oszcz臋dzanie

Introwertycy oszcz臋dzaj膮 cz臋艣ciej

dr Joanna Rudzi艅ska-Wojciechowska, Uniwersytet SWPS.

Ponad po艂owa Polak贸w nie ma 偶adnych oszcz臋dno艣ci. Jak sk艂oni膰 ich do odk艂adania pieni臋dzy? O tym, co pomaga oszcz臋dza膰 i jak usprawiedliwiamy rozrzutno艣膰 pisze dr Joanna Rudzi艅ska-Wojciechowska z SWPS.

Chocia偶 wysoko艣膰 zarobk贸w Polak贸w i wska藕nik PKB stopniowo rosn膮, tylko nieco ponad 46 proc. Polak贸w odk艂ada jakiekolwiek 艣rodki finansowe. W jaki spos贸b oszcz臋dzamy? Czy cechy osobowo艣ci determinuj膮 nasz膮 zdolno艣膰 do tworzenia finansowych zabezpiecze艅? O naszych zwyczajach i strategiach zwi膮zanych z odk艂adaniem pieni臋dzy m贸wi dr Joanna Rudzi艅ska-Wojciechowska, psycholog ekonomiczny z Uniwersytetu SWPS Wroc艂aw.

Z bada艅 wynika, 偶e Polacy oszcz臋dzaj膮 nie tylko znacznie mniej ni偶 pozostali obywatele pa艅stw Unii Europejskiej, ale tak偶e mniej ni偶 obywatele kraj贸w o gospodarce por贸wnywalnej do naszej lub biedniejszych. Pod wzgl臋dem liczby mieszka艅c贸w, kt贸rzy oszcz臋dzaj膮, Polsk臋 wyprzedza Rwanda (55 proc. obywateli), Botswana (58 proc.), Kenia (76 proc.), a tak偶e Bia艂oru艣, gdzie pieni膮dze odk艂ada po艂owa spo艂ecze艅stwa (1).

Niski odsetek Polak贸w, kt贸rzy dbaj膮 o finansowe zabezpieczenie na przysz艂o艣膰, najcz臋艣ciej t艂umaczy si臋 niskimi zarobkami w naszym kraju. Tymczasem okazuje si臋, 偶e chocia偶 nasze obiektywne mo偶liwo艣ci finansowe wp艂ywaj膮 na sposobno艣膰 zgromadzenia poka藕nych oszcz臋dno艣ci, to sam fakt, czy w og贸le oszcz臋dzamy czy nie, jest znacznie s艂abiej zwi膮zany z poziomem dochod贸w (2).

Chocia偶 liczba os贸b odk艂adaj膮cych pieni膮dze w Polsce stale wzrasta, to proces ten jest zdecydowanie wolniejszy w por贸wnaniu z dynamik膮 wzrostu obserwowan膮 na 艣wiecie.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Jak oszcz臋dza膰 na emerytur臋?

Z perspektywy psychologa ekonomicznego rosn膮ca tendencja do gromadzenia oszcz臋dno艣ci wi膮偶e si臋 z potrzeb膮 zapewnienia bezpiecze艅stwa finansowego. Od艂o偶one pieni膮dze wzmacniaj膮 poczucie kontroli nad w艂asnym 偶yciem i obni偶aj膮 poziom stresu zwi膮zanego z pieni臋dzmi. Od艂o偶one 艣rodki pozwalaj膮 poradzi膰 sobie z nieprzewidzianymi okoliczno艣ciami i wydatkami. Zdarzenia losowe stanowi膮 w贸wczas nieprzyjemny incydent, a nie kataklizm, kt贸ry z艂amie kruch膮 finansow膮 r贸wnowag臋 i wp臋dzi nas w d艂ugi.

Osoby, kt贸re zgromadzi艂y odpowiedni poziom oszcz臋dno艣ci, mog膮 w przypadku utraty pracy pozwoli膰 sobie na prze偶ycie kilku miesi臋cy bez dochod贸w, d艂u偶sze poszukiwania zatrudnienia i wi臋ksz膮 selektywno艣膰 w wyborze ofert. Wi臋kszo艣膰 Polak贸w oszcz臋dza pieni膮dze nieregularnie, pomimo oczywistych korzy艣ci wynikaj膮cych ze sta艂ego odk艂adania cho膰by niewielkiej cz臋艣ci wynagrodzenia. Wp艂aty w maksymalnej wysoko艣ci 250 z艂 wykonuje regularnie zaledwie co 10. oszcz臋dzaj膮cy. Je艣li chodzi o form臋 oszcz臋dzania, Polacy zdecydowanie preferuj膮 odk艂adanie pieni臋dzy w got贸wce lub na lokatach bankowych czy koncie oszcz臋dno艣ciowym (3).

Pomimo wzrastaj膮cej popularno艣ci trendu oszcz臋dzania, ponad po艂owa polskich gospodarstw domowych nie posiada 偶adnych oszcz臋dno艣ci, a osoby kt贸rym uda艂o si臋 od艂o偶y膰 pieni膮dze, dysponuj膮 najcz臋艣ciej kwotami w wysoko艣ci od 1 do 3 miesi臋cznych pensji.

Jak najcz臋艣ciej usprawiedliwiamy swoje niepowodzenia w zakresie oszcz臋dzania? Popularn膮 wym贸wk膮 jest: 鈥瀘szcz臋dzanie nie le偶y w mojej naturze鈥, kt贸ra nie stanowi racjonalnego usprawiedliwienia dla braku nawyku tworzenia rezerwy finansowej. Zwi膮zki pomi臋dzy umiej臋tno艣ci膮 oszcz臋dzania a cechami osobowo艣ci nie s膮 silne i nie determinuj膮 tego, czy udaje nam si臋 od艂o偶y膰 pieni膮dze czy nie. Istniej膮 jednak pewne cechy osobowo艣ci, kt贸re sprzyjaj膮 oszcz臋dzaniu.

PRZECZYTAJ TAK呕E: Chcesz by膰 milionerk膮? Oto 5 rzeczy, kt贸re ci to utrudniaj膮

Badania wykazuj膮, 偶e cz臋艣ciej oszcz臋dzaj膮 osoby sumienne, stabilne emocjonalnie oraz introwertyczne. Sumienno艣膰 wi膮偶e si臋 z sk艂onno艣ci膮 do planowania przysz艂ych dzia艂a艅, samodyscyplin膮 i preferowaniem wi臋kszych nagr贸d, na kt贸re trzeba poczeka膰 ni偶 mniejszych, kt贸re mo偶na otrzyma膰 natychmiast. Osoby posiadaj膮ce te cechy, wykazuj膮 zdolno艣膰 do kontrolowania swoich finans贸w, np. prowadzenia bud偶etu domowego, co sprawia, 偶e rzadziej popadaj膮 w d艂ugi.

Stabilno艣膰 emocjonalna r贸wnie偶 wi膮偶e si臋 z umiej臋tno艣ci膮 samokontroli oraz realizacji wcze艣niej u艂o偶onych plan贸w, czy za艂o偶onych bud偶et贸w. Osoby te s膮 mniej podatne na podejmowanie spontanicznych, niezaplanowanych zakup贸w, co pomaga realizowa膰 za艂o偶enia bud偶etu domowego.

Introwertycy, jako grupa posiadaj膮ca relatywnie nisk膮 potrzeb臋 kontakt贸w spo艂ecznych, przewidywalnie ponosz膮 ni偶sze koszty zwi膮zane z 偶yciem towarzyskim, poniewa偶 wydaj膮 mniej pieni臋dzy na prezenty, restauracje, czy wyjazdy. S膮 te偶 mniej nara偶eni na por贸wnywanie si臋 z innymi i pokus臋, aby dor贸wna膰 znajomym pod wzgl臋dem ilo艣ci, czy jako艣ci posiadanych d贸br materialnych.

Oszcz臋dzanie, jak ka偶dy nawyk czy zachowanie doprowadzone do ekstremum, mo偶e sta膰 si臋 szkodliwe. Granica mi臋dzy oszcz臋dno艣ci膮 a sk膮pstwem jest wzgl臋dna i zale偶y od naszej aktualnej sytuacji 偶yciowej. Je艣li staramy si臋 wyrwa膰 ze spirali zad艂u偶enia, rezygnacja z przyjemno艣ci, spotka艅 ze znajomymi w restauracjach, kupowania ubra艅 oraz wszelkich wydatk贸w, kt贸re nie s膮 konieczno艣ci膮, jest w pe艂ni uzasadniona. Po osi膮gni臋ciu celu i uregulowaniu zaleg艂o艣ci, zakup produkt贸w sprawiaj膮cych przyjemno艣膰, nie jest naganny. Je艣li z kolei narzucamy sobie bardzo surowy re偶im finansowy, skrajne ograniczanie wydatk贸w mo偶e mie膰 negatywne skutki, w postaci wykluczenia z 偶ycia towarzyskiego czy rodzinnego.

Tak jak w ka偶dej dziedzinie 偶ycia, kluczem do sukcesu jest zachowanie r贸wnowagi pomi臋dzy dbaniem o siebie tu i teraz oraz trosk膮 o siebie samego w przysz艂o艣ci.

***

O autorce:

dr Joanna Rudzi艅ska-Wojciechowska, psycholog ekonomiczny z Uniwersytetu SWPS we Wroc艂awiu.

***

Bibliografia:

(1) Raport BG呕 Optima
(2) Maison, D. Polak w 艣wiecie finans贸w
(3) Diagnoza Spo艂eczna prof. Janusza Czapi艅skiego