Prawnik radzi jak umowa jest najlepsza dla pracownika

Umowa o prac臋 czy zlecenie? Prawnik radzi, jak膮 umow膮 najlepiej podpisa膰 z pracodawc膮!

dr hab. Monika Lewandowicz-Machnikowska, Uniwersytet SWPS

Umowa o prac臋 lepsza ni偶 zlecenie? A mo偶e najkorzystniejsza b臋dzie umowa o dzie艂o?聽Prawnik radzi, jak膮 umow膮 najlepiej podpisa膰 z pracodawc膮!
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on email
Share on linkedin

Rynek pracownika czy pracodawcy?

Przez wiele lat, gdy w Polsce z powodu sytuacji gospodarczej wiele os贸b boryka艂o si臋 z problemem bezrobocia, forma zatrudnienia by艂a narzucana przez podmioty zatrudniaj膮ce. Obecnie wraz z popraw膮 sytuacji na rynku pracy, kt贸ry sta艂 si臋 w wielu bran偶ach 鈥瀝ynkiem pracownika鈥, a nie pracodawcy, ju偶 aplikuj膮c o stanowisko cz臋sto negocjujemy zasady wsp贸艂pracy. Czym tak naprawd臋 r贸偶ni si臋 umowa o prac臋 od umowy zlecenia, czy umowy o dzie艂o? Kt贸ra jest najkorzystniejsza? – t艂umaczy dr hab. Monika Lewandowicz-Machnikowska, prof. Uniwersytetu SWPS, dziekan Wydzia艂u Prawa i Komunikacji Spo艂ecznej w Filii we Wroc艂awiu Uniwersytetu SWPS.

Umowa o prac臋 nie zawsze najlepsza

Nie ma jednej dobrej odpowiedzi na to pytanie. Wbrew pozorom umowa o prac臋, kt贸ra powszechnie uwa偶ana jest za najlepsz膮 podstaw臋 zatrudnienia, mo偶e by膰 niewygodna. Lektor j臋zyka obcego czy prawnik, zw艂aszcza gdy nie lubi pracowa膰 w narzuconych z g贸ry, sta艂ych godzinach i ceni sobie mo偶liwo艣膰 samodzielnego decydowania o sposobie realizacji powierzonego mu zadania, mo偶e nie zdecydowa膰 si臋 na ten rodzaj umowy. W zale偶no艣ci od wykonywanego zawodu, indywidualnych predyspozycji i potrzeb nale偶y wybra膰 podstaw臋 zatrudnienia dostosowan膮 do sposobu wykonywania pracy. Warto zwr贸ci膰 uwag臋 nie tylko na wysoko艣膰 wynagrodzenia, ale i na zakres swobody w wykonywaniu zada艅, mo偶liwo艣膰 korzystania z urlopu, odpowiedzialno艣膰 za niewykonanie lub nienale偶yte wykonywanie obowi膮zk贸w, a tak偶e obj臋cie ubezpieczeniem spo艂ecznym.

Zakres swobody

Zawarcie umowy o prac臋 powoduje powstanie stosunku pracy, do kt贸rego zastosowanie maj膮 przepisy kodeksu pracy. Umowy cywilnoprawne, to znaczy umowa zlecenia (art. 734 k.c.), a cz臋艣ciej umowa o 艣wiadczenie us艂ug podobna do umowy zlecenia (art. 750 k.c.) czy umowa o dzie艂o (art. 627 k.c.), to dokumenty regulowane przez kodeks cywilny. Wybieraj膮c rodzaj porozumienia decydujemy o tym, kt贸re przepisy b臋d膮 kszta艂towa艂y nasze obowi膮zki, a w konsekwencji 鈥 jaki zakres swobody b臋dzie przys艂ugiwa艂 stronom w zakresie kszta艂towania wzajemnych praw i powinno艣ci.

Osobi艣cie czy na zast臋pstwo

Nawi膮zanie stosunku pracy oraz ustalenie jej warunk贸w i p艂acy wymaga zgodnego o艣wiadczenia woli pracodawcy i pracownika (art. 11 k.p.). Pracownik zobowi膮zuje si臋 do wykonywania okre艣lonych zada艅 na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie, kt贸re zostan膮 przez niego wyznaczone. Natomiast pracodawca gwarantuje zatrudnienie pracownika i p艂atno艣膰 wynagrodzenia w terminie okre艣lonym w umowie.

W ramach umowy o prac臋, pracownik wykonuje prac臋 osobi艣cie bez mo偶liwo艣ci powierzenia swoich zda艅 innej osobie. Zleceniobiorca czy wykonawca dzie艂a mog膮 poszuka膰 dla siebie zast臋pstwa, je艣li w umowie nie ma zastrze偶enia, 偶e wykonawc膮 mo偶e by膰 jedynie osoba podpisuj膮ca umow臋.

Czy rezultat ma znaczenie?

Pracownik etatowy nie odpowiada za rezultat, jaki osi膮gnie wykonuj膮c zadania okre艣lone w umowie. Na mocy prawa jest jedynie zobowi膮zany do podj臋cia wskazanych przez pracodawc臋 czynno艣ci i sumiennego ich wype艂nienia. Podobnie zleceniobiorca. Natomiast wykonawca dzie艂a jest odpowiedzialny za ostateczny efekt, co oznacza, 偶e zobowi膮zuje si臋 do osi膮gni臋cia okre艣lonego rezultatu. Z tego wzgl臋du dzie艂o b臋d膮ce przedmiotem umowy powinno zosta膰 wykonane zgodnie ze szczeg贸艂owym opisem zawartym w dokumencie, w wyznaczonym czasie oraz stanowi膰 samoistny przedmiot istniej膮cy poza osob膮 swojego tw贸rcy.

Szkody i obowi膮zki

Wa偶nym elementem, na kt贸ry nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 wybieraj膮c rodzaj umowy jest kwestia odpowiedzialno艣ci za niewykonanie lub nienale偶yte wykonanie obowi膮zk贸w. W stosunku pracy, co do zasady, za szkody wyrz膮dzone przez pracownika osobom trzecim przy wykonywaniu obowi膮zk贸w pracowniczych odpowiada tylko pracodawca, a nie sam pracownik (art. 120 k.p.). Po naprawieniu szkody pracodawca mo偶e domaga膰 si臋 zwrotu poniesionych koszt贸w tylko do wysoko艣ci trzymiesi臋cznego wynagrodzenia pracownika. Takie ograniczenia odpowiedzialno艣ci nie stosuj膮 si臋 do os贸b zatrudnionych na podstawie um贸w cywilnoprawnych, odpowiadaj膮 oni za wyrz膮dzone szkody na zasadach wynikaj膮cych z kodeksu cywilnego.

Przeczytaj tak偶e: Umowa o zakazie konkurencji zabezpiecza pracodawc臋. Czy zagra偶a pracownikowi? I jak chroni go kodeks pracy?

A co z ryzykiem?

Warto r贸wnie偶 pami臋ta膰, 偶e to pracodawca zatrudniaj膮cy pracownika ponosi zwi膮zane z tym ryzyko ekonomiczne (np. osi膮gni臋cie celu gospodarczego), techniczne (np. awaria urz膮dze艅), osobowe (np. wyb贸r osoby nieposiadaj膮cej okre艣lonych umiej臋tno艣ci) i socjalne (np. choroba pracownika). Oznacza to, 偶e okoliczno艣ci zwi膮zane z tymi zagro偶eniami nie pozbawiaj膮 pracownika prawa do wynagrodzenia.

Wynagrodzenie

Zatrudnienie na podstawie umowy o prac臋 oznacza, 偶e pe艂nienie zada艅 na danym stanowisku zawsze b臋dzie mia艂o charakter odp艂atny. Pracownik nie mo偶e zrzec si臋 prawa do wynagrodzenia za prac臋 ani przenie艣膰 tego prawa na inn膮 osob臋. Ma r贸wnie偶 gwarancj臋 minimalnego wynagrodzenia za prac臋. Zleceniobiorcy i osoby wykonuj膮ce us艂ugi korzystaj膮 z takiej ochrony tylko cz臋艣ciowo, od kiedy wprowadzono minimaln膮 stawk臋 godzinow膮 z tytu艂u wykonywania umowy zlecenia i um贸w o 艣wiadczenie us艂ug.

Samodzielno艣膰 vs. Kontrola

Pracownik etatowy jest podporz膮dkowany pracodawcy. Wykonuje prac臋 pod kierownictwem prze艂o偶onego, w okre艣lony spos贸b we wskazanym miejscu, czasie. Z przepis贸w reguluj膮cych umowy cywilnoprawne wynika, 偶e mi臋dzy stronami nie ma zale偶no艣ci czy podporz膮dkowania. Wykonawca dzie艂a okre艣la samodzielnie czas, miejsce i spos贸b jego wykonywania, nie podlega kierownictwu zamawiaj膮cego ani nie jest zwi膮zany jego poleceniami. Przyjmuj膮cy zlecenie r贸wnie偶 sam rozstrzyga o czasie i miejscu jego wykonania. Powinien stosowa膰 si臋 do wskaz贸wek zleceniodawcy co do sposobu wykonywania zlecenia, ale w pewnych okoliczno艣ciach mo偶e od nich odst膮pi膰 (art. 737 k.c.).

Pracownik zawsze ubezpieczony

Wa偶ne w przypadku umowy o prac臋 jest ubezpieczenie spo艂eczne. Pracownik ma zapewnione ubezpieczenie emerytalne, rentowne, chorobowe i wypadkowe. W pozosta艂ych rodzajach um贸w jest to dobrowolne. Osoby wykonuj膮ce umow臋 o dzie艂o nie podlegaj膮 w og贸le ubezpieczeniu spo艂ecznemu z wyj膮tkiem sytuacji, gdy osoba taka zawar艂a umow臋 o dzie艂o ze swoim pracodawc膮 lub wykonuje us艂ug臋 na rzecz swojego pracodawcy.

Nazwa nie przes膮dza o charakterze umowy

Zawieraj膮c umow臋 warto pami臋ta膰 o tym, 偶e to nie nazwa decyduje o jej kwalifikacji prawnej. Zatrudnienie, kt贸re faktycznie jest realizowane w warunkach okre艣lonych w kodeksie pracy jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez wzgl臋du na nazw臋 zawartej przez strony umowy. Osoba wykonuj膮ca prac臋, jak r贸wnie偶 na przyk艂ad ZUS, mog膮 wykazywa膰, 偶e umowa nazwana przez strony umow膮 zlecenia czy umow膮 o dzie艂o jest w rzeczywisto艣ci umow膮 o prac臋. Przyk艂adowo mimo innej nazwy umowy mo偶na mie膰 do czynienia z podporz膮dkowaniem pracowniczym osoby wykonuj膮cej zlecenie lub dzie艂o. Ustalenie, przez ZUS w drodze decyzji lub przez s膮d w orzeczeniu, 偶e mi臋dzy stronami umowy cywilnoprawnej w rzeczywisto艣ci istnia艂 stosunek pracy mo偶e powodowa膰 dotkliwe konsekwencje finansowe, wynikaj膮ce z zastosowania do nich obowi膮zk贸w z zakresu prawa pracy i prawa ubezpiecze艅 spo艂ecznych. W szczeg贸lno艣ci pracodawca b臋dzie musia艂 zap艂aci膰 sk艂adki na ubezpieczenie spo艂eczne od stosunku pracy, a niekiedy wyp艂aci膰 艣wiadczenia ze stosunku pracy, np. nieprzedawnione wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Pracodawca mo偶e r贸wnie偶 zosta膰 ukarany grzywn膮 (art. 281 k.p.).

O autorce:

dr hab. Monika Lewandowicz-Machnikowska – prof. Uniwersytetu SWPS, dziekan Wydzia艂u Prawa i Komunikacji Spo艂ecznej w Filii we Wroc艂awiu Uniwersytetu SWPS.

Zarejestruj si臋 aby otrzyma膰 newsletter

 

Na tej stronie wykorzystujemy cookies. Uzyskujemy do nich dost臋p w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia prawid艂owego dzia艂ania strony. Je偶eli nie wyra偶asz na to zgody, mo偶esz zmieni膰 ustawienia w swojej przegl膮darce. Zobacz wi臋cej w Polityce Prywatno艣ci.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close