Chodzisz na lewe L4? Na zdj─Öciu od lewej: Marzena Pilarz-Herzyk, Monika Smulewicz Olga Kozierowska

Chodzisz na lewe L4?

Remont w domu, w┼éasny ┼Ťlub, wczasy za granic─ů, dodatkowa praca, uczestniczenie w zbiorach warzyw i pomoc przy budowie kurnika. To tylko niekt├│re powody si─Ögania po lewe L4, o kt├│rych czytamy w raporcie Live Career. Co w takim razie robi─ç, gdy pracownik nadu┼╝ywa zwolnie┼ä lekarskich? A co zrobi─ç, kiedy pracodawca podwa┼╝a nasze prawdziwe zwolnienie? Olga Kozierowska rozmawia na ten temat w nowym odcinku podcastu Sukces Pisany Szmink─ů. Jej go┼Ťciniami s─ů Monika Smulewicz, ekspertka ds. HR, autorka profilu HR na szpilkach i Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka, specjalistka prawa pracy i autorka bloga mamaprawniczka.pl.

Olga Kozierowska: Eksperci wskazuj─ů, ┼╝e 36% kontrolowanych zwolnie┼ä lekarskich by┼éo wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem. Czy to znaczy, ┼╝e jeste┼Ťmy w czo┼é├│wce Unii Europejskiej czy mo┼╝e jednak nie jest a┼╝ tak ┼║le?

Marzena Pilarz-Herzyk: My┼Ťl─Ö, ┼╝e mo┼╝emy by─ç w czo┼é├│wce. Przede wszystkim dlatego, ┼╝e mamy bardzo ┼éagodne przepisy, je┼Ťli chodzi o przechodzenie na zwolnienia. W innych krajach europejskich nie ma tak du┼╝ego przyzwolenia na zwolnienia ÔÇô cz─Östo ÔÇô bez wi─Ökszego powodu, chocia┼╝by w ci─ů┼╝y. S─ů kraje, w kt├│rych je┼╝eli kobieta w ci─ů┼╝y nie jest hospitalizowana, to nie ma przes┼éanek do wystawienia zwolnienia chorobowego. A wcze┼Ťniej, je┼Ťli rzeczywi┼Ťcie ┼║le si─Ö czuje i nie mo┼╝e pracowa─ç, to ma prawo skorzysta─ç z innej formy pracy. P├│j┼Ťcie na zwolnienie ÔÇ×od takÔÇŁ jest u nas do┼Ť─ç proste. I rzeczywi┼Ťcie na te zwolnienia do┼Ť─ç cz─Östo si─Ö chodzi, nie tylko w ci─ů┼╝y.

Monika Smulewicz: 237┬á000┬á000 dni zwolnie┼ä lekarskich odnotowali┼Ťmy w 2023 roku. Jak przy┼éo┼╝ymy do tego te statystyki, o kt├│rych Olgo m├│wisz, to s─ů gigantyczne koszty dla pracodawc├│w w Polsce. Jest taka moda i przyzwolenie, ┼╝e w Polsce si─Ö po prostu chodzi na zwolnienia lekarskie. Cz─Östo te zwolnienia wykorzystywane s─ů jako dodatkowy spos├│b, aby usprawiedliwi─ç nieobecno┼Ť─ç w pracy i otrzyma─ç za ni─ů wynagrodzenie, w momencie, w kt├│rym ju┼╝ np. sko┼äczy si─Ö pula urlopu wypoczynkowego do wykorzystania. My┼Ťl─Ö sobie, ┼╝e dop├│ki nie zmienimy naszej narodowej mentalno┼Ťci, to nie zmieni si─Ö r├│wnie┼╝ ten stan rzeczy. Problem jest w du┼╝ej mierze w naszych g┼éowach.

Moja siostra uczy┼éa si─Ö kiedy┼Ť w Danii i opowiada┼éa mi histori─Ö o s─ůsiedzie, kt├│ry wszed┼é na dach i zacz─ů┼é remontowa─ç dach├│wki w trakcie zwolnienia lekarskiego. Natychmiast zosta┼é zg┼éoszony przez s─ůsiad├│w do odpowiedniej instytucji. Zosta┼é zg┼éoszony, bo w krajach skandynawskich nie ma przyzwolenia na takie zachowania.

Marzena: Rozmawia┼éam kiedy┼Ť z osob─ů odpowiedzialn─ů za ca┼éy pion kontroli w ZUS i jest mn├│stwo s─ůsiedzkich donos├│w i zdj─Ö─ç z dowodami ÔÇŽ Pracownicy ZUS r├│wnie┼╝ sami sprawdzaj─ů profile na Facebooku.

Olga: Przecie┼╝ to g┼éupotaÔÇŽ Skoro wiem, ┼╝e oszukuj─Ö, bior─Ö zwolnienie lekarskie i lec─Ö do Egiptu, to i tak podejrzane b─Ödzie, jak wr├│c─Ö z urlopu opalona. Ale ┼╝eby dodatkowo pokazywa─ç jeszcze zdj─Öcia z wyjazdu na FacebookuÔÇŽ

Marzena: Wiesz w czym jest problem? Rozmawiam o tych zwolnieniach bardzo cz─Östo i od drugiej strony s┼éysz─Ö: ÔÇ×Ale ja nie oszukuj─Ö. Ja p┼éac─Ö sk┼éadki, wi─Öc mam prawo. Kto powiedzia┼é, ┼╝e nie mog─Ö jecha─ç na urlop i wypoczywa─ç, je┼╝eli to w┼éa┼Ťnie mi pomaga?ÔÇŁ. Naprawd─Ö w g┼éowach wielu os├│b nie ma przekonania czy refleksji, ┼╝e to jest nadu┼╝ycie. Nie traktuj─ů tego w kategoriach ÔÇ×┼ŤciemnianiaÔÇŁ. ┬á

Monika: To jest du┼╝y problem dla wielu przedsi─Öbiorc├│w. Ale te┼╝ chcia┼éabym, ┼╝eby┼Ťmy popatrzy┼éy na to wieloaspektowo. Bo tak jak po jednej stronie mamy pracownik├│w, kt├│rzy s─ů nieuczciwi i wykorzystuj─ů zwolnienia lekarskie jako dodatkow─ů, usprawiedliwion─ů i p┼éatn─ů nieobecno┼Ť─ç w pracy, tak po drugiej stronie mamy wielu pracownik├│w bardzo uczciwych. Takich, kt├│rzy sumiennie wykonuj─ů swoje obowi─ůzki, a nawet przychodz─ů do pracy wr─Öcz chorzy. Jak popatrzymy na kultur─Ö pracy, jak─ů mamy w dobie pracy zdalnej czy hybrydowej, to wiele os├│b w og├│le nie korzysta ze zwolnie┼ä lekarskich. Gdy jeste┼Ťmy przezi─Öbieni czy mamy jakie┼Ť lekkie dolegliwo┼Ťci, kt├│re normalnie sprawi┼éyby, ┼╝e wzi─Öliby┼Ťmy zwolnienie i nie poszli do biura, to siedz─ůc w domu, po prostu tego nie robimy.

Z trzeciej strony powinni┼Ťmy popatrze─ç na przedsi─Öbiorc├│w. W niekt├│rych firmach bardzo ┼║le postrzegane jest, gdy pracownicy chodz─ů na zwolnienia lekarskie. I my┼Ťl─Ö, ┼╝e to mo┼╝e w du┼╝ej mierze wynika─ç z do┼Ťwiadcze┼ä przedsi─Öbiorc├│w i z ogromnych koszt├│w, kt├│re ponosz─ů. Je┼╝eli jeste┼Ťmy np. ma┼éym przedsi─Öbiorc─ů i musimy pokry─ç koszty 33-ech dni zwolnienia lekarskiego w ka┼╝dym roku kalendarzowymÔÇŽ

Olga: A dodatkowo mamy 5 os├│b w zespoleÔÇŽ

Monika: I jeszcze zdarzy si─Ö sytuacja, ┼╝e w tym samym czasie 2 czy 3 pracownice zajd─ů w ci─ů┼╝─Ö i id─ů na zwolnienia lekarskieÔÇŽ A my z jednej strony musimy zrekrutowa─ç nowy zesp├│┼é, ponie┼Ť─ç koszty wdro┼╝enia i z drugiej strony pokry─ç koszty zwolnienia lekarskiego.

To jest taki aspekt, na kt├│ry powinni┼Ťmy zwr├│ci─ç uwag─Ö, czyli obci─ů┼╝enie przedsi─Öbiorc├│w. Ale z drugiej strony te┼╝ s─ů przedsi─Öbiorcy, kt├│rzy ┼║le reaguj─ů na zwolnienia lekarskie i wr─Öcz oczekuj─ů, ┼╝eby pracownicy przychodzili do pracy chorzy. Powiedzia┼éabym wi─Öc, ┼╝e po ─çwiarteczce k┼éopot├│w mamy w ka┼╝dej z tych grup.

Olga: Co w takim razie pracodawca mo┼╝e zrobi─ç, je┼╝eli dowie si─Ö czy te┼╝ ma podejrzenia, ┼╝e zwolnienie nie jest prawdziwe?

Monika: Pracodawca – przede wszystkim – ma tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç, kt├│ra jest mu zagwarantowana w ustawie o systemie ubezpiecze┼ä spo┼éecznych, kt├│ra m├│wi o tym, ┼╝e pracodawca mo┼╝e powo┼éa─ç Komisj─Ö Prawid┼éowo┼Ťci Wykorzystania Zwolnie┼ä Lekarskich. Pracodawca, kt├│ry wyp┼éaca wynagrodzenie chorobowe mo┼╝e skontrolowa─ç pracownika, czy on w prawid┼éowy spos├│b takie zwolnienie lekarskie wykorzystuje. Je┼╝eli jeste┼Ťmy pracodawc─ů, kt├│ry zatrudnia co najmniej 20 ubezpieczonych, r├│wnocze┼Ťnie stajemy si─Ö po┼Ťrednikiem Zak┼éadu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych w zakresie wyp┼éacania zasi┼ék├│w chorobowych. Mo┼╝emy wtedy kontrolowa─ç r├│wnie┼╝ zwolnienia lekarskie, kt├│re s─ů zwolnieniami zasi┼ékowymi. Czyli tak naprawd─Ö my nie jeste┼Ťmy zupe┼énie bezbronni. Niemniej jednak pracownik ma w tej chwili obowi─ůzek, ┼╝eby poinformowa─ç nas o zmianie miejsca, w kt├│rym sp─Ödza czas na zwolnieniu lekarskim. Tak naprawd─Ö mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e z jednej strony mamy przepisy, kt├│re na to pozwalaj─ů, ale z drugiej strony te 2 dni, kt├│re ma pracownik na poinformowanie, mog─ů by─ç takim wytrychem: w┼éa┼Ťnie ┼║le si─Ö poczu┼éem, pojecha┼éem do mamy, cioci, babci.

Olga: A co w przypadku, kiedy kto┼Ť jest na bardzo d┼éugim zwolnieniu tzw. odnawialnym i jako pracodawca chcemy tego kogo┼Ť zwolni─ç, a on przychodzi i wr─Öcza nam zwolnienie?

Marzena: To jest jeszcze inna grupa. To s─ů osoby chodz─ůce na zwolnienia po to, by nie zosta─ç zwolnionym z pracy. Pracuj─Ö z pracodawcami, kt├│rzy oko┼éo 20. [dnia miesi─ůca] dzwoni─ů i pytaj─ů: Jak zwolni─ç, ┼╝eby kto┼Ť mi nie zd─ů┼╝y┼é da─ç zwolnienia? I pracuj─Ö z pracownikami, kt├│rzy m├│wi─ů, ┼╝e jutro jest 28. [dzie┼ä miesi─ůca], wi─Öc ja musz─Ö jeszcze dzisiaj da─ç zwolnienie. Ale tutaj te┼╝ s─ů dwie strony medalu, bo b─Ödziemy mie─ç histori─Ö kogo┼Ť, kto ewidentnie spodziewa si─Ö zwolnienia, bo zosta┼éy wdro┼╝one plany naprawcze i nie ma tutaj mo┼╝liwo┼Ťci wsp├│lnego budowania dalszej drogi, a kto┼Ť inny po prostu zaskakuje nas tym zwolnieniem. B─Ödziemy mie─ç te┼╝ mn├│stwo historii, gdzie to ten pracodawca nie jest uczciwy i szuka tylko momentu, ┼╝eby kogo┼Ť zwolni─çÔÇŽ I czasami rzeczywi┼Ťcie to jest jedyna droga, ┼╝eby si─Ö ochroni─ç. Zwolnienia s─ů problematyczne i cz─Östo s─ů to sytuacje, kt├│re nie s─ů zerojedynkowe. B─Ödzie grupa os├│b nadu┼╝ywaj─ůca i b─Ödzie grupa, kt├│ra naprawd─Ö nie ma wyj┼Ťcia.

Patrz─ůc z perspektywy pracodawcy – je┼╝eli mamy takie d┼éugie zwolnienie, to podczas tego zwolnienia nie mo┼╝emy komu┼Ť wypowiedzie─ç umowy o prac─Ö. Takie uprawnienie mamy dopiero po 3 miesi─ůcach ┼Ťwiadczenia rehabilitacyjnego, czyli jest to 9 miesi─Öcy = 182 dni zwolnienia i 3 miesi─ůce ┼Ťwiadczenia rehabilitacyjnego – to jest taki okres, kiedy my tego pracownika musimy trzyma─ç. To, ┼╝e pracodawca za niego nie p┼éaci, bo to s─ů pieni─ůdze z Funduszu Ubezpiecze┼ä Spo┼éecznych to jedno, ale mamy ten wakat zablokowany. Jednak to zwolnienie si─Ö kiedy┼Ť sko┼äczyÔÇŽ