodzi z ksi膮偶ki 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 autorstwa Katarzyny Kraus.

Z prawem jej do twarzy / K. Kraus / Ok脜聜adka

O ksi膮偶ce

O czym powinna艣 wiedzie膰, zanim zdecydujesz si臋 na 偶ycie w zwi膮zku lub zmian臋 stanu cywilnego? Czym r贸偶ni si臋 zwi膮zek partnerski od zwi膮zku ma艂偶e艅skiego w kwestiach: dziedziczenia, maj膮tku wsp贸lnego, odpowiedzialno艣ci za d艂ugi, dzieci, zako艅czenia zwi膮zku, upowa偶nie艅 i pe艂nomocnictw? Czy w zwi膮zku ma艂偶e艅skim/partnerskim ponosisz odpowiedzialno艣膰 za d艂ugi m臋偶a/partnera zwi膮zane z firm膮, kt贸r膮 prowadzi? Do kogo b臋dzie nale偶a艂 dom, kt贸ry wraz z m臋偶em/partnerem postanowisz wybudowa膰 na jego dzia艂ce? Co to jest intercyza, jakie s膮 jej rodzaje i czy na pewno zawsze warto j膮 podpisa膰? Czy komornik mo偶e zaj膮膰 i sprzeda膰 mieszkanie, kt贸re kupi艂a艣 razem z partnerem/m臋偶em? Kto dziedziczy po bezdzietnym ma艂偶e艅stwie? Czy po 艣mierci rodzic贸w dziecko dziedziczy kredyt, kt贸ry zaci膮gn臋li? Jakie s膮 prawa osoby dotkni臋tej przemoc膮 i gdzie szuka膰 pomocy? To wybrane kwestie, na kt贸re odpowiada 鈥瀂 prawem jej do twarzy. O bezpiecze艅stwie prawnym w zwi膮zki鈥 鈥 pierwsza w Polsce ksi膮偶ka o mo偶liwo艣ciach prawno-finansowego zabezpieczenia w zwi膮zkach partnerskich i ma艂偶e艅skich.

O autorce

Katarzyna Kraus – radca prawny, od 2010 roku cz艂onek Okr臋gowej Izby Radc贸w Prawnych w Warszawie. Od 2012 roku prowadzi w Warszawie w艂asn膮 Kancelari臋 Prawn膮, specjalizuj膮c膮 si臋 w prawie cywilnym, rodzinnym i mieszkaniowym. Na swojej stronie edukuje kobiety w sprawach rodzinnych i przemocowych. http://katarzynakraus.pl/

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close