U艣miechaj膮ca si臋 kobieta w parku (Foto. Canva Pro)

Jakim typem optymistki jeste艣?

Danuta Pawlak

Kto jest najbardziej zadowolony ze swojego 偶ycia? Ryzykant? Optymista? Przeczytaj o badaniach dr Agnieszki Czerw, psycholog z Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

Kto jest najbardziej zadowolony ze swojego 偶ycia?

Ryzykant? Optymista Ostro偶ny, czy Optymista Globalny? Dr Agnieszka Czerw, psycholog z Uniwersytetu SWPS w Poznaniu przeprowadzi艂a badanie, w ramach kt贸rego wyodr臋bni艂a pi臋膰 typ贸w optymizmu oraz sprawdzi艂a w jaki spos贸b s膮 powi膮zane z postrzeganiem jako艣ci 偶ycia.

Optymizm jest sta艂膮 cech膮 determinuj膮c膮 nastawienie do 艣wiata oraz pozycj臋 osoby w 艣wiecie.

艁膮czy si臋 z poczuciem w艂asnej skuteczno艣ci, w zwi膮zku z czym tworzy nie tylko optymistyczne wyobra偶enia na temat przysz艂o艣ci, ale tak偶e konkretne zachowania ukierunkowane na osi膮gni臋cie cel贸w.
Optymi艣ci nie boj膮 si臋 偶yciowych zmian, s膮 pe艂ni nadziei, dostrzegaj膮 pozytywne aspekty ka偶dej sytuacji i s膮 silnie zmotywowani do realizacji ustanowionych cel贸w.

Mimo, 偶e optymizm stanowi jeden z wa偶niejszych zasob贸w wewn臋trznych cz艂owieka, dzi臋ki kt贸remu 艂atwiej odnajdujemy si臋 w sytuacjach problemowych, do tej pory by艂 traktowany niemal wy艂膮cznie jednowymiarowo. Nieznane by艂y jego rodzaje, brakowa艂o informacji o zr贸偶nicowaniu optymistycznego nastawienia do 偶ycia a tak偶e wiedzy o tym, kt贸ry rodzaj optymizmu najbardziej sprzyja poczuciu satysfakcji z 偶ycia.

Badanie zrealizowane przez dr Agnieszk臋 Czerw zdefiniowa艂o rodzaje optymizmu oraz wykaza艂o zwi膮zek pomi臋dzy danym profilem optymizmu a poczuciem satysfakcji z 偶ycia. Badaczka wyodr臋bni艂a profile optymizmu w oparciu o wyniki pomiar贸w cech stanowi膮cych jego g艂贸wne elementy takie jak nastawienie na osi膮gni臋cia, nieostro偶no艣膰, pozytywne my艣lenie i otwarto艣膰. W wyniku przeprowadzonych bada艅, dr Czerw okre艣li艂a 5 profili optymizmu takich jak: Optymista Ostro偶ny, Optymista Globalny, Optymista Umiarkowany, Ryzykant i Pesymista.

Dane na podstawie kt贸rych sformu艂owa艂a wnioski o zr贸偶nicowaniu rodzaju optymizmu pochodzi艂y z badania kwestionariuszem postaw optymistycznych, przeprowadzonym w latach 2005 鈥 2015 na pr贸bie 766 os贸b w wieku od 18 do 87 lat. Nast臋pnie badaczka sprawdzi艂a w jaki spos贸b przedstawiciele poszczeg贸lnych profili postrzegaj膮 jako艣膰 swojego 偶ycia. Badanie zale偶no艣ci mi臋dzy danym profilem optymizmu, a jako艣ci膮 偶ycia przeprowadzono na grupie 106 os贸b.

Grup臋 uczestnik贸w z najni偶szymi wynikami we wszystkich aspektach optymizmu okre艣la profil Pesymisty. Osoby, kt贸re znalaz艂y si臋 w tej grupie nie oczekiwa艂y niczego dobrego w przysz艂o艣ci i nie mia艂y poczucia sprawczo艣ci. Nie podejmowa艂y 偶adnego wysi艂ku na rzecz osi膮gni臋cia za艂o偶onych cel贸w i unika艂y ryzyka. Mimo, 偶e spadek optymizmu jest skorelowany z wiekiem, w grupie Pesymist贸w znalaz艂y si臋 nie tylko najstarsze osoby w grupie (艣rednia wieku by艂a w tej grupie wyra藕nie najwy偶sza). Jednak ponad 50% reprezentant贸w tej grupy stanowili tak偶e najm艂odsi uczestnicy badania w wieku od 19 do 25 lat. Taki rozk艂ad wieku w艣r贸d pesymist贸w potwierdza wcze艣niejsze wyniki bada艅 nad zwi膮zkiem wieku z optymizmem. W swojej ksi膮偶ce 鈥濷ptymizm 鈥 perspektywa psychologiczna鈥 wydanej w 2010 r. autorka pokaza艂a, 偶e poziom optymizmu ro艣nie wraz z wiekiem i najwy偶szy poziom osi膮ga oko艂o 35 roku 偶ycia. Potem znowu zaczyna si臋 obni偶a膰. Najmniej optymistyczni s膮 m艂odzi doro艣li i osoby starsze. Poziom satysfakcji z 偶ycia by艂 w tej grupie r贸wnie偶 najni偶szy.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Czy jeste艣 kobiet膮 przedsi臋biorcz膮?

Ryzykant贸w wyr贸偶nia艂y najwy偶sze wyniki w zakresie wymiaru nieostro偶no艣ci. To osoby, kt贸rych postaw臋 偶yciow膮 cechuje niefrasobliwo艣膰 w stosunku do rzeczywisto艣ci. Charakteryzuje ich sk艂onno艣膰 do podejmowania ryzyka dla samego ryzyka, bez zwi膮zku z pragnieniem wzbogacania w艂asnych do艣wiadcze艅. Przedstawiciele tej grupy cz臋艣ciej podejmuj膮 ryzykowne dzia艂ania i nie chroni膮 si臋 przed jego konsekwencjami. Co ciekawe, tendencji do ryzyka nie towarzyszy艂a otwarto艣膰 poznawcza i optymistyczne my艣lenie na temat w艂asnej przysz艂o艣ci. Badani nie mieli pozytywnych przekona艅 odno艣nie sprzyjaj膮cego im losu i mo偶liwo艣ci kreowania w艂asnej przysz艂o艣ci. Poziom optymizmu, a zarazem satysfakcji z 偶ycia by艂 w tej grupie umiarkowany, co prawdopodobnie wi膮偶e si臋 z cz臋stym prze偶ywaniem przyjemno艣ci wynikaj膮cej z dreszczyku emocji w sytuacjach ryzykownych.

Optymi艣ci Umiarkowani to uczestnicy badania, kt贸rzy otrzymali umiarkowane wyniki w ka偶dej kategorii optymizmu. Jedynie rezultaty dotycz膮ce otwarto艣ci s膮 wyra藕nie ni偶sze w por贸wnaniu do wynik贸w osi膮ganych przez pozosta艂膮 grup臋 badanych. Grup臋 umiarkowanych optymist贸w wyr贸偶nia niech臋tny stosunek do r贸偶nego rodzaju nowo艣ci.

Optymi艣ci Globalni to osoby, kt贸re uzyska艂y wysokie wyniki w ka偶dym wymiarze optymizmu.
Ich optymizm opiera si臋 zar贸wno na nadziei, 偶e sprawy b臋d膮 si臋 dobrze uk艂ada艂y niezale偶nie od podejmowanych przez nich dzia艂a艅, jak i na poczuciu w艂asnej skuteczno艣ci, kt贸re umo偶liwia im realizacj臋 za艂o偶onych cel贸w.

Te przekonania s膮 wspierane przez tendencj臋 do podejmowania ryzykowanych dzia艂a艅, poniewa偶 konfrontacja z nowymi sytuacjami sprawia reprezentantom tej grupy du偶膮 przyjemno艣膰.
Optymi艣ci Ostro偶ni to grupa, kt贸ra uzyska艂a najwy偶sze wyniki w skali og贸lnego optymizmu.
Cech膮 charakterystyczn膮 tej grupy jest ni偶szy wynik w wymiarze nieuwa偶no艣ci. Ostro偶ni optymi艣ci maj膮 pozytywne nastawienie wobec przysz艂o艣ci, ale unikaj膮 ryzyka.

O ile mo偶na by艂oby przypuszcza膰, 偶e Globalni Optymi艣ci b臋d膮 grup膮 najlepiej oceniaj膮c膮 jako艣膰 swojego 偶ycia, a pesymi艣cie najgorzej, o tyle wysoki poziom zadowolenia z 偶ycia u Ostro偶nych Optymist贸w by艂 pewnym zaskoczeniem. W grupie 艣redniego zadowolenia z 偶ycia uplasowali si臋 Ryzykanci i Umiarkowani Optymi艣ci, kt贸rzy reprezentuj膮 przeci臋tny poziom optymizm.

Jednym z wa偶niejszych praktycznych wniosk贸w z tego badania jest konkluzja, 偶e optymizm mo偶e, ale nie musi, wi膮za膰 si臋 z tendencj膮 do podejmowania ryzyka, a typowi ryzykanci wcale nie maj膮 generalnie wysokiego poziomu optymizmu. Zaprzecza to powszechnemu przekonaniu, 偶e ka偶dy optymista jest nierozs膮dny i 艂atwo podejmuje ryzykowne, nieprzemy艣lane decyzje.

鈥濻zczerze m贸wi膮c, zawsze w膮tpi艂am, czy Martin Seligman mia艂 racj臋 stawiaj膮c w swojej ksi膮偶ce tez臋, 偶e optymi艣ci niezale偶nie od zawodu b臋d膮 si臋 lepiej sprawdza膰 ni偶 pesymi艣ci. Teraz mog臋 przychyli膰 si臋 do tego stwierdzenia zaznaczaj膮c jednak, 偶e wa偶ny jest jeszcze typ tego optymizmu. Wydaje si臋 bowiem, 偶e tak jak w przypadku poczucia satysfakcji z 偶ycia, tak i w przypadku efektywno艣ci dzia艂ania w r贸偶nych obszarach, mog膮 by膰 istotne r贸偶nice mi臋dzy osobami o odmiennych profilach optymizmu. Ale to jeszcze hipoteza, kt贸r膮 nale偶y sprawdzi膰 w badaniach鈥 – m贸wi dr Agnieszka Czerw.

***

Dr Agnieszka Czerw – psycholog pracy i organizacji Uniwersytetu SWPS. Interesuje si臋 warto艣ci膮 i sensem pracy w 偶yciu cz艂owieka, ich rol膮 motywacyjn膮 w funkcjonowaniu zawodowym i rozwojem cz艂owieka w kontek艣cie zawodowym. Od kilkunastu lat prowadzi badania nad zagadnieniami funkcjonowania cz艂owieka w pracy w kontek艣cie psychologii pozytywnej. Na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu prowadzi zaj臋cia z zakresu psychologii pracy i organizacji, zarz膮dzania zasobami ludzkimi.