4 kroki do dobrego inwestowania

Jakub Wojciechowski, Citi Handlowy

W Polsce wska藕nik zainteresowania inwestowaniem wynosi 5-7%. Co zrobi膰, 偶eby przesta艂o by膰 wiedz膮 tajemn膮 radzi Jakub Wojciechowski z Citi Handlowy.

S艂uchaj膮c wypowiedzi ekspert贸w i ekonomist贸w mo偶emy odnie艣膰 wra偶enie, 偶e inwestowanie opiera si臋 na wiedzy tajemnej, dost臋pnej tylko niewielkiej garstce ludzi. O akcjach, czy obligacjach wi臋kszo艣膰 z nas s艂ysza艂a, ale gdy w ruch wchodz膮 poj臋cia typu ETF, IPO, M&A, CDO – bardzo 艂atwo stwierdzi膰 – „to nie dla mnie”. Historia polskiego rynku to zaledwie 25 lat, tak kr贸tki czas nie pozwoli艂 w wystarczaj膮cym stopniu na skuteczne oswojenie si臋 z wiedz膮 i praktyk膮 inwestowania. W konsekwencji w Polsce wska藕nik zainteresowania inwestowaniem wynosi jedynie 5 – 7%. Dla kontrastu – najstarszy indeks akcji w USA jest liczony od 1896 roku co skutkuje znacznie wi臋kszym zainteresowaniem inwestowania. Najlepiej oddaje to dyskusja, jaka rozgorza艂a w ubieg艂ym roku w Stanach Zjednoczonych po publikacji badania, zgodnie z kt贸rym wi臋cej Amerykan贸w pije codziennie kaw臋 (61%) ni偶 inwestuje na rynku akcji (48%).
Odk艂adaj膮c statystyki na bok, chc膮c inwestowa膰 warto rozwa偶y膰 profesjonaln膮 pomoc, kt贸ra mo偶e okaza膰 si臋 nieoceniona, zw艂aszcza gdy brakuje nam czasu na dok艂adn膮 analiz臋 rynku. Przede wszystkim jednak warto pozna膰 i mie膰 z ty艂u g艂owy kilka zasad, kt贸re mog膮 uchroni膰 nas przed podstawowymi b艂臋dami.

1. Zrozum podstawy

Je偶eli mia艂bym wymieni膰 jedn膮 fundamentaln膮 zasad臋 inwestowania, to bez wahania by艂aby to prosta zale偶no艣膰: „wi臋ksza stopa zwrotu-wi臋ksze ryzyko”. I niewa偶ne, czy m贸wimy o rynku obligacji, akcji, czy walut – je偶eli chcemy zarobi膰 wi臋cej, musimy odpowiednio wi臋cej zaryzykowa膰.
Samo ryzyko trzeba te偶 zrozumie膰. Kupuj膮c obligacj臋 skarbow膮 polskiego rz膮du i trzymaj膮c j膮 do zapadalno艣ci ryzykujemy niewiele (nasz kraj musia艂by og艂osi膰 niewyp艂acalno艣膰, co wydaje si臋 bardzo ma艂o prawdopodobne). Ale anga偶uj膮c si臋, np. na rynku walutowym z wykorzystaniem tzw. d藕wigni (inwestujemy 1 000 z艂, ale do dyspozycji mamy np. 100 000 z艂) mo偶emy straci膰 ca艂y kapita艂 w ci膮gu kilku minut.

Gdy inwestujemy w co艣, czego nie rozumiemy – r贸wnie dobrze mo偶emy wej艣膰 do kasyna. M膮dre inwestowanie pozbawione jest hazardu i wymaga okre艣lenia cel贸w, horyzontu inwestycyjnego, sposob贸w wej艣cia na rynek i konsekwentnego trzymania si臋 planu.

2. Okre艣l cel, tolerancj臋 ryzyka i horyzont inwestycyjny

Zacznijmy wi臋c od tego pierwszego, czyli pytania – po co w艂a艣ciwie inwestuj臋? 艁atwo oczywi艣cie powiedzie膰, 偶e po to, aby pomno偶y膰 kapita艂, zarobi膰 jak najwi臋cej. Ale nasz cel musi uwzgl臋dnia膰 te偶 nasz膮 tolerancj臋 ryzyka i horyzont inwestycyjny. Po pierwsze, musimy okre艣li膰 nasz膮 zdolno艣膰 do podejmowania ryzyka – np. czy inwestujemy nadwy偶ki finansowe w horyzoncie 20 lat i mo偶emy pozwoli膰 sobie na znaczne wahania kapita艂u, czy za 6 miesi臋cy potrzebujemy ca艂ej kwoty inwestycji z powrotem i jakakolwiek strata nie wchodzi w gr臋. Po drugie, musimy wzi膮膰 pod uwag臋 sam膮 subiektywn膮 ch臋膰 do podj臋cia ryzyka. Warto zada膰 sobie pytanie, jak b臋d臋 si臋 czu艂/a, gdy w pewnym momencie moja inwestycja b臋dzie na stracie rz臋du 5%, 20%, czy nawet 40%? Przyk艂adowo, spadki rz臋du kilkunastu procent w trakcie roku na rynku akcji to nic nadzwyczajnego. Sprzeda偶 akcji w takim momencie to cz臋sto du偶y b艂膮d (nie licz膮c kryzys贸w). Ale gdy tego nie wiemy przed inwestycj膮 – rozczarowanie mo偶e by膰 du偶e.
To wszystko b臋dzie determinowa艂o udzia艂 r贸偶nych klas aktyw贸w (got贸wka, obligacje i akcje) w naszym portfelu, czyli tzw. alokacja aktyw贸w w portfelu inwestycyjnym. Prost膮 zasad膮, kt贸ra mo偶e wskaza膰 chocia偶 kierunek tej alokacji jest odj臋cie swojego wieku od 100, by okre艣li膰, jaki procent aktyw贸w powinni艣my trzyma膰 w akcjach.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Skarbniczka, buntowniczka a mo偶e gwiazda? Sprawd藕, jaki jest tw贸j archetyp finansowy

3. Wybierz spos贸b inwestowania

Przy tej okazji warto zauwa偶y膰, 偶e – wbrew powszechnej opinii – inwestowanie nie jest wy艂膮cznie przywilejem ludzi bogatych. 呕eby zacz膮膰 inwestowa膰 z sukcesem, nie potrzebujemy du偶ej kwoty. Nawet niewielkie wp艂aty miesi臋czne w d艂ugim terminie mog膮 przynie艣膰 zaskakuj膮cy efekt. Jako przyk艂ad wyobra藕my sobie, 偶e co miesi膮c inwestujemy 200 z艂 na rynku akcji (interesuje nas ca艂y indeks, nie wybrane sp贸艂ki). Chcemy trzyma膰 si臋 planu przez 30 lat i za艂o偶ymy, 偶e 艣rednio w tym okresie zarobimy 5% rocznie (przeci臋tna stopa zwrotu z rynku akcji to ok. 7% przez ostatnie 100 lat). Przez ca艂y okres wp艂acimy 72 000 z艂 (200 z艂 x 12 x 30). Nasz zgromadzony kapita艂 b臋dzie za艣 ponad trzykrotnie wi臋kszy (244 tys. z艂)! Przy 500 z艂 miesi臋cznie kwota ko艅cowa wzro艣nie do ponad 600 tys. z艂.

Wiemy ju偶, 偶e warto inwestowa膰, nawet je艣li dysponujemy ma艂ymi kwotami, ale w co konkretnie powinni艣my lokowa膰 nasze pieni膮dze? Wyb贸r jest tutaj du偶y 鈥 od pojedynczych obligacji, czy (w przypadku realizacji strategii dla zaawansowanych) akcji do funduszy inwestycyjnych (tutaj oddajemy selekcj臋 w r臋ce profesjonalist贸w, ale p艂acimy za zarz膮dzanie). Jedn膮 z mo偶liwo艣ci s膮 tzw. rozwi膮zania 鈥瀙asywne鈥 czyli np. ETFy, kt贸re 艣lepo 艣ledz膮 konkretny indeks, ale s膮 bardzo tanie dla inwestora. Na pewno zawsze warto zwr贸ci膰 uwag臋 na koszty i dowiedzie膰 si臋 ile i za co p艂acimy.

4. Panuj nad emocjami

Nawet najlepsza strategia mo偶e jednak okaza膰 si臋 dobra tylko na papierze, je偶eli nie b臋dziemy stosowa膰 jej konsekwentnie. Wracaj膮c do naszego przyk艂adu z regularnym inwestowaniem za艂贸偶my, 偶e po kilku latach wzrost贸w, s艂yszymy zewsz膮d, 偶e rynek akcji wchodzi w bess臋 i czekaj膮 nas s艂abe perspektywy. Czy to wystarczaj膮cy argument za wyj艣ciem z rynku? Nie przy naszej strategii 鈥 je偶eli 鈥瀘dpu艣ciliby艣my鈥 sobie regularne zakupy w momencie spadk贸w na rynku, tracimy mo偶liwo艣膰 kupna coraz taniej (je偶eli za wspomniane 30 lat rynek b臋dzie wy偶ej, z perspektywy czasu te okresy oka偶膮 si臋 dobr膮 okazj膮). Chocia偶 kupowanie na do艂kach i sprzedawanie na szczytach wydaje si臋 kusz膮ce, nikt nie ma szklanej kuli i przewidzenie zachowania rynku jest niezwykle trudne. Mo偶emy jednak w pe艂ni kontrolowa膰 nasze zachowanie i strategi臋, co jest przyjemn膮 perspektyw膮 znajduj膮c si臋 w tak dynamicznym otoczeniu rynk贸w finansowych.

Podsumowuj膮c, inwestowanie zdecydowanie nale偶y i warto鈥瀘dczarowa膰鈥. Nie jest to zaj臋cie tylko dla zamo偶nych, wymagaj膮ce niedost臋pnej wiedzy, czy du偶ego do艣wiadczenia. Z drugiej strony, warto pozna膰 pewne podstawy i przemy艣le膰, jakie s膮 tak naprawd臋 nasze oczekiwania i mo偶liwo艣ci. Inwestowanie nie jest tak trudne, jak si臋 wydaje. Kluczowe jednak, 偶eby robi膰 to 艣wiadomie.