Mobbing w miejscu pracy

Jak wchodz膮c na rynek rozpozna膰 mobbing?

Ostatnie g艂o艣ne przyk艂ady zachowa艅 mobbingowych w Polsce podsycaj膮 dyskusj臋 spo艂eczn膮. Czy to skrajne przypadki, czy takie zachowania s膮 regularne, a nie m贸wi si臋 o nich g艂o艣no? Jaki rynek zastaj膮 osoby rozpoczynaj膮ce w艂a艣nie karier臋? Jak wynika z bada艅 Pracuj.pl, 录 polskich pracownik贸w do艣wiadczy艂o nieodpowiednich zachowa艅 w miejscu pracy, a 1 na 5 badanych osobi艣cie do艣wiadczy艂 mobbingu. Istotnie cz臋艣ciej z tym problemem mierz膮 si臋 kobiety i to one cz臋艣ciej s膮 sk艂onne zg艂asza膰 takie sytuacje. A偶 65% badanych twierdzi, 偶e z艂e traktowanie pracownik贸w to wci膮偶 istotny problem na polskim rynku pracy. Jak unikn膮膰 tego problemu, zw艂aszcza na pocz膮tku kariery? Jak go rozpozna膰 i gdzie postawi膰 granice?

M艂odzi pracownicy musz膮 nauczy膰 si臋 rozpoznawa膰 mobbing

Jak wynika z Kodeksu pracy, mobbing to 鈥渄zia艂ania lub zachowania dotycz膮ce pracownika lub skierowane przeciwko niemu, polegaj膮ce na uporczywym i d艂ugotrwa艂ym n臋kaniu lub zastraszaniu go, wywo艂uj膮ce u niego zani偶on膮 ocen臋 przydatno艣ci zawodowej, powoduj膮ce lub maj膮ce na celu poni偶enie lub o艣mieszenie tej osoby, izolowanie jej lub wyeliminowanie z zespo艂u wsp贸艂pracownik贸w.鈥 Od wielu lat Unia Europejska prowadzi inicjatywy maj膮ce na celu wykluczenie tego rodzaju zachowa艅. Dodatkowo Komisja Europejska i Parlament Europejski stale podejmuj膮 dzia艂ania w celu zwi臋kszenia 艣wiadomo艣ci na temat nieprawid艂owych zachowa艅 w pracy oraz zach臋caj膮 do wprowadzenia polityk antymobbingowych w ca艂ej UE. Polska w 2004 roku przyj臋艂a ustaw臋 o og贸lnym zakresie dzia艂a艅 maj膮cych na celu zapobieganie dyskryminacji. Ponadto, w wielu firmach w Polsce wprowadzono w艂asne polityki antymobbingowe, kt贸re s膮 zgodne z wymaganiami wynikaj膮cymi z dyrektywy UE i polskiego prawa.

Niestety problem nieodpowiednich zachowa艅 na polskim rynku pracy wci膮偶 wyst臋puje i cz臋sto pozostaje tematem tabu. Pracownicy i pracowniczki do艣wiadczaj膮cy mobbingu lub b臋d膮cy jego 艣wiadkami wykazuj膮 obawy przed zg艂aszaniem tego typu sytuacji i konsekwencjami takich zg艂osze艅. Sytuacja mo偶e by膰 jeszcze trudniejsza dla najm艂odszego pokolenia, pracownik贸w rozpoczynaj膮cych karier臋, dla kt贸rych rozpoznanie mobbingu i przeciwdzia艂anie mu mo偶e by膰 wyzwaniem, na kt贸re nie s膮 gotowi. By sprawdzi膰, jak sytuacja wygl膮da w艣r贸d Polskich pracownik贸w i pracowniczek, serwis Pracuj.pl przeprowadzi艂 badanie na reprezentatywnej grupie 1790 pracuj膮cych Polak贸w.

M艂odzi ludzie dopiero co wkraczaj膮cy w doros艂o艣膰 i na rynek pracy, mog膮 szybko zderzy膰 si臋 z tward膮 rzeczywisto艣ci膮. Rzeczywisto艣ci膮 nap臋dzan膮 rywalizacj膮 czy te偶 wy艣cigiem szczur贸w. I nie ma w tym nic z艂ego do momentu, kiedy pewne granice nie zostan膮 przekroczone i niekt贸re zachowania nie zaczn膮 wkracza膰 na grunt mobbingu. M艂ody pracownik z du偶ym prawdopodobie艅stwem, mo偶e mie膰 trudno艣膰 z odczytaniem niekt贸rych zachowa艅 jako mobbing

Co 5. badany do艣wiadczy艂 mobbingu

1 na 5 badanych przez Pracuj.pl os贸b deklaruje, 偶e w pracy do艣wiadczy艂 osobi艣cie mobbingu. Kobiety wyra藕nie cz臋艣ciej (24%) od m臋偶czyzn (15%) przyznaj膮, 偶e spotka艂y si臋 z tak膮 sytuacj膮. Jednocze艣nie respondenci i respondentki w podobnej skali deklaruj膮, 偶e byli 艣wiadkami mobbingu dotykaj膮cego ich wsp贸艂pracownik贸w (12% kobiet i 13% m臋偶czyzn).

Najcz臋艣ciej do艣wiadczenie mobbingu deklaruje grupa pracownik贸w w przedziale wiekowym 35-44. Warto zwr贸ci膰 uwag臋 tak偶e na fakt, 偶e pod k膮tem poziomu edukacji, to osoby z wy偶szym wykszta艂ceniem najcz臋艣ciej spotyka艂y si臋 z dzia艂aniami mobbingowymi, z czego istotnie cz臋艣ciej s膮 to kobiety (27%) ni偶 m臋偶czy藕ni (18%).

Z danych jasno wynika, 偶e mobbing to wci膮偶 powa偶ny problem na lokalnym rynku pracy.

Kiedy mo偶emy by膰 pewni, czy jeste艣my ofiar膮 nieprawid艂owych praktyk w 艣rodowisku zawodowym? Jak, zw艂aszcza jako pocz膮tkuj膮cy pracownicy, mo偶emy rozpozna膰 te dzia艂ania i gdzie postawi膰 granic臋?

To mo偶e wydawa膰 si臋 trudne w oparciu o nieprecyzyjne definicje o uog贸lnionym charakterze. Dlatego w艂a艣nie warto sformu艂owa膰 pewne wskaz贸wki, kt贸re mog膮 pom贸c w zidentyfikowaniu mobbingu w pracy.

Przes艂anki sugeruj膮ce, 偶e mamy do czynienia z tak膮 form膮 n臋kania, to m.in.: niemo偶no艣膰 okre艣lenia konkretnych i racjonalnych przyczyn negatywnego zachowania danej osoby wobec ofiary. Co wa偶ne, dzia艂ania mobbingowe cechuje tak偶e powtarzalno艣膰 i wyst臋powanie w spos贸b ci膮g艂y przez d艂u偶szy czas, a zdarzenia te maj膮 podobny charakter. W konsekwencji mog膮 one doprowadzi膰 do zani偶enia samooceny i rozstroju zdrowia pracownika, a nawet depresji.

M贸wi膮c o mobbingu musimy pami臋ta膰 o tym, 偶e te dzia艂ania nie musz膮 wyst臋powa膰 na linii pracodawca-pracownik. Rozr贸偶niane s膮 dwa rodzaje mobbingu. Pierwszy to mobbing pionowy, czyli sytuacja, w kt贸rej mobber i ofiara znajduj膮 si臋 na r贸偶nych poziomach w hierarchii zatrudnienia, czyli gdy zjawisko dotyczy relacji mi臋dzy prze艂o偶onym a podw艂adnym. Mo偶liwe jest jednak tak偶e wyst臋powanie mobbingu poziomego, gdy obie strony s膮 na tym samym poziomie w hierarchii zatrudnienia. Rozpoczynaj膮c karier臋 m艂ode osoby powinny mie膰 艣wiadomo艣膰 i by膰 wyczulone na to, jakie zachowania mog膮 by膰 przekroczeniem granicy w relacji prze艂o偶onego z podw艂adnym oraz pomi臋dzy wsp贸艂pracownikami. Niezale偶nie od tego, kto jest sprawc膮 mobbingu, jego konsekwencje zawsze jednak ponosi pracodawca 鈥 to do jego obowi膮zk贸w nale偶y przeciwdzia艂anie takim zjawiskom.

Polacy obawiaj膮 si臋 zg艂asza膰 nieprawid艂owo艣ci

To niepokoj膮ce, 偶e w Polsce wci膮偶 tak wiele os贸b deklaruje, 偶e spotka艂o si臋 z nieprawid艂owo艣ciami w tym zakresie. Jednocze艣nie powy偶sze deklaracje nie maj膮 pokrycia w liczbach i statystykach dotycz膮cych oficjalnych zg艂osze艅, co mo偶e 艣wiadczy膰 o tym, 偶e cho膰 obserwujemy z艂e praktyki w pracy, b膮d藕 do艣wiadczamy ich osobi艣cie, to wci膮偶 obawiamy si臋 o nich m贸wi膰.

Jak podaje Pa艅stwowa Inspekcja Pracy, w 2021 roku zg艂oszono 2,8 tys. skarg zwi膮zanych z dzia艂aniami mobbingowymi. Jak z kolei wynika z badania Aktywno艣ci Ekonomicznej Ludno艣ci, opublikowanego przez GUS, w Polsce jest obecnie ponad 17 milion贸w os贸b aktywnych zawodowo. Liczby te w zestawieniu z deklaracjami respondent贸w badania Pracuj.pl, jasno wskazuj膮 na dysproporcje pomi臋dzy rzeczywisto艣ci膮 opisywan膮 przez badanych, a ich oficjalnymi dzia艂aniami w tym zakresie. Sytuacji nie sprzyjaj膮 przepisy polskiego prawa, kt贸rych obecne brzmienie utrudnia udowodnienie mobbingu, co potwierdzaj膮 z kolei liczby skarg uznanych za bezzasadne. Wg danych G艂贸wnego Inspektoratu Pracy (GIP) w 2021 roku w ten spos贸b sklasyfikowano a偶 445 skarg, a 1518 uznano za niemo偶liwe do zweryfikowania. Nie dziwi wi臋c fakt, 偶e pracownicy obawiaj膮 si臋 zg艂aszania nieprawid艂owo艣ci 鈥 nierozwi膮zane mog膮 skutkowa膰 powrotem do pracy z osobami, na kt贸re z艂o偶ona zosta艂a skarga 鈥 lub nie widz膮 sensu we wnoszeniu skarg czy zarzut贸w. Obawy te potwierdzaj膮 zg艂oszenia anonimowe. G艂贸wny Inspektorat Pracy wskazuje, 偶e stanowi膮 one kilkana艣cie procent zg艂osze艅 w skali roku. Pracownicy obawiaj膮 si臋 konsekwencji oraz utraty pracy, a skarga anonimowa jest dla nich jedn膮 z metod pomocnych w rozwi膮zaniu problemu. Nie jest to jednak idealne rozwi膮zanie, bo identyfikacja osoby zg艂aszaj膮cej w mniejszych firmach lub mniejszych zespo艂ach r贸wnie偶 jest mo偶liwa.

Niemal 7 na 10 "Zetek" widzi z艂e traktowanie pracownik贸w

65% badanych potwierdza, 偶e z艂e traktowanie pracownik贸w to wci膮偶 istotny problem w Polsce. Najcz臋艣ciej dostrzegaj膮 go kobiety 鈥 a偶 74% respondentek, w por贸wnaniu do 57% respondent贸w twierdzi, 偶e mobbing wci膮偶 jest istotnym problemem w Polsce. Dane wskazuj膮, 偶e w艣r贸d grup wiekowych istotnie cz臋艣ciej problem widz膮 w艂a艣nie m艂odzi: osoby w wieku 25-34 lata, czyli przedstawiciele pokolenia Y (71%) oraz ich m艂odsi koledzy z pokolenia Z, reprezentuj膮cy grup臋 wiekow膮 w przedziale 18-24 lata (69%). Dostrzeganie zjawiska i postrzeganie go jako problem maleje z wiekiem. W艣r贸d przedstawicieli pokolenia tzw. baby boomers problem deklaruje a偶 o 11 punkt贸w procentowych mniejsza grupa ni偶 w pokoleniu Y.

Aby temu przeciwdzia艂a膰, konieczna jest edukacja. A偶 84% kobiet uwa偶a, 偶e powinno si臋 kszta艂ci膰 pracownik贸w w zakresie tego, jak w odpowiedni spos贸b reagowa膰 na mobbing i jakie kroki podejmowa膰 w sytuacji, kiedy dojdzie do takich nieprawid艂owo艣ci. M臋偶czy藕ni r贸wnie偶 cz臋sto, cho膰 istotnie rzadziej ni偶 kobiety wyra偶aj膮 potrzeb臋 tego rodzaju edukacji (71% badanych pan贸w). 82% kobiet uwa偶a, 偶e w zakresie edukacji koniecznym dzia艂aniem jest tak偶e kszta艂cenie manager贸w na temat tego, jak unika膰 zachowa艅 mobbingowych. Tak膮 potrzeb臋 dostrzega 70% m臋偶czyzn. Kobiety nie s膮 oczywi艣cie jedynymi poszkodowanymi, jednak z bada艅 wynika, 偶e s膮 one cz臋艣ciej ofiarami mobbingu i cz臋艣ciej dostrzegaj膮 potrzeb臋 rozwi膮zania tego problemu.

OBEJRZYJ TE呕 WEBINAR PRAWNICZKI MONIKI WIECZOREK NA NASZYM KANALE YOUTUBE: