Kompetencje spo┼éeczne ÔÇô twoje narz─Ödzie w interakcji ze ┼Ťwiatem

Malwina Zielińska

Czym s─ů? Jak je rozwija─ç? Co je warunkuje? Przeczytajcie tekst psycholo┼╝ki, Malwiny Zieli┼äskiej.
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Umiej─Ötno┼Ť─ç rozmawiania z lud┼║mi, powodzenie w komunikacji, niech─Ö─ç do zwierzania si─Ö, obawa przed publicznymi wyst─ůpieniami ÔÇô to wszystko coraz cz─Ö┼Ťciej podejmowane problemy, tematy rozm├│w, motywy przewodnie trening├│w i warsztat├│w. To, co potoczenie nazywamy radzeniem sobie w kontaktach interpersonalnych czy kr├│cej ÔÇô komunikacj─ů, w psychologii znale┼║─ç mo┼╝emy pod terminem kompetencje spo┼éeczne.

Kompetencje społeczne, czyli co?

Najnowsza definicja okre┼Ťla je jako ÔÇ×z┼éo┼╝one umiej─Ötno┼Ťci warunkuj─ůce efektywno┼Ť─ç radzenia sobie w okre┼Ťlonego typu sytuacjach spo┼éecznych, nabywane przez jednostk─Ö w toku treningu spo┼éecznegoÔÇŁ. Aby dowiedzie─ç si─Ö czym dok┼éadnie s─ů, co je warunkuje i jak mo┼╝emy je rozwija─ç, przyjrzymy si─Ö wi─Öc im nieco bli┼╝ej. Czym s─ů sytuacje spo┼éeczne? S─ů to wszystkie sytuacje, w kt├│re zaanga┼╝owani s─ů inni ludzie, jako:

  • partnerzy dzia┼éania ÔÇô np. kiedy pracujemy w grupie, prowadzimy lu┼║n─ů konwersacj─Ö, uczestniczymy we wsp├│lnych zaj─Öciach.
  • obserwatorzy ÔÇô np. kiedy jeste┼Ťmy prelegentami, prowadzimy wyk┼éad, a wi─Öc kiedy czyja┼Ť uwaga jest skierowana na nas
  • ┼║r├│d┼éo wp┼éywu wywieranego przez jednostk─Ö ÔÇô np. kiedy negocjujemy, przekonujemy kogo┼Ť do swoich racji, namawiamy do czego┼Ť
  • obiekty wp┼éywu wywieranego przez ni─ů ÔÇô odwrotnie ÔÇô kiedy kto┼Ť wp┼éywa na nas

Wszystkie te interakcje mog─ů zachodzi─ç zar├│wno bezpo┼Ťrednio (ÔÇ×na ┼╝ywoÔÇŁ), jak i po┼Ťrednio (np. przez Internet). Obejmuj─ů relacje dwuosobowe i grupowe. Sprawiaj─ů te┼╝ wi─Öksze lub mniejsze problemy.

Kompetencje czy kompetencja?

Czy kto┼Ť, kto jest ┼Ťwietnym rozm├│wc─ů zawsze dobrze wypada na forum grupy? Czy umiej─Ötno┼Ť─ç radzenia przyjaci├│┼éce wi─ů┼╝─Ö si─Ö z asertywno┼Ťci─ů? Wszystkie te umiej─Ötno┼Ťci mog─ů i┼Ť─ç w parze, jednak zwykle jest tak, ┼╝e w pewnych sytuacjach radzimy sobie lepiej, a nasze zachowanie w innych wymaga jeszcze pracy. M├│wimy wi─Öc o kompetencjach spo┼éecznych jako z┼éo┼╝onych umiej─Ötno┼Ťciach, ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzanych z typem sytuacji spo┼éecznej, w jakiej si─Ö znajdujemy. Wyr├│┼╝niono:

  1. Kompetencje spo┼éeczne warunkuj─ůce umiej─Ötno┼Ť─ç radzenia sobie w sytuacjach intymnych – sytuacje intymne s─ů zwi─ůzane z bliskimi kontaktami interpersonalnymi oraz tzw. ÔÇ×ujawnianiem si─ÖÔÇŁ partner├│w interakcji (s┼éuchanie i czynienie zwierze┼ä). Tak, to ┼╝e potrafisz s┼éucha─ç oraz samemu otworzy─ç si─Ö na zwierzenia to wa┼╝na i ┼Ťwiadcz─ůca o kompetencjach spo┼éecznych cecha!
  2. Kompetencje spo┼éeczne warunkuj─ůce efektywno┼Ť─ç radzenia sobie w sytuacjach ekspozycji spo┼éecznej ÔÇô sytuacje ekspozycji spo┼éecznej to te, w kt├│rych jeste┼Ťmy obiektem uwagi i potencjalnej oceny ze strony innych. S─ů one stresuj─ůce, gdy┼╝ wi─ů┼╝─ů si─Ö z ryzykiem, ┼╝e ta ocena b─Ödzie negatywna.
  3. Kompetencje spo┼éeczne warunkuj─ůce efektywno┼Ť─ç radzenia sobie w sytuacjach wymagaj─ůcych asertywno┼Ťci ÔÇô sytuacje wymagaj─ůce asertywno┼Ťci to wszystkie sytuacje, w kt├│rych poprzez wywieranie wp┼éywu lub opieranie si─Ö wp┼éywowi innych, realizujemy w┼éasne cele i potrzeby.

Wszystkie rodzaje kompetencji sk┼éadaj─ů si─Ö na og├│lny poziom kompetencji spo┼éecznych, a wi─Öc stopie┼ä, w jakim mo┼╝emy okre┼Ťla─ç siebie jako osob─Ö kompetentn─ů spo┼éecznie.

Je┼Ťli dzi─Öki swojemu zachowaniu realizujemy za┼éo┼╝ony cel (np. zdobycie czyjej┼Ť sympatii, dobre wyst─ůpienie mimo du┼╝ej ilo┼Ťci s┼éuchaczy, oparcie si─Ö wp┼éywom innych), to zachowanie to jest kompetentne spo┼éecznie. Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e nasze zachowanie musi by─ç adekwatne do standard├│w spo┼éecznych. Realizowanie cel├│w spo┼éecznych przy wyrz─ůdzaniu krzywdy innym to nie kompetencje spo┼éeczne! Do rozwijania wszystkich powy┼╝szych typ├│w konieczny jestÔÇŽ

ÔÇŽtrening spo┼éeczny

W sferze rozwoju osobistego nie mo┼╝emy narzeka─ç na deficyt r├│┼╝nego typu trening├│w, zar├│wno tych zwi─ůzanych z cia┼éem, jak i naszymi umiej─Ötno┼Ťciami. Naturalnemu treningowi spo┼éecznemu jeste┼Ťmy poddani w┼éa┼Ťciwie ca┼éy czas. Sk┼éadaj─ů si─Ö na niego wszystkie do┼Ťwiadczenia spo┼éeczne, kt├│rym podlega cz┼éowiek. Ka┼╝da interakcja spo┼éeczna potencjalnie wp┼éywa na rozw├│j kompetencji spo┼éecznych, bo dzi─Öki niej budujemy wiedz─Ö o regu┼éach relacji, uczymy si─Ö koordynowa─ç swoje zachowania, regulowa─ç poziom intymno┼Ťci i rozwi─ůzywa─ç konflikty. Musimy jednak przyjmowa─ç i wykorzystywa─ç odpowiedzi zwrotne, kt├│rych w takich sytuacjach dostarcza nam otoczenie oraz mie─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç nawykowo┼Ťci pewnych naszych zachowa┼ä. S┼éowem ÔÇô sytuacje spo┼éeczne, kt├│re s─ů dla nas problematyczne nale┼╝y analizowa─ç, a wnioski wciela─ç w ┼╝ycie mimo osi─ůgni─Öcia pewnego optymalnego poziomu kompetencji. Obok naturalnego treningu spo┼éecznego mo┼╝emy wyr├│┼╝ni─ç tak┼╝e laboratoryjny, a wi─Öc wszelkie ─çwiczenia zwi─ůzane z komunikacj─ů, np. odgrywanie roli.

Je┼Ťli kompetencje spo┼éeczne zale┼╝ne s─ů od treningu spo┼éecznego, to dlaczego nie mamy ich na podobnym poziomie jak nasi r├│wie┼Ťnicy czy osoby zaanga┼╝owane w podobne aktywno┼Ťci? Efektywno┼Ť─ç treningu zale┼╝y bowiem od inteligencji spo┼éecznej i emocjonalnej, a wi─Öc umiej─Ötno┼Ťci przetwarzania informacji o charakterze spo┼éecznym. Nasze cechy osobowo┼Ťci i temperamentu odpowiadaj─ů z kolei za intensywno┼Ť─ç treningu, a wi─Öc nasz─ů sk┼éonno┼Ť─ç do wchodzenia w kontakty z r├│┼╝nymi lud┼║mi.

Co mo┼╝emy zrobi─ç, ┼╝eby podnie┼Ť─ç kompetencje spo┼éeczne?

Z┼éa wiadomo┼Ť─ç: nie ma pracy, w kt├│rej kompetencje spo┼éeczne nie by┼éyby w og├│le istotne. Kompetencje spo┼éeczne odpowiadaj─ů za to jak wypadniemy na rozmowie kwalifikacyjnej, randce i poznaj─ůc potencjalnych przysz┼éych te┼Ťci├│w. Dobra wiadomo┼Ť─ç: kompetencje spo┼éeczne rosn─ů przez ca┼ée ┼╝ycie i mimo pewnych ogranicze┼ä, kt├│rych mog─ů dostarcza─ç nasze cechy odpowiadaj─ůce za intensywno┼Ť─ç i efektywno┼Ť─ç treningu spo┼éecznego ÔÇô mo┼╝emy je stale podnosi─ç! Mimo samowiedzy i og├│lnego zorientowania, w kt├│rych sytuacjach spo┼éecznych radzimy sobie lepiej, a w kt├│rych gorzej, warto je zbada─ç. Rynek test├│w psychologicznych ma coraz szersze zastosowanie zar├│wno w przeprowadzaniu procesu rekrutacyjnego, jak i w badaniach indywidualnych. Co wi─Öcej, swoje mocne strony potwierdzone przez specjalist─Ö, mo┼╝emy umie┼Ťci─ç w CV, aby wyr├│┼╝ni─ç si─Ö na rynku pracy. Coraz cz─Ö┼Ťciej tak┼╝e pracodawcy mog─ů zaskoczy─ç nas pro┼Ťb─ů o wype┼énienie kwestionariusza psychologicznego (np. badaj─ůcego kompetencje spo┼éeczne), aby sprawdzi─ç czy nasza ÔÇ×otwarto┼Ť─çÔÇŁ umieszczona w CV, znajdzie potwierdzenie w wynikach testowych. Istnieje wiele test├│w i kwestionariuszy psychologicznych badaj─ůcych wskazane zagadnienie, te certyfikowane mog─ů by─ç stosowane i interpretowane jedynie przez psychologa, maj─ů tak┼╝e najwy┼╝sz─ů warto┼Ť─ç prognostyczn─ů, a wi─Öc zdolno┼Ť─ç przewidywania naszych prawdziwych zachowa┼ä. Wynik badania mo┼╝e by─ç tak┼╝e pomocny przy dobieraniu warsztat├│w i innych oddzia┼éywa┼ä terapeutycznych.

***

Autork─ů tekstu jest psycholog Malwina Zieli┼äska.

***

Definicje i podłoże teoretyczne:
Argyle, M. (1991). Psychologia stosunk├│w mi─Ödzyludzkich. Warszawa: PWN.
Matczak, A. (2007). Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS. Podręcznik (wyd. 2 uzupełnione). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Zarejestruj si─Ö aby otrzyma─ç newsletter